CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC TRONG DOANH NGHIỆP 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Khái niệm nhân lực Theo giáo trình Quản trị nhân lực của PGS. Nguyễn Ngọc Quân và ThS.
Nguyễn Vân Điềm: “Nhân lực được hiểu là nguồn lực của mỗi con người mà nguồn lực này bao gồm thể lực và trí lực.7] “Thể lực chỉ sức khỏe thân thể nó phụ thuộc vào sức vóc, tình trạng sức khỏe của từng con người, mức sống, thu nhập, chế độ ăn uống, chế độ làm việc và nghỉ ngơi, chế độ y tế. Thể lực con người còn tùy thuộc vào tuổi tác, thời gian công tác, giới tính,…” [1, tr.8] “Trí lực chỉ sức suy nghĩ, sự hiểu biết, sự tiếp thu kiến thức, tài năng, năng kiếu cũng như quan điểm, nhân cách,… của từng con người.8] Đề tài chọn khái niệm về nhân lực trong giáo trình Quản trị nhân lực làm khái niệm chính. Bởi khái niệm này đã thể hiện rõ được câu hỏi thế nào là nhân lực của tổ chức một cách dễ hiểu và dễ nhớ nhất. Khái niệm đào tạo nhân lực Theo giáo trình Quản trị nhân lực của PGS.
Nguyễn Ngọc Quân và ThS. Nguyễn Văn Điềm: “Đào tạo được hiểu là các hoạt động học tập nhằm giúp cho người lao động có thể thực hiện có hiệu quả hơn chức năng, nhiệm vụ của mình. Đó chính là quá trình học tập làm cho người lao động nắm vững hơn về công việc của mình, là những hoạt động học tập để nâng cao trình độ, kỹ năng của người lao động để thực hiện nhiệm vụ lao động có hiệu quả hơn” [1, tr.153] Vậy có thể hiểu rằng: “Đào tạo nhân lực là các hoạt động huấn luyện, giảng dạy của tổ chức đối với người lao động về công việc nhằm nâng cao kỹ năng, kiến thức, phẩm chất nghề nghiệp giúp người lao động thực hiện các 9 nhiệm vụ được giao một cách tốt nhất, đạt hiệu quả cao nhất, thoả mãn yêu cầu của tổ chức. Khái niệm doanh nghiệp Tại Khoản 10 Điều 4 Luật Doanh nghiệp 2020 quy định: “Doanh nghiệp là tổ chức có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch, được thành lập hoặc đăng ký thành lập theo quy định của pháp luật nhằm mục đích kinh doanh.2] Với nền kinh tế đa dạng và sự toàn cầu hóa nhanh chóng hiện nay, doanh nghiệp phát triển rất nhanh và mang lại cho đất nước những giá trị kinh tế quan trọng, những giá trị nhất định giúp nền kinh tế Việt Nam ngày một phát triển hơn.
Mục đích và vai trò của đào tạo nhân lực 1. Mục đích của đào tạo - Đào tạo giúp người lao động có thêm kiến thức, kỹ năng để đáp ứng tốt được những kỹ thuật, công nghệ mới trong công việc, giúp người lao động hoàn thành công việc một cách tốt nhất. Đồng thời đào tạo giúp người lao động có cơ hội thăng tiến trong nghề, thoả mãn nhu cầu phát triển bản thân của người lao động. - Đào tạo giúp doanh nghiệp tránh được tình trạng quản lý theo lối mòn, xưa cũ.
