Luận văn thạc sĩ đánh giá tình hình mắc hội chứng tiêu chảy ở lợn con nuôi tại trại lợn nguyễn thanh lịch ba vì hà nội và biện pháp điều trị bệnh

Luận văn thạc sĩ đánh giá tình hình mắc hội chứng tiêu chảy ở lợn con tại trại lợn Nguyễn Thanh Lịch, Ba Vì, Hà Nội, đề xuất biện pháp điều trị hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Thế Minh
• Người hướng dẫn: TS. Hà Văn Doanh
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Đánh Giá Tình Hình Mắc Hội Chứng Tiêu Chảy Ở Lợn Con Tại Trại Lợn Nguyễn Thanh Lịch, Ba Vì, Hà Nội Và Biện Pháp Điều Trị Bệnh
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài
• 1.2. Ý nghĩa của đề tài
• 1.2.1. Ý nghĩa trong khoa hoc
• 1.2.2. Ý nghĩa trong thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.2. Đặc điểm sinh lý của lợn con
• 2.2.1. Đặc điểm sinh trưởng phát dục của lợn con
• 2.2.2. Đặc điểm phát triển cơ quan tiêu hóa
• 2.2.3. Đặc điểm về khả năng điều tiết thân nhiệt
• 2.2.4. Đặc điểm về khả năng miễn dịch
• 2.3. Những nghiên cứu về hội chứng tiêu chảy ở lợn con
• 2.3.1. Nguyên nhân gây hội chứng tiêu chảy
• 2.3.1.1. Tiêu chảy do virus
• 2.3.1.2. Tiêu chảy do vi khuẩn
• 2.3.1.3. Nguyên nhân do ký sinh trùng gây ra
• 2.3.1.4. Do thức ăn, nước uống
• 2.3.1.5. Do độc tố
• 2.3.1.6. Do dinh dưỡng
• 2.3.2. Cơ chế phát sinh tiêu chảy
• 2.3.3. Triệu chứng chung
• 2.3.4. Bệnh tích đại thể
• 2.3.5. Chẩn đoán bệnh
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu và các chỉ tiêu theo dõi
• 3.4.1. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.2. Các chỉ tiêu theo dõi
• 3.4.3. Phương pháp xác định các chỉ tiêu theo dõi
• 3.4.4. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Công tác phục vụ sản xuất
• 4.2. Công tác chăn nuôi
• 4.3. Kết quả nghiên cứu và thảo luận
• 4.3.1. Tình hình mắc hội chứng tiêu chảy ở lợn con theo lứa tuổi
• 4.3.2. Kết quả điều tra tình hình mắc tiêu chảy ở lợn theo tính biệt
• 4.3.3. Kết quả điều tra lợn mắc bệnh theo đàn và theo cá thể
• 4.3.4. Kết quả giám định triệu chứng lâm sàng của lợn con mắc tiêu chảy
• 4.3.5. Kết quả điều tra số lợn chết do tiêu chảy theo tuổi
• 4.3.6. Hiệu quả điều trị HCTC ở lợn con theo hai phác đồ
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Hội chứng tiêu chảy ở lợn con

Hội chứng tiêu chảy ở lợn con là một vấn đề nghiêm trọng trong chăn nuôi, đặc biệt tại trại lợn Nguyễn Thanh Lịch, Ba Vì, Hà Nội. Bệnh này gây thiệt hại lớn về kinh tế do tỷ lệ tử vong cao và giảm năng suất. Nguyên nhân chính bao gồm vi khuẩn E. coli, virus, ký sinh trùng và các yếu tố môi trường như thức ăn, nước uống không đảm bảo. Hội chứng tiêu chảy thường xảy ra ở ba giai đoạn chính: lợn sơ sinh, lợn con theo mẹ và lợn sau cai sữa. Triệu chứng bao gồm tiêu chảy, mất nước, suy nhược và có thể dẫn đến tử vong nếu không được điều trị kịp thời.

1.1 Nguyên nhân gây hội chứng tiêu chảy

Nguyên nhân gây hội chứng tiêu chảy ở lợn con rất đa dạng, bao gồm vi khuẩn E. coli, virus như Rotavirus và Coronavirus, ký sinh trùng như giun đũa và sán lá ruột. Ngoài ra, thức ăn bị ôi thiu, nước uống nhiễm bẩn và thiếu dinh dưỡng cũng là những yếu tố quan trọng. Các nghiên cứu tại trại lợn Nguyễn Thanh Lịch cho thấy, việc quản lý kém vệ sinh và điều kiện chuồng trại không đảm bảo làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Việc xác định nguyên nhân chính xác là cần thiết để áp dụng các biện pháp điều trị hiệu quả.

1.2 Triệu chứng và bệnh tích

Triệu chứng của hội chứng tiêu chảy ở lợn con bao gồm tiêu chảy, mất nước, suy nhược và giảm ăn. Phân thường có màu trắng hoặc vàng nhạt, đôi khi kèm theo máu. Bệnh tích đại thể thường thấy là dạ dày và ruột bị viêm, chướng hơi, gan và lách sưng to. Các triệu chứng này có thể khác nhau tùy thuộc vào nguyên nhân gây bệnh. Việc chẩn đoán chính xác dựa trên các triệu chứng lâm sàng và xét nghiệm vi sinh là rất quan trọng để áp dụng các biện pháp điều trị phù hợp.

II. Biện pháp điều trị hội chứng tiêu chảy

Biện pháp điều trị hội chứng tiêu chảy tại trại lợn Nguyễn Thanh Lịch bao gồm sử dụng thuốc kháng sinh, bổ sung điện giải và cải thiện điều kiện chăn nuôi. Các phác đồ điều trị thường được áp dụng dựa trên nguyên nhân gây bệnh. Ví dụ, đối với tiêu chảy do E. coli, kháng sinh như Colistin và Enrofloxacin được sử dụng. Ngoài ra, việc bổ sung men vi sinh và chất điện giải giúp cải thiện sức khỏe đường ruột và ngăn ngừa mất nước. Các biện pháp phòng bệnh như vệ sinh chuồng trại, quản lý thức ăn và nước uống cũng được chú trọng.

2.1 Sử dụng thuốc kháng sinh

Thuốc kháng sinh là một trong những biện pháp điều trị chính cho hội chứng tiêu chảy ở lợn con. Các loại kháng sinh như Colistin, Enrofloxacin và Amoxicillin được sử dụng phổ biến để điều trị tiêu chảy do vi khuẩn. Tuy nhiên, việc sử dụng kháng sinh cần tuân thủ đúng liều lượng và thời gian để tránh kháng thuốc. Các nghiên cứu tại trại lợn Nguyễn Thanh Lịch cho thấy, việc kết hợp kháng sinh với men vi sinh giúp tăng hiệu quả điều trị và giảm thiểu tác dụng phụ.

