CHƯƠNG 1 NHUNG VAN DE CO BAN VE KE TOAN DOANH THU, CHI PHÍ HỢP DONG XAY DUNG THEO CHUAN MUC HOP DONG XAY DUNG 1.1, DAC DIEM HOAT ĐỘNG XÂY DUNG VA NHUNG VAN DE CƠ BAN VE HỢP ĐÔNG XÂY DỰNG 1. Đặc điểm hoạt động xây dựng. Ngành xây dựng với những nét đặc thù về kỹ thuật, tổ chức quản lý sẽ tác động trực tiếp đến công tác kế toán nói chung và kế toán doanh thu, kế toán chỉ phí nói riêng tại các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nảy. Cụ thể như sau: Một là, sản phẩm xây dựng cơ bản thường mang tính chất riêng lẻ.
Mỗi công trình (hạng mục công trình) sẽ có những yêu cầu riêng vẻ thiết kế, mỹ thuật, và các tiêu chuẩn kỹ thuật. Do đó, mỗi sản phẩm xây dựng đòi hỏi một biện pháp tổ chức thi công phủ hợp. Ngoài ra, sản phẩm xây lắp được sản xuất theo đơn đặt hàng nên chỉ phí bỏ vào sản xuất thi công cũng hoàn toàn khác nhau giữa các công trình, ngay cả khi công trình thi công theo các thiết kế mẫu nhưng được xây dựng ở những địa điểm khác nhau, với điều kiện thi công khác nhau thi chi phí sản xuất cũng khác nhau. Diéu nay yêu cầu việc theo dõi, hạch toán doanh thu, chỉ phí HĐXD phải được tinh theo từng sản phẩm xây dựng riêng biệt, đồng thời công tác tập hợp chỉ phí sản xuất thực tế phải theo sát chỉ phí sản xuất dự toán cho từng công trình (hạng mục công.
Hai là, sản phẩm xây dựng cơ bản thường có giá trị lớn, thời gian thi công kéo dài. Các công trình xây dựng thường có giá tri lớn nên bên cạnh việc giám sát chất lượng công trình thì công tác quản lý trên phương diện hạch toán cũng cần được chú trọng. Ngoài ra, sản phẩm xây dựng cơ bản thường có thời gian thỉ công đài, có những công trình kéo dài hàng chục năm. bảo thông tin kế toán được đầy đủ, trung thực và khách quan thì doanh nghiệp phải có phương pháp tập hợp chỉ phí, phương pháp xác định doanh thu một cách rõ ràng, cụ thể trên tinh thần chuẩn mực và chế độ kế toán hiện hành.
Ba là, sản phẩm xây dựng cơ bản được sản xuất và tiêu thụ tại cùng một địa điểm nhưng địa điểm thí công của các công trình khác nhau là khác nhau. Với đặc điểm này, các điều kiện để sản xuất như xe máy thiết bị, nhân công phải di chuyển theo địa điểm thi công. Từ đó sẽ phát sinh các khoản chỉ phí điều động xe máy, chỉ phí điều động nhân công, chỉ phí xây dựng lán trại, nhà tiền chế, nhà kho,.Để hạn chế tác động của yếu tố này thì doanh nghiệp xây dựng thường thuê mướn lao động thời vu tại địa phương, sử dụng những. vật liệu dễ luân chuyển, tháo đỡ để xây dựng lán trại, chủ động thuê ngoài máy móc, thiết bị.Do đó, công tác kế toán phải được tổ chức hợp lý nhằm phan ánh kịp thời các khoản chỉ phí phát sinh, trên cơ sở đó đề xuất giải pháp giúp tối thiểu hóa chỉ phí nhưng vẫn đảm bảo tiền độ và chất lượng thì công.
Bắn là, sản phẩm xây dựng cơ bản thường được sản xuất ngoài trời, chịu tác động trực tiếp của điều kiện môi trường, thời tiết, khí hậu. Đặc điểm này đòi hỏi doanh nghiệp xây dựng phải tổ chức công tác quản ý vật tư va lao động một cách chặt chẽ và khoa học, đảm bảo thi công nhanh, đúng tiến độ khi điều kiện môi trường, thời tiết thuận lợi. Trong trường hợp. chất lượng và tiến độ công trình có khả năng bị ảnh hưởng do thiên tai, có thể sẽ phát sinh các khối lượng công việc phải phá đi làm lại hoặc các thiệt hại do ngừng sản xuất, doanh nghiệp cần có kế hoạch điều độ phù hợp nhằm tiết kiệm chỉ phí.
10 Năm là, sản phẩm xây dựng cơ bản được tiêu thụ theo giá dự toán hoặc. giá dự thầu. Giá dự toán (trong trường hop chỉ định thầu) hoặc giá dự thầu (trong. trường hợp đấu thầu) là giá bán hay còn gọi là doanh thu của nhà thầu.
Giá dự toán thường do chủ đầu tư xây dựng, còn giá dự thầu do các doanh nghiệp. tham gia đấu thầu tự lập trên cơ sở hồ sơ thiết kế và các yêu cầu của chủ đầu. tư, các quy định về định mức, đơn giá của Nhà nước và ý đồ khi tham gia tranh thầu. Như vậy, tinh chất hàng hóa của sản phẩm xây lắp không được thể hiện rõ vì người mua, người bán đã quy định giá cả trước khi xây dựng thông qua HĐXD được ký kết giữa chủ đầu tư và nhà thầu.
Nói cách khác, doanh thu của sản phẩm xây dựng đã được xác định trước khi sản xuất sản phẩm. đó, muốn quá trình thực hiện HĐXD đảm bảo tính hiệu quả thì kế toán phải phan ánh, giám sát chặt chẽ quá trình tập hợp chỉ phí theo từng HĐXD. Tóm lại, xuất phát từ những nét đặc thù trên, để đảm bảo việc cung cấp thông tin một cách trung thực và khách quan về tình hình hoạt động, sản xuất kinh doanh tại các doanh nghiệp xây dựng cơ bản thì đòi hỏi việc tổ chức. công tác kế toán doanh thu, chỉ phí HĐXD phải chặt chẽ và khoa học.
Những vấn đề cơ bản về hợp đồng xây dựng 4. Hợp đồng xây dựng trong các doanh nghiệp xây dung Theo chuẩn mực Hợp đồng xây dựng, HĐXD được định nghĩa như sau: “Hợp đồng xây dựng là hợp đồng bằng văn bản về việc xây dựng một tài sản hoặc một tổ hợp các tài sản có liên quan chặt chẽ hay phụ thuộc lẫn nhau về mặt thiết kế, công nghệ, chức năng hoặc các mục đích sử dụng cơ bản của chúng "(chuẩn mực Hợp đằng xây dựng, đoạn 3). Trong chuẩn mực này, hợp đồng xây dựng còn bao gồm: i - Hop đồng dịch vụ có liên quan trực tiếp đến việc xây dựng tài sản, như: Hợp đồng tư vấn, thiết kế, khảo sát; Hợp đồng dịch vụ quản lý dự án và ‘én tric; - Hop dong phuc ché hay pha hwy cac tai sin va khdi phuc méi truong sau khi phá hủy các tai sản. Trong một số trường hợp, chuẩn mực này được áp dụng cho những phần riêng biệt có thể nhận biết được của một hợp đồng riêng rẽ hoặc một nhóm.
các hợp đồng để phản ánh bản chất của hợp đồng hay nhóm các hợp đồng xây dựng. Chuẩn mực Hợp đồng xây dựng quy định việc kết hợp và phân chia HĐXD như sau Một HĐXD liên quan đến xây dựng một số tài sản thì việc xây dựng mỗi tài sản sẽ được coi như một HĐXD riêng rẽ khi thỏa mãn đồng thời ba (3) điều kiện sau: ~_ Có thiết kế, dự toán được xác định riêng rẽ cho từng tài sản và mỗi tài sản có thể hoạt động độc lập; ~ Mỗi tài sản có thể được đàm phán riêng với từng nhà thầu và khách. hàng có thể chấp thuận hoặc từ chối phần hợp đồng liên quan đến từng tài sản; ~_ Có thể xác định được chỉ phí và doanh thu của từng tải sản. Một nhóm các hợp đồng ký với một khách hàng hay với một số khách hàng, sẽ được coi là một HĐXD khi thỏa mãn đồng thời ba (3) điều kiện sau: ~_ Các hợp đồng này được đàm phán như là một hợp đồng trọn gói; = Cac hop đồng có mi liên hệ rất mật thiết với nhau đến mức trên thực tế chúng là nhiều bộ phận của một dự án có mức lãi gộp ước tính tương đương; = Cac hợp đồng được thực hiện đồng thời hoặc theo một quá trình liên tục 12 Một hợp đồng có thể bao gồm việc xây dựng thêm một tài sản theo yêu cầu của khách hàng hoặc hợp đồng có thể sửa đổi để bao gồm việc xây dựng.
thêm một tài sản đó. Việc xây dựng thêm một tài sản chỉ được coi là hợp đồng. xây dựng riêng rẽ khi: ~ _ Tài sản này có sự khác biệt lớn và độc lập so với các tài sản nêu trong. hợp đồng ban đầu vẻ thiết kế, công nghệ và chức năng; hoặc.
= Gia cua hop đồng xây dựng tài sản này được thỏa thuận không liên quan đến giá cả của hợp đồng ban đầu. Phân loại hợp đồng xây dựng trong các doanh nghiệp xây dựng. HĐXD có thể được phân loại theo ba cách chủ yếu sau: ~_ Phân loại HĐXD theo cách thức xác định giá trị hợp đồng. Trong đó bao gồm: Hợp đồng xây dựng với giá cố định: Là hợp đồng xây dựng trong đó nhà thầu chấp thuận một mức giá cố định cho toàn bộ hợp đồng hoặc một đơn giá cố định trên một đơn vị sản phẩm hoàn thành.
Trong một số trường hợp khi giá cả tăng lên, mức giá đó có thể thay đổi phụ thuộc vào các điều khoản ghi trong hợp đồng. Hợp đồng xây dựng với chỉ phí phụ thêm: Là hợp đồng xây dựng trong. đó nhà thầu được hoàn lại các chỉ phí thực tế được phép thanh toán, cộng (+) thêm một khoản được tính bằng tỷ lệ phần trăm (%) trên những chỉ phí này hoặc được tính thêm một khoản phí có định. ~_ Phân loại HĐXD theo cách thức thanh toán.
Trong đó bao gồm Hợp đồng xây dựng thanh toán theo tiến độ kế hoạch: Là HĐXD trong đó nhà thầu được chủ đầu tư cam kết thanh toán các khoản tiền liên quan đến hợp đồng theo một tiến độ đã được quy định trước trong hợp đồng, không phụ thuộc vào tiến độ thi công thực tế của nhà thầu. 13 Hợp đằng xây dựng thanh toán theo giá trị khối lượng thực hiện: Là HĐXD trong đó nhà thầu sẽ được chủ đầu tư thanh toán căn cứ trên kết quả thực hiện HĐXD được xác định một cách đáng tin cậy và được chủ đầu tư xác nhận. Kết quả này được thê hiện trên Hồ sơ thanh toán của từng đợt nghiệm thu. ~_ Phân loại HĐXD theo phương thức đề có được hợp đồng.
Trong đó bao gồm: Hợp đông xây dựng có được do đấu thằu: Là HĐXD mà doanh nghiệp xây dựng có được thông qua hình thức đấu thầu các công trình do chủ đầu tư tổ chức. Đề có được HĐXD loại này, doanh nghiệp phải lập bộ hồ sơ dự thầu và tham gia tranh thầu theo các quy định của chủ đầu tư. Doanh nghiệp chỉ có được hợp đồng khi đã thắng thầu. Hợp đồng xây dựng có được do chỉ định thẳu: Là HĐXD mà chủ đầu tư chọn trực tiếp nhà thầu đáp ứng yêu cầu của gói thầu dé thương thảo hợp đồng.
KẾ TOÁN DOANH THU HỢP ĐỒNG XÂY DỰNG THEO CHUAN MUC HOP DONG XAY DUNG 1.