Nhà quản lý trong doanh nghiệp phải tìm hiểu về các phương pháp quản lý mới phù hợp để áp dụng trong những trường hợp thay đổi về môi trường kinh doanh sản xuất, về công nghệ kỹ thuật mới hiện đại hơn. - Đào tạo giúp nhà quản lý giải quyết các vấn đề xung đột trong tổ chức, mâu thuẫn giữa các cá nhân, mâu thuẫn giữa công đoàn Công ty với các nhà quản trị từ đó đề ra được những giải pháp, chính sách hợp lý về quản lý nhân lực hiệu quả hơn. - Đào tạo giúp doanh nghiệp sử dụng nguồn lực một cách tối đa và hiệu quả nhất, nâng cao tính chuyên nghiệp của người lao động. Vai trò của đào tạo Yếu tố con người đóng vai trò hết sức quan trọng trong quá trình thực hiện mục tiêu mà tổ chức, doanh nghiệp đề ra.
Vì thế mà theo sự phát triển của khoa học kỹ thuật, mỗi tổ chức cũng cần phải xây dựng cho mình một đội ngũ lao động có chuyên môn nghiệp vụ vững vàng và có khả năng thích ứng nhanh để giúp doanh nghiệp có thể đứng vững và có sức cạnh tranh trên thị trường đầy biến động. Vì vậy việc thực hiện công tác đào tạo là một tất yếu khách quan đối với doanh nghiệp và đối với từng người lao động trong tổ chức. Vai trò đối với doanh nghiệp - Đào tạo nguồn nhân lực có vai trò cực kỳ quan trọng trong doanh nghiệp. Nó là điều kiện quan trọng quyết định sự tồn tại và phát triển, cạnh tranh trên thị trường của doanh nghiệp.
- Đào tạo giúp doanh nghiệp nâng cao chất lượng của nguồn nhân lực đồng thời nâng cao sự năng động, tính ổn định, tạo ra lợi thế cạnh tranh đối với các doanh nghiệp khác. - Người lao động sau khi đào tạo sẽ nâng cao khả năng tự giám sát của bản thân do đó doanh nghiệp giảm được sự gián sát đối với nhân viên. - Đào tạo giúp doanh nghiệp nâng cao được chất lượng của quá trình thực hiện công việc, áp dụng khoa học kỹ thuật vào sự đổi mới, quản lý của Công ty. Vai trò đối với người lao động - Đào tạo giúp người lao động nâng cao kiến thức, kỹ năng, năng lực bản thân, nâng cao sự tự giám sát trong công việc của mình.
Điều đó giúp hiệu quả thực hiện công việc và năng suất lao động của người lao động tăng lên một cách đáng kể. - Đào tạo góp phần tạo nên tính chuyên nghiệp trong công việc, sự thích ứng nhanh nhạy đối với công việc của người lao động, đáp ứng được những yêu cầu trong công việc và nhu cầu thực tế của doanh nghiệp. 11 - Đào tạo giúp người lao động kết nối được với khau, gắn kết giữa người lao động và doanh nghiệp, xoá đi khoảng cách giữa cấp quản lý và người lao động góp phần tăng tính đoàn kết trong doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp phát triển hơn. Vai trò đối với xã hội - Đào tạo có vai trò quan trọng góp phần tạo nên nguồn nhân lực có dân trí, trình độ chuyên môn cao, phục vụ cho sự nghiệp phát triển kinh tế xã hội của đất nước, đưa đất nước đi lên sánh vai với các cường quốc có nền kinh tế phát triển.
- Đào tạo nguồn nhân lực là một trong những cách góp phần bảo vệ thể chế chính trị của quốc gia. Đào tạo giúp người lao động có thêm những kiến thức về chủ quyền dân tộc, có lập trường chính trị, có những hiểu biết về pháp luật và nâng cao tinh thần yêu nước. Nội dung đào tạo nguồn nhân lực tại doanh nghiệp Theo giáo trình Quản trị nhân lực của ThS.Nguyễn Vân Điềm và PGS.TS Nguyễn Ngọc Quân (2014), trình tự xây dựng một chương trình đào tạo gồm các bước sau: 1. Xác định nhu cầu đào tạo Dựa vào việc đánh giá nhu cầu đào tạo, doanh nghiệp sẽ xác định khiếm khuyết trong sáng kiến đào tạo hiện tại và kỹ năng của cán bộ, công nhân viên.