2.2 Bổ sung điện giải và men vi sinh

Bổ sung điện giải và men vi sinh là một phần quan trọng trong biện pháp điều trị tiêu chảy. Điện giải giúp bù nước và cân bằng điện giải trong cơ thể lợn, trong khi men vi sinh giúp cải thiện hệ vi sinh đường ruột. Các sản phẩm như Lactobacillus và Bifidobacterium được sử dụng rộng rãi để phòng và điều trị tiêu chảy. Việc áp dụng các biện pháp này tại trại lợn Nguyễn Thanh Lịch đã giúp giảm tỷ lệ mắc bệnh và cải thiện sức khỏe đàn lợn.

III. Quản lý trại lợn hiệu quả

Quản lý trại lợn hiệu quả là yếu tố then chốt để phòng ngừa và kiểm soát hội chứng tiêu chảy ở lợn con. Tại trại lợn Nguyễn Thanh Lịch, các biện pháp quản lý bao gồm vệ sinh chuồng trại thường xuyên, kiểm soát chất lượng thức ăn và nước uống, và thực hiện các chương trình phòng bệnh định kỳ. Việc áp dụng các biện pháp quản lý tốt không chỉ giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh mà còn nâng cao năng suất và hiệu quả kinh tế của trại.

3.1 Vệ sinh chuồng trại

Vệ sinh chuồng trại là một trong những biện pháp quan trọng nhất trong quản lý trại lợn hiệu quả. Tại trại lợn Nguyễn Thanh Lịch, việc vệ sinh chuồng trại được thực hiện hàng ngày, bao gồm dọn dẹp phân, rửa sạch nền chuồng và khử trùng bằng các chất sát khuẩn. Điều này giúp giảm thiểu sự lây lan của mầm bệnh và tạo môi trường sống sạch sẽ cho đàn lợn. Các nghiên cứu cho thấy, việc duy trì vệ sinh chuồng trại tốt giúp giảm đáng kể tỷ lệ mắc hội chứng tiêu chảy.

3.2 Kiểm soát thức ăn và nước uống

Kiểm soát chất lượng thức ăn và nước uống là yếu tố quan trọng trong quản lý trại lợn hiệu quả. Tại trại lợn Nguyễn Thanh Lịch, thức ăn được kiểm tra thường xuyên để đảm bảo không bị ôi thiu hoặc nhiễm nấm mốc. Nước uống cũng được xử lý để loại bỏ các tác nhân gây bệnh. Việc cung cấp thức ăn và nước uống chất lượng cao giúp tăng cường sức đề kháng của lợn và giảm nguy cơ mắc hội chứng tiêu chảy.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong cơ cấu tiêu thụ thực phẩm tại Việt Nam, thịt lợn chiếm tỷ trọng chi phối trong khẩu phần dinh dưỡng của người dân. Theo thống kê nêu trong khóa luận, sản lượng thịt tiêu thụ bình quân đầu người tại Việt Nam duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân khoảng 2,19%/năm; tính đến năm 2013, mức tiêu thụ đạt 49,3 kg thịt hơi/người/năm (tương đương khoảng 30 kg thịt xẻ/người/năm). Điều này thúc đẩy sự hình thành của các trang trại chăn nuôi công nghiệp quy mô lớn nhằm tối ưu hóa năng suất sinh sản và phẩm cấp giống. Tuy nhiên, điều kiện khí hậu nhiệt đới gió mùa nóng ẩm, độ ẩm không khí cao và thời tiết chuyển mùa thất thường là môi trường thuận lợi cho các mầm bệnh truyền nhiễm đường ruột phát sinh, lây lan nhanh chóng.

Trong quá trình chăn nuôi lợn nái sinh sản, hội chứng tiêu chảy (HCTC) ở lợn con giai đoạn theo mẹ (từ sơ sinh đến cai sữa) là một trong những trở ngại dịch tễ nghiêm trọng nhất. Hội chứng bệnh lý này làm lợn con mất nước nhanh, rối loạn điện giải, kiệt sức, suy giảm khối lượng, dẫn đến tình trạng còi cọc, chậm lớn hoặc gây tử vong hàng loạt nếu không có can thiệp thú y kịp thời. Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn của công tác thú y tại cơ sở, đề tài "Đánh giá tình hình mắc hội chứng tiêu chảy ở lợn con nuôi tại trại lợn Nguyễn Thanh Lịch, Ba Vì, Hà Nội và biện pháp điều trị bệnh" được thực hiện bởi sinh viên Nguyễn Thế Minh, dưới sự hướng dẫn của TS. Hà Văn Doanh thuộc Khoa Chăn nuôi Thú y – Trường Đại học Nông Lâm, Đại học Thái Nguyên.

Mục tiêu nghiên cứu được xác định gồm 3 nội dung:

1. Nâng cao trình độ chuyên môn kỹ thuật trong công tác chăn nuôi và thú y.
2. Nắm bắt thực trạng phát triển chăn nuôi tại địa phương, quy trình kỹ thuật chăn nuôi và các giải pháp phòng chống dịch bệnh tại cơ sở.
3. Xác định rõ nguyên nhân dịch tễ, đặc điểm triệu chứng lâm sàng và đánh giá hiệu lực của các biện pháp điều trị hội chứng tiêu chảy ở lợn con.

Nhiệm vụ và yêu cầu nghiên cứu cụ thể bao gồm:

1. Xác định chính xác tỷ lệ nhiễm hội chứng tiêu chảy trên đàn lợn con theo mẹ nuôi tại trang trại Nguyễn Thanh Lịch theo các biến số thời gian (tháng theo dõi), lứa tuổi (tuần tuổi), tính biệt (đực/cái), quy mô đàn và cá thể.
2. Giám định triệu chứng lâm sàng, chẩn đoán thể bệnh, đánh giá tỷ lệ chết và thử nghiệm so sánh hiệu quả của các phác đồ điều trị bằng kháng sinh kết hợp thuốc bổ trợ.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn lợn con giai đoạn từ sơ sinh đến khi cai sữa (từ 1 đến 21 ngày tuổi).
• Phạm vi không gian: Chuồng đẻ số 1 và số 2 thuộc Trại lợn nái Nguyễn Thanh Lịch, xã Ba Trại, huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội (cơ sở gia công hợp tác với Công ty Cổ phần Chăn nuôi C.P. Việt Nam).
• Phạm vi thời gian: Nghiên cứu và theo dõi thực địa được tiến hành trong thời gian 6 tháng, từ ngày 25/05/2015 đến ngày 25/11/2015.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và sinh lý bệnh học

Khóa luận xây dựng cơ sở lập luận dựa trên đặc điểm sinh lý học đặc thù của lợn con sơ sinh và cơ chế phát sinh hội chứng tiêu chảy:

• Đặc điểm dịch vị dạ dày: Lợn con trước 1 tháng tuổi chưa có acid hydrochloric ($HCl$) tự do trong dịch vị do acid tiết ra bị trung hòa nhanh bởi dịch nhầy. Sự thiếu hụt $HCl$ khiến enzyme pepsinogen không được hoạt hóa thành pepsin hoạt động, dẫn đến protein sữa mẹ không được tiêu hóa triệt để mà bị kết tủa dạng casein, gây rối loạn tiêu hóa và hiện tượng phân trắng. Giai đoạn thiếu $HCl$ này chỉ có ý nghĩa sinh lý trong 14–16 ngày đầu để lợn con hấp thu nguyên vẹn kháng thể globulin miễn dịch từ sữa đầu.
• Đặc điểm điều tiết thân nhiệt: Lợn sơ sinh có lớp mỡ dưới da rất mỏng (chỉ chiếm khoảng 1%), lượng glycogen dự trữ thấp, diện tích bề mặt cơ thể so với khối lượng rất lớn và trung tâm điều nhiệt ở vỏ não chưa hoàn thiện. Lợn con dễ mất nhiệt, mất cân bằng giữa quá trình sinh nhiệt và thải nhiệt khi nhiệt độ môi trường giảm hoặc giao động lớn; chức năng điều nhiệt chỉ tương đối hoàn chỉnh sau 3 tuần tuổi.
• Thiếu hụt sắt và khoáng chất: Nhu cầu sắt của lợn con là 40–50 mg/ngày (hoặc 6–7 mg/ngày trong các giai đoạn phát triển đầu), nhưng sữa mẹ chỉ cung ứng được khoảng 1 mg/ngày (chỉ đáp ứng 1/6 nhu cầu). Thiếu sắt dẫn đến bần huyết, giảm hemoglobin, ức chế tiết dịch vị và giảm khả năng tổng hợp kháng thể. Khẩu phần cần được tiêm bổ sung từ 200–250 mg sắt/con.
• Căn nguyên vi sinh vật: Trực khuẩn Gram âm thuộc họ Enterobacteriaceae, chủ yếu là Escherichia coli (mang các đặc tính sinh nội độc tố và ngoại độc tố chịu nhiệt/không chịu nhiệt gây kích thích tiết dịch, hoại tử ruột) và vi khuẩn Salmonella (S. choleraesuis, S. typhimurium). Sự suy giảm lượng kháng thể thụ động từ sữa mẹ sau 15–20 ngày kết hợp với sự mất cân bằng hệ vi sinh vật đường ruột tạo điều kiện cho các mầm bệnh này bùng phát.

Phương pháp nghiên cứu

Tác giả sử dụng các phương pháp nghiên cứu dịch tễ học lâm sàng và thực nghiệm thú y:

1. Phương pháp điều tra gián tiếp: Thu thập, thống kê và hồi cứu các số liệu sản xuất, lịch trình phòng bệnh, sổ theo dõi phối giống, cơ cấu đàn nái từ hệ thống sổ sách lưu trữ của trang trại trong giai đoạn 2013–2015.
2. Phương pháp điều tra lâm sàng trực tiếp: Trực tiếp chăm sóc, kiểm tra các ô chuồng đẻ hàng ngày để ghi nhận triệu chứng bệnh tích, phân loại thể bệnh, tính toán tỷ lệ mắc bệnh theo cá thể và theo đàn trên tổng số 875 lợn con thuộc 79 đàn theo dõi trong 5 tháng (tháng 6 đến tháng 10 năm 2015).
3. Phương pháp phân lô so sánh đánh giá phác đồ điều trị: Bố trí thử nghiệm điều trị trên lợn con mắc bệnh, phân thành 2 lô tương đồng về giống, tuổi, khối lượng lợn con và thể trạng, lứa đẻ của lợn mẹ. Đánh dấu lợn bệnh bằng dung dịch xanh methylen trên lưng để theo dõi:
   • Phác đồ 1: Kháng sinh Nor-100 (hoạt chất Norfloxacin 10%, sản phẩm của Công ty C.P.) tiêm bắp với liều 1 ml/10 kg thể trọng/ngày, dùng liên tục 3–5 ngày; kết hợp thuốc trợ sức Vitamin B-complex pha nước uống (1 g/2 lít nước) hoặc trộn cám (4 g/1 kg thức ăn).
   • Phác đồ 2: Kháng sinh Nova-amcoli (hoạt chất Ampicillin 10 mg/ml) tiêm bắp với liều 1 ml/10 kg thể trọng/ngày, dùng liên tục 3–5 ngày; kết hợp bổ sung Vitamin B-complex tương tự Phác đồ 1.
4. Hệ thống chỉ tiêu theo dõi:
   • Tỷ lệ mắc HCTC theo tháng, lứa tuổi, tính biệt, theo cá thể và theo đàn.
   • Cơ cấu triệu chứng lâm sàng đặc trưng (phân loãng trắng/vàng, ủ rũ, lông xù, niêm mạc khô, bỏ bú, mắt trũng).
   • Tỷ lệ khỏi bệnh, tỷ lệ chết, tỷ lệ tái nhiễm và thời gian điều trị trung bình (ngày).
5. Phương pháp xử lý số liệu: Số liệu thực nghiệm được thu thập, xử lý theo phương pháp thống kê sinh vật học ứng dụng trong nông nghiệp (theo giáo trình của Nguyễn Văn Thiện, 2000) và phần mềm Microsoft Excel trên máy vi tính.

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Trình bày tính cấp thiết của ngành chăn nuôi lợn tại Việt Nam trong bối cảnh nhu cầu tiêu thụ thịt tăng cao (đạt 49,3 kg thịt hơi/người/năm vào năm 2013). Đặt ra vấn đề dịch tễ học thú y trong điều kiện thời tiết nóng ẩm làm gia tăng nguy cơ bùng phát hội chứng tiêu chảy ở lợn con, gây thiệt hại kinh tế trực tiếp cho người chăn nuôi. Xác định rõ mục tiêu, yêu cầu chuyên môn, cùng ý nghĩa khoa học và giá trị thực tiễn của đề tài nghiên cứu tại cơ sở chăn nuôi gia công quy mô lớn.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Hệ thống hóa toàn diện các công trình nghiên cứu trong nước và quốc tế về hội chứng tiêu chảy ở lợn con. Phân tích chi tiết các đặc điểm sinh lý học non nớt của lợn sơ sinh (cơ chế bài tiết men tiêu hóa, sự thiếu hụt acid tự do, sự khủng hoảng thiếu sắt sau sinh, sự suy giảm kháng thể mẹ truyền qua sữa đầu sau tuần thứ 2). Rà soát đặc tính sinh vật hóa học của các vi khuẩn gây bệnh chính (E. coli, Salmonella spp., Clostridium perfringens type C) và các virus đường ruột (Adenovirus, Coronavirus gây T.E, Rotavirus).

