Đánh Giá Xung Đột Môi Trường Tại Làng Nghề Chế Biến Nhựa Minh Khai

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu đánh giá xung đột môi trường tại làng nghề chế biến nhựa minh khai thị trấn như quỳnh huyện văn lâm, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Đức Long
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Đình Thi
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Khoa Học Môi Trường
• Đề tài: Đánh Giá Xung Đột Môi Trường Tại Làng Nghề Chế Biến Nhựa Minh Khai
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của nghiên cứu
• 1.2. Giả thuyết khoa học
• 1.3. Mục đích nghiên cứu
• 1.4. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn
• 2. TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 2.1. Tổng quan về làng nghề
• 2.1.1. Khái niệm về làng nghề
• 2.1.2. Môi trường làng nghề trên thế giới
• 2.1.3. Môi trường làng nghề ở Việt Nam
• 2.1.4. Đặc điểm ô nhiễm môi trường tại làng nghề Việt Nam
• 2.1.5. Các nguồn phát thải gây ô nhiễm môi trường ở làng nghề nước ta
• 2.1.6. Khái lược về làng nghề tái chế nhựa ở Việt Nam và làng nghề tái chế nhựa Minh Khai
• 2.2. Tổng quan về xung đột môi trường
• 2.2.1. Khái niệm xung đột môi trường
• 2.2.2. Phân loại xung đột môi trường
• 2.2.3. Nguyên nhân dẫn đến xung đột môi trường
• 2.2.4. Hướng tiếp cận và giải quyết xung đột môi trường
• 3. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 3.4. Nội dung nghiên cứu
• 3.5. Phương pháp nghiên cứu
• 3.5.1. Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp
• 3.5.2. Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế-xã hội làng nghề chế biến nhựa Minh Khai
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 4.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội thôn Minh Khai
• 4.1.3. Làng nghề tái chế nhựa Minh Khai
• 4.1.3.1. Lịch sử hình thành và phát triển làng nghề
• 4.1.3.2. Hiện trạng sản xuất của làng nghề
• 4.1.3.3. Quy mô làng nghề
• 4.1.3.4. Vai trò của làng nghề đối với sự phát triển KT-XH của địa phương
• 4.2. Thực trạng phát triển các ngành kinh tế ảnh hưởng đến môi trường
• 4.3. Thực trạng môi trường làng nghề
• 4.3.1. Thực trạng rác thải sinh hoạt và chất thải rắn trong quá trình tái chế nhựa
• 4.3.2. Thực trạng ô nhiễm không khí
• 4.3.3. Thực trạng môi trường nước
• 4.3.4. Các nguồn phát sinh chất thải ảnh hưởng tới môi trường
• 4.4. Đánh giá xung đột môi trường tại làng nghề tái chế nhựa Minh Khai
• 4.4.1. Nhận diện xung đột môi trường tại làng nghề Minh Khai
• 4.4.2. Đánh giá các dạng xung đột môi trường trong làng nghề Minh Khai
• 4.4.3. Công tác quản lý xung đột môi trường tại thôn Minh Khai
• 4.5. Đề xuất một số giải pháp quản lý xung đột môi trường
• 4.5.1. Giải pháp quy hoạch
• 4.5.2. Giải pháp quản lý
• 4.5.3. Giải pháp kỹ thuật
• 4.5.4. Nâng cao nhận thức người dân làm nghề
• 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Xung Đột Môi Trường Làng Nghề Minh Khai

Áp lực dân số gia tăng dẫn đến cạnh tranh nguồn lợi từ tài nguyên và môi trường, gây ra xung đột môi trường. Xung đột này biểu hiện qua mâu thuẫn, tranh chấp về tài nguyên, môi trường, và lợi ích giữa các bên liên quan. Tại Việt Nam, nhiều vụ việc nghiêm trọng đã xảy ra, gây bất ổn chính trị và thiệt hại về tài sản, thậm chí cả người. Các vụ việc như Formosa Hà Tĩnh, Vê-đan, bãi rác Sóc Sơn, và tranh cãi về đường Hồ Chí Minh là những ví dụ điển hình. Sự phát triển của làng nghề đóng góp vào kinh tế - xã hội, nhưng cũng gây ra ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng và đe dọa sự phát triển bền vững của chính làng nghề. Làng nghề chế biến nhựa Minh Khai cũng không tránh khỏi xu hướng này. Nghiên cứu về xung đột môi trường tại đây là cần thiết để tìm ra giải pháp.

1.1. Khái niệm và đặc điểm xung đột môi trường

Xung đột môi trường là sự mâu thuẫn, tranh chấp về tài nguyên, môi trường, và lợi ích giữa các đơn vị, tổ chức, nhóm dân cư, cộng đồng xã hội, gia đình, cá nhân. Các dạng xung đột môi trường bao gồm xung đột nhận thức, xung đột mục tiêu và xung đột lợi ích. Nguyên nhân dẫn đến xung đột môi trường có thể là do khai thác tài nguyên quá mức, ô nhiễm môi trường, hoặc phân bổ lợi ích không công bằng. Giải quyết xung đột môi trường đòi hỏi sự tham gia của nhiều bên liên quan và các biện pháp quản lý hiệu quả.

1.2. Tính cấp thiết của nghiên cứu tại làng nghề Minh Khai

Nghiên cứu về xung đột môi trường tại làng nghề chế biến nhựa Minh Khai là cần thiết vì làng nghề này đang đối mặt với nhiều vấn đề môi trường nghiêm trọng. Hoạt động tái chế nhựa gây ra ô nhiễm không khí, nước và đất, ảnh hưởng đến sức khỏe của người dân và gây ra mâu thuẫn giữa các hộ gia đình làm nghề và không làm nghề. Đánh giá chính xác thực trạng xung đột môi trường và đề xuất các giải pháp phù hợp sẽ giúp cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân và đảm bảo sự phát triển bền vững của làng nghề.

