phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, kết cấu đề tài gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về VHDN, mô hình nghiên cứu Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 3: Thực trạng VHDN tại tập đoàn Trung Nguyên Chƣơng 4: Một số giải pháp nhằm xây dựng VHDN của tập đoàn Trung Nguyên. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VĂN HÓA DOANH NGHIỆP, ĐỀ XUẤT MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU 1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu VHDN không phải là khái niệm quá mới, và đã đƣợc các nhà nghiên cứu thế giới đề cập đến từ nhiều thế kỷ trƣớc. Trong cuốn sách “Văn hóa học – những bài giảng của A. Radghin, nhà xã hội học ngƣời Mỹ, E.Schein đƣa ra định nghĩa về Văn hóa Doanh nghiệp hay Văn hóa tổ chức (E.
Nhận thức đƣợc vai trò to lớn của VHDN đối với hoạt động sản xuất kinh doanh của đơn vị, các Nhà nghiên cứu, nhà quản lý, lãnh đạo doanh nghiệp ngày càng chú trọng hơn đến các yếu tố văn hóa trong sản xuất kinh doanh của đơn vị, và coi việc xây dựng VHDN trở thành yếu tố then chốt, sống còn của doanh nghiệp. Trong cuốn “Dự báo thế kỷ XXI” của nhà khoa học ngƣời Trung Quốc, đã đề cập đến vai trò của văn hóa trong sự phát triển của doanh nghiệp, đồng thời đƣa ra lời khuyến cáo rằng: Nếu không chú ý đến văn hóa, thì doanh nghiệp không thể phát triển được; Đạo đức, lương tâm nghề nghiệp còn quan trọng hơn việc phát triển kỹ thuật mũi nhọn và cải cách thể chế của doanh nghiệp. Ở Việt Nam, nghiên cứu về VHDN đặc biệt là mối liên hệ giữa văn hóa và kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh là khá muộn so với thế giới. Trƣớc đây, ngƣời ta còn cho rằng văn hóa và kinh tế là hai lĩnh vực hoàn toàn tách biệt nhau, không có mối quan hệ tƣơng hỗ, thúc đẩy nào.
Kết quả của những nghiên cứu gần đây đã khẳng định đây là quan điểm hoàn toàn sai lầm, và doanh nghiệp cần coi trọng vấn đề xây dựng VHDN, coi đó là chiến lƣợc lâu dài, là chìa khóa cho phát triển bền vững. Sau đại hội VI của Đảng, Chúng ta đã nhận thức đƣợc tầm quan trọng của văn hóa trong phát triển kinh tế. Văn hóa vừa là mục tiêu, vừa là động lực để phát triển kinh tế - xã hội. Năm 2011, Ban Tƣ Tƣởng – Văn hóa Trung ƣơng phối hợp với Bộ Văn hóa – Thông tin và viện Quản trị Doanh nghiệp, xuất bản cuốn sách Văn hóa và kinh doanh.
Trong cuốn sách này các tác giả không đề cập đến Văn hóa doanh nghiệp mà chỉ nói đến văn hóa trong kinh doanh, quan hệ giữa văn hóa với 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com kinh doanh. Đây chỉ là những ý kiến gợi mở để chúng ta có thể tham khảo, đồng thời bƣớc đầu làm cơ sở cho việc xây dựng lý luận về hình thành VHDN. Ngoài ra, còn có một số công trình đã đƣợc nghiên cứu về VHDN và đƣợc công bố nhƣ: Văn hóa và triết lý kinh doanh của tiến sĩ Đỗ Minh Cƣơng xuất bản năm 2000). Trong tác phẩm này, tiễn sĩ Đỗ Minh Cƣơng đã đƣa ra định nghĩa về VHDN và cấu trúc của nó.