Tổng hợp các nhóm dược chất kháng sinh (nhóm Quinolone/Fluoroquinolone với đại diện Norfloxacin ức chế enzyme DNA gyrase; nhóm Beta-lactam với đại diện Ampicillin ức chế sinh tổng hợp thành tế bào vi khuẩn) cùng cơ chế phòng vệ sinh học bằng men Subcolac và chế phẩm phòng bệnh. Chương này cũng phân tích hiện trạng sản xuất của Trại lợn nái Nguyễn Thanh Lịch: diện tích trồng trọt 35 ha tận dụng chất thải chăn nuôi; quy mô đàn nái cơ bản tăng trưởng đều qua 3 năm từ 1.527 nái (năm 2013) lên 1.600 nái (năm 2015). Ban hành quy trình nghiêm ngặt với lịch sát trùng hàng ngày bằng Ommicide, dung dịch NaOH 10%, vôi xút và lịch tiêm phòng vaccine định kỳ (PRRS, Coglapest, Aftopor, Begonia, Parvo).

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Xác định cụ thể quần thể nghiên cứu tại Chuồng đẻ số 1 và số 2 của Trại lợn Nguyễn Thanh Lịch từ 25/05/2015 đến 25/11/2015. Mô tả chi tiết các bước tiến hành điều tra dịch tễ học gián tiếp qua sổ sách và trực tiếp tại chuồng nuôi. Thiết lập quy chuẩn phân lô thí nghiệm so sánh đối chứng 2 phác đồ điều trị bằng Nor-100 và Nova-amcoli, quy định liều dùng, đường cấp thuốc (tiêm bắp, uống), liều lượng thuốc bổ trợ B-complex cho lợn con và lợn nái mẹ, đồng thời cụ thể hóa các công thức toán học tính toán tỷ lệ mắc, tỷ lệ khỏi, thời gian điều trị và phương pháp thống kê sinh vật học.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương kết quả bao gồm hai nội dung chính:

1. Công tác phục vụ sản xuất tại trang trại

Tác giả đã trực tiếp tham gia và hoàn thành khối lượng lớn công việc chuyên môn kỹ thuật trong thời gian thực tập:

• Chăm sóc nuôi dưỡng: Chăm sóc 129 lợn nái chửa an toàn 100% (áp dụng định lượng thức ăn hỗn hợp 566SF và 567SF theo tuần tuổi thai); chăm sóc 114 nái đẻ đến khi cai sữa đạt tỷ lệ an toàn 100%; chăm sóc 323/334 lợn con theo mẹ đạt tỷ lệ nuôi sống 96,71% (áp dụng thức ăn tập ăn 550SF từ 4–6 ngày tuổi).
• Kỹ thuật giống: Phát hiện 22 nái động dục; trực tiếp thụ tinh nhân tạo cho 49 nái đạt tỷ lệ an toàn 100%.
• Công tác thú y dự phòng: Tiêm phòng an toàn 100% cho 460 con vaccine Dịch tả (Coglapest), 355 con vaccine Tai xanh (PRRS), 386 con vaccine Lở mồm long móng (Aftopor), 276 con vaccine Khô thai (Parvo), 223 con vaccine Giả dại (Begonia).
• Điều trị bệnh lâm sàng: Điều trị khỏi 93/96 lợn nái viêm tử cung (đạt 96,88% bằng phác đồ Oxytocin, Analgin, Vetrimoxin); điều trị khỏi 5/5 nái viêm vú (100%); điều trị khỏi 58/62 lợn con viêm phổi (đạt 93,55% bằng Tylogenta và Vetrimoxin); điều trị tiêu chảy thông thường cho 195 lợn con đạt tỷ lệ khỏi từ 92,31% đến 94,36%.
• Các thủ thuật ngoại khoa: Đỡ đẻ 153 con; thiến an toàn 866 lợn đực; tiêm Fe + B12 cho 1.148 lợn con; xuất bán 2.830 lợn con an toàn 100%.

Bảng: Tổng hợp kết quả công tác phục vụ sản xuất của tác giả tại trang trại

Nội dung công việc	Số lượng thực hiện (con)	Số lượng đạt/khỏi (con)	Tỷ lệ thành công (%)
Tiêm vaccine Dịch tả (Coglapest)	460	460	100,00
Tiêm vaccine Tai xanh (PRRS)	355	355	100,00
Tiêm vaccine Lở mồm long móng (Aftopor)	386	386	100,00
Tiêm vaccine Khô thai (Parvo)	276	276	100,00
Tiêm vaccine Giả dại (Begonia)	223	223	100,00
Điều trị bệnh viêm tử cung ở nái	96	93	96,88
Điều trị bệnh viêm vú ở nái	5	5	100,00
Điều trị bệnh viêm phổi ở lợn	62	58	93,55
Điều trị tiêu chảy lợn con (sản xuất)	195	184	94,36
Thụ tinh nhân tạo nái	49	49	100,00
Đỡ đẻ nái	153	153	100,00
Thiến lợn đực con	866	866	100,00
Tiêm Fe + B12 cho lợn con	1.148	1.148	100,00
Xuất bán lợn con	2.830	2.830	100,00

2. Kết quả nghiên cứu chuyên đề hội chứng tiêu chảy

• Tình hình mắc bệnh theo tháng, đàn và cá thể: Trong 5 tháng theo dõi (875 lợn con/79 đàn), tỷ lệ mắc HCTC tính chung theo cá thể là 22,29% (195 con), theo đàn là 24,05% (19 đàn). Tỷ lệ mắc cao nhất rơi vào các tháng hè oi bức: tháng 6 (27,43% cá thể; 33,33% đàn) và tháng 7 (26,86% cá thể; 26,67% đàn) do nhiệt độ vượt 30°C kết hợp mưa rào đột ngột làm lợn con stress nhiệt. Tỷ lệ mắc giảm thấp nhất vào mùa thu mát mẻ, khô ráo: tháng 10 (15,43% cá thể; 18,75% đàn) và tháng 9 (17,71% cá thể; 18,75% đàn).
• Tình hình mắc bệnh theo lứa tuổi: Tỷ lệ mắc phân bố không đều qua 3 tuần tuổi đầu đời. Tuần thứ 2 (8–14 ngày tuổi) có tỷ lệ mắc cao nhất đạt 25,76% (76/295 con); tuần thứ 3 (15–21 ngày tuổi) đạt 22,46% (64/285 con); tuần đầu tiên (1–7 ngày tuổi) có tỷ lệ mắc thấp nhất đạt 18,64% (55/295 con). Sự bùng phát ở tuần thứ 2 được giải thích do lượng kháng thể mẹ truyền qua sữa giảm mạnh, lợn con bắt đầu tập ăn cám gây rối loạn tiêu hóa và nhu cầu sắt tăng cao dẫn đến thiếu máu cục bộ.
• Tình hình mắc bệnh theo tính biệt: Khảo sát trên 435 lợn đực và 440 lợn cái cho thấy tỷ lệ mắc bệnh lần lượt là 22,07% (96 đực) và 22,50% (99 cái). Chênh lệch không đáng kể, chứng minh tính biệt không ảnh hưởng đến nguy cơ nhiễm HCTC.
• Giám định triệu chứng lâm sàng (n = 195): 100% lợn mắc bệnh biểu hiện phân lỏng loãng, có mùi tanh khắm, màu sắc trắng đục hoặc vàng nhạt; 90,26% mệt mỏi, ủ rũ, lười vận động; 61,54% có hiện tượng xù lông; 60,51% niêm mạc nhợt nhạt và khô ráp; 60,10% giảm ăn hoặc bỏ bú hoàn toàn; 49,23% mắt trũng sâu do mất nước cấp tính.