II. Thực Trạng Ô Nhiễm Môi Trường Làng Nghề Nhựa Minh Khai

Làng nghề Minh Khai có hơn 1.000 hộ dân, với khoảng 958 hộ tham gia tái chế nhựa, sử dụng khoảng 12.000 nhân công/ngày. Hàng nghìn tấn phế thải nhựa được tập kết về làng nghề từ khắp nơi trong và ngoài nước. Kết quả phân tích cho thấy hầu hết các chỉ tiêu của nước thải đều vượt xa tiêu chuẩn cho phép. Ví dụ, hàm lượng chất rắn lơ lửng vượt QCVN 40:2011/BTNMT từ 3,54 đến 4,15 lần. Nước mặt cũng tương tự, chỉ tiêu DO thấp hơn so với quy chuẩn từ 2,42-2,46 lần, chất rắn lơ lửng vượt 6-7,5 lần. Các mẫu nước ngầm đều cho thấy các chỉ tiêu như COD vượt 2,5-3,0 lần so với quy chuẩn; Amoni vượt từ 12-19 lần và Coliform vượt từ 2,33-4,0 lần. Về chất lượng không khí, hàm lượng bụi lơ lửng vượt QCVN 05:2013/BTNMT từ 1,43 đến 1,5 lần, hàm lượng SO2 vượt từ 1,04 đến 1,18 lần.

2.1. Ô nhiễm nguồn nước tại làng nghề Minh Khai

Nguồn nước tại làng nghề Minh Khai đang bị ô nhiễm nghiêm trọng do hoạt động tái chế nhựa. Nước thải từ các hộ sản xuất chứa nhiều chất ô nhiễm như chất rắn lơ lửng, COD, Amoni và Coliform, vượt quá tiêu chuẩn cho phép nhiều lần. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của người dân và gây ô nhiễm các nguồn nước mặt và nước ngầm. Cần có các biện pháp xử lý nước thải hiệu quả để giảm thiểu ô nhiễm nguồn nước.

2.2. Ô nhiễm không khí và tiếng ồn tại làng nghề

Không khí tại làng nghề Minh Khai cũng bị ô nhiễm do bụi và khí thải từ hoạt động tái chế nhựa. Hàm lượng bụi lơ lửng và SO2 vượt quá tiêu chuẩn cho phép, gây ảnh hưởng đến hệ hô hấp của người dân. Ngoài ra, tiếng ồn từ các máy móc và hoạt động sản xuất cũng gây khó chịu và ảnh hưởng đến thính giác của người dân. Cần có các biện pháp kiểm soát khí thải và tiếng ồn để cải thiện chất lượng không khí và giảm thiểu tác động đến sức khỏe của người dân.

III. Nhận Diện Xung Đột Môi Trường Tại Làng Nghề Minh Khai

Tại làng nghề Minh Khai, tất cả các dạng xung đột môi trường đều tồn tại: xung đột nhận thức, xung đột mục tiêu và xung đột lợi ích. Biểu hiện rõ nhất là số vụ khiếu kiện liên quan đến môi trường ngày càng tăng cao (năm 2017 có tổng cộng 20 vụ). Các bên liên quan trong xung đột bao gồm: hộ làm nghề với hộ không làm nghề, giữa các hộ làm nghề với nhau, giữa hoạt động làm nghề với mỹ quan, văn hoá, và giữa hộ không làm nghề với chính quyền thôn. Chính quyền địa phương đã đưa ra nhiều biện pháp để giảm thiểu xung đột, bao gồm bố trí cán bộ tiếp công dân và xử lý đơn thư theo chuyên môn và pháp luật.

3.1. Các dạng xung đột môi trường phổ biến

Các dạng xung đột môi trường phổ biến tại làng nghề Minh Khai bao gồm: xung đột về nhận thức (khác biệt trong nhận thức về mức độ nghiêm trọng của ô nhiễm), xung đột về mục tiêu (khác biệt trong mục tiêu phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường), và xung đột về lợi ích (tranh chấp về quyền sử dụng tài nguyên và phân chia lợi ích từ hoạt động sản xuất). Hiểu rõ các dạng xung đột này là cần thiết để đưa ra các giải pháp quản lý phù hợp.

3.2. Mâu thuẫn giữa các nhóm dân cư trong làng nghề

Mâu thuẫn giữa các nhóm dân cư trong làng nghề là một biểu hiện rõ ràng của xung đột môi trường. Các mâu thuẫn thường xảy ra giữa hộ làm nghề và hộ không làm nghề (do ô nhiễm gây ra bởi hoạt động sản xuất), giữa các hộ làm nghề với nhau (do cạnh tranh về tài nguyên và thị trường), và giữa người dân với chính quyền (do quản lý môi trường chưa hiệu quả). Giải quyết các mâu thuẫn này đòi hỏi sự tham gia của tất cả các bên liên quan và các biện pháp hòa giải hiệu quả.

IV. Giải Pháp Quản Lý Xung Đột Môi Trường Làng Nghề Nhựa

Để giảm thiểu xung đột môi trường, cần có các giải pháp quản lý toàn diện, bao gồm giải pháp về chính sách và quy hoạch, giải pháp về kỹ thuật (xử lý nước thải, khí thải), và nâng cao nhận thức của người dân. Cần có các chính sách khuyến khích các hộ sản xuất áp dụng công nghệ sạch hơn và giảm thiểu ô nhiễm. Quy hoạch lại khu vực sản xuất và khu dân cư cũng là một giải pháp quan trọng. Bên cạnh đó, cần nâng cao nhận thức của người dân về bảo vệ môi trường và khuyến khích họ tham gia vào quá trình quản lý môi trường.