Những điểm này cần được đi sâu phân tích để trở thành mục tiêu đào tạo của doanh nghiệp. Với doanh nghiệp, mục tiêu sau cùng chính là kéo gần khoảng cách về hiệu suất hiện tại và mục tiêu mong muốn. Với cán bộ, công nhân viên, tất cả đều được nâng cao về kỹ năng và trình độ, đảm bảo mang lại hiệu quả cao trong công việc. Xác định mục tiêu đào tạo Đây được xem là một bước quan trọng trong quy trình xây dựng chương trình đào tạo, bởi nó ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí của doanh nghiệp.
Chi 12 phí dành cho chương trình đào tạo khá tốn kém, do đó phải lựa chọn đúng đối tượng tham gia. Để lựa chọn đúng đối tượng, trước tiên phải chọn những công nhân viên nằm trong danh sách có nhu cầu đào tạo. Sau đó, đánh giá về khả năng tiếp thu và học tập của họ. Và cuối cùng là dự đoán về khả năng thay đổi hành vi nghề nghiệp.
Chỉ khi nào kết hợp đủ 3 yếu tố trên và thấy khả quan thì mới xem là lựa chọn đúng người. Lựa chọn đối tượng đào tạo Việc xác định được đối tượng đào tạo là một bước hết sức quan trọng bởi nếu không tiến hành chọn lựa kỹ càng thì hiệu quả của hoạt động này sẽ không cao và gây ra sự lãng phí về thời gian, tiền bạc, công sức của người tham gia đào tạo. Người cần được đào tạo trong DN là người thiếu 1 số kiến thức và kỹ năng cần thiết phục vụ cho nhu cầu công việc, nếu họ được đào tạo thì sẽ có năng suất, chất lượng và hiệu quả lao động tốt hơn. Đối tượng được lựa chọn tham gia đào tạo phải đảm bảo được các yêu cầu là: việc đào tạo phải đúng người, đúng việc, đảm bảo tính công bằng, hiệu quả, kịp thời đối với NLĐ và đối với công việc.
Muốn làm được điều này thì trước khi lựa chọn đối tượng ta cần phải nghiên cứu về nhu cầu và nguyện vọng của NLĐ, động cơ học tập của họ có chính đáng không? Hay DN có thể đáp ứng được không; mức độ cấp bách của việc đào tạo và đồng thời có thể dựa vào kết quả của việc phân tích công việc (gồm 3 bản: Bản mô tả công việc, bản yêu cầu của công việc đối với người thực hiện công việc và bản tiêu chuẩn thực hiện công việc) để lựa chọn đối tượng đào tạo chính xác hơn. Xây dựng chương trình và lựa chọn phương pháp đào tạo Một trong những yếu tố quan trọng giúp Công ty phát triển là phải chú trọng vào chương trình đào tạo. Chương trình đào tạo là một hệ thống bao gồm những kế hoạch, môn học được dạy. Trên cơ sở đó lựa chọn phương pháp đào tạo phù hợp.
13 Đào tạo trong công việc Đạo tạo trong công việc là những phương pháp đào tạo trực tiếp tại nơi làm việc thông qua người lành nghề hướng dẫn người lao động mới vào thông qua các hình thức như: Đào tạo theo cách chỉ dẫn công việc Phương pháp này được dùng phổ biến để dạy các kỹ năng làm việc cho người lao động cũng như một số công việc của người quản lý. Quá trình đào tạo này bắt đầu bằng sự giới thiệu và chỉ dẫn của người dạy về công việc cần phải làm rồi trực tiếp cho người học thực hiện cho tới khi người học thực hiện công việc thành thạo. Đào tạo theo cách truyền dạy học nghề Những người học theo cách truyền dạy học nghề sẽ học lý thuyết ở trên lớp trước, sau đó họ được đến nơi làm việc của công nhân lành nghề và thực hiện các công việc cần học cho tới khi thành thạo tất cả các kỹ năng.