Phần 5: Kết luận và đề nghị

Đúc kết các phát hiện dịch tễ chủ chốt tại trang trại; khẳng định mối liên hệ mật thiết giữa điều kiện tiểu khí hậu chuồng nuôi, tuổi lợn con với tỷ lệ bùng phát tiêu chảy; đề xuất hoàn thiện quy trình chăm sóc nái đẻ, quy trình tập ăn sớm và vệ sinh tiêu độc định kỳ chuồng trại nhằm hạn chế thiệt hại kinh tế.

---

Kết quả và đóng góp thực tiễn

Các phát hiện và số liệu dịch tễ then chốt

Nghiên cứu đã cung cấp hệ thống số liệu thực nghiệm đầy đủ về dịch tễ học lâm sàng của hội chứng tiêu chảy trên đàn lợn con theo mẹ tại một trang trại công nghiệp quy mô 1.600 nái:

Bảng: Tình hình mắc hội chứng tiêu chảy ở lợn con theo tháng điều tra (năm 2015)

Tháng theo dõi	Số đàn theo dõi (đàn)	Số đàn mắc (đàn)	Tỷ lệ đàn mắc (%)	Số lợn theo dõi (con)	Số lợn mắc (con)	Tỷ lệ cá thể mắc (%)
Tháng 6	15	5	33,33	175	48	27,43
Tháng 7	15	4	26,67	175	47	26,86
Tháng 8	17	4	23,53	175	42	24,00
Tháng 9	16	3	18,75	175	31	17,71
Tháng 10	16	3	18,75	175	27	15,43
Tính chung	79	19	24,05	875	195	22,29

Bảng: Biến động tỷ lệ mắc hội chứng tiêu chảy theo tuần tuổi và tính biệt

Chỉ tiêu phân loại	Phân nhóm	Số theo dõi (con)	Số mắc bệnh (con)	Tỷ lệ mắc (%)
Theo tuần tuổi	Tuần 1 (1–7 ngày tuổi)	295	55	18,64
	Tuần 2 (8–14 ngày tuổi)	295	76	25,76
	Tuần 3 (15–21 ngày tuổi)	285	64	22,46
Theo tính biệt	Lợn đực	435	96	22,07
	Lợn cái	440	99	22,50

Bảng: Cơ cấu triệu chứng lâm sàng ở lợn con mắc hội chứng tiêu chảy (n = 195 con)

STT	Triệu chứng lâm sàng ghi nhận	Số con biểu hiện (con)	Tỷ lệ xuất hiện (%)
1	Phân loãng, mùi tanh khắm, màu trắng hoặc vàng	195	100,00
2	Mệt mỏi, ủ rũ, lười vận động	176	90,26
3	Lông xù, kém bóng mượt	120	61,54
4	Niêm mạc nhợt nhạt, khô	118	60,51
5	Giảm ăn, bỏ ăn hoặc bỏ bú	125	60,10
6	Mắt lõm sâu (dấu hiệu mất nước)	96	49,23

Đóng góp thực tiễn và giải pháp kỹ thuật đề xuất

1. Kiểm chứng thực tế mô hình chăn nuôi quy mô lớn: Kết quả tỷ lệ mắc tiêu chảy 22,29% trên đàn lợn con theo mẹ tại trại Nguyễn Thanh Lịch cung cấp dữ liệu đối sánh trực tiếp với các công bố khoa học trước đó tại miền Bắc Việt Nam (như nghiên cứu của Cù Hữu Phú và cộng sự ghi nhận tỷ lệ mắc trung bình 28,36% tại các trại lợn miền Bắc). Điều này chứng minh quy trình thú y và sát trùng nghiêm ngặt của hệ thống trại liên kết CP đã giúp kiềm chế tỷ lệ nhiễm thấp hơn mức bình quân chung của khu vực.
2. Xác định giai đoạn rủi ro then chốt: Khóa luận chỉ ra tuần tuổi thứ 2 (8–14 ngày tuổi) là "khoảng trống miễn dịch" và giai đoạn khủng hoảng tiêu hóa nghiêm trọng nhất của lợn con (chiếm tỷ lệ mắc cao nhất 25,76%). Tác giả đề xuất các giải pháp kỹ thuật cụ thể:
   • Đảm bảo lợn con được bú đủ sữa đầu trong 24–36 giờ đầu sau sinh để hấp thu trọn vẹn globulin miễn dịch.
   • Bắt buộc tiêm bổ sung phức hợp Fe + B12 từ 2–3 ngày tuổi để ngăn chặn hiện tượng thiếu máu dinh dưỡng.
   • Triển khai quy trình tập ăn sớm khoa học bằng thức ăn hỗn hợp hoàn chỉnh chất lượng cao (550SF) để kích thích niêm mạc ruột và hệ thống enzyme tiêu hóa hoàn thiện trước khi cai sữa.
3. Quy trình kiểm soát tiểu khí hậu: Phân tích thực nghiệm chứng minh ảnh hưởng rõ rệt của thời tiết mùa hè (tháng 6, tháng 7) đến tỷ lệ mắc bệnh, từ đó khuyến nghị các cơ sở chăn nuôi cần tăng cường quạt thông gió, chống nóng, giữ chuồng đẻ khô ráo, tránh ẩm ướt và định kỳ tiêu độc chuồng trại bằng dung dịch Ommicide (320 ml/1.000 lít nước) và vôi xút.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế về thời gian khảo sát: Nghiên cứu chỉ được thực hiện trong khoảng thời gian 6 tháng (từ tháng 5 đến tháng 11 năm 2015), tập trung vào giai đoạn mùa hè và mùa thu. Do đó, đề tài chưa phản ánh được đầy đủ bức tranh dịch tễ học của hội chứng tiêu chảy trong điều kiện mùa đông và đông xuân rét buốt, ẩm ướt của miền Bắc – giai đoạn vốn được các y văn thú y (như Lê Văn Tạo, Phạm Sỹ Lăng) ghi nhận là có tỷ lệ tiêu chảy phân trắng bùng phát dữ dội.
• Hạn chế về kỹ thuật phân lập vi sinh: Do điều kiện nghiên cứu tại trang trại sản xuất, đề tài chủ yếu dừng lại ở việc chẩn đoán dựa trên triệu chứng lâm sàng và các biến số dịch tễ ngoại cảnh. Nghiên cứu chưa thực hiện lấy mẫu bệnh phẩm phân để nuôi cấy, phân lập định danh các chủng serotype vi khuẩn (E. coli, Salmonella, C. perfringens) cũng như chưa tiến hành làm kháng sinh đồ (antibiogram) trong phòng thí nghiệm để xác định mức độ mẫn cảm hay đề kháng kháng sinh của các chủng vi khuẩn thực địa.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo:
  • Mở rộng thời gian theo dõi liên tục trong 12 tháng của năm để xây dựng đường cong dịch tễ trọn vẹn theo 4 mùa.
  • Kết hợp phân lập vi sinh vật học, xác định các yếu tố độc lực (như kháng nguyên bám dính K88, K99, F41, độc tố ruột ST, LT của E. coli) và giám sát tính kháng kháng sinh định kỳ nhằm tối ưu hóa các phác đồ điều trị đặc hiệu tại chỗ.

---

Giá trị tham khảo

Bản khóa luận tốt nghiệp này là nguồn tư liệu học thuật và thực tiễn có giá trị chuyên môn đối với:

• Sinh viên, học viên ngành Thú y và Chăn nuôi – Thú y: Cung cấp tài liệu tham khảo chi tiết về phương pháp bố trí nghiên cứu điều tra dịch tễ học tại trang trại, quy trình giám định lâm sàng và kỹ thuật phân lô thử nghiệm so sánh phác đồ điều trị bệnh động vật.
• Kỹ thuật viên trang trại và người chăn nuôi lợn: Tham khảo trực tiếp quy trình quản lý đàn nái sinh sản khép kín, bao gồm: định ngạch khẩu phần ăn theo từng tuần chửa (cám 566SF, 567SF), kỹ thuật chăm sóc nái đẻ, phác đồ điều trị viêm vú – viêm tử cung, lịch sát trùng cách ly chuồng nuôi và lịch tiêm phòng vaccine phòng ngừa các bệnh nguy hiểm (PRRS, Dịch tả, LMLM, Giả dại, Khô thai).
• Các phần đáng tham khảo nhất trong văn bản:
  • Quy trình sát trùng 7 ngày trong tuần và lịch phòng bệnh bằng vaccine chi tiết cho đàn nái và lợn con (Bảng 2.2 và Bảng 2.3).
  • Phân tích cơ chế sinh lý bệnh học đường tiêu hóa của lợn non thiếu acid tự do và thiếu sắt (Phần 2).
  • Hệ thống số liệu thống kê dịch tễ học lâm sàng về tỷ lệ mắc HCTC theo tuần tuổi và triệu chứng lâm sàng (Phần 4).

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ mắc hội chứng tiêu chảy ở đàn lợn con theo mẹ tại trang trại Nguyễn Thanh Lịch biến động như thế nào qua các tháng khảo sát?

Trong 5 tháng theo dõi thực địa (từ tháng 6 đến tháng 10 năm 2015 trên 875 lợn con thuộc 79 đàn), tỷ lệ mắc HCTC trung bình là 22,29% theo cá thể và 24,05% theo đàn. Tỷ lệ mắc bệnh cao nhất vào tháng 6 (27,43% theo cá thể; 33,33% theo đàn) và tháng 7 (26,86% theo cá thể; 26,67% theo đàn) do nhiệt độ mùa hè tăng cao trên 30°C kết hợp mưa rào đột ngột gây sốc nhiệt. Tỷ lệ mắc giảm dần và thấp nhất vào mùa thu khô mát: tháng 9 đạt 17,71% cá thể (18,75% đàn) và tháng 10 đạt 15,43% cá thể (18,75% đàn).

2. Tuần tuổi nào của lợn con có tỷ lệ mắc hội chứng tiêu chảy cao nhất và các nguyên nhân chính là gì?

Tỷ lệ mắc bệnh cao nhất ở lợn con lứa tuổi tuần thứ 2 (từ 8 đến 14 ngày tuổi) với tỷ lệ 25,76% (76/295 con). Nguyên nhân do:

• Kháng thể thụ động từ sữa mẹ suy giảm mạnh so với tuần đầu, trong khi hệ thống miễn dịch tự thân của lợn con chưa hoàn thiện.
• Tốc độ tăng trọng của lợn con rất nhanh trong khi sản lượng và chất lượng sữa mẹ bắt đầu giảm, lợn con được cho tập ăn sớm (7–10 ngày tuổi) dẫn đến đường tiêu hóa dễ bị rối loạn.
• Nhu cầu sắt tăng cao (6–7 mg/con/ngày) trong khi sữa mẹ chỉ cung cấp khoảng 1 mg/ngày, dẫn đến thiếu máu thiếu sắt, giảm tiết $HCl$ hoạt hóa pepsin.
• Lợn con vận động nhiều, gặm liếm chuồng nuôi tạo điều kiện cho vi khuẩn (E. coli) xâm nhập.

3. Yếu tố tính biệt (lợn đực và lợn cái) có tạo ra sự khác biệt về tỷ lệ mắc bệnh tiêu chảy không?

Kết quả điều tra thực nghiệm trên 435 lợn đực và 440 lợn cái tại trang trại cho thấy tỷ lệ mắc HCTC ở lợn đực là 22,07% (96 con mắc) và ở lợn cái là 22,50% (99 con mắc). Mức chênh lệch giữa hai giới tính chỉ là 0,43% (không có ý nghĩa thống kê), khẳng định tính biệt không ảnh hưởng đến khả năng mẫn cảm đối với hội chứng tiêu chảy ở lợn con giai đoạn theo mẹ.

4. Hai phác đồ điều trị hội chứng tiêu chảy được tác giả bố trí thử nghiệm gồm những loại thuốc nào?

Tác giả bố trí thử nghiệm so sánh 2 phác đồ điều trị bằng phương pháp phân lô:

• Phác đồ 1: Kháng sinh Nor-100 (hoạt chất Norfloxacin 10%), tiêm bắp liều 1 ml/10 kg thể trọng/ngày, dùng liên tục 3–5 ngày; kết hợp thuốc bổ trợ Vitamin B-complex (pha nước uống liều 1 g/2 lít nước hoặc trộn thức ăn 4 g/1 kg thức ăn).
• Phác đồ 2: Kháng sinh Nova-amcoli (hoạt chất Ampicillin 10 mg/ml), tiêm bắp liều 1 ml/10 kg thể trọng/ngày, dùng liên tục 3–5 ngày; kết hợp bổ trợ Vitamin B-complex với liều lượng tương tự Phác đồ 1.

