Luận văn thạc sĩ đánh giá thực trạng vi phạm hành chính trong sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện đan phượng thành phố hà nội giai đoạn 2010 2014

Luận văn thạc sĩ phân tích thực trạng vi phạm hành chính trong sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Đan Phượng, Hà Nội giai đoạn 2010-2014.

• Tác giả: Nguyễn Hồng Phong
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Khắc Thái Sơn
• Trường học: Đại học Thái Nguyên - Trường Đại học Nông Lâm
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Đánh giá thực trạng vi phạm hành chính trong sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Đan Phượng, Hà Nội (2010-2014)
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU
• 1.1. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1.1. Cơ sở lý luận của đề tài
• 1.1.2. Cơ sở thực tiễn của đề tài
• 1.1.3. Cơ sở pháp lí của đề tài
• 1.2. KHÁI QUÁT VỀ VI PHẠM VÀ XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC ĐẤT ĐAI
• 1.2.1. Một số khái niệm cơ bản liên quan đến đề tài
• 1.2.1.1. Khái niệm vi phạm pháp luật
• 1.2.1.2. Khái niệm vi phạm hành chính
• 1.2.1.3. Khái niệm vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai
• 1.2.2. Đặc điểm của vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai
• 1.2.3. Các loại hành vi vi phạm hành chính trong sử dụng đất nông nghiệp của hộ gia đình, cá nhân

Tóm tắt

I. Giới thiệu về vi phạm hành chính trong sử dụng đất nông nghiệp

Vi phạm hành chính trong sử dụng đất nông nghiệp là một vấn đề nghiêm trọng tại huyện Đan Phượng, Hà Nội. Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý đất đai mà còn gây ra nhiều hệ lụy cho an ninh chính trị và trật tự xã hội. Theo thống kê, trong giai đoạn 2010-2014, số lượng vi phạm hành chính trong lĩnh vực này gia tăng đáng kể. Các hành vi vi phạm chủ yếu bao gồm việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất không đúng quy định, xây dựng công trình trái phép trên đất nông nghiệp. Điều này cho thấy sự thiếu sót trong công tác quản lý và giám sát của các cơ quan chức năng. Để giải quyết vấn đề này, cần có những biện pháp mạnh mẽ và hiệu quả nhằm nâng cao nhận thức của người dân về pháp luật đất đai và tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra.

1.1. Tình hình vi phạm hành chính trong giai đoạn 2010 2014

Trong giai đoạn 2010-2014, huyện Đan Phượng chứng kiến sự gia tăng các vi phạm hành chính trong sử dụng đất nông nghiệp. Theo báo cáo của UBND huyện, có nhiều trường hợp hộ gia đình và cá nhân tự ý chuyển đổi mục đích sử dụng đất từ nông nghiệp sang đất ở hoặc đất thương mại mà không có sự cho phép của cơ quan nhà nước. Điều này không chỉ vi phạm pháp luật về đất đai mà còn gây khó khăn cho công tác quản lý và quy hoạch sử dụng đất. Các số liệu cho thấy, trong năm 2014, số vụ vi phạm đã tăng lên 30% so với năm 2010. Việc này đòi hỏi sự can thiệp kịp thời từ các cơ quan chức năng để ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.

1.2. Nguyên nhân và hệ quả của vi phạm

Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng vi phạm hành chính trong sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Đan Phượng bao gồm sự thiếu hiểu biết của người dân về chính sách đất đai và sự lỏng lẻo trong công tác quản lý của các cơ quan chức năng. Nhiều hộ gia đình không nắm rõ quy định về việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất, dẫn đến việc tự ý thực hiện mà không xin phép. Hệ quả của tình trạng này là làm giảm hiệu quả sử dụng đất, gây lãng phí tài nguyên và ảnh hưởng đến an ninh lương thực. Ngoài ra, nó còn tạo ra sự bất bình đẳng trong việc sử dụng đất giữa các hộ gia đình, gây ra mâu thuẫn trong cộng đồng.