Nhƣng chƣa đi sâu hƣớng nghiên cứu này, mà chỉ chọn vấn đề triết lý kinh doanh để nghiên cứu. Ngoài ra còn nhiều bài viết liên quan đến VHDN, đƣợc đăng tải trên các tạp chí khoa học. Nổi bật hơn cả có thể kể đến Bàn về văn hóa và văn hóa kinh doanh của GS.TS Hoàng Vinh, đăng trong “Thông tin Văn hóa và phát triển” của Khoa Văn hóa XHCN, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh tháng 8 năm 2004. Trong tác phẩm này, GS.TS Hoàng Vinh đã đề cập đến việc xây dựng thuật ngữ “Văn hóa Kinh doanh”.
Tóm lại, tất cả các công trình nghiên cứu trên mới chỉ dừng lại ở khái niệm chung và khái quát về VHDN, những tác phẩm này rất có ý nghĩa trong việc đƣa ra những khái niệm, cơ sở lý luận liên quan đến VHDN. Nhƣng chƣa có công trình nào nghiên cứu chuyên sâu và có hệ thống về VHDN tại một doanh nghiệp thành công trong kinh doanh nhờ phát triển VHDN. Tại Việt Nam hiện nay có rất nhiều doanh nghiệp lớn coi việc phát triển VHDN nhƣ là chiến lƣợc kinh doanh lâu dài của mình nhƣ: Tập đoàn FPT, Viettel, tập đoàn Trung Nguyên,…. Chính vì vậy, tôi chọn nghiên cứu đề tài “Văn hóa doanh nghiệp tại Tập đoàn Trung Nguyên” nghiên cứu nhằm muốn góp một phần nhỏ bé vào xây dựng cơ sở lý luận về VHDN đồng thời đƣa ra một số giải pháp giúp tập đoàn Trung Nguyên hoàn thiện và phát triển VHDN trong thời gian tới.1 Khái niệm văn hóa Nghiên cứu vai trò của văn hóa đối với phát triển nói chung và đối với doanh nghiệp nói riêng đỏi hỏi phải xây dựng một khái niệm chính xác và nhất quán về văn hóa cũng nhƣ cấu trúc của nó.
Văn hóa là một khái niệm rất rộng, tùy vào cách tiếp cận cũng nhƣ quan điểm mà mỗi nhà nghiên cứu lại đƣa ra định nghĩa khác 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Cho đến nay có khoảng hơn 400 khái niệm về văn hóa. Các khái niệm đó không giống nhau tùy theo cách hiểu rộng hẹp khác nhau, trong khi văn hóa là lĩnh vực vô cùng rộng lớn, phong phú và phức tạp. Mặt khác, cũng nhƣ các lĩnh vực khoa học xã hội khác, ngành khoa học về văn hóa có tính chất lịch sử và phát triển xuyên suốt lịch sử loài ngƣời, từ văn hóa dân gian có văn tự và không văn tự đến văn hóa chỉnh thể của các chế độ đƣơng thời.
Trong quá trình lịch sử đó nội dung và khái niệm của văn hóa cũng thay đổi theo. Từ nửa sau của thế kỷ XIX , các nhà nghiên cứu bắt đầu quan tâm nghiên cứu văn hóa. Định nghĩa văn hóa đầu tiên đƣợc chấp nhận rộng rãi là định nghĩa do nhà nhân chủng học E.B Tylor (1994): “Văn hóa là một tổng thể phức tạp bao gồm các kiến thức, tín ngưỡng, nghệ thuật, đạo đức, luật lệ, phong tục và tất cả những khả năng, thói quen mà con người đạt được với tư cách là thành viên của một xã hội”. Định nghĩa này nêu lên khá đầy đủ các khía cạnh của văn hóa tinh thần, nhƣng lại ít quan tâm đến văn hóa vật chất, một bộ phận khá phong phú trong kho tàng văn hóa nhân loại.
