Luận Văn Thạc Sĩ: Đánh Giá Tiềm Năng, Thực Trạng Và Giải Pháp Phát Triển Ngành Thủy Sản Hà Giang

Luận văn thạc sĩ phân tích tiềm năng, thực trạng và đề xuất giải pháp phát triển ngành thủy sản tại Hà Giang, hỗ trợ tăng trưởng bền vững.

• Tác giả: Đỗ Tuấn Anh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Hữu Thọ
• Trường học: Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Phát triển Nông thôn
• Đề tài: Đánh giá tiềm năng, thực trạng và giải pháp phát triển ngành thủy sản Hà Giang
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Một số khái niệm và thuật ngữ Thủy sản
• 1.2. Các hình thức NTTS chủ yếu
• 1.2.1. Nuôi ao
• 1.2.2. Nuôi mặt nước lớn
• 1.2.3. Nuôi lồng
• 1.2.4. Nuôi ruộng
• 1.2.5. Nuôi bể
• 1.3. Khai thác thủy sản
• 1.4. Chế biến thủy sản
• 1.5. Các nhân tố chủ yếu ảnh hưởng đến sự phát triển ngành thủy sản
• 1.5.1. Nhân tố tự nhiên
• 1.5.1.1. Diện tích mặt nước (thủy vực)
• 1.5.1.2. Khí hậu
• 1.5.2. Nguồn lợi thủy sản
• 1.5.3. Chủ trương chính sách phát triển thuỷ sản
• 2. CHƯƠNG 2: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.3.2. Phương pháp thống kê
• 2.3.3. Phương pháp phân tích SWOT
• 2.3.4. Phương pháp dự báo
• 2.3.5. Phương pháp tổng hợp tài liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Khái quát về tỉnh Hà Giang
• 3.1.1. Vị trí địa lý
• 3.1.2. Đặc điểm tự nhiên
• 3.1.3. Hiện trạng sử dụng đất
• 3.1.4. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 3.2. Tiềm năng ngành thuỷ sản tại Hà Giang
• 3.2.1. Tài nguyên nước
• 3.2.2. Nguồn lợi thủy sản
• 3.2.3. Các yếu tố môi trường
• 3.2.4. Nguồn lao động
• 3.2.5. Vốn đầu tư cho sản xuất
• 3.2.6. Cơ sở vật chất kĩ thuật
• 3.2.7. Thị trường tiêu thụ
• 3.3. Đánh giá hiện trạng phát triển thủy sản tại tỉnh Hà Giang từ năm 2013 - 2017
• 3.3.1. Hiện trạng về tổ chức bộ máy quản lý thuỷ sản
• 3.3.2. Tình hình sản xuất giống thuỷ sản trên địa bàn tỉnh
• 3.3.3. Tình hình cung ứng giống thuỷ sản tại Hà Giang
• 3.3.4. Hiện trạng nuôi trồng thuỷ sản tại Hà Giang
• 3.3.5. Khai thác và bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản
• 3.3.6. Chế biến, tiêu thụ sản phẩm thủy sản
• 3.3.7. Kết quả điều tra thực trạng NTTS của các hộ trong tỉnh
• 3.3.8. Đánh giá chung về hiện trạng ngành thuỷ sản tại tỉnh Hà Giang
• 3.4. Dự báo xu thế phát triển thủy sản trên thế giới và ở Việt Nam
• 3.4.1. Trên thế giới
• 3.4.2. Quan điểm và định hướng phát triển ngành thủy sản Việt Nam và ở Hà Giang
• 3.4.2.1. Quan điểm phát triển ngành thuỷ sản Việt Nam
• 3.4.2.2. Quan Điểm phát triển thuỷ sản tại Hà Giang
• 3.4.3. Định hướng phát triển thuỷ sản Hà Giang
• 3.4.4. Quy hoạch ngành thuỷ sản tại Hà Giang
• 3.4.4.1. Quy hoạch nuôi trồng thủy sản
• 3.4.4.2. Quy hoạch khai thác và bảo vệ nguồn lợi thủy sản
• 3.4.4.3. Quy hoạch bố trí các vùng sản xuất tập trung
• 3.4.4.4. Quy hoạch cơ sở hạ tầng và dịch vụ hậu cần nghề cá
• 3.4.5. Giải pháp phát triển thuỷ sản tại Hà Giang
• 3.4.5.1. Giải pháp về giống thủy sản
• 3.4.5.2. Giải pháp về sản xuất và cung ứng thức ăn
• 3.4.5.3. Giải pháp về tiêu thụ sản phẩm thủy sản
• 3.4.5.4. Giải pháp về khoa học công nghệ và công tác khuyến ngư
• 3.4.5.5. Giải pháp cơ chế, chính sách
• 3.4.5.6. Giải pháp về quản lý môi trường
• 3.4.5.7. Giải pháp về công tác quản lý sản xuất
• 3.4.5.8. Giải pháp về khai thác bảo vệ và phát triển nguồn lợi thủy sản
• 3.4.5.9. Giải pháp về hoàn thiện tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về thủy sản và đào tạo phát triển nguồn nhân lực
• 3.4.5.10. Giải pháp về vốn
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Đánh giá tiềm năng ngành thủy sản Hà Giang