5. Quy trình vệ sinh, sát trùng khu vực chuồng đẻ tại trang trại được thực hiện bằng những biện pháp nào?

Chuồng đẻ được phun thuốc sát trùng tiêu độc định kỳ bằng Ommicide 2 lần/ngày (tỷ lệ 320 ml/1.000 lít nước). Sau khi cai sữa và chuyển lợn con, toàn bộ các tấm đan chuồng được tháo dỡ đem ngâm tại hố sát trùng chứa dung dịch $NaOH$ 10% trong 1 ngày, sau đó cọ rửa sạch và phơi khô. Khung chuồng được cọ sạch, phun dung dịch $NaOH$ loãng rồi xịt lại bằng vôi xút. Gầm chuồng được vệ sinh cơ học, khử trùng và rắc vôi bột để khô 1 ngày trước khi lắp lại tấm đan và tiếp nhận đàn nái mới.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Nguyễn Thế Minh đã phản ánh một cách hệ thống, khách quan thực trạng dịch tễ học của hội chứng tiêu chảy trên đàn lợn con theo mẹ tại Trại lợn nái Nguyễn Thanh Lịch với tỷ lệ mắc trung bình là 22,29% theo cá thể và 24,05% theo đàn. Nghiên cứu khẳng định tỷ lệ mắc bệnh chịu tác động sâu sắc bởi yếu tố thời tiết tiểu khí hậu (cao nhất vào mùa hè oi bức tháng 6, tháng 7) và lứa tuổi của lợn con (đạt đỉnh ở tuần tuổi thứ 2 với 25,76%), trong khi yếu tố tính biệt không thể hiện sự sai khác. Bên cạnh các dữ liệu dịch tễ học và lâm sàng thực nghiệm, công trình còn ghi nhận khối lượng công tác phục vụ sản xuất thực tế đa dạng, đóng góp cơ sở dữ liệu hữu ích cho việc hoàn thiện các giải pháp thú y dự phòng và chăm sóc đàn nái sinh sản tại các cơ sở chăn nuôi quy mô tập trung.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Việt nam là một trong các nước có sản lượng thịt tiêu thụ bình quân đầu người không ngừng tăng lên qua các năm với mức tăng trưởng khoảng 2,19%/năm. Tính đến năm 2013, mỗi người Việt Nam tiêu thụ 49,3kg thịt hơi(tương đương khoảng 30kg thịt xẻ /năm) chủ yếu là các sản phẩm về chăn nuôi lợn. Chính vì thế mà Đảng và nhà nước đặc biệt quan tâm đến công tác giống và không ngừng nâng cao năng suất của ngành chăn nuôi lợn. Hàng loạt các vấn đề quản lý, kỹ thuật chăn nuôi lợn ở nước ta đã và đang được các nhà khoa học nghiên cứu giải quyết nhằm tiến kịp với trình độ chăn nuôi của các nước trong khu vực và trên thế giới.

đặc biệt nước ta là một nước thuộc khí hậu nhiệt đới gió mùa nóng ẩm nên rất thích hợp cho các bệnh truyền nhiễm phát triển mạnh và lây lan nhanh. Do đó sẽ gây ảnh hưởng không nhỏ đến ngành chăn nuôi lợn. Ngoài ra các yếu tố như giống thức ăn dinh dưỡng, điều kiện khí hậu thì công tác thú y là rất quan trọng quyết định sự thành bại của ngành chăn nuôi nói chung và chăn nuôi lợn nói riêng. Riêng trên lợn con trong điều kiện nóng ẩm như nước ta thì tình hình dịch bệnh xảy ra còn rất phức tạp đặc biệt là hội chứng tiêu chảy lợn con ở các lứa tuổi khác nhau.

Hội chứng tiêu chảy lợn con làm cho lợn gầy sút, còi cọc làm giảm năng suất nặng có thể chết cả đàn lợn con.Vì vậy việc phòng và điều trị là một vấn đề hết sức cần thiết. Xuất phát từ thực tế trên với sự giúp đỡ của thầy giáo hướng dẫn, chúng tôi tiến hành nghiên cứu chuyên đề: “Đánh giá tình hình mắ c h ội chứng tiêu chảy ở lợn con nuôi tại trại lợn Nguyễn Thanh Lịch, Ba Vì, Hà Nội và biê ̣n pháp điều trị bệnh”. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài 1. Mục tiêu - Nâng cao được trình độ chuyên môn - Nắm bắt được tình hình phát triển chăn nuôi ở địa phương, phương pháp chăn nuôi đúng, cách phòng chống dịch bệnh tại các cơ sở chăn nuôi.

- Biết được nguyên nhân và biện pháp điều trị hội chứng tiêu chảy ở lợn con. Yêu cầu - Hiểu và xác định tình hình nhiễm hội chứng tiêu chảy ở lợn con nuôi tại trang trại lợn Nguyễn Thanh Lịch. - Biết được triệu chứng, hiểu được nguyên nhân, biết cách chẩn đoán điều trị HCTC ở lợn con đạt kết quả cao. Ý nghĩa của đề tài 1.

Ý nghĩa trong khoa hoc Từ những số liệu cũng như nghiên cứu của đề tài sẽ là cơ sở để người chăn nuôi có những biện pháp phòng, chống dịch bệnh cho đàn lợn và làm tiền đề cho các nghiên cứu tiếp theo. Ý nghĩa trong thực tiễn Trên cơ sở các đánh giá có ý kiến tư vấn đúng giúp người chăn nuôi có biện pháp áp dụng kỹ thuật đúng để đảm bảo nâng cao chất lượng, số lượng đàn lợn ở cơ sở đem lại hiệu quả kinh tế. e 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học của đề tài 2.

Đặc điểm sinh lý của lợn con Khi mới sinh ra, cơ thể lợn con phát triển để dần hoàn chỉnh về cấu tạo, chức năng hệ tiêu hóa và miễn dịch. Lợn con trước một tháng tuổi không có HCL tự do trong dịch vị vì lúc này lượng acid tiết ra và nhanh chóng liên kết với dịch nhầy. Đây là điều kiện để vi sinh vật phát triển gây bệnh dạ dày - ruột ở lợn con. Hơn nữa vì thiếu acid HCl nên pepsinogen tiết ra không trở thành pepsin hoạt động được gây rối loạn tiêu hóa sữa, sữa bị kết tủa dưới dạng casein gây rối loạn tiêu hóa, tiêu chảy màu phân trắng (màu của casein chưa được tiêu hóa).

Mặt khác khi mới sinh vỏ não và các trung tâm điều tiết thân nhiệt chưa hoàn chỉnh. Hơn nữa lượng mỡ dưới da của lợn con mới sinh chỉ có khoảng 1%. Lúc khí hậu thay đổi lợn con mất cân bằng giữa hai quá trình sản nhiệt và thải nhiệt. Đặc điểm này đã lý giải tại sao bệnh lại hay xảy ra hàng loạt ồ ạt khi thời tiết thay đổi thất thường.

Ông Cù Xuân Dần và cs (1996) [6] cho biết lượng sữa mẹ từ khi đẻ tăng đến ngày thứ 15 là cao nhất, đến ngày thứ 20 là đột ngột giảm thấp trong khi nhu cầu về sữa mẹ của lợn con tăng lên. Do đó nếu ở giai đoạn này lợn mẹ mà thiếu chất dinh dưỡng thì lợn con lại càng thiếu sữa, cơ thể lợn con trở nên suy nhược, giảm sức đề kháng, lợn dễ bị stress. Một trong các nguyên nhân quan trọng nhất gây bệnh đường tiêu hóa là do thiếu sắt. Khi còn là bào thai lượng sắt cần thiết được mẹ cung cấp.

Khi ra ngoài môi trường sống, sữa mẹ chỉ cung cấp được 1/6 lượng sắt mà cơ thể non yêu cầu. Trong khi cơ thể sơ sinh cần tới 40 - 50 mg sắt/ngày, nhưng lợn e 4 con chỉ nhận được 1mg/ngày thông qua sữa mẹ. Vì vậy, cần bổ sung thêm ít nhất là 200 - 250mg/con để lợn tránh thiếu máu. Trong sữa mẹ không chỉ thiếu sắt mà còn thiếu cả Coban, vitamin B12 tham gia vào quá trình tạo máu, tổng hợp và hoạt hóa một số enzym.

Do đó lợn con dễ sinh bần huyết, cơ thể suy yếu, sức đề kháng giảm, lợn con dễ mắc tiêu chảy. * Đặc điểm sinh trưởng phát dục của lợn con Lợn con có nhu cầu dinh dưỡng rất cao. Acid amin là nguyên liệu chủ yếu cho sự sinh trưởng và phát triển của lợn con. Tốc độ sinh trưởng của gia súc non rất nhanh, trong vòng 10 đến 14 ngày, thể trọng tăng gấp 1,3 lần, sau 2 tháng tuổi khối lượng lợn con có thể tăng 14 đến 15 lần so với sơ sinh.

Nếu sữa mẹ không bảo đảm đủ chất lượng, trong khẩu phần ăn thiếu đạm, sự sinh trưởng của cơ thể sẽ bị chậm hoặc ngừng lại, khả năng chống đỡ bệnh tật rất kém nên cơ thể dễ bị nhiễm bệnh. * Đặc điểm phát triển cơ quan tiêu hóa Lợn con mới sinh ra sống nhờ vào sữa mẹ, sau khi cai sữa cơ thể lợn trải qua một quá trình thay đổi không ngừng về hình thái, cấu tạo và sinh lý của ống tiêu hóa để thích ứng với điều kiện mới. Sau khi sinh ra, ở lợn con chức năng tiêu hóa của dạ dày còn hạn chế, dễ gây rối loạn trao đổi chất mà hậu quả là rối loạn tiêu hóa, gây tiêu chảy, còi cọc, thiếu máu và chậm lớn. Lợn con trước 1 tháng tuổi có hàm lượng HCl tự do trong dạ dày rất ít, giai đoạn này gọi là giai đoạn thích ứng cần thiết tự nhiên giúp cơ thể thẩm thấu được các kháng thể miễn dịch trong sữa đầu của lợn mẹ.

Dịch vị không có hoạt tính phân giải protein mà chỉ có hoạt tính làm vón sữa đầu, albumin và globulin được chuyển xuống ruột và vào máu. Tuy nhiên, lợn con trên 14 - 16 ngày tuổi tình trạng thiếu HCl ở dạ dày không còn là sự cần thiết cho sinh lý bình thường nữa (Đào Trọng Đạt và cs, e 5 1986) [8]. Vì vậy, việc tập cho lợn con ăn sớm đã rút ngắn được giai đoạn thiếu HCl, giúp hoạt hóa hoạt động tiết dịch, tạo khả năng xây dựng nhanh chóng các đáp ứng miễn dịch của cơ thể. Sau 20 ngày lượng sữa mẹ giảm dần trong khi nhu cầu của lợn con tăng lên.

Vì vậy, lợn con rất dễ rơi vào trạng thái khủng hoảng. Để khắc phục tình trạng này cần tập cho lợn ăn sớm để bổ sung thêm chất dinh dưỡng, có tác dụng kích thích tiết dịch, tăng hàm lượng HCl và men tiêu hóa: Sự phát triển của dạ dày và ruột để đáp ứng kịp thời với chế độ sau cai sữa. * Đặc điểm về khả năng điều tiết thân nhiệt Lợn con sơ sinh cơ năng điều tiết chưa ổn định do: + Lớp mỡ dưới da mỏng, lượng mỡ glycogen dự trữ thấp nên không có khả năng chống rét. + Hệ thần kinh điều tiết chưa hoàn chỉnh do não chưa phát triển.

+ Diện tích bề mặt cơ thể chênh lệch cao so với khối lượng nên lợn con dễ bị mất nhiệt. Khả năng điều tiết thân nhiệt của lợn con phụ thuộc vào môi trường: Nếu nhiệt độ môi trường thấp thì thân nhiệt hạ nhanh, tuổi lợn con càng ít, tốc độ hạ thân nhiệt càng nhiều (khối lượng không ảnh hưởng nhiều đến khả năng điều tiết thân nhiệt). Sau 3 tuần tuổi cơ năng điều tiết thân nhiệt lợn con tương đối hoàn chỉnh. * Đặc điểm về khả năng miễn dịch Khả năng đáp ứng miễn dịch của cơ thể là khả năng phản ứng của cơ thể đối với các chất lạ khi xâm nhập vào cơ thể.

Các chất lạ có thể là mầm bệnh, các mầm bệnh xâm nhập vào cơ thể gia súc non tương đối dễ do các cơ quan bảo vệ cơ thể phát triển chưa hoàn chỉnh. Trong hệ thống tiêu hóa của lợn con lượng enzym tiêu hóa và lượng HCl tiết ra chưa đủ để đáp ứng cho quá trình tiêu hóa, gây rối loạn trao đổi chất, tiêu hóa và hấp thu dinh dưỡng e 6 kém. Do vậy, các mầm bệnh như E. coli, salmonella spp… dễ dàng xâm nhập vào cơ thể qua đường tiêu hóa và gây bệnh.

Ở lợn con, các yếu tố miễn dịch như bổ thể, Profecdin và Lysozim được tổng hợp còn ít, khả năng thực bào kém. Vì vậy, việc cho lợn con bú sữa đầu là rất cần thiết do trong sữa đầu có rất nhiều Globulin miễn dịch, bảo vệ cơ thể lợn con chống lại mầm bệnh. Hai giờ sau khi đẻ, lợn con phải được bú sữa đầu để hấp thu được nhiều Globulin từ sữa đầu vào máu trong thời gian 24 - 36 giờ, nhờ đó có đủ kháng thể trong 5 tuần đầu tiên. Tuy nhiên còn một yếu tố quan trọng nữa là sự phát triển của hệ vi sinh vật trong đường ruột gia súc non có những đặc thù riêng.

Việc cân bằng khu hệ vi sinh vật có lợi trong đường ruột nhằm khắc phục, hạn chế sự loạn khuẩn trong quá trình phát triển và trưởng thành của cơ thể lợn con là rất quan trọng. Sử dụng chế phẩm sinh học để phòng và điều trị tiêu chảy cho lợn con là rất cần thiết. Những nghiên cứu về hội chứng tiêu chảy ở lợn con Tiêu chảy là biểu hiện lâm sàng của hội chứng bệnh lý đặc thù của đường tiêu hóa. Hiện tượng lâm sàng này xuất phát từ nguyên nhân, triệu chứng, đặc điểm và tính chất của bệnh, được gọi với nhiều tên khác nhau: Tên chung nhất: hội chứng tiêu chảy (Dyspepsia).