4.1. Giải pháp chính sách và quy hoạch cho làng nghề

Giải pháp chính sách và quy hoạch đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý xung đột môi trường tại làng nghề. Cần có các chính sách khuyến khích các hộ sản xuất áp dụng công nghệ sạch hơn và giảm thiểu ô nhiễm. Quy hoạch lại khu vực sản xuất và khu dân cư cũng là một giải pháp quan trọng để giảm thiểu tác động của ô nhiễm đến sức khỏe của người dân. Ngoài ra, cần có các quy định rõ ràng về quản lý chất thải và xử lý vi phạm.

4.2. Giải pháp kỹ thuật và nâng cao nhận thức cộng đồng

Giải pháp kỹ thuật và nâng cao nhận thức cộng đồng là hai yếu tố quan trọng để giảm thiểu ô nhiễm môi trường và xung đột môi trường tại làng nghề. Cần đầu tư vào các hệ thống xử lý nước thải và khí thải hiệu quả để giảm thiểu ô nhiễm. Đồng thời, cần nâng cao nhận thức của người dân về bảo vệ môi trường và khuyến khích họ tham gia vào quá trình quản lý môi trường. Các hoạt động tuyên truyền, giáo dục và đào tạo về bảo vệ môi trường là rất cần thiết.

V. Đánh Giá Tác Động Kinh Tế Xã Hội Của Ô Nhiễm Môi Trường

Ô nhiễm môi trường tại làng nghề không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của người dân mà còn gây ra những tác động tiêu cực đến kinh tế - xã hội. Chi phí y tế tăng lên do các bệnh liên quan đến ô nhiễm môi trường. Năng suất lao động giảm do sức khỏe suy giảm. Giá trị bất động sản giảm do môi trường sống bị ô nhiễm. Ngoài ra, ô nhiễm môi trường còn ảnh hưởng đến hình ảnh của làng nghề và khả năng thu hút khách du lịch. Cần có các biện pháp đánh giá và giảm thiểu tác động kinh tế - xã hội của ô nhiễm môi trường.

5.1. Ảnh hưởng của ô nhiễm đến sức khỏe cộng đồng

Ô nhiễm môi trường tại làng nghề gây ra nhiều bệnh tật cho người dân, đặc biệt là các bệnh về đường hô hấp, da liễu và tiêu hóa. Chi phí y tế tăng lên do người dân phải chi trả cho việc khám chữa bệnh. Ngoài ra, ô nhiễm môi trường còn ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người dân và gây ra những căng thẳng tâm lý.

5.2. Tác động đến kinh tế và phát triển bền vững

Ô nhiễm môi trường gây ra những tác động tiêu cực đến kinh tế và phát triển bền vững của làng nghề. Năng suất lao động giảm do sức khỏe suy giảm. Giá trị bất động sản giảm do môi trường sống bị ô nhiễm. Ngoài ra, ô nhiễm môi trường còn ảnh hưởng đến hình ảnh của làng nghề và khả năng thu hút khách du lịch. Cần có các biện pháp đánh giá và giảm thiểu tác động kinh tế - xã hội của ô nhiễm môi trường để đảm bảo sự phát triển bền vững của làng nghề.

VI. Phát Triển Bền Vững Làng Nghề Minh Khai Hướng Đi Tương Lai

Phát triển bền vững làng nghề Minh Khai đòi hỏi sự kết hợp hài hòa giữa phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường và đảm bảo công bằng xã hội. Cần có các giải pháp đồng bộ để giảm thiểu ô nhiễm môi trường, cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân và đảm bảo sự phát triển kinh tế của làng nghề. Đồng thời, cần có sự tham gia của tất cả các bên liên quan, bao gồm chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng, để xây dựng một tương lai bền vững cho làng nghề Minh Khai.

6.1. Các yếu tố then chốt cho phát triển bền vững

Các yếu tố then chốt cho phát triển bền vững làng nghề Minh Khai bao gồm: giảm thiểu ô nhiễm môi trường, cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân, đảm bảo sự phát triển kinh tế của làng nghề, và sự tham gia của tất cả các bên liên quan. Cần có các giải pháp đồng bộ để đạt được các mục tiêu này.

6.2. Hợp tác và trách nhiệm cộng đồng trong bảo vệ môi trường

Hợp tác và trách nhiệm cộng đồng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ môi trường và phát triển bền vững làng nghề. Cần khuyến khích sự tham gia của tất cả các bên liên quan, bao gồm chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng, vào quá trình quản lý môi trường. Đồng thời, cần nâng cao ý thức trách nhiệm của mỗi cá nhân và tổ chức đối với việc bảo vệ môi trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Làng nghề tái chế nhựa Minh Khai thuộc thị trấn Như Quỳnh, huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên là một trong những trung tâm phế liệu nhựa lớn nhất miền Bắc với quy mô tập kết khoảng 1.000 tấn nguyên liệu mỗi ngày và thu hút gần 12.000 lao động tham gia sản xuất. Sự phát triển mạnh mẽ về kinh tế tiểu thủ công nghiệp đã giải quyết việc làm cho hơn 4.000 nhân khẩu trong thôn cùng hàng nghìn lao động ngoại tỉnh. Tuy nhiên, mặt trái của mô hình kinh tế tự phát này là tình trạng quá tải chất thải và suy thoái môi trường nghiêm trọng. Các dòng thải công nghiệp chưa qua xử lý đã đẩy nồng độ Amoni trong nước ngầm vượt từ 12 đến 19 lần quy chuẩn quốc gia, làm bùng phát các mâu thuẫn gay gắt trong cộng đồng dân cư.