Ngành thủy sản Hà Giang có tiềm năng ngành thủy sản lớn nhờ vào điều kiện tự nhiên thuận lợi. Tỉnh có nhiều sông, hồ và nguồn nước trong sạch, chưa bị ô nhiễm. Các loài thủy sản như cá hồi, cá tầm, và các loài bản địa quý hiếm có thể phát triển mạnh mẽ. Theo số liệu, sản lượng nuôi trồng thủy sản đạt khoảng 2.000 tấn vào năm 2017, với giá trị sản xuất trên 80 tỷ đồng. Tuy nhiên, thực trạng ngành thủy sản hiện nay chưa tương xứng với tiềm năng, do diện tích nuôi nhỏ lẻ và kỹ thuật nuôi lạc hậu. Cần có những nghiên cứu sâu hơn để khai thác tối đa tiềm năng ngành thủy sản này.

1.1. Tài nguyên nước và nguồn lợi thủy sản

Tài nguyên nước tại Hà Giang rất phong phú, với nhiều sông suối và hồ chứa. Nguồn lợi thủy sản đa dạng, bao gồm cả các loài cá nước lạnh và các loài bản địa quý hiếm. Việc khai thác và bảo vệ nguồn lợi thủy sản cần được chú trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững. Các chính sách về quản lý thủy sản và bảo vệ môi trường cần được thực hiện nghiêm túc để duy trì nguồn lợi này cho các thế hệ sau.

II. Thực trạng phát triển ngành thủy sản

Thực trạng phát triển ngành thủy sản tại Hà Giang cho thấy nhiều vấn đề cần giải quyết. Diện tích nuôi trồng thủy sản còn nhỏ lẻ, manh mún, và kỹ thuật nuôi chưa được cập nhật. Theo báo cáo, từ năm 2013 đến 2017, sản lượng thủy sản không có sự tăng trưởng đáng kể. Khai thác thủy sản cũng gặp khó khăn do thiếu tàu thuyền và thiết bị hiện đại. Các chính sách hỗ trợ từ nhà nước chưa được thực thi hiệu quả, dẫn đến việc người dân không mặn mà với nghề nuôi trồng thủy sản.

2.1. Tình hình sản xuất giống thủy sản

Tình hình sản xuất giống thủy sản tại Hà Giang còn nhiều hạn chế. Các cơ sở sản xuất giống chưa đáp ứng đủ nhu cầu của thị trường. Việc cung ứng giống thủy sản từ Trung tâm thủy sản và các cơ sở tư nhân còn thiếu đồng bộ. Cần có các giải pháp về giải pháp phát triển thủy sản để nâng cao chất lượng giống, từ đó cải thiện năng suất và sản lượng nuôi trồng.

III. Giải pháp phát triển ngành thủy sản

Để phát triển ngành thủy sản tại Hà Giang, cần có một chiến lược tổng thể. Các giải pháp bao gồm cải thiện kỹ thuật nuôi trồng, nâng cao chất lượng giống, và phát triển thị trường tiêu thụ sản phẩm. Cần có sự hỗ trợ từ chính sách của nhà nước về vốn và kỹ thuật. Việc áp dụng công nghệ thủy sản hiện đại sẽ giúp tăng năng suất và chất lượng sản phẩm. Đồng thời, cần chú trọng đến bảo vệ nguồn lợi thủy sản và môi trường để phát triển bền vững.