II. Đánh giá kết quả xử lý vi phạm hành chính

Kết quả xử lý các vi phạm hành chính trong sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Đan Phượng trong giai đoạn 2010-2014 cho thấy nhiều bất cập. Mặc dù đã có nhiều biện pháp được triển khai, nhưng hiệu quả xử lý vẫn chưa đạt yêu cầu. Theo thống kê, chỉ khoảng 50% số vụ vi phạm được xử lý kịp thời. Điều này cho thấy sự thiếu quyết liệt trong công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm. Nhiều trường hợp vi phạm vẫn tiếp tục diễn ra mà không bị xử lý, dẫn đến tình trạng tái vi phạm. Để nâng cao hiệu quả công tác xử lý, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật cho người dân.

2.1. Các biện pháp xử lý đã thực hiện

Trong giai đoạn 2010-2014, huyện Đan Phượng đã thực hiện nhiều biện pháp nhằm xử lý các vi phạm hành chính trong sử dụng đất nông nghiệp. Các cơ quan chức năng đã tiến hành thanh tra, kiểm tra định kỳ và đột xuất, đồng thời áp dụng các hình thức xử phạt hành chính đối với các trường hợp vi phạm. Tuy nhiên, việc áp dụng các biện pháp này còn gặp nhiều khó khăn do thiếu nguồn lực và sự phối hợp chưa chặt chẽ giữa các cơ quan. Nhiều trường hợp vi phạm vẫn chưa được xử lý triệt để, dẫn đến tình trạng tái vi phạm.

2.2. Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả xử lý

Để nâng cao hiệu quả xử lý các vi phạm hành chính trong sử dụng đất nông nghiệp, cần thực hiện một số giải pháp như: Tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật về đất đai cho người dân; nâng cao năng lực cho cán bộ quản lý đất đai; thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng trong công tác thanh tra, kiểm tra. Ngoài ra, cần có các chế tài xử lý nghiêm khắc hơn đối với các hành vi vi phạm, nhằm răn đe và ngăn chặn tình trạng vi phạm tái diễn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Đất nông nghiệp là tư liệu sản xuất đặc biệt và là nguồn nội lực kinh tế cốt lõi đối với quốc gia có khoảng 70% dân số gắn liền với sinh kế nông nghiệp như Việt Nam. Tuy nhiên, tại các vùng vành đai đô thị hóa nhanh chóng của Thủ đô Hà Nội, tình trạng vi phạm pháp luật đất đai diễn biến phức tạp. Điển hình tại huyện Đan Phượng, địa bàn cửa ngõ phía Tây Bắc cách trung tâm Hà Nội khoảng 18 km với 16 đơn vị hành chính gồm 15 xã và 1 thị trấn, nhu cầu sử dụng đất cho các mục tiêu phi nông nghiệp đã tạo nên áp lực quản lý vô cùng lớn. Đề tài luận văn thạc sĩ ngành Quản lý đất đai "Đánh giá thực trạng vi phạm hành chính trong sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Đan Phượng, thành phố Hà Nội giai đoạn 2010 - 2014" được thực hiện bởi tác giả Nguyễn Hồng Phong dưới sự hướng dẫn của Phó Giáo sư Tiến sĩ Nguyễn Khắc Thái Sơn.

Mục tiêu nghiên cứu bao gồm: Đánh giá tình hình tự nhiên, kinh tế - xã hội ảnh hưởng đến đất nông nghiệp; phân tích thực trạng các hành vi vi phạm hành chính trong giai đoạn 5 năm từ 2010 đến 2014; tổng kết kết quả xử lý và áp dụng chế tài xử phạt theo Nghị định 105/2009/NĐ-CP; chỉ rõ nguyên nhân và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước. Về không gian, đề tài khảo sát toàn diện trên địa bàn huyện Đan Phượng với tổng diện tích đất phù sa chiếm hơn 35,5% diện tích điều tra, bao gồm 1.174,37 ha đất phù sa được bồi hàng năm và 365,97 ha đất phù sa ít được bồi. Ý nghĩa của công trình là lượng hóa mức độ tuân thủ pháp luật, xác định tỷ lệ giải quyết dứt điểm các vụ việc vi phạm nhằm giảm thiểu lãng phí tài nguyên đất đai và duy trì ổn định an ninh nông thôn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng hệ thống luận cứ dựa trên hai lý thuyết nền tảng: Lý thuyết quản lý nhà nước về đất đai và Lý thuyết cấu thành vi phạm pháp luật hành chính. Vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai được phân tích đa chiều thông qua 4 yếu tố cấu thành:

• Mặt khách quan: Những hành vi trái pháp luật