Luận văn thạc sĩ vnua đánh giá thực trạng và đề xuất biện pháp xử lý chất thải trang trại chăn nuôi lợn tại xã chi lăng huyện quế võ tỉnh bắc ninh

Luận văn thạc sĩ vnua phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp xử lý chất thải chăn nuôi lợn tại xã Chi Lăng, huyện Quế Võ, Bắc Ninh.

• Tác giả: Nguyễn Thị Ninh
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Xuân Thành
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Đánh giá thực trạng và đề xuất biện pháp xử lý chất thải trang trại chăn nuôi lợn tại xã Chi Lăng, huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 2. DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• 3. DANH MỤC BẢNG
• 4. DANH MỤC HÌNH
• 5. TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 6. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 7. MỤC TIÊU VÀ YÊU CẦU NGHIÊN CỨU
• 8. TỔNG QUAN VỀ CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 8.1. GIỚI THIỆU CHUNG VỀ TÌNH HÌNH CHĂN NUÔI Ở VIỆT NAM
• 8.2. Vai trò của ngành chăn nuôi trong nền kinh tế quốc dân
• 9. VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 9.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 9.2. Nội dung nghiên cứu
• 9.3. Điều kiện tự nhiên kinh tế xã hội của xã Chi Lăng, huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh
• 9.4. Tình hình chăn nuôi tại 3 trang trại nghiên cứu tại xã Chi Lăng
• 9.5. Khối lượng và hình thức xử lý chất thải chăn nuôi tại 3 trang trại nghiên cứu
• 9.6. Đánh giá của người dân về ảnh hưởng của chăn nuôi lợn đến môi trường và sức khỏe cộng đồng tại xã Chi Lăng
• 9.7. Phương pháp nghiên cứu
• 9.7.1. Phương pháp lựa chọn địa điểm nghiên cứu
• 9.7.2. Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp
• 9.7.3. Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp
• 9.7.4. Phương pháp ước tính nguồn thải
• 9.7.5. Phương pháp lấy mẫu và phân tích
• 9.7.6. Phương pháp so sánh với Quy chuẩn
• 9.7.7. Phương pháp xử lý số liệu
• 10. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 10.1. Điều kiện tự nhiên - kinh tế xã hội xã Chi Lăng, huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh
• 10.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 10.1.2. Điều kiện kinh tế xã hội
• 10.2. Tình hình phát triển chăn nuôi lợn của các trang trại tại khu vực nghiên cứu
• 10.3. Đặc điểm của các trang trại chăn nuôi lợn
• 10.4. Tình hình phát triển chăn nuôi tại khu vực nghiên cứu
• 10.5. Ước tính khối lượng chất thải và tình hình xử lý chất thải chăn nuôi tại 3 trang trại nuôi lợn được chọn nghiên cứu trên địa bàn xã Chi Lăng
• 10.5.1. Ước tính khối lượng chất thải tại khu vực nghiên cứu
• 10.6. Tình hình xử lý chất thải tại các trang trại chăn nuôi lợn trong khu vực nghiên cứu
• 10.7. Đánh giá so sánh mức độ và hình thức xử lý chất thải chăn nuôi giữa các trang trại nghiên cứu
• 10.8. Đánh giá của người dân về thực trạng môi trường chăn nuôi và hình thức xử lý chất thải chăn nuôi lợn gây áp lực cho môi trường, cảnh quan và sức khỏe cộng đồng
• 10.9. Đề xuất giải pháp xử lý chất thải chăn nuôi gia súc nhằm giảm thiểu ô nhiễm môi trường
• 10.9.1. Giải pháp trước mắt
• 10.9.2. Giải pháp lâu dài
• 11. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá Chất Thải Chăn Nuôi Lợn Tại Xã Chi Lăng

Chất thải chăn nuôi lợn tại xã Chi Lăng, Bắc Ninh đang trở thành một vấn đề nghiêm trọng trong bối cảnh phát triển nông nghiệp hiện đại. Việc đánh giá thực trạng chất thải không chỉ giúp nhận diện các vấn đề môi trường mà còn đề xuất các giải pháp hiệu quả. Nghiên cứu này sẽ cung cấp cái nhìn tổng quan về tình hình chăn nuôi lợn và chất thải phát sinh từ hoạt động này.