3.1. Giải pháp về quản lý môi trường

Quản lý môi trường là yếu tố quan trọng trong phát triển ngành thủy sản. Cần có các biện pháp bảo vệ môi trường nước, đảm bảo nguồn nước sạch cho nuôi trồng. Các chính sách về bảo vệ nguồn lợi thủy sản cần được thực hiện nghiêm túc để duy trì sự phát triển bền vững của ngành. Việc giáo dục cộng đồng về bảo vệ môi trường cũng rất cần thiết để nâng cao nhận thức và trách nhiệm của người dân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành thủy sản đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc dân Việt Nam, góp phần đảm bảo an ninh lương thực, tạo việc làm và thúc đẩy phát triển nông thôn. Tỉnh Hà Giang, với diện tích mặt nước nuôi trồng thủy sản khoảng 2.045,7 ha năm 2017, có tiềm năng lớn phát triển ngành thủy sản nước ngọt nhờ hệ thống sông suối, hồ chứa và nguồn nước trong sạch chưa bị ô nhiễm. Năm 2017, sản lượng nuôi trồng thủy sản của tỉnh đạt khoảng 2.000 tấn, giá trị sản xuất trên 80 tỷ đồng. Tuy nhiên, ngành thủy sản Hà Giang vẫn chưa phát triển tương xứng với tiềm năng do nhiều khó khăn như diện tích ao nuôi nhỏ lẻ, kỹ thuật nuôi lạc hậu, vốn đầu tư hạn chế.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích thực trạng phát triển thủy sản giai đoạn 2013-2017, đánh giá tiềm năng phát triển ngành thủy sản tại Hà Giang và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả, phát triển bền vững ngành thủy sản địa phương. Phạm vi nghiên cứu bao gồm toàn bộ địa bàn tỉnh Hà Giang với 11 huyện và thành phố, tập trung vào các huyện có diện tích mặt nước lớn như Vị Xuyên, Quang Bình, Bắc Quang và thành phố Hà Giang. Nghiên cứu có ý nghĩa khoa học trong việc vận dụng lý luận phát triển kinh tế quốc dân vào lĩnh vực thủy sản đặc thù của địa phương, đồng thời hỗ trợ hoạch định chính sách phát triển thủy sản tỉnh Hà Giang.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết phát triển ngành kinh tế quốc dân và mô hình phát triển bền vững ngành thủy sản. Hai lý thuyết chính được áp dụng gồm:

• Lý thuyết phát triển ngành kinh tế quốc dân: Nhấn mạnh vai trò của các nguồn lực tự nhiên, nguồn nhân lực, vốn đầu tư và công nghệ trong phát triển ngành kinh tế, đặc biệt là ngành thủy sản.
• Mô hình phát triển bền vững ngành thủy sản: Tập trung vào sự cân bằng giữa phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường và xã hội, đảm bảo sử dụng hợp lý nguồn lợi thủy sản và duy trì đa dạng sinh học.

Các khái niệm chính bao gồm: nuôi trồng thủy sản (NTTS), khai thác thủy sản, nguồn lợi thủy sản, phát triển bền vững, và các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển ngành thủy sản như nguồn nước, khí hậu, vốn đầu tư, kỹ thuật nuôi, thị trường tiêu thụ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp số liệu thứ cấp và sơ cấp. Số liệu thứ cấp được thu thập từ các báo cáo của Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Hà Giang, Trung tâm Thủy sản, Cục Thống kê và các tài liệu chuyên ngành. Số liệu sơ cấp được thu thập qua khảo sát 80 hộ nuôi trồng thủy sản và 30 cơ sở kinh doanh cá giống trên địa bàn tỉnh.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Phân tích thống kê mô tả: Xử lý số liệu bằng Excel để đánh giá diện tích, sản lượng, giá trị sản xuất thủy sản.
• Phân tích SWOT: Đánh giá điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức của ngành thủy sản Hà Giang.
• Phương pháp dự báo: Dự báo xu hướng phát triển ngành thủy sản dựa trên các dữ liệu lịch sử và điều kiện hiện tại.
• Phương pháp tổng hợp tài liệu: Lập bảng thống kê, phân tổ và phân tích dãy số thời gian.