Vấn đề cốt lõi của nghiên cứu là sự đối kháng giữa mục tiêu tăng trưởng kinh tế từ hoạt động tái chế và nhu cầu bảo vệ môi trường sống trong lành của người dân. Nghiên cứu xác định hai mục tiêu trọng tâm: đánh giá thực trạng ô nhiễm môi trường cùng diễn biến xung đột xã hội tại làng nghề Minh Khai; từ đó thiết lập hệ thống giải pháp toàn diện nhằm giảm thiểu xung đột môi trường và thúc đẩy phát triển bền vững.

Phạm vi không gian của đề tài được triển khai tập trung tại thôn Minh Khai, thị trấn Như Quỳnh, huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên trong khoảng thời gian từ tháng 04/2017 đến tháng 03/2018. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc khi cung cấp nguồn dữ liệu thực chứng định lượng với 20 vụ khiếu kiện môi trường được ghi nhận trong năm 2017, đóng góp cơ sở khoa học để chính quyền địa phương và các nhà quản lý hoàn thiện chính sách quy hoạch môi trường nông thôn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự tích hợp giữa lý thuyết xung đột xã hội của Karl Marx, Max Weber và lý thuyết tiếp cận hệ thống trong quản lý môi trường. Theo quan điểm xã hội học, xung đột xã hội nảy sinh từ sự bất bình đẳng trong phân phối tư liệu sản xuất và quyền tiếp cận tài nguyên thiên nhiên. Vận dụng vào bối cảnh làng nghề, lý thuyết này giải thích sự phân hóa lợi ích giữa các nhóm dân cư khi một nhóm tạo ra ngoại ứng tiêu cực còn nhóm khác phải gánh chịu thiệt hại về sinh kế và sức khỏe.

Bên cạnh đó, nghiên cứu áp dụng tiếp cận sinh thái học và xã hội học môi trường để phân tích mối quan hệ tương tác hai chiều giữa con người và tự nhiên. Bốn khái niệm chính được làm rõ bao gồm: làng nghề truyền thống (nơi có trên 50% giá trị thu nhập từ phi nông nghiệp hoặc tối thiểu 30% số hộ tham gia sản xuất), ô nhiễm môi trường theo Luật Bảo vệ Môi trường 2014, xung đột môi trường (quá trình bất đồng thuận leo thang từ mâu thuẫn, tranh chấp đến xung đột về quyền sở hữu và hưởng dụng thành phần môi trường), và phân loại xung đột theo nguyên nhân (xung đột nhận thức, xung đột mục tiêu, xung đột lợi ích).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo kinh tế - xã hội của Ủy ban nhân dân thị trấn Như Quỳnh, hồ sơ thống kê của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Hưng Yên cùng hệ thống văn bản quy phạm pháp luật như Nghị quyết số 41-NQ/TW, Thông tư số 46/2011/TT-BTNMT và các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hiện hành.

Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát xã hội học với cỡ mẫu gồm 60 hộ dân, được lựa chọn theo phương pháp lấy mẫu ngẫu nhiên phân tầng (30 hộ trực tiếp tham gia sản xuất tái chế và 30 hộ không làm nghề). Phương pháp này giúp phản ánh khách quan, cân bằng góc nhìn của hai nhóm quyền lợi đối lập trong cùng một địa bàn sinh sống. Nghiên cứu cũng tiến hành phỏng vấn sâu 5 cán bộ quản lý địa phương (4 cán bộ thị trấn Như Quỳnh và 1 trưởng thôn Minh Khai) để đánh giá năng lực thực thi chính sách.

Công tác quan trắc môi trường thực địa được thực hiện qua 2 đợt vào tháng 06/2017 và tháng 12/2017 đối với các thành phần đất, nước thải, nước mặt, nước ngầm và không khí. Các chỉ tiêu lý hóa được phân tích tại Viện Khoa học Kỹ thuật Hạt nhân theo các tiêu chuẩn quốc gia nghiêm ngặt như TCVN 5992:1995, TCVN 6663-11:2011 và TCVN 5971:1995. Phương pháp so sánh quy chuẩn kỹ thuật (QCVN 40:2011/BTNMT, QCVN 08:2015/BTNMT, QCVN 09:2015/BTNMT, QCVN 05:2013/BTNMT, QCVN 03:2015/BTNMT) được lựa chọn vì tính chuẩn hóa pháp lý cao, giúp lượng hóa mức độ rủi ro sinh thái và chứng minh quan hệ nhân quả trực tiếp giữa suy thoái môi trường với sự leo thang của các vụ việc tranh chấp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Làng nghề Minh Khai có quy mô sản xuất rất lớn với 958 hộ tham gia tái chế nhựa trên tổng số 1.000 hộ dân (chiếm tỷ lệ 95,8%). Khối lượng nguyên liệu nhựa phế thải nhập về lên tới khoảng 1.000 tấn/ngày, gia tăng gấp 10 lần trong giai đoạn 2016-2017 do chính sách cấm nhập khẩu phế liệu từ một số quốc gia lân cận, tạo áp lực xả thải khổng lồ với khoảng 720 tấn tạp chất thải bỏ mỗi năm.

Chất lượng môi trường tại làng nghề đang ở mức suy thoái nghiêm trọng trên diện rộng:

• Môi trường nước thải và nước mặt: Nước thải sản xuất có hàm lượng tổng chất rắn lơ lửng (TSS) vượt QCVN 40:2011/BTNMT từ 3,54 đến 4,15 lần. Nước mặt tại hệ thống kênh mương qua thôn có nồng độ oxy hòa tan (DO) thấp hơn tiêu chuẩn từ 2,42 đến 2,46 lần, trong khi hàm lượng TSS vượt giới hạn cho phép từ 6,0 đến 7,5 lần.
• Môi trường nước ngầm: Mẫu quan trắc tầng nông cho thấy chỉ số COD vượt từ 2,5 đến 3,0 lần, Coliform vượt từ 2,33 đến 4,0 lần và hàm lượng Amoni vượt mức báo động từ 12 đến 19 lần so với QCVN 09:2015/BTNMT.
• Môi trường không khí: Quá trình nấu chảy hạt nhựa ở nhiệt độ khoảng 400°C làm phát sinh lượng khí độc lớn. Hàm lượng bụi lơ lửng vượt QCVN 05:2013/BTNMT từ 1,43 đến 1,5 lần và nồng độ khí SO2 vượt từ 1,04 đến 1,18 lần.

