CHƯƠNG 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG VẬN TẢI HÀNG HÓA NGUYÊN CONTAINER 1.1 Khái niệm và đặc điểm container 1.1 Khái niệm Container là một thùng thép có kích thước lớn hình hộp chữ nhật bên trong rỗng và có cửa mở thiết kế chốt để đóng kín. Container có khả năng chịu lực cực kỳ tốt và có nhiều kích thước khác nhau. Vỏ của thùng container thường có màu xanh hoặc màu đỏ tuy nhiên cũng có thể xuất hiện một số màu sắc khác tùy theo yêu cầu của khách hàng hoặc nhà sản xuất.2 Đặc điểm Theo tiêu chuẩn ISO 668:1995(E), container hàng hóa (freight container) là một công cụ vận tải có những đặc điểm sau: - Có đặc tính bền vững và đủ độ chắc tương ứng phù hợp cho việc sử dụng lại; - Được thiết kế đặc biệt để có thể chở hàng bằng một hay nhiều phương thức vận tải, mà không cần phải dỡ ra và đóng lại dọc đường; - Được lắp đặt thiết bị cho phép xếp dỡ thuận tiện, đặc biệt khi chuyển từ một phương thức vận tải này sang phương thức vận tải khác; - Được thiết kế dễ dàng cho việc đóng hàng vào và rút hàng ra khỏi container; - Có thể tích bên trong bằng hoặc hơn 1 mét khối (35,3 ft khối). Thực tế thường hay gặp thuật ngữ container tiêu chuẩn quốc tế (ISO container), đó là những container hàng hóa (như nêu trên) tuân theo tất cả các tiêu chuẩn ISO liên quan về container đang có hiệu lực tại thời điểm sản xuất container.
Về mặt lịch sử, những chiếc container tiêu chuẩn đang được sử dụng phổ biến hiện nay được cho là bắt đầu xuất hiện trong phiên bản đầu tiên "thô sơ" từ năm 5 1937. Khi đó một lái xe người Mỹ tên là Malcolm McLean đã nghĩ ra cách thức sử dụng các thùng xe tải làm công cụ chứa hàng đặt trên các tàu biển. Sau nhiều năm phát triển, những "chiếc thùng chứa hàng" đó đã được nâng cấp cải tiến, trở nên thông dụng, trở thành 1 công cụ không thể thiếu trong lĩnh vực vận tải container. Đây cũng là một trong những tiền đề cho sự hình thành và phát triển của ngành vận tải đa phương thức ngày nay.
Container có nhiều loại, và kích thước cụ thể theo từng đơn vị sản xuất. Tuy nhiên, do nhu cầu tiêu chuẩn hóa để có thể sử dụng trên phạm vi toàn cầu nên kích thước cũng như ký mã hiệu container thường được áp dụng theo tiêu chuẩn ISO. Về chiều cao Hiện chủ yếu dùng 2 loại: thường và cao. Loại container thường cao 8 feet 6 inch (8’6”), loại cao có chiều cao 9 feet 6 inch (9’6”).
Cách gọi container thường, container cao chỉ mang tính tập quán. Trước đây, người ta gọi loại cao 8 feet là container thường, nhưng hiện nay loại này không còn được sử dụng nhiều nữa, thay vào đó, container thường có chiều cao 8’6”. Về chiều dài Container 40’ được lấy làm chuẩn. Các container ngắn hơn có chiều dài tính toán sao cho có thể xếp kết để đặt dưới container 40’ và vẫn đảm bảo có khe hở 3 inch ở giữa.
Chẳng hạn 2 container 20’ sẽ đặt khít dưới 1 container 40’ với khe hở giữa 2 container 20’ này là 3 inch. Vì lý do này, container 20’ chỉ có chiều dài xấp xỉ 20 feet (chính xác là còn thiếu 1,5 inch).2 Phân loại container Container đang được sử dụng hiện nay khá đa dạng tuy nhiên chúng ta có thể phân loại container gồm các loại phổ biến sau: 6 ❖ Container bách hóa Loại container này còn được gọi là cont khô và được dùng để chở hàng khô gồm có các loại cont 20, cont 40 hay cont 40 cao. Các loại container này chủ yếu được sử dụng trong vận tải hàng hóa đường biển. Trong đó: - Cont 20 phù hợp để chứa các hàng hóa là đồ đạc, thùng giấy, hàng đóng kiện, hàng nặng… - Cont 40 được biết đến là loại phổ biến nhất được sử dụng cho việc đóng hàng và vận chuyển phù hợp với hàng hóa đóng kiện, đồ đạc, thùng giấy, cồng kềnh,… - Cont 40 cao có khối lượng lớn hơn 2 loại trên và cũng được phù hợp để đóng hàng giống cont 20 và 40, phù hợp đóng các loại hàng trọng lượng nhẹ, khối lượng lớn.
❖ Container lạnh Container lạnh được thiết kế có thiết bị giữ nhiệt bởi hệ thống làm lạnh trực tiếp hoặc dựa vào những chiếc máy kẹp được gắn phía trước container. Loại container này được dùng để chứa các loại hàng hóa, thực phẩm, nông sản, thuốc hay những hàng hóa nhạy cảm với nhiệt độ yêu cầu cần được bảo quản cẩn thận trong quá trình vận chuyển. ❖ Container mở nóc Container mở nóc là loại container gì? Đây là loại container thiết kế không có phần nóc ở trên nên còn được gọi là container hở mái và để che hàng hóa thì người ta sẽ dùng tấm bạt phủ lên. Container mở nóc phù hợp cho hàng hóa là thiết bị xây dựng, máy móc, gỗ với kích thước chiều cao vượt nóc cont hoặc cồng kềnh không thể xếp được ở trong container.
Vì vậy thiết kế mở nóc sẽ giúp thuận tiện trong việc lấy hàng qua nóc của container. 7 ❖ Container hoán cải Loại container hoán cải được thiết kế rất đặc biệt là cắt bỏ 2 vách thép của container bằng bạt nên có thể đóng mở di động giúp cho việc đóng dỡ hàng được tiện lợi. Container hoán cải được dùng chủ yếu để chở các loại hàng hóa là ô tô, xe máy, nước uống…. ❖ Container bồn Container bồn được làm từ chất liệu nhôm, thép hoặc inox thiết kế theo tiêu chuẩn ISO với độ bền cao và cực kỳ chắc chắn.
Loại container này dùng để chở các loại chất lỏng như xăng, dầu, nước, thủy ngân. ❖ Container Flat rack Là một loại container chuyên dụng để vận chuyển những kiện hàng có kích thước lớn, máy móc siêu trường, siêu trọng. Những loại hàng hóa này không thể vận chuyển bằng xe container thông thường.3 Quá trình phát triển của vận tải container 1.1 Khái niệm vận tải container Vận tải container là hoạt động chuyên chở hàng hóa trên các container tới địa điểm nhận hàng hoặc khu vực bốc xếp tùy theo yêu cầu giao nhận. Như vậy, những hàng hóa được vận tải bằng Container thường là mặt hàng có khối lượng lớn, hoặc ghép nhiều kiện hàng khác nhau lại.
Riêng với vận tải Container, người gửi hàng có trách nhiệm đóng hàng, còn người nhận sẽ dỡ hàng khỏi Container. Đóng Container thường là các loại hàng hóa đồng nhất, đủ khối lượng đóng thì hiệu quả kinh tế cao nhất.2 Lịch sử hình thành và phát triển của vận tải container Ngay từ thời La Mã cổ đại đã có sự xuất hiện của các thùng lớn để chứa hàng hóa giúp cho việc vận chuyển hàng hóa lên tàu một cách dễ dàng và nhanh chóng. Mãi cho đến khi trước cuộc chiến tranh thế giới lần thứ II thì vận tải bằng container mới thực sự ra đời; và quá trình hình thành và phát triển của nó trải qua 4 giai đoạn. Giai đoạn 1 từ năm 1955 Đây là giai đoạn đầu tiên trong việc sử dụng container để vận chuyển hàng hóa trên toàn thế giới, nước đầu tiên sử dụng hình thức này có thể nói đến là Hoa Kỳ vào những năm thế chiến lần thứ II, họ đã biết sử dụng và phát triển thùng Conex trong hải quân Hoa Kỳ, đây là loại thùng có tiêu chuẩn 6 foot, và được coi là tiền thân của thùng container bây giờ.
Và cho đến cuối thập niên 50 của thế kỷ trước thì có tới hơn 10.000 thùng conex được sử dụng rộng rãi khắp Hoa Kỳ, không chỉ được sử dụng vận tải đường thủy mà nó còn được sử dụng trên đường bộ. Giai đoạn 2 từ năm 1955 – 1966 Đây là giai đoạn đánh dấu bước ngoặt trong quá trình phát triển của thùng container trên toàn thế giới. Nó đã được áp dụng để chuyên chở các mặt hàng trên đường biển quốc tế và ngày càng có nhiều loại container lớn ra đời. chính thuwscc vào năm 1956, tàu chở container đầu tiên trên thế giới ra đời nhờ sự sáng lập của Malcomb Mclean.
Giai đoạn 3 1967 – 1980 Giai đoạn này container được áp dụng các tiêu chuẩn mới ISO, làm cho số lượng container không ngừng tăng lên; nhiều nước hình thành hệ thống vận tải chuyên biệt bằng container và các tuyến hàng buôn bán quốc tế được container hóa cao. 9 Giai đoạn 4 từ 1980 cho tới nay Với sự phát triển ngày càng nhanh của công nghiệp hiện đại, Liên Hiệp Quốc đã ban hành công ước quốc tế về vận tải đa phương thức, mở đường cho vận tải container phát triển mạnh mẽ. Thời kỳ này tạo lên sự phát triển mạnh mẽ của các hãng vận tải bằng container, khiến nó trở thành loại hình vận tải được sử dụng nhiều nhất hiện nay.3 Ưu điểm vận tải bằng container Vận tải container có rất nhiều ưu điểm và lợi ích, đối với chủ lô hàng và người giao nhận hàng. Đây cũng là lý do vận tải container nội địa và quốc tế luôn là sự lựa chọn hàng đầu.
Cụ thể các ưu điểm lợi ích của hình thức vận chuyển hàng hóa bằng container: ❖ Giảm thiểu chi phí vận chuyển Vận chuyển hàng bằng container thường áp dụng đối với những lô hàng vận chuyển với số lượng và khối lượng lớn, phải sử dụng nguyên xe. Nhưng đơn hàng này thường có mức giá rẻ hơn so với hình thức vận chuyển nhỏ lẻ hoặc ghép đơn hàng. Đồng thời, đối với những lô hàng vận chuyển container còn có thể giảm được chi phí bảo hiểm và đóng gói hàng hóa. Do container là thiết bị chứa hàng hóa có độ an toàn cao.
❖ Đảm bảo an toàn cho hàng hóa trong quá trình vận chuyển Các thùng container được thiết kế với chất liệu thép chắc chắn, do đó có thể tăng cường đường mức độ an toàn cho hàng hóa trong quá trình vận chuyển. Container có 4 góc kín và chỉ để một cửa ra vào, khi vận chuyển các container sẽ được công ty vận tải niêm phong để bảo vệ hàng hóa tránh bị nhiễm bẩn, mất cắp, hư hỏng do tác động của môi trường bên ngoài. 10 Bên cạnh đó, dịch vụ vận tải container còn là hình thức dành cho các khách hàng vận tải hàng hóa riêng cá nhân, không sử dụng chung phương tiên với người gửi khác. Vì vậy container hàng của người gửi được độc lập, không bị ghép với các đơn hàng khác, đến quá trình vận chuyển có thể xuyên suốt cả quá trình từ điểm xếp hàng đến điểm giao nhận.
Mỗi container đều được vận chuyển bằng phương tiện vận tải container chuyên biệt là các xe đầu kéo container, các xe này vận chuyển tối đa được 2 container loại nhỏ hoặc một container loại lớn trong tuyến vận tải.