Thời gian nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2013-2017, nhằm phản ánh thực trạng và xu hướng phát triển ngành thủy sản tỉnh Hà Giang trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tiềm năng nguồn nước và diện tích nuôi trồng thủy sản: Hà Giang có tổng diện tích mặt nước nuôi trồng thủy sản khoảng 2.045,7 ha năm 2017, trong đó có 104 hồ chứa vừa và nhỏ với diện tích 6.823 ha có khả năng phát triển thủy sản. Lượng mưa trung bình hàng năm đạt 2.478 mm, tạo điều kiện thuận lợi cho NTTS. Diện tích đất nuôi trồng thủy sản chiếm 0,29% diện tích đất nông nghiệp toàn tỉnh.

2. Sản lượng và giá trị sản xuất thủy sản: Sản lượng NTTS năm 2017 đạt khoảng 2.000 tấn, tăng dần từ 1.800 tấn năm 2013. Giá trị sản xuất thủy sản đạt trên 80 tỷ đồng, chiếm khoảng 4,5% tổng giá trị sản xuất nông nghiệp tỉnh. Tuy nhiên, sản lượng thủy sản chỉ đáp ứng khoảng 40% nhu cầu tiêu thụ nội địa, phần còn lại phải nhập từ các tỉnh khác.

3. Hiện trạng tổ chức quản lý và sản xuất giống thủy sản: Tỉnh chỉ có một trung tâm thủy sản nhà nước sản xuất giống với sản lượng tăng từ 2 triệu con năm 2013 lên 2,6 triệu con năm 2017. Bộ máy quản lý thủy sản còn thiếu nhân lực chuyên môn, chưa có chi cục thủy sản riêng, dẫn đến hạn chế trong công tác quản lý, kiểm tra và hỗ trợ kỹ thuật cho người nuôi.

4. Khó khăn trong phát triển ngành thủy sản: Diện tích ao nuôi nhỏ lẻ, manh mún; kỹ thuật nuôi lạc hậu; vốn đầu tư thấp; thiếu liên kết trong sản xuất và tiêu thụ; thị trường tiêu thụ chưa ổn định; cơ sở vật chất kỹ thuật và công nghệ chế biến còn hạn chế.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của những hạn chế trên xuất phát từ đặc thù địa hình miền núi, nguồn lực đầu tư còn hạn chế và tổ chức quản lý chưa đồng bộ. So với các tỉnh miền núi phía Bắc, Hà Giang có tiềm năng nguồn nước và đa dạng sinh học phong phú nhưng chưa khai thác hiệu quả. Kết quả nghiên cứu phù hợp với báo cáo của ngành thủy sản Việt Nam về tình trạng phát triển thủy sản vùng núi còn nhiều khó khăn do điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội.

Việc sản lượng thủy sản chỉ đáp ứng 40% nhu cầu tiêu thụ cho thấy tiềm năng phát triển thị trường nội địa lớn, đồng thời cũng đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực sản xuất và chế biến. Các số liệu về sản lượng giống thủy sản tăng dần cho thấy sự phát triển bước đầu của ngành giống, tuy nhiên vẫn chưa đủ để đáp ứng nhu cầu mở rộng sản xuất.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng sản lượng NTTS giai đoạn 2013-2017, bảng phân tích SWOT về các yếu tố thuận lợi và khó khăn, cũng như bản đồ phân bố diện tích mặt nước và hồ chứa có khả năng nuôi trồng thủy sản.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng thủy sản: Xây dựng và nâng cấp các hồ chứa, ao nuôi tập trung với diện tích lớn hơn, áp dụng công nghệ nuôi hiện đại nhằm tăng năng suất và chất lượng sản phẩm. Mục tiêu tăng diện tích nuôi trồng lên 3.000 ha trong vòng 5 năm tới. Chủ thể thực hiện: UBND tỉnh, Sở Nông nghiệp và PTNT, các doanh nghiệp đầu tư.

2. Nâng cao năng lực quản lý và đào tạo nguồn nhân lực: Thành lập Chi cục Thủy sản riêng tại Hà Giang, tăng cường đào tạo cán bộ kỹ thuật, hỗ trợ kỹ thuật cho người nuôi, đặc biệt là kỹ thuật phòng chống dịch bệnh và quản lý chất lượng giống. Thời gian thực hiện trong 2 năm. Chủ thể: Sở Nông nghiệp và PTNT, các trường đại học, viện nghiên cứu.

3. Phát triển sản xuất giống thủy sản chất lượng cao: Mở rộng quy mô sản xuất giống tại Trung tâm Thủy sản, khuyến khích các cơ sở tư nhân tham gia sản xuất giống, đảm bảo nguồn giống sạch bệnh, đa dạng chủng loại. Mục tiêu tăng sản lượng giống lên 5 triệu con/năm trong 3 năm tới. Chủ thể: Trung tâm Thủy sản, doanh nghiệp tư nhân.