Về thực trạng xung đột, năm 2017 đã ghi nhận 20 vụ khiếu kiện môi trường. Nghiên cứu nhận diện đầy đủ 3 dạng xung đột: xung đột lợi ích giữa nhóm hộ làm nghề và nhóm hộ thuần nông do nước thải hủy hoại kênh mương nông nghiệp; xung đột mục tiêu giữa mở rộng sản xuất với giữ gìn cảnh quan di tích; xung đột nhận thức về tác hại sức khỏe lâu dài.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân dẫn đến tình trạng ô nhiễm và xung đột môi trường bắt nguồn từ sự kết hợp giữa công nghệ sản xuất lạc hậu và sự buông lỏng quản lý không gian làng nghề. Mặt bằng sản xuất đan xen hoàn toàn trong khu dân cư khiến việc phát tán chất thải diễn ra không thể kiểm soát. Thêm vào đó, nguồn thu phí bảo vệ môi trường tại địa phương chỉ đáp ứng được khoảng 10% chi phí xử lý thực tế, tạo ra lỗ hổng lớn về tài chính công.

Để làm rõ xu hướng, các dữ liệu quan trắc có thể được mô hình hóa qua bảng so sánh đa chỉ tiêu theo 2 mùa lấy mẫu (mùa khô và mùa mưa), phản ánh sự tích tụ chất ô nhiễm cao hơn vào mùa khô. Đồng thời, cấu trúc các vụ tranh chấp xã hội có thể được trực quan hóa bằng biểu đồ tròn phân chia theo nguyên nhân: trên 60% vụ việc xuất phát từ xả nước thải không qua xử lý, 25% do mùi khét và khí độc từ lò nấu hạt nhựa, và 15% do tập kết rác thải lấn chiếm lòng đường làm ảnh hưởng mỹ quan.

Khi so sánh với các làng nghề nhựa khác như Triều Khúc (thu gom 3.500 tấn/năm) hay Trung Văn (2.600 tấn/năm), làng nghề Minh Khai có sản lượng nguyên liệu cao gấp 2 đến 3 lần (đạt trên 7.200 tấn/năm theo số liệu chuyên ngành). Điều này khẳng định mức độ rủi ro sinh thái và tần suất xung đột tại Minh Khai thuộc hàng cao nhất khu vực Đồng bằng sông Hồng, đe dọa trực tiếp đến tính bền vững của mô hình kinh tế làng nghề truyền thống.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực chứng, bốn nhóm giải pháp đồng bộ được đề xuất nhằm giải quyết căn nguyên của xung đột môi trường:

• Quy hoạch và di dời không gian sản xuất: Ủy ban nhân dân huyện Văn Lâm phối hợp với Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Hưng Yên khẩn trương triển khai dự án Cụm công nghiệp làng nghề tập trung có quy mô từ 15 đến 20 ha. Mục tiêu di dời 100% các cơ sở xay, nấu hạt nhựa ra khỏi khu dân cư thôn Minh Khai trước năm 2025 nhằm tách biệt hoàn toàn khu vực phát thải với không gian sinh hoạt.
• Đầu tư hạ tầng kỹ thuật xử lý chất thải: Xây dựng trạm xử lý nước thải tập trung với công suất thiết kế tối thiểu 2.500 m3/ngày đêm, ứng dụng công nghệ xử lý sinh học hiếu khí kết hợp hóa lý để cắt giảm tối thiểu 85% chất rắn lơ lửng và 90% Amoni trước khi xả ra kênh thủy lợi. Ủy ban nhân dân thị trấn Như Quỳnh bắt buộc 100% các hộ nấu nhựa phải lắp đặt hệ thống chụp hút bụi và hấp thụ khí SO2 hoàn thành trong năm 2020.
• Tăng cường chế tài kinh tế và thanh tra môi trường: Thiết lập lại cơ chế thu phí bảo vệ môi trường theo nguyên tắc người gây ô nhiễm phải trả tiền, nâng mức thu nhằm bù đắp 100% chi phí vận chuyển và xử lý từ 5 đến 7 tấn rác phế thải không thể tái chế mỗi ngày. Thành lập Đội thanh tra liên ngành tiến hành kiểm tra đột xuất tối thiểu 1 lần/tháng, xử lý nghiêm và đình chỉ các hộ tái chế phế liệu không rõ nguồn gốc.
• Nâng cao năng lực hòa giải và nhận thức cộng đồng: Kiện toàn Ban hòa giải cơ sở thôn Minh Khai với sự tham gia bình đẳng của đại diện nhóm hộ không làm nghề và Mặt trận Tổ quốc. Tổ chức tuyên truyền cho hơn 1.000 hộ dân ký cam kết không xả thải trộm, phấn đấu giải quyết dứt điểm trên 90% các mâu thuẫn môi trường ngay tại địa phương từ năm 2019.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị thực tiễn cho bốn nhóm đối tượng chính:

• Cơ quan quản lý nhà nước về tài nguyên và môi trường (Sở TN&MT Hưng Yên, Phòng TN&MT huyện Văn Lâm, UBND thị trấn Như Quỳnh): Cung cấp bộ dữ liệu thực tế và luận cứ khoa học để hoàn thiện quy hoạch cụm công nghiệp làng nghề, cải cách quy trình tiếp công dân và thiết lập cơ chế xử lý dứt điểm 20+ vụ đơn thư khiếu kiện môi trường hàng năm.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên khối ngành Môi trường và Xã hội học: Là tài liệu học thuật giá trị để tiếp cận phương pháp luận liên ngành, kết hợp quan trắc hóa lý đa thành phần với điều tra xã hội học nhằm đánh giá định lượng các xung đột sinh thái nông thôn.
• Chủ các cơ sở sản xuất và hiệp hội làng nghề tái chế nhựa: Tham khảo các tiêu chuẩn kỹ thuật xử lý nước thải (giảm nồng độ TSS vượt 4,15 lần), khí thải lò gia nhiệt 400°C và định hướng chuyển đổi công nghệ xanh để đáp ứng yêu cầu pháp lý, hạn chế rủi ro bị đình chỉ hoạt động.
• Các tổ chức phát triển cộng đồng và tổ chức phi chính phủ (NGOs): Sử dụng các phát hiện về bất bình đẳng lợi ích để thiết kế các chương trình can thiệp xã hội, thúc đẩy đối thoại công - tư và hỗ trợ sinh kế bền vững cho hơn 4.000 người dân chịu ảnh hưởng ô nhiễm.

Câu hỏi thường gặp

• Xung đột môi trường tại làng nghề Minh Khai chủ yếu diễn ra giữa những chủ thể nào?
  Xung đột diễn ra phổ biến nhất giữa 30 hộ làm nghề và 30 hộ không làm nghề do hoạt động xả nước thải làm hủy hoại nguồn nước canh tác. Ngoài ra còn có xung đột giữa các cơ sở sản xuất với nhau về vị trí tập kết nguyên liệu và xung đột giữa cộng đồng dân cư với chính quyền địa phương trong việc chậm trễ xử lý đơn thư khiếu nại.

• Mức độ ô nhiễm nguồn nước ngầm tại làng nghề Minh Khai nghiêm trọng như thế nào?
  Nguồn nước ngầm tại địa bàn đang bị ô nhiễm hóa lý và vi sinh ở mức báo động. Theo số liệu quan trắc năm 2017, chỉ tiêu Amoni vượt từ 12 đến 19 lần, chỉ số COD vượt từ 2,5 đến 3,0 lần và vi khuẩn Coliform vượt từ 2,33 đến 4,0 lần so với quy chuẩn quốc gia QCVN 09:2015/BTNMT.

• Khối lượng phế liệu nhựa nhập về làng nghề mỗi ngày là bao nhiêu và phát sinh từ đâu?
  Mỗi ngày làng nghề tiếp nhận khoảng 1.000 tấn phế liệu nhựa có nguồn gốc trôi nổi từ nhiều tỉnh thành trong cả nước và nhập khẩu. Nguồn nguyên liệu này phát sinh lượng tạp chất thải bỏ khoảng 720 tấn/năm, phần lớn bị vứt bỏ bừa bãi tại các bãi đất trống và lòng kênh mương.

• Tại sao công tác quản lý xung đột môi trường tại làng nghề trước đây chưa đạt hiệu quả cao?
  Nguyên nhân là do chế tài xử phạt hành chính còn quá thấp chưa đủ sức răn đe, nguồn thu phí môi trường chỉ bù đắp được khoảng 10% chi phí thu gom xử lý thực tế, cùng với sự thiếu hụt cán bộ chuyên trách môi trường cấp xã/thị trấn và thiếu sự tham gia bình đẳng của các bên bị ảnh hưởng trong quá trình đối thoại.

• Giải pháp kỹ thuật nào là bắt buộc để cải thiện môi trường không khí tại các xưởng tái chế?
  Các cơ sở nấu và kéo hạt nhựa ở nhiệt độ khoảng 400°C bắt buộc phải lắp đặt hệ thống chụp hút khí thải cục bộ kết hợp tháp hấp thụ dung dịch kiềm để xử lý khí SO2 (hiện đang vượt tiêu chuẩn 1,18 lần) cùng hệ thống lọc bụi túi vải nhằm giảm hàm lượng bụi lơ lửng vượt 1,5 lần trước khi xả ra môi trường.

Kết luận

Luận văn đã giải quyết trọn vẹn mục tiêu nghiên cứu với các đóng góp nổi bật:

• Lượng hóa toàn diện thực trạng suy thoái môi trường tại làng nghề với hàm lượng TSS nước thải vượt 4,15 lần, Amoni nước ngầm vượt 19 lần và bụi không khí vượt 1,5 lần so với quy chuẩn quốc gia.
• Nhận diện bản chất khoa học của 3 dạng xung đột môi trường (nhận thức, mục tiêu, lợi ích) thông qua 20 vụ khiếu kiện thực tế ghi nhận trong năm 2017.
• Chỉ rõ nguyên nhân cốt lõi từ sự phát triển tự phát của 958 hộ tái chế phế liệu trong không gian dân cư chật hẹp kết hợp sự thiếu đồng bộ của thể chế giám sát cấp cơ sở.
• Đề xuất khung giải pháp toàn diện gồm 4 trụ cột: quy hoạch cụm công nghiệp 15-20 ha, vận hành trạm xử lý nước thải 2.500 m3/ngày đêm, cải cách công cụ kinh tế và thiết lập cơ chế hòa giải cộng đồng.
• Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn vững chắc cho công tác quản trị xung đột môi trường tại các làng nghề tiểu thủ công nghiệp vùng châu thổ sông Hồng.