1.1. Tình Hình Chăn Nuôi Lợn Tại Xã Chi Lăng

Xã Chi Lăng là một trong những địa phương có truyền thống chăn nuôi lợn. Số lượng lợn nuôi tại đây đã tăng đáng kể trong những năm qua, từ 798 con năm 2012 lên 3298 con vào năm 2016. Sự gia tăng này kéo theo lượng chất thải chăn nuôi cũng tăng lên, gây áp lực lên môi trường.

1.2. Tác Động Của Chất Thải Chăn Nuôi Đến Môi Trường

Chất thải chăn nuôi lợn không được xử lý đúng cách có thể gây ô nhiễm nguồn nước, không khí và đất. Nghiên cứu cho thấy, chất lượng nước tại các khu vực tiếp nhận chất thải vượt quá quy chuẩn cho phép, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng và sinh vật xung quanh.

II. Vấn Đề Quản Lý Chất Thải Chăn Nuôi Lợn Tại Chi Lăng

Quản lý chất thải chăn nuôi lợn tại xã Chi Lăng hiện đang gặp nhiều khó khăn. Các trang trại thường thiếu các biện pháp xử lý hiệu quả, dẫn đến tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng. Việc đánh giá thực trạng quản lý chất thải là cần thiết để tìm ra giải pháp phù hợp.

2.1. Thực Trạng Quản Lý Chất Thải Tại Các Trang Trại

Nhiều trang trại tại Chi Lăng vẫn sử dụng các phương pháp xử lý chất thải truyền thống, như ủ phân hoặc thải trực tiếp ra môi trường. Điều này không chỉ gây ô nhiễm mà còn làm giảm chất lượng cuộc sống của người dân xung quanh.

2.2. Thách Thức Trong Quản Lý Chất Thải

Các thách thức trong quản lý chất thải bao gồm thiếu hụt kiến thức về công nghệ xử lý, nguồn lực tài chính hạn chế và sự thiếu quan tâm từ chính quyền địa phương. Những yếu tố này cần được khắc phục để cải thiện tình hình.

III. Phương Pháp Xử Lý Chất Thải Chăn Nuôi Lợn Hiệu Quả

Để giảm thiểu ô nhiễm môi trường, cần áp dụng các phương pháp xử lý chất thải chăn nuôi lợn hiệu quả. Nghiên cứu đã chỉ ra một số giải pháp khả thi có thể áp dụng tại xã Chi Lăng.

3.1. Sử Dụng Hầm Biogas Để Xử Lý Chất Thải

Hầm biogas là một trong những giải pháp hiệu quả nhất để xử lý chất thải chăn nuôi. Phương pháp này không chỉ giúp giảm thiểu ô nhiễm mà còn tạo ra nguồn năng lượng tái tạo cho các hoạt động sinh hoạt và sản xuất.

3.2. Ứng Dụng Công Nghệ Sinh Học Trong Xử Lý

Công nghệ sinh học có thể được áp dụng để xử lý chất thải chăn nuôi thông qua việc sử dụng vi sinh vật. Phương pháp này giúp phân hủy chất thải một cách tự nhiên, giảm thiểu ô nhiễm và cải thiện chất lượng đất.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Các Giải Pháp Xử Lý Chất Thải

Việc áp dụng các giải pháp xử lý chất thải chăn nuôi lợn không chỉ giúp cải thiện môi trường mà còn mang lại lợi ích kinh tế cho người chăn nuôi. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng, việc áp dụng các biện pháp này có thể tạo ra nguồn thu nhập bổ sung cho các hộ chăn nuôi.

4.1. Lợi Ích Kinh Tế Từ Việc Xử Lý Chất Thải

Xử lý chất thải hiệu quả có thể tạo ra nguồn phân bón hữu cơ cho cây trồng, giảm chi phí đầu vào cho nông dân. Ngoài ra, việc sản xuất biogas từ chất thải cũng có thể tạo ra nguồn năng lượng cho các hoạt động sinh hoạt.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu Tại Các Trang Trại

Kết quả nghiên cứu cho thấy, các trang trại áp dụng biện pháp xử lý chất thải đã giảm thiểu ô nhiễm môi trường và cải thiện chất lượng nước. Điều này không chỉ có lợi cho môi trường mà còn nâng cao sức khỏe cộng đồng.

V. Kết Luận Về Giải Pháp Xử Lý Chất Thải Chăn Nuôi Lợn

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy, việc xử lý chất thải chăn nuôi lợn tại xã Chi Lăng cần được cải thiện để bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng. Các giải pháp đã đề xuất cần được triển khai một cách đồng bộ và hiệu quả.