4. Xây dựng chuỗi liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm: Hỗ trợ thành lập hợp tác xã, tổ hợp tác nuôi trồng thủy sản, kết nối với các doanh nghiệp chế biến và thị trường tiêu thụ trong và ngoài tỉnh. Thời gian triển khai 3 năm. Chủ thể: UBND tỉnh, Sở Công Thương, các tổ chức kinh tế.

5. Áp dụng khoa học kỹ thuật và công nghệ mới: Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ nuôi tiên tiến, công nghệ xử lý môi trường, công nghệ chế biến nhằm nâng cao giá trị sản phẩm và bảo vệ môi trường. Chủ thể: Viện nghiên cứu, các doanh nghiệp, người nuôi.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về nông nghiệp và thủy sản: Sở Nông nghiệp và PTNT các tỉnh, UBND cấp huyện, giúp hoạch định chính sách, xây dựng kế hoạch phát triển ngành thủy sản phù hợp với điều kiện địa phương.

2. Các nhà nghiên cứu và học viên cao học ngành phát triển nông thôn, thủy sản: Cung cấp cơ sở lý luận, số liệu thực tiễn và phương pháp nghiên cứu để phục vụ công tác nghiên cứu, luận văn, đề tài khoa học.

3. Doanh nghiệp và nhà đầu tư trong lĩnh vực thủy sản: Tham khảo tiềm năng, thực trạng và các giải pháp phát triển ngành thủy sản tại Hà Giang để đưa ra quyết định đầu tư hiệu quả.

4. Người nuôi trồng thủy sản và các hợp tác xã thủy sản: Nắm bắt thông tin về kỹ thuật nuôi, thị trường tiêu thụ, chính sách hỗ trợ nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và kinh doanh.

Câu hỏi thường gặp

1. Ngành thủy sản Hà Giang có tiềm năng phát triển như thế nào?
   Hà Giang có hệ thống sông suối dài khoảng 439 km, diện tích mặt nước nuôi trồng thủy sản trên 2.000 ha và 104 hồ chứa vừa và nhỏ với tổng diện tích 6.823 ha, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển nuôi trồng thủy sản nước ngọt.

2. Những khó khăn chính trong phát triển ngành thủy sản tại Hà Giang là gì?
   Khó khăn gồm diện tích ao nuôi nhỏ lẻ, kỹ thuật nuôi lạc hậu, vốn đầu tư hạn chế, thiếu nhân lực chuyên môn, cơ sở vật chất kỹ thuật và công nghệ chế biến còn yếu, thị trường tiêu thụ chưa ổn định.

3. Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng trong luận văn?
   Luận văn sử dụng phương pháp thu thập số liệu thứ cấp và sơ cấp, phân tích thống kê mô tả, phân tích SWOT, dự báo xu hướng phát triển và tổng hợp tài liệu.

4. Giải pháp nào được đề xuất để phát triển ngành thủy sản Hà Giang?
   Các giải pháp gồm tăng cường đầu tư cơ sở hạ tầng, nâng cao năng lực quản lý và đào tạo nhân lực, phát triển sản xuất giống chất lượng cao, xây dựng chuỗi liên kết sản xuất tiêu thụ và ứng dụng khoa học kỹ thuật mới.

5. Ngành thủy sản Hà Giang đóng góp như thế nào vào kinh tế địa phương?
   Năm 2017, sản lượng thủy sản đạt khoảng 2.000 tấn, giá trị sản xuất trên 80 tỷ đồng, góp phần tạo việc làm, tăng thu nhập cho người dân, đồng thời hỗ trợ chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn và phát triển bền vững.

Kết luận

• Hà Giang có tiềm năng lớn về nguồn nước và diện tích mặt nước phục vụ phát triển ngành thủy sản nước ngọt.
• Sản lượng và giá trị sản xuất thủy sản tăng trưởng ổn định giai đoạn 2013-2017 nhưng chưa đáp ứng đủ nhu cầu thị trường.
• Tổ chức quản lý ngành thủy sản còn thiếu nhân lực chuyên môn, cơ sở vật chất kỹ thuật và công nghệ chế biến chưa phát triển tương xứng.
• Các giải pháp phát triển ngành thủy sản cần tập trung vào đầu tư cơ sở hạ tầng, nâng cao năng lực quản lý, phát triển giống, liên kết chuỗi giá trị và ứng dụng khoa học kỹ thuật.
• Nghiên cứu đề xuất lộ trình phát triển ngành thủy sản Hà Giang đến năm 2025, hướng tới phát triển bền vững, nâng cao giá trị kinh tế và cải thiện đời sống người dân.

