Đặt vấn đề Hiện nay nước ta là một nước đang phát triển, hướng tới một nước công nghiệp hóa - hiện đại hóa. Trước tình hình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập kinh tế toàn cầu, cần có những chính sách cụ thể mang tính đột phá nhằm giải quyết toàn bộ các vấn đề của nền kinh tế. Đáp ứng yêu cầu này Nghị quyết của Đảng về nông nghiệp, nông thôn đi vào cuộc sống, đẩy nhanh tốc độ CNH - HĐH nông nghiệp nông thôn, việc cần làm trong giai đoạn hiện nay là xây dựng cho được các mô hình nông thôn mới đủ đáp ứng yêu cầu phát huy nội lực của nông dân, nông nghiệp và nông thôn, đủ điều kiện hội nhập nền kinh tế thế giới. Thực hiện Nghị quyết Trung ương 7 khóa X về “Nông nghiệp, nông dân và nông thôn”, Thủ tướng chính phủ đã ban hành “Bộ tiêu chí Quốc gia về nông thôn mới” (Quyết định số 491/QĐ-TTg ngày 16/04/2009) và căn cứ Nghị quyết số 24/2008/NQ-CP ngày 28 tháng 10 năm 2008 của chính phủ ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 26-NQ/TW xác định nhiệm vụ xây dựng xây dựng “Chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới” nhằm thống nhất chỉ đạo việc xây dựng nông thôn mới trên cả nước.
Cùng với quá trình thực hiện chủ trương của Đảng về phát triển nông thôn, xã Độc Lập đã tiến hành xây dựng mô hình nông thôn mới, xây dựng làng, xã có cuộc sống no đủ, văn minh, môi trường trong sạch. Sau khi áp dụng thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới thì đã đạt được một số thành tựu đáng kể trong phát triển nông nghiệp ở địa phương, mức sống, thu nhập tăng so với thời kỳ trước, người dân biết áp dụng khoa học kỹ thuật vào chăn nuôi và trồng trọt, đời sống nhân dân được cải thiện, cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội được nâng cấp. Mặc dù đã có nghị quyết hướng dẫn thi hành nhưng vẫn còn nhiều bất cập cần phải giải quyết để đáp ứng được yêu cầu đưa ra so với thực tế. Xuất phát từ thực tế đó, được sự nhất trí của ban giám hiệu nhà trường, ban chủ nhiệm khoa Quản lý tài nguyên và sự hướng dẫn của thầy giáo - ThS.
Trương 2 Thành Nam – Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, em tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá kết quả công tác thực hiện công trình xây dựng nông thôn mới theo 19 tiêu chí tại xã Độc Lập, huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng giai đoạn 2010 - 2016”. Mục tiêu, yêu cầu nghiên cứu của đề tài 1. Mục tiêu tổng quát Đánh giá kết quả thực hiện công tác xây dựng nông thôn mới theo 19 tiêu chí trên cơ sở đó đề xuất các giải pháp thúc đẩy nhanh công tác xây dựng nông thôn mới trong thời gian tới trên địa bàn xã Độc Lập, huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng. Mục tiêu cụ thể - Đánh giá kết quả thực hiện 19 tiêu chí nông thôn mới trên địa bàn xã Độc Lập.
- Đánh giá những giai đoạn khó khăn trong quá trình thực hiện trên địa bàn xã Độc Lập - Đề xuất một số giải pháp nhằm thúc đẩy nhanh quá trình thực hiện nông thôn mới.Ý nghĩa của đề tài: 1.Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu: Nâng cao nhận thức, sự hiểu biết về đề án quy hoạch xây dựng nông thôn mới và những chính sách liên quan đến phát triển nông thôn giai đoạn hiện nay. Quá trình thực hiện đề tài thực tập sẽ nâng cao năng lực cũng như rèn luyện kỹ năng, phương pháp nghiên cứu khoa học cho bản thân sinh viên.Tích lũy kinh nghiệm cho công việc sau khi ra trường.Ý nghĩa trong thực tiễn: - Tìm hiểu được đúng thực trạng về tình hình phát triển nông thôn tại địa phương. - Kết quả nghiên cứu của đề tài là cơ sở để các nhà quản lý, các cấp lãnh đạo của huyện, xã đưa ra những chính sách phát triển đề án xây dựng nông thôn mới tại xã Độc Lập, huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng. 3 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.
Cơ sở khoa học của đề tài 2. Căn cứ pháp lý xây dựng nông thôn mới - Nghị quyết số 26-NQ/TW Hội nghị Trung ương lần thứ 7 về vấn đề nông nghiệp, nông dân, nông thôn. - Nghị quyết số 24/2008/NQ-CP ngày 28/10/2008 của Chính phủ ban hành chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết hội nghị lần thứ 7 Ban hành Trung ương khóa X về nông nghiệp, nông thôn, nông dân. - Quyết định số 491/QĐ-TTg ngày 16/4/2009 về ban hành kèm theo Bộ tiêu chí Quốc gia về xây dựng Nông thôn mới.
- Thông tư số 54/2009/TT-BNN ngày 21/8/2009 về hướng dẫn thực hiện Bộ tiêu chí Quốc gia về xây dựng Nông thôn mới. - Quyết định số 800/QĐ-TTg 04/6/2010 phê duyệt chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng Nông thôn mới giai đoạn 2011 - 2016. - Quyết định số 193/QĐ-TTg ngày 02/2/2010 phê duyệt chương trình rà soát quy hoạch xây dựng Nông thôn mới. - Thông tư liên tịch số 13/2011/TTLT - BXD - BNNPTNT-BTN&MT, ngày 28/10/2011, quy định việc lập, thẩm định, phê duyệt quy hoạch xây dựng xã nông thôn mới.
- Thông tư số 09/2010/TT-BXD ngày 04/8/2010 về quy định lập nhiệm vụ, đồ án quy hoạch và quản lý quy hoạch xây dựng Nông thôn mới. - Thông tư số 07/2010/TT-BNN ngày 08/02/2010 của Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn hướng dẫn quy hoạch phát triển sản xuất Nông nghiệp cấp xã theo Bộ tiêu chí Quốc gia về Nông thôn mới. - Nghị quyết Số: 20/NQ-HĐND ngày 05 tháng 7 năm 2012 hội đồng nhân dân tỉnh Cao Bằng khóa XV kỳ họp thứ 4 về chương trình xây dựng nông thôn mới tỉnh Cao Bằng giai đoạn 2010 - 2020 4 - Tỉnh ủy Cao Bằng đã ban hành Nghị quyết số 11/NQ ngày 18/10/2011, về lãnh đạo thực hiện Chương trình MTQG xây dựng Nông thôn mới giai đoạn 2011- 2015, định hướng đến năm 2020. - Chỉ thị số 56-CT/TW ngày 27/6/2014, về tập trung lãnh đạo thực hiện một số nhiệm vụ trọng tâm trong Chương trình xây dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh.
- Hội đồng nhân dân tỉnh thông qua Nghị quyết số 78/NQ-HĐND ngày 9/12/2011, về Đề án phát triển giao thông nông thôn giai đoạn 2011-2015. - Nghị quyết về huy động nguồn lực và quy định mức hỗ trợ xây dựng nông thôn mới tỉnh Cao Bằng giai đoạn 2015-2020. - UBND tỉnh ban hành các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn công tác lập quy hoạch, xây dựng Đề án; công tác tuyên truyền, tập huấn; triển khai các phong trào thi đua; chỉ đạo các sở ngành chuyên môn hướng dẫn, cụ thể hóa các nội dung, các văn bản của Trung ương, của tỉnh liên quan đến Chương trình xây dựng nông thôn mới để tổ chức triển khai tại địa phương đảm bảo kịp thời, phù hợp với điều kiện thực tế của tỉnh. - Từ năm 2012, huyện ủy Quảng Uyên đã ban hành Kế hoạch số 46–KH/HU, ngày 24/5/2012 về lãnh đạo thực hiện chương trình MTQGXDNTM giai đoạn 2012-2015, định hướng đến năm 2020; UBND huyện đã thành lập BCĐ Chương trình MTQGXDNTM và bộ phận giúp việc BCĐ, xây dựng quy chế hoạt động của BCĐ và phân công các thành viên BCĐ thực hiện nhiệm vụ; UBND các xã thành lập BCĐ và BQL xã, tổ khảo sát, đánh giá XDNTM của xã và Ban phát triển các thôn, xóm.
Cơ sở lý luận của đề tài 2. Một số khái niệm cơ bản - Nông thôn: là vùng sinh sống của tập hợp dân cư, trong đó có nhiều nông dân. Tập hợp này tham gia vào các hoạt động kinh tế, văn hóa, xã hội và môi trường trong một thể chế chính trị nhất định và chịu ảnh hưởng của các tổ chức khác; phân biệt với đô thị. Phát triển nông thôn: là một quá trình tất yếu cải thiện một cách bền 5 vững về kinh tế, văn hóa, xã hội và môi trường, nhằm nâng cao chất lượng sống của dân cư nông thôn.
- Nông thôn mới: Là nông thôn mà trong đời sống vật chất, văn hoá, tinh thần của người dân không ngừng được nâng cao, giảm dần sự cách biệt giữa nông thôn và thành thị. Nông dân được đào tạo, tiếp thu các tiến bộ kỹ thuật tiên tiến, có bản lĩnh chính trị vững vàng, đóng vai trò làm chủ nông thôn mới. - Nông thôn mới có kinh tế phát triển toàn diện, bền vững, cơ sở hạ tầng được xây dựng đồng bộ, hiện đại, phát triển theo quy hoạch, gắn kết hợp lý giữa nông nghiệp với công nghiệp, dịch vụ và đô thị. Nông thôn ổn định, giàu bản sắc văn hoá dân tộc, môi trường sinh thái được bảo vệ.
Sức mạnh của hệ thống chính trị được nâng cao, đảm bảo giữ vững an ninh chính trị và trật tự xã hội. Sự cần thiết xây dựng mô hình nông thôn mới Do kết cấu hạ tầng nội thôn (điện, đường, trường, trạm, chợ, thủy lợi, còn nhiều yếu kém, vừa thiếu, vừa không đồng bộ); nhiều hạng mục công trình đã xuống cấp, tỷ lệ giao thông nông thôn được cứng hoá thấp; giao thông nội đồng ít được quan tâm đầu tư; hệ thống thuỷ lợi cần được đầu tư nâng cấp; chất lượng lưới điện nông thôn chưa thực sự an toàn; cơ sở vật chất về giáo dục, y tế, văn hoá còn rất hạn chế, mạng lưới chợ nông thôn chưa được đầu tư đồng bộ, trụ sở xã nhiều nơi xuống cấp. Mặt bằng để xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn đạt chuẩn quốc gia rất khó khăn, dân cư phân bố rải rác, kinh tế hộ kém phát triển. Do sản xuất nông nghiệp manh mún, nhỏ lẻ, bảo quản chế biến còn hạn chế, chưa gắn chế biến với thị trường tiêu thụ sản phẩm; chất lượng nông sản chưa đủ sức cạnh tranh trên thị trường.
Chuyển dịch cơ cấu kinh tế, ứng dụng khoa học công nghệ trong nông nghiệp còn chậm, tỷ trọng chăn nuôi trong nông nghiệp còn thấp; cơ giới hoá chưa đồng bộ. Do thu nhập của nông dân thấp; số lượng doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn còn ít; sự liên kết giữa người sản xuất và các thành phần kinh tế khác ở khu vực nông thôn chưa chặt chẽ. Kinh tế hộ, kinh tế trang trại, hợp tác xã còn nhiều yếu kém. Tỷ lệ lao động nông nghiệp còn cao, cơ hội có việc làm mới tại 6 địa phương không nhiều, tỷ lệ lao động nông lâm nghiệp qua đào tạo thấp; tỷ lệ hộ nghèo còn cao.
Do đời sống tinh thần của nhân dân còn hạn chế, nhiều nét văn hoá truyền thống đang có nguy cơ mai một (tiếng nói, phong tục, trang phục…); nhà ở dân cư nông thôn vẫn còn nhiều nhà tạm, dột nát.