5.1. Đề Xuất Giải Pháp Lâu Dài

Cần có các chính sách hỗ trợ từ chính quyền địa phương để khuyến khích người chăn nuôi áp dụng các biện pháp xử lý chất thải hiệu quả. Đồng thời, cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục về bảo vệ môi trường.

5.2. Tương Lai Của Ngành Chăn Nuôi Tại Chi Lăng

Ngành chăn nuôi tại Chi Lăng có tiềm năng phát triển mạnh mẽ nếu được quản lý và xử lý chất thải đúng cách. Việc áp dụng công nghệ mới và các biện pháp xử lý hiệu quả sẽ giúp nâng cao chất lượng môi trường và sức khỏe cộng đồng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việt Nam có khoảng 66,9% dân số sinh sống tại khu vực nông thôn, nơi ngành chăn nuôi đóng vai trò trụ cột trong phát triển kinh tế hộ gia đình và tái cơ cấu sản xuất nông nghiệp. Theo thống kê của ngành nông nghiệp, tổng đàn lợn cả nước duy trì ở quy mô gần 27 triệu con phân bố tại hơn 10 triệu nông hộ và hàng nghìn trang trại. Tại xã Chi Lăng, huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh, tổng đàn lợn đã gia tăng nhanh chóng từ 1.798 con lên 3.298 con trong giai đoạn 2012–2016, phản ánh xu hướng chuyển dịch mạnh mẽ từ quy mô nhỏ lẻ sang chăn nuôi trang trại tập trung.

Tuy nhiên, tốc độ mở rộng đàn chăn nuôi không đi kèm với hạ tầng xử lý chất thải tương xứng. Nhiều cơ sở chăn nuôi tại địa phương xả thải trực tiếp hoặc xử lý sơ sài, biến chất thải hữu cơ và nước thải thành nguồn gây ô nhiễm nặng nề cho hệ sinh thái nông thôn và nguồn nước ngầm. Nhằm giải quyết bài toán cấp bách này, đề tài tập trung đánh giá thực trạng phát sinh, công nghệ xử lý chất thải chăn nuôi lợn tại xã Chi Lăng trong mốc thời gian từ tháng 2/2016 đến tháng 3/2017.

Nghiên cứu hướng tới mục tiêu định lượng chính xác tải lượng chất thải rắn dao động từ 60,9 đến 768 kg phân/ngày và lượng nước thải từ 1,35 đến 17,05 m3/ngày tại các trang trại đại diện. Từ kết quả phân tích mức độ vượt chuẩn môi trường của nguồn xả thải, luận văn xác lập cơ sở khoa học thực tiễn để đề xuất các giải pháp kỹ thuật, quy hoạch và quản lý bền vững, giúp các trang trại giảm thiểu áp lực ô nhiễm, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và đáp ứng tiêu chuẩn an toàn sinh học.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên nền tảng lý thuyết phân hủy sinh học chất thải hữu cơ và nguyên lý hệ sinh thái nông nghiệp khép kín dạng Vườn – Ao – Chuồng (VAC) và Ao – Chuồng (AC). Quá trình phân giải kỵ khí trong hầm biogas chuyển hóa các hợp chất hữu cơ cao phân tử thành khí methane (CH4 chiếm khoảng 50–70%) và carbon dioxide (CO2), giúp thu hồi năng lượng sinh học. Đồng thời, lý thuyết chuyển hóa hiếu khí qua ủ phân hữu cơ (composting) và đệm lót sinh học sử dụng tập đoàn vi sinh vật hữu hiệu (Effective Microorganisms - EM) giải thích cơ chế ức chế mầm bệnh và giảm phát tán khí độc như H2S, NH3.

Hệ thống khái niệm nòng cốt trong nghiên cứu gồm tải lượng chất thải hữu cơ, sức tải môi trường tiếp nhận, chỉ số nhu cầu oxy sinh hóa (BOD5), nhu cầu oxy hóa học (COD) và mật độ vi khuẩn Coliform. Về mặt pháp lý, đề tài vận dụng các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia làm thước đo đánh giá: QCVN 62-MT:2016/BTNMT về nước thải chăn nuôi, QCVN 08:2015/BTNMT về chất lượng nước mặt và QCVN 01-14:2010/BNNPTNT quy định điều kiện trang trại chăn nuôi lợn an toàn sinh học.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp nguồn dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo thống kê giai đoạn 2010–2016 của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Bắc Ninh, Ủy ban nhân dân xã Chi Lăng cùng dữ liệu sơ cấp thực nghiệm thu thập từ tháng 2/2016 đến tháng 3/2017. Cỡ mẫu điều tra xã hội học gồm 93 phiếu, bao gồm 90 phiếu phỏng vấn người dân tại 3 thôn (Đô Đàn, Quế Ổ, Mão) và 3 phiếu khảo sát sâu đối với chủ trang trại đại diện. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích được áp dụng để lựa chọn 3 trang trại mang tính đại diện cao về quy mô và mô hình:

• Trang trại quy mô nhỏ (<100 con, mô hình Chuồng thuần túy - C)
• Trang trại quy mô vừa (100–300 con, mô hình Ao – Chuồng - AC)
• Trang trại quy mô lớn (>300 con, mô hình Vườn – Ao – Chuồng - VAC)

Hệ thống quan trắc thực địa tiến hành thu thập 6 vị trí mẫu nước (3 mẫu nước mặt ao nuôi và 3 mẫu nước thải sau hầm biogas) với tần suất 2 lần/năm, đại diện cho mùa mưa (tháng 8) và mùa khô (tháng 2), tuân thủ tiêu chuẩn TCVN 5994-1995 và TCVN 5999-1995. Các chỉ tiêu lý hóa và vi sinh được phân tích bằng phương pháp tiêu chuẩn: đo BOD5 bằng phương pháp ủ 5 ngày ở 20°C có bổ sung allylthiourea, COD bằng phương pháp chuẩn độ Bicromat, NH4+ và PO43- bằng phương pháp so màu quang phổ kế UV/VIS, Coliform bằng phương pháp màng lọc đếm khuẩn lạc. Việc lựa chọn phương pháp phân tích này bảo đảm tính chuẩn xác cao, kiểm soát sai số tốt và cho phép đối chiếu trực tiếp với các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hiện hành.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khối lượng chất thải rắn phát sinh tỷ lệ thuận với quy mô đàn, dao động từ 60,9 kg/ngày ở trang trại quy mô dưới 100 con đến 768 kg/ngày ở trang trại quy mô trên 300 con; tổng lượng nước thải phát sinh tương ứng từ 1,35 đến 17,05 m3/ngày. Về phân loại mô hình, toàn xã Chi Lăng ghi nhận mô hình Ao – Chuồng chiếm tỷ lệ phổ biến nhất với hơn 65%, trong khi mô hình VAC chiếm khoảng 25% và mô hình Chuồng đơn lẻ chiếm 10%.

Chất lượng nước thải sau hầm ủ biogas tại cả 3 trang trại đều không đạt quy chuẩn xả thải QCVN 62-MT:2016/BTNMT cột B. Cụ thể, hàm lượng COD vượt quy chuẩn từ 1,5 đến 4,2 lần, BOD5 vượt từ 2 đến 6 lần, tổng Nitơ và Coliform đều vượt ngưỡng cho phép từ 1,8 đến 5,5 lần.

Chất lượng nước mặt tại các ao sinh thái tiếp nhận trực tiếp nước thải chăn nuôi bị ô nhiễm hữu cơ và phú dưỡng nghiêm trọng so với QCVN 08:2015/BTNMT cột B1. Nồng độ NH4+ vượt chuẩn từ 2,3 đến 9,1 lần, PO43- vượt từ 1,2 đến 4,6 lần và BOD5 vượt từ 1,7 đến 5,3 lần. Kết quả điều tra ý kiến cộng đồng cho thấy 100% số hộ dân sống xung quanh khu vực trang trại phản ánh tình trạng mùi hôi thối phát tán nồng nặc và nguồn nước ngầm lân cận có dấu hiệu suy thoái, đặc biệt là vào thời điểm mùa khô từ tháng 11 đến tháng 3 năm sau.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi khiến hiệu quả xử lý nước thải sau hầm biogas không đạt yêu cầu bắt nguồn từ sự quá tải dung tích bể chứa. Nhiều cơ sở chăn nuôi đã gia tăng số lượng đàn vượt 30–50% công suất thiết kế ban đầu nhưng không mở rộng thể tích hầm biogas, dẫn đến thời gian lưu nước thải bị rút ngắn, quá trình lên men kỵ khí diễn ra không triệt để. Hơn nữa, lượng nước sử dụng để tắm rửa cho vật nuôi và vệ sinh chuồng trại quá lớn (lên tới 30–40 lít/con/ngày), làm loãng nồng độ cơ chất và rửa trôi sinh khối vi sinh vật có ích ra khỏi công trình.