Luận văn là tài liệu tham khảo quan trọng cho các nhà quản lý, nhà nghiên cứu, doanh nghiệp và người nuôi thủy sản trong việc phát triển ngành thủy sản tỉnh Hà Giang. Các bước tiếp theo cần triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng để cập nhật xu hướng và công nghệ mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Một số khái niệm và thuật ngữ Thủy sản Thủy sản là những loại động vật sống dưới nước như cá, nhuyễn thể, giáp xác,…có thể qua hay không qua khâu nuôi trồng và dùng làm thực phẩm. Thủy sản là nguồn tài nguyên có thể tái tạo và có giá trị kinh tế rất lớn. Có nhiều tiềm năng để phát triển nuôi trồng thuỷ sản ở khắp mọi nơi trên trái đất cả về nuôi biển, nuôi nước lợ và nuôi nước ngọt.

Ngành Thuỷ sản là một ngành kinh tế kĩ thuật đặc thù bao gồm nhiều lĩnh vực hoạt động mang những tính chất công nghiệp, nông nghiệp, thương mại và dịch vụ, cấu thành một hệ thống thống nhất có liên quan chặt chẽ và hữu cơ với nhau.[10] Thủy sản sống là động vật thủy sản còn sống, hoặc đang giữ ở trạng thái tiềm sinh. Hoạt động thủy sản là việc tiến hành khai thác, nuôi trồng, vận chuyển thủy sản khai thác; bảo quản, chế biến, mua bán, xuất khẩu, nhập khẩu thủy sản; dịch vụ trong hoạt động thủy sản; điều tra, bảo vệ và phát triển nguồn lợi thủy sản. Nuôi trồng thủy sản a. Khái niệm về nuôi trồng thủy sản Nuôi trồng thủy sản (tiếng Anh: aquaculture) là nuôi các thủy sinh vật trong môi trường nước ngọt, lợ và mặn, bao gồm áp dụng các kỹ thuật vào qui trình nuôi nhằm nâng cao năng suất; thuộc sở hữu cá nhân hay tập thể.

[10] Tuy nhiên, khi nói về nuôi trồng thủy sản cũng có thể phân chia chúng thành các nhóm khác nhau: - Theo kỹ thuật nuôi hay hệ thống nuôi, gồm: nuôi ao, nuôi lồng (bè), nuôi nước chảy, nuôi đăng quầng,… - Theo đối tượng nuôi, gồm: nuôi cá, nuôi tôm,… - Theo môi trường nuôi, gồm: nuôi nước ngọt, nước lợ, nuôi nước mặn,… - Theo tính chất môi trường, gồm: nuôi vùng nước lạnh, nuôi vùng nước ấm, nuôi vùng cao, nuôi vùng đồng bằng, nuôi ven biển,… e 4 Theo cách hiểu khác, NTTS là những tác động bất kỳ nào của con người làm cải thiện sự sinh trưởng của một sinh vật nào đó trong một diện tích ao nuôi nào đó. Có tác giả lại cho rằng NTTS là một hay nhiều tác động (của con người) làm ảnh hưởng đến chu kì sống tự nhiên của một sinh vật nào đó. Một số tác giả quan niệm NTTS đơn giản hơn, đó là nuôi hay canh tác động và thực vật dưới nước do xuất xứ từ thật ngữ aqua (nước) + culture (nuôi). NTTS bền vững chỉ các hoạt động nuôi trồng mang lại phúc lợi kinh tế cho con người, có tác động tốt về mặt xã hội và hiệu quả việc sử dụng nguồn lợi tự nhiên.

Trong phát triển NTTS bền vững môi trường và nguồn lợi thủy sản được sử dụng hợp lí, không gây ảnh hưởng đến hệ sinh thái, đáp ứng được nhu cầu của thế hệ người tiêu dùng sản phẩm thủy sản nuôi trên toàn thế giới. Diện tích mặt nước NTTS là diện tích đã được sử dụng cho hoạt động NTTS tính cả diện tích bờ bao; đối với diện tích ươm, nuôi giống thủy sản thì bao gồm cả diện tích phụ trợ cần thiết như ao lắng lọc, ao xả. Chỉ tiêu này không bao gồm diện tích đất có mặt nước chuyên dùng vào việc khai thác nhưng được tận dụng NTTS như hồ thủy lợi, thủy điện. Nguồn lợi thủy sản là tài nguyên sinh vật trong vùng nước tự nhiên, có giá trị kinh tế, khoa học để phát triển nghề khai thác thủy sản, bảo tồn và phát triển nguồn lợi thủy sản.

Tái tạo nguồn lợi thủy sản là quá trình tự phục hồi hoặc hoạt động làm phục hồi, gia tăng nguồn lợi thủy sản. [10] Tóm lại, ngành thủy sản bao gồm: nuôi trồng và đánh bắt, là việc tiến hành khai thác, nuôi trồng, vận chuyển thủy sản khai thác; bảo quản, chế biến, mua bán, xuất khẩu, nhập khẩu thủy sản; dịch vụ trong các hoạt động thủy sản; điều tra, bảo vệ và phát triển nguồn lợi thủy sản. Các hình thức NTTS chủ yếu a. Nuôi ao Là các hình thức nuôi các loài thủy sản trong ao đất (ao nằm trong đất liền).

Có nhiều loại ao khác nhau được thiết kế cho nuôi thủy sản như ao cho cá đẻ, ao ương cá bột, ao nuôi cá thương phẩm,… e 5 b. Nuôi mặt nước lớn Là các hình thức nuôi các loài thủy sản trong các hồ thuỷ lợi, thuỷ điện có. diện tích lớn. Hình thức nuôi chủ yếu là nuôi quảng canh, sản lượng thấp.

Nuôi lồng Là hình thức nuôi các loài thủy sản trong các lồng làm bằng lưới có kích thước rất khác nhau trên sông, hồ chứa hay hồ thuỷ điện. Nuôi ruộng Là hình thức nuôi các loài thuỷ sản kết hợp với trồng lúa trong ruộng. Nuôi bể Là hình thức nuôi các đối tượng thuỷ sản trong bể xi măng, hay bể lót bạt như: Cá Hồi, cá Tầm, baba… 1. Khai thác thủy sản Khai thác thủy sản (KTTS) là việc khai thác nguồn lợi thủy sản trên biển, sông, hồ, đầm, phá và các vùng nước tự nhiên khác.

Tàu cá là tàu, thuyền và các cấu trúc nổi khác chuyên dùng cho khai thác, nuôi trồng, bảo quản, chế biến thủy sản. Chế biến thủy sản Công nghiệp chế biến là hoạt động nối tiếp sản phẩm của ngành khai thác, nó không chỉ bảo tồn, giữ gìn chất lượng nguyên liệu mà còn nâng cao giá trị và tạo ra những sản phẩm có giá trị sử dụng cao. Nhờ đó, mà khả năng đáp ứng nhu cầu, thị hiếu thị trường tốt hơn, thu được nhiều lợi nhuận hơn. Các nhân tố chủ yếu ảnh hưởng đến sự phát triển ngành thủy sản Tăng trưởng và phát triển kinh tế thủy sản bao gồm sự tăng lên về qui mô sản lượng theo thời kỳ và sự biến đổi cơ cấu kinh tế - xã hội trong ngành.

Để tạo ra được sự tăng trưởng và phát triển, các yếu tố nguồn lực phải được sử dụng ngày càng tăng về số lượng và chất lượng. Các nguồn lực thủy sản bao gồm: nhóm nguồn lực tự nhiên và nguồn lực kinh tế - xã hội. Mỗi nguồn lực có vai trò nhất định và tác động mạnh đối với sự phát triển ngành thủy sản. Nhân tố tự nhiên Nhân tố tự nhiên là cơ sở, là tiền đề cho sự phát triển của ngành thủy sản.

Trong nhóm nhân tố tự nhiên thì diện tích mặt nước (thủy vực), khí hậu là nhân tố có ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển và phân bố của ngành thủy sản. Diện tích mặt nước (thủy vực) Diện tích mặt nước (thủy vực) được xem là tư liệu sản xuất chủ yếu và không thể thay thế được trong hoạt động NTTS. Diện tích mặt nước bao gồm ao, hồ, sông, đầm, mặt nước ruộng trũng, biển,…nói chung là các loại hình mặt nước được sử dụng vào mục đích NTTS. Khí hậu Đối tượng sản xuất của ngành NTTS là những sinh vật sống, chịu tác động của các điều kiện tự nhiên: khí hậu, thời tiết, nguồn nước, địa hình nơi sản xuất.

- Khí hậu, thời tiết: những vùng NTTS thích hợp nhất nằm trong khu vực khí hậu nhiệt đới, á nhiệt đới nóng ẩm và một số nơi pha chút khí hậu ôn đới. Tài nguyên khí hậu thực sự quan trọng và đã trở thành một yếu tố đầu vào thuận lợi cho các hoạt động sản xuất kinh doanh thuỷ sản, như một món quà tặng của tự nhiên cho con người. Quá trình sinh trưởng và phát triển của các loài thuỷ sản chịu ảnh hưởng rất lớn của điều kiện khí hậu, nhất là yếu tố nhiệt độ môi trường sống. Hiện nay người ta chia các loài thủy sản thành 2 nhóm chính là: nhóm thuỷ sản nước lạnh (cold water species) và nhóm thuỷ sản nhiệt đới (tropical species).

Nhóm thuỷ sản nước lạnh có khả năng chịu được nhiệt độ rất thấp và có thể sống qua mùa đông (như cá hồi, cá Tầm). Nhóm thuỷ sản nhiệt đới là những loài sống chủ yếu ở vùng nhiệt đới và có thể chịu đựng được nhiệt độ cao (như cá rô phi, cá chép,…). Nguồn lợi thủy sản Nguồn lợi thủy sản là tài nguyên sinh vật trong vùng nước tự nhiên, có giá trị kinh tế, khoa học để phát triển nghề khai thác thủy sản, bảo tồn và phát triển nguồn lợi thủy sản, bao gồm các loài cá, nhóm nhuyễn thể, nhóm giáp xác, nhóm thực vật… e 7 1. Chủ trương chính sách phát triển thuỷ sản Các chính sách và thể chế có liên quan chặt chẽ đến phát triển NTTS như các vấn đề về kinh tế, thương mại, xuất khẩu thủy sản, hoặc vấn đề quản lí và sử dụng lĩnh vực sản xuất kinh doanh thủy sản, các dịch vụ phục vụ cho NTTS như sản xuất và kinh doanh con giống thủy sản, các loại hóa chất, kháng sinh và các chế phẩm sinh học cho NTTS, các chính sách về chuyển đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi, chính sách khuyến nông - khuyến ngư, chính sách về vốn, tín dụng…cho NTTS.

Nhìn chung, những chính sách đều có tác dụng thúc đẩy quá trình tăng trưởng và phát triển của NTTS nhằm mục đích tăng hiệu quả kinh tế từ NTTS, tạo nguyên liệu sạch và an toàn cho chế biến xuất khẩu, tăng cường sự đóng góp của ngành thủy sản vào tổng thu nhập của ngành thủy sản cũng như nền kinh tế quốc dân. Những chính sách này khi được thực thi có hiệu quả thì đều có tác dụng tăng hiệu quả sản xuất của các hoạt động sản xuất và kinh doanh thủy sản, tạo điều kiện cho người nuôi mở rộng mô hình sản xuất và tạo thêm việc làm cho người dân, gián tiếp góp phần xóa đói giảm nghèo cho các vùng nông thôn. Chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước phát triển thủy sản ở Việt Nam Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XI xác định: “Khai thác bền vững, có hiệu quả nguồn lợi thủy sản, phát triển đánh bắt xa bờ, gắn với đảm bảo quốc phòng, an ninh và bảo vệ môi trường biển. Phát triển nuôi trồng thủy sản theo quy hoạch, tập trung vào những sản phẩm, có thế mạnh, có giá trị cao; xây dựng đồng bộ kết cấu hạ tầng vùng nuôi; đẩy mạnh áp dụng những tiến bộ khoa học và công nghệ vào sản xuất và chế biến, nâng cao năng suất, chất lượng, sức cạnh tranh và đáp ứng yêu cầu vệ sinh an toàn thực phẩm.

Xây dựng ngành thủy sản Việt Nam đạt trình độ tiên tiến trong khu vực”.115) - Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XI, NXB, Chính trị Quốc gia, Hà Hội, 2011.