Về lộ trình tiếp theo, chính quyền địa phương cần hoàn tất di dời các cơ sở gây ô nhiễm vào cụm công nghiệp tập trung trong giai đoạn 2020-2025. Sự phối hợp chặt chẽ, minh bạch giữa cơ quan quản lý, chủ cơ sở sản xuất và cộng đồng dân cư là điều kiện tiên quyết để thúc đẩy kinh tế tuần hoàn gắn liền với mục tiêu an sinh xã hội bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN ĐỨC LONG ĐÁNH GIÁ XUNG ĐỘT MÔI TRƯỜNG TẠI LÀNG NGHỀ CHẾ BIẾN NHỰA MINH KHAI, THỊ TRẤN NHƯ QUỲNH, HUYỆN VĂN LÂM, TỈNH HƯNG YÊN Chuyên ngành : Khoa Học Môi Trường Mã số: 8440301 Người hướng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Đình Thi NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 c LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng được bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cảm ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc Hà Nội, ngày tháng năm 2018 Tác giải luận văn Nguyễn Đức Long i c LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành tốt luận văn tốt nghiệp này, ngoài sự nỗ lực của bản thân, tôi đã nhận được sự quan tâm, giúp đỡ nhiệt tình của các tập thể, cá nhân trong và ngoài trường. Trước hết tôi xin chân thành cảm ơn các thầy, cô giáo Khoa Môi trường và các thầy cô giáo Học viện Nông Nghiệp Việt Nam đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn tốt nghiệp.

Đặc biệt tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới TS.Nguyễn Đình Thi đã tận tình giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực tập để hoàn thành luận văn tốt nghiệp này. Tôi xin chân thành cảm ơn tới các cán bộ, nhân viên tại UBND Thị trấn Như Quỳnh và toàn bộ người dân trong Thị trấn đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi thực hiện trong suốt thời gian thực tập tại địa phương. Cuối cùng, tôi muốn gửi lời cảm ơn chân thành tới gia đình, bạn bè và người thân đã luôn bên cạnh tạo điều kiện và giúp đỡ tôi trong thời gian tôi học tập, rèn luyện tại Học viện Nông Nghiệp Việt Nam. Hà Nội, ngày tháng năm 2018 Tác giải luận văn Nguyễn Đức Long ii c MỤC LỤC Lời cam đoan.

ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng. vii Danh mục hình.

viii Trích yếu luận văn. ix Thesis abstract. Tính cấp thiết của nghiên cứu. Giả thuyết khoa học.

Mục đích nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Tổng quan các vấn đề nghiên cứu.

Tổng quan về làng nghề. Khái niệm về làng nghề. Môi trường làng nghề trên thế giới. Môi trường làng nghề ở Việt Nam.

Đặc điểm ô nhiễm môi trường tại làng nghề Việt Nam. Các nguồn phát thải gây ô nhiễm môi trường ở làng nghề nước ta. Khái niệm về môi trường. Tổng quan về ô nhiễm môi trường.

Khái niệm về ô nhiễm môi trường. Các dạng ô nhiễm môi trường chính. Quản lý môi trường làng nghề ở nước ta. Một số văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến quản lý môi trường làng nghề .2 Khái lược về làng nghề tái chế nhựa ở Việt Nam và làng nghề tái chế nhựa Minh Khai.

Tổng quan về xung đột môi trường. Khái niệm xung đột môi trường. Phân loại xung đột môi trường .3 Nguyên nhân dẫn đến xung đột môi trường. Hướng tiếp cận và giải quyết xung đột môi trường.

Nội dung và phương pháp nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu.

Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp. Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Điều kiện tự nhiên, kinh tế-xã hội làng nghề chế biến nhựa Minh Khai. Điều kiện tự nhiên. Điều kiện kinh tế - xã hội thôn Minh Khai.

Làng nghề tái chế nhựa Minh Khai. Lịch sử hình thành và phát triển làng nghề. Hiện trạng sản xuất của làng nghề. Quy mô làng nghề.

Vai trò của làng nghề đối với sự phát triển KT-XH của địa phương. Thực trạng phát triển các ngành kinh tế ảnh hưởng đến môi trường. Thực trạng môi trường làng nghề. Thực trạng rác thải sinh hoạt và chất thải rắn trong quá trình tái chế nhựa.

Thực trạng ô nhiễm không khí. Thực trạng môi trường nước. Các nguồn phát sinh chất thải ảnh hưởng tới môi trường. Đánh giá xung đột môi trường tại làng nghề tái chế nhựa Minh Khai.

Nhận diện xung đột môi trường tại làng nghề Minh Khai. Đánh giá các dạng xung đột môi trường trong làng nghề Minh Khai. Công tác quản lý xung đột môi trường tại thôn Minh Khai. Đề xuất một số giải pháp quản lý xung đột môi trường.

Giải pháp quy hoạch. Giải pháp quản lý. Giải pháp kỹ thuật. Nâng cao nhận thức người dân làm nghề.

Kết luận và kiến nghị. 77 Tài liệu tham khảo. 79 v c DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BTNMT Bộ Tài nguyên Môi trường MT Môi trường NM Nước mặt NN Nước ngầm NTSX Nước thải sản xuất QCVN Quy chuẩn Việt Nam QTMT Quan trắc Môi trường TCCP Tiêu chuẩn cho phép TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam TN&MT Tài nguyên và Môi trường UBND Uỷ ban nhân dân CN-TTCN Công nghiệp – Tiểu thủ công nghiệp XĐMT Xung đột môi trường NXB Nhà xuất bản RTSH Rác thải sinh hoạt vi c DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2. Thành phần và khối lượng nhựa thu gom tại các làng nghề.

Phân loại xung đột môi trường. Cơ cấu kinh tế phân theo ngành sản xuất năm 2016. Lượng nguyên liệu và sản phẩm chính từ hoạt động sản xuất của làng nghề. Thực trạng sử dụng đất thôn Minh Khai.

Thu nhập các ngành kinh tế chủ yếu thôn Minh Khai. Khối lượng nước thải ra ngoài môi trường để tái chế 01 tấn sản phẩm. Ước tính tỷ lệ % rác thải rắn sinh hoạt trên địa bàn năm 2017. Kết quả phân tích môi trường khí và tiếng ồn.

Kết quả phân tích môi trường nước thải. Kết quả phân tích môi trường nước mặt. Kết quả phân tích nước ngầm tại làng nghề Minh Khai. Nguồn phát sinh các chất thải tại Làng nghề Minh Khai.

Ảnh hưởng của chất lượng môi trường suy giảm đến sức khoẻ người dân tại làng nghề. Đánh giá của người dân về mức độ xảy ra mâu thuẫn, xung đột trong làng nghề (n=60). Xung đột môi trường giữa các nhóm xã hội trong làng nghề (n=60). Thực trạng tranh chấp, khiếu nại có liên quan tới môi trường trên địa bàn làng nghề Minh Khai năm 2017.

Số vụ khiếu kiện liên quan tới môi trường giữa hộ làm nghề và hộ không làm nghề. Thống kê quy mô tái chế và sản xuất từ nhựa tái chế của các hộ gia đình trong làng nghề Minh Khai (n=30). Số vụ khiếu kiện giữa nhóm làm nghề và nhóm làm nghề tại thôn Minh Khai. Số vụ vi phạm xả nước thải trực tiếp ra môi trường tại làng nghề Minh Khai.

Số vụ khiếu kiện làm ảnh hưởng tới mỹ quan làng nghề. 63 vii c DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 2. Sơ đồ hệ thống tổ chức quản lý môi trường ở địa phương. Ước tính thải lượng các chất ô nhiễm trong khí thải làng nghề khu vực đồng bằng sông Hồng.

Mối quan hệ giữa các bên liên quan trong xung đột môi trường. Sơ đồ, vị trí lấy mẫu. Sơ đồ vị trí làng nghề chế biến nhựa Minh Khai. Nhiệt độ trung bình mùa giai đoạn 2010-2014.

Độ ẩm trung bình các mùa giai đoạn 2010-2014. Xe vận chuyển rác thải về thôn Minh Khai. Sơ đồ mô tả quy trình sản xuất hạt nhựa kèm dòng thải. Sơ đồ hệ thống quản lý môi trường tại thị trấn Như Quỳnh.

64 viii c TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: NGUYỄN ĐỨC LONG Tên luận văn: “Đánh giá xung đột môi trường tại làng nghề chế biến nhựa Minh Khai, thị trấn Như Quỳnh, huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên”. Ngành: Khoa Học Môi Trường Mã số: 8440301 Tên cơ sở đào tạo: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu Đề tài luận văn nghiên cứu về xung đột về môi trường trên địa bàn làng nghề tái chế nhựa Minh Khai nhằm đạt được những mục tiêu cụ thể sau: (i) Đánh giá được thực trạng môi trường và thực trạng xung đột môi trường làng nghề chế biến nhựa Minh Khai; (ii) Đề xuất một số giải pháp nhằm góp phần giảm thiểu xung đột môi trường tại địa bàn nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu: Đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu thu thập dữ liệu thứ cấp về điều kiện tự nhiên, hiện trạng phát triển kinh tế xã hội của thị trấn Như Quỳnh qua các năm. Đề tài cũng sử dụng phương pháp điều tra khảo sát người dân, cán bộ địa phương về tình hình sản xuất, nhận thức về môi trường, các mâu thuẫn và xung đột môi trường trên địa bàn làng nghề.

Phương pháp lấy mẫu và phân tích các chỉ tiêu môi trường như đất, nước và không khí để đánh giá mức độ ô nhiễm được thực hiện trên cơ sở tuân thủ theo Tiêu chuẩn Quốc gia về lấy mẫu và đánh giá chất lượng. Đánh giá xung đột môi trường tại địa bàn nghiên cứu, đề tài tiến hành thu thập dữ liệu từ các cấp chính quyền địa phương, từ người dân. Trên cơ sở đó, phân loại và nhận diện các loại xung đột môi trường tại địa bàn nghiên cứu trên cơ sở các lý thuyết về xung đột và cuối cùng đưa ra giải pháp nhằm góp phần giảm thiểu xung đột về môi trường trên địa bàn làng nghề tái chế nhựa Minh Khai. Kết quả chính và kết luận - Làng nghề Minh Khai hiện có hơn 1.000 hộ dân với hơn 4.000 nhân khẩu, hiện có khoảng 958 hộ dân tham gia tái chế nhựa với khoảng 12.000 nhân công/ngày (bao gồm người địa phương, lân cận và tỉnh xa).

Hàng nghìn tấn phế thải là nguyên liệu đầu vào cho sản xuất tái chế nhựa được tập kết về làng nghề, chúng có nguồn gốc khắp mọi địa phương trong cả nước và cả nước ngoài. - Hầu hết các chỉ tiêu phân tích của nước thải đều vượt xa tiêu chuẩn cho phép, ví dụ hàm lượng chất rắn lơ lửng vượt QCVN 40: 2011 BTNMT từ 3,54 đến 4,15 ix c lần…Đối với nước mặt cũng tương tự, chỉ tiêu DO thấp hơn so sánh với quy chuẩn từ 2,42-2,46 lần. chất rắn lơ lửng vượt 6-7,5 lần so với quy chuẩn…, Các mẫu nước ngầm thu thập đều cho thấy các chỉ tiêu như COD vượt 2,5-3,0 so với quy chuẩn; Amoni vượt từ 12-19 lần so với quy chuẩn và Coliform vượt từ 2,33-4,0 lần so sánh với quy chuẩn.