Sau Tylor, nhiều học giả khác cũng từng đƣa ra nhiều định nghĩa khác nhau về văn hóa. Định nghĩa rộng nhất về văn hóa có thể là của E.Heriôt khi ông cho rằng: "Cái gì còn lại khi tất cả những cái khác bị quên đi - đó chính là văn hóa". Định nghĩa này cho thấy tầm quan trọng, mức độ bao trùm của văn hóa nhƣng lại thiếu tính cụ thể. Triết học Mác – Lê nin thì cho rằng: “Văn hóa là tổng hợp các giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo ra là phương thức, phương pháp mà con người sử dụng nhằm cải tạo tự nhiên, xã hội và giáo dục con người.” Theo Unesco: "Văn hóa phản ánh và thể hiện một cách tổng quát, sống động mọi mặt của cuộc sống (của mỗi cá nhân và của mỗi cộng đồng) đã diễn ra trong quá khứ cũng như đang diễn ra trong hiện tại, qua hàng bao nhiêu thế kỷ nó đã cấu thành nên một hệ thống các giá trị, truyền thống, thẩm mỹ và lối sống, và dựa trên đó, từng dân tộc đã khẳng định bản sắc riêng của nước mình" (Văn hóa và VHDN, NXB lao động, Hà Nội, 2001) 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Taylor (1924) thì cho rằng: "Văn hóa là một phức thể bao gồm kiến thức, niềm tin, nghệ thuật, đạo đức, tập quán và tất cả những khả năng và tập tục khác cần thiết cho con người trong một xã hội". Trong bản thảo "Nhật ký trong tù" năm 1943, Bác Hồ đã khẳng định "Văn hóa là sự tổng hợp của mọi phương thức sinh hoạt, cùng với biểu hiện của nó mà loài người đã sinh ra nhằm thích ứng những nhu cầu đời sống và đòi hỏi của sự sinh tồn" (Hồ Chí Minh, toàn tập, NXB chính trị quốc gia, Hà Nội, 2000, tập 3, trang 431). Bác chỉ rõ nội hàm của văn hóa, đồng thời, Bác phân tích và luôn nhấn mạnh mối quan hệ biện chứng giữa văn hóa và cơ sở hạ tầng, văn hóa và kinh tế, chính trị, xã hội. Văn hóa là kiến trúc thƣợng tầng; nhƣng khi cơ sở hạ tầng của xã hội kiến thiết rồi, lúc đó văn hóa mới đủ điều kiện phát triển đƣợc.
Văn hóa là động lực của phát triển kinh tế, phát triển xã hội. Văn hóa phải soi đƣờng cho mọi ngƣời tiến tới. Cựu Tổng giám đốc UNESSCO Federico Mayor nói: "Thực tế đã thừa nhận rằng văn hóa không tách rời cuộc sống, ngoài sự tƣ duy và hoạt động của mỗi cá nhân và cộng đồng, bởi văn hóa phản ánh và thể hiện một cách tổng quát, sống động mọi mặt của cuộc sống đã diễn ra trong quá khứ và hiện tại; trải qua bao thế kỷ nó đã cấu thành hệ thống giá trị, truyền thống, mỹ thuật và lối sống, mà dựa trên đó, từng dân tộc tự khẳng định bản sắc riêng của mình". Tiếp cận trên bình diện kinh tế, Geert Hostede (1994) lại cho rằng: “Văn hóa là sự chương trình hóa chung của tinh thần, giúp phân biệt các thành viên của nhóm người này với thành viên của nhóm khác, theo nghĩa này văn hóa bao gồm hệ thống tiêu chuẩn, và các tiêu chuẩn là một trong số các nền tảng của văn hóa.” 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Nhƣ vậy, có thể thấy bản chất văn hóa chứa đựng một nội dung rất rộng lớn, trong đó những giá trị vật chất và tinh thần đƣợc sử dụng làm nền tảng định hƣớng cho lối sống, đạo lý, tâm hồn, hành động của mỗi dân tộc và các thành viên để vƣơn tới cái đúng, cái tốt, cái đẹp trong mối quan hệ giữa ngƣời với ngƣời, giữa ngƣời với tự nhiên và môi trƣờng xã hội.2 Khái niệm VHDN Doanh nghiệp tồn tại, phát triển khi nó sản xuất, phân phối sản phẩm đáp ứng yêu cầu của khách hàng và nâng cao hơn nữa sự thỏa mãn của khách hàng.
Những hoạt động này đƣợc thể hiện trên một cơ cấu tổ chức, dây chuyền công nghệ nhất định.