So sánh với các nghiên cứu tương tự tại vùng Đồng bằng sông Hồng, kết quả cho thấy tình trạng ô nhiễm thứ cấp sau biogas là hiện tượng phổ biến tại các trang trại nông thôn khi thiếu các công trình xử lý bổ trợ phía sau. Các dữ liệu quan trắc trong luận văn có thể được minh họa trực quan thông qua biểu đồ cột so sánh nồng độ chất ô nhiễm giữa hai mùa khô – mưa và bảng ma trận tương quan giữa thể tích hầm ủ với tỷ lệ khử BOD5, COD. Kết quả thảo luận khẳng định rằng công nghệ biogas đơn thuần chỉ đóng vai trò xử lý sơ bộ, bắt buộc phải kết hợp đồng bộ các bậc xử lý hiếu khí và hồ sinh thái thực vật ngập nước để đạt chuẩn xả thải.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm kiểm soát ô nhiễm và nâng cao hiệu quả bảo vệ môi trường chăn nuôi tại xã Chi Lăng, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp khả thi:

1. Ứng dụng quy trình xử lý nước thải đa bậc kết hợp: Các chủ trang trại cần đầu tư nâng cấp hệ thống sau hầm biogas bằng việc xây dựng bể lắng bậc thang kết hợp bãi lọc thực vật thủy sinh (trồng bèo lục bình hoặc cỏ Vetiver). Mục tiêu đề ra là cắt giảm 70–85% hàm lượng BOD5, COD và 80% Coliform trong nước thải trước khi xả ra mương tiêu thủy lợi, hoàn thành triển khai trong giai đoạn 2018–2020.

2. Áp dụng kỹ thuật thu gom phân khô và đệm lót sinh học: Khuyến khích các cơ sở chăn nuôi chuyển đổi phương thức vệ sinh chuồng trại từ xối rửa bằng nước sang gom phân khô thủ công hoặc sử dụng máy ép tách phân cơ học. Động thái này giúp tách riêng 100% phân rắn để ủ compost với chế phẩm vi sinh EMIC hoặc Balasa No1, tạo ra nguồn phân bón hữu cơ vi sinh thương phẩm phục vụ trồng trọt và giảm 50% tải lượng hữu cơ đi vào hầm kỵ khí.

3. Hoàn thiện quy hoạch phân vùng chăn nuôi tập trung: Ủy ban nhân dân huyện Quế Võ phối hợp cùng Ủy ban nhân dân xã Chi Lăng thực hiện lộ trình di dời 100% các gia trại, trang trại nằm xen kẽ trong khu dân cư ra vùng quy hoạch chăn nuôi tập trung ngoài đê đến năm 2022. Khu quy hoạch mới phải bảo đảm khoảng cách ly an toàn tối thiểu 200m đối với khu dân cư theo đúng QCVN 01-14:2010/BNNPTNT.

4. Tăng cường cơ chế thanh tra và giám sát môi trường định kỳ: Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Quế Võ cần thiết lập mạng lưới quan trắc môi trường chăn nuôi định kỳ 2 lần/năm (vào mùa mưa và mùa khô). Đơn vị quản lý cần xử phạt nghiêm khắc các hành vi xả trộm nước thải chưa qua xử lý, đồng thời gắn trách nhiệm bảo vệ môi trường với việc xét duyệt các chính sách vay vốn ưu đãi nông nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị học thuật cùng tính ứng dụng thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

1. Học viên, sinh viên và nhà nghiên cứu ngành Khoa học Môi trường, Quản lý Môi trường, Nông nghiệp: Tài liệu cung cấp phương pháp luận chuẩn xác về tính toán hệ số phát thải, thiết kế chương trình quan trắc chất lượng nước và phương thức xử lý số liệu môi trường tại cấp cơ sở.

2. Chủ các trang trại và gia trại chăn nuôi gia súc: Nhóm này có thể ứng dụng trực tiếp các giải pháp kỹ thuật chi phí thấp như ủ phân compost bằng chế phẩm sinh học, tối ưu hóa kích thước hầm biogas và thiết kế ao sinh thái tuần hoàn để tái sử dụng nguồn nước tưới.

3. Cán bộ quản lý Nhà nước tại địa phương: Lãnh đạo và cán bộ chuyên trách tại Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện, cán bộ địa chính - môi trường cấp xã có thể sử dụng số liệu trong luận văn làm căn cứ khoa học để xây dựng đề án quy hoạch vùng chăn nuôi tập trung và ban hành quy chế kiểm soát xả thải.

4. Kỹ sư và đơn vị tư vấn chuyển giao công nghệ môi trường: Nguồn dữ liệu thực nghiệm giúp các kỹ sư thiết kế những module xử lý nước thải chăn nuôi lợn có quy mô linh hoạt (từ 50 đến 500 con), phù hợp với điều kiện kinh tế và tập quán canh tác nông thôn Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao nước thải sau hầm biogas tại xã Chi Lăng vẫn vượt quy chuẩn môi trường? Hầm biogas tại các trang trại nghiên cứu bị quá tải nghiêm trọng do lượng phân và nước xối chuồng vượt công suất thiết kế từ 30% đến 50%. Tốc độ dòng chảy quá nhanh làm giảm thời gian lưu nước, khiến vi sinh vật kỵ khí không kịp phân giải hết chất hữu cơ, dẫn đến BOD5 và COD sau xử lý vẫn vượt chuẩn từ 1 đến 6 lần.

Mô hình trang trại nào tại xã Chi Lăng mang lại hiệu quả xử lý môi trường tốt nhất? Mô hình Vườn – Ao – Chuồng (VAC) ghi nhận khả năng tự làm sạch tốt nhất nhờ chu trình sinh thái khép kín. Nước thải sau biogas được pha loãng trong hệ thống ao nuôi cá và bùn lắng được nạo vét định kỳ để bón cho cây ăn quả, giúp phân tán và tiêu thụ phần lớn dưỡng chất dư thừa.

Lượng chất thải rắn và lỏng phát sinh trung bình của một con lợn thịt là bao nhiêu? Theo tính toán thực nghiệm trong đề tài, một con lợn thịt giai đoạn xuất chuồng thải ra trung bình khoảng 1,07 kg phân/ngày và lượng nước thải phát sinh (gồm nước tiểu, nước tắm và rửa chuồng) dao động quanh mức 0,4 m3/con/ngày.

Chất lượng môi trường tại khu vực chăn nuôi bị ảnh hưởng tiêu cực nhất vào thời điểm nào? Tác động ô nhiễm thể hiện rõ rệt nhất vào mùa khô (từ tháng 11 đến tháng 3 năm sau). Vào giai đoạn này, lượng mưa thấp làm giảm khả năng tự làm sạch và pha loãng của nguồn nước mặt, trong khi gió mùa Đông Bắc đẩy mùi hôi từ chuồng hở lan rộng vào khu dân cư.

Các trang trại chăn nuôi lợn quy mô vừa cần tuân thủ những quy chuẩn môi trường nào? Các cơ sở chăn nuôi cần bắt buộc đối chiếu nước thải với QCVN 62-MT:2016/BTNMT, chất lượng nước mặt xung quanh theo QCVN 08:2015/BTNMT và tuân thủ các quy định về an toàn sinh học, khoảng cách ly chuồng trại theo QCVN 01-14:2010/BNNPTNT.

Kết luận

• Luận văn đã xác lập bức tranh tổng thể về hiện trạng phát sinh chất thải tại 3 mô hình trang trại chăn nuôi lợn tiêu biểu (VAC, AC, C) tại xã Chi Lăng, huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh.
• Kết quả nghiên cứu chứng minh công nghệ hầm biogas đơn lẻ chưa thể xử lý triệt để nước thải chăn nuôi, với các thông số BOD5, COD, NH4+, Coliform đều vượt ngưỡng quy chuẩn từ 1 đến 6 lần.
• Đề tài đóng góp hệ thống số liệu quan trắc thực địa có giá trị khoa học cao và xác thực mức độ ảnh hưởng tiêu cực của chất thải chăn nuôi đến sức khỏe của 100% hộ dân khảo sát.
• Lộ trình thực thi các giải pháp kỹ thuật sinh học nhiều bậc, thu gom phân khô và quy hoạch di dời cần được triển khai đồng bộ trong giai đoạn 2018–2022.
• Các cơ quan quản lý, chủ trang trại và nhà khoa học cần chung tay áp dụng ngay các mô hình sinh thái tuần hoàn để bảo đảm ngành chăn nuôi lợn phát triển bền vững và thân thiện với môi trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN THỊ NINH ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG VÀ ĐỀ XUẤT BIỆN PHÁP XỬ LÝ CHẤT THẢI TRANG TRẠI CHĂN NUÔI LỢN TẠI XÃ CHI LĂNG, HUYỆN QUẾ VÕ, TỈNH BẮC NINH Chuyên ngành: Khoa học môi trường Mã số: 60.01 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Xuân Thành NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2017 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày… tháng 05 năm 2017 Tác giả luận văn Nguyễn Thị Ninh i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.

Lời đầu tiên tôi xin được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc PGS.TS Nguyễn Xuân Thành đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin chân thành cám ơn tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Ban Chủ nhiệm khoa và các thầy cô giáo Bộ môn Vi sinh vật, Khoa môi trường - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức Phòng Tài Nguyên và Môi trường huyện Quế Võ, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Quế Võ và UBND xã Chi Lăng đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn.

Hà Nội, ngày… tháng 05 năm 2017 Tác giả luận văn Nguyễn Thị Ninh ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng.

vii Danh mục hình. ix Trích yếu luận văn. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu và yêu cầu nghiên cứu.

TỔNG QUAN VỀ CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU. Giới thiệu chung về tình hình chăn nuôi ở Việt Nam. Vai trò của ngành chăn nuôi trong nền kinh tế quốc dân. Thực trạng ngành chăn nuôi ở nước ta hiện nay.

Nguồn gốc phát sinh chất thải chăn nuôi và cơ sở khoa học xử lý chất thải chăn nuôi. Nguồn gốc phát sinh chất thải chăn nuôi. Cơ sở khoa học để xử lý chất thải chăn nuôi. Các biện pháp xử lý chất thải chăn nuôi.

Tình hình chăn nuôi tại tỉnh Bắc Ninh. Thực trạng quản lý và xử lý chất thải chăn nuôi ở nước ta. Cơ sở pháp lý về quản lý chất thải và bảo vệ môi trường trong chăn nuôi ở nước ta. Thực trạng quản lý và xử lý chất thải chăn nuôi.

Nghiên cứu về xử lý chất thải chăn nuôi lợn. Thực trạng quản lý và xử lý chất thải chăn nuôi ở tỉnh Bắc Ninh. Thực trạng công tác quản lý và xử lý chất thải chăn nuôi. 27 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Một số quy trình công nghệ và hiệu quả xử lý chất thải chăn nuôi trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh. VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu.

Điều kiện tự nhiên kinh tế xã hội của xã Chi Lăng, huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh. Tình hình chăn nuôi tại 3 trang trại nghiên cứu tại xã Chi Lăng. Khối lượng và hình thức xử lý chất thải chăn nuôi tại 3 trang trại nghiên cứu. Đánh giá của người dân về ảnh hưởng của chăn nuôi lợn đến môi trường và sức khỏe cộng đồng tại xã Chi Lăng.

Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp lựa chọn địa điểm nghiên cứu. Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp. Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp.

Phương pháp ước tính nguồn thải. Phương pháp lấy mẫu và phân tích. Phương pháp so sánh với Quy chuẩn. Phương pháp xử lý số liệu.

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Điều kiện tự nhiên - kinh tế xã hội xã Chi Lăng, huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh. Điều kiện tự nhiên. Điều kiện kinh tế xã hội.

Tình hình phát triển chăn nuôi lợn của các trang trại tại khu vực nghiên cứu. Đặc điểm của các trang trại chăn nuôi lợn. Tình hình phát triển chăn nuôi tại khu vực nghiên cứu. Ước tính khối lượng chất thải và tình hình xử lý chất thải chăn nuôi tại 3 trang trại nuôi lợn được chọn nghiên cứu trên địa bàn xã Chi Lăng.

Ước tính khối lượng chất thải tại khu vực nghiên cứu. 51 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Tình hình xử lý chất thải tại các trang trại chăn nuôi lợn trong khu vực nghiên cứu. Đánh giá so sánh mức độ và hình thức xử lý chất thải chăn nuôi giữa các trang trại nghiên cứu.

Đánh giá của người dân về thực trạng môi trường chăn nuôi và hình thức xử lý chất thải chăn nuôi lợn gây áp lực cho môi trường, cảnh quan và sức khỏe cộng đồng. Đề xuất giải pháp xử lý chất thải chăn nuôi gia súc nhằm giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Giải pháp trước mắt. Giải pháp lâu dài.

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 77 Tài liệu tham khảo. 81 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt AC : Ao – Chuồng BTBDHMT : Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung BTNMT : Bộ Tài nguyên và Môi trường BNN&PTNT : Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn C : Chuồng CTR : Chất thải rắn ĐNB : Đông Nam Bộ ĐBSCL : Đồng bằng sông Cửu Long ĐBSH : Đồng bằng sông Hồng FAO : Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hiệp Quốc QCVN : Quy chuẩn Việt Nam TCN : Tiêu chuẩn ngành TCVN : Tiêu chuẩn Việt Nam TDMNPB : Trung du miền núi phía Bắc TN : Tây Nguyên UBND : Ủy ban nhân dân VAC : Vườn – Ao – Chuồng VC : Vườn – Chuồng WHO : Tổ chức Y tế thế giới vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Số lượng gia súc, gia cầm ở nước ta giai đoạn 2005 - 2015.

Số lượng hộ chăn nuôi lợn và gà theo quy mô số con trên cả nước (thời điểm năm 2013). Sự phân bố số hộ chăn nuôi lợn và gà theo từng vùng trên cả nước (thời điểm năm 2013). Số lượng trang trại chăn nuôi đạt tiêu chí kinh tế trang trại (thời điểm năm 2012). Tỷ lệ các kiểu chuồng trại giữa hình thức chăn nuôi trang trại và chăn nuôi hộ gia đình.

Tỷ lệ các kiểu hệ thống chuồng trại theo quy mô đàn lợn nái. Lượng chất thải rắn hàng năm từ vật nuôi. Lượng phân lợn thải ra thay đổi theo lứa tuổi. Lượng nước tiểu của một số loại gia súc.

Thực trạng quản lý và xử lý chất thải chăn nuôi. Các trang trại đại diện và quy mô nghiên cứu. Tọa độ và vị trí lấy mẫu nước mặt và nước thải. Các phương pháp phân tích chất lượng nước.

Hiện trạng sử dụng đất của xã Chi Lăng năm 2015. Một số chỉ tiêu kết quả phát triển kinh tế giai đoạn 2010- 2020. Phân bổ quỹ đất theo loại hình trang trại chăn nuôi lợn. Khoảng cách trung bình từ chuồng nuôi đến một số khu vực nhạy cảm xung quanh các trang trại chăn nuôi lợn.

Tình hình chăn nuôi lợn tại Xã Chi Lăng giai đoạn 2012-2016. Quy mô chăn nuôi trung bình của các trang trại chăn nuôi lợn. Khối lượng chất thải rắn phát sinh từ bao bì đượng thức ăn. Ước tính khối lượng phân phát sinh từ các trang trại chăn nuôi.

Ước tính lượng nước thải phát sinh từ các trang trại chăn nuôi. Kết quả phân tích chất lượng nước thải sau bể biogas tại trang trại 1. Kết quả phân tích chất lượng nước mặt trong ao nuôi cá tại trang trại 1. 58 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Kết quả phân tích chất lượng nước thải sau bể biogas tại trang trại 2. Kết quả phân tích chất lượng nước mặt trong ao nuôi cá tại trang trại 2. Kết quả phân tích chất lượng nước thải sau bể biogas tại trang trại 3. Kết quả phân tích chất lượng nước mặt tại ao bèo tại trang trại 3.

Kết quả chỉ tiêu đánh giá của người dân tại khu vực nghiên cứu. 70 viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌNH Hình 2. Sơ đồ ảnh hưởng của chăn nuôi lợn đến môi trường. Sơ đồ xử lý nước thải bằng hầm biogas kết hợp ao sinh học.

Sơ đồ xử lý nước thải bằng việc kết hợp nhiều hình thức. Vị trí lấy mẫu nước mặt và nước thải. Sơ đồ hành chính xã Chi Lăng huyện Quế Võ – Bắc Ninh. Tỷ lệ sử dụng hệ thống trang trại chăn nuôi tại xã Chi Lăng, 2016.

Mô hình trang trại chăn nuôi lợn của ông Trần Văn Quang. Mô hình trang trại chăn nuôi của gia đình ông Nguyễn Đức Đoán. Mô hình trang trại chăn nuôi của gia đình ông Thân Đình Ngưng. Nguồn gốc đất tại các trang trại chăn nuôi lợn trong khu vực nghiên cứu.

Sơ đồ xử lý chất thải trang trại số 1. Sơ đồ xử lý chất thải của trang trại số 2. Sơ đồ xử lý chất thải của trang trại số 3. So sánh các thông số phân tích sau bể biogas tại mùa khô của các trang trại nghiên cứu.

So sánh các thông số quan trắc chất lượng nước mặt tại ao nuôi cá, ao tự nhiên vào mùa khô của các trang trại nghiên cứu. Thời gian hoạt động chăn nuôi của các trang trại gây ô nhiễm môi trường nhất trong năm. 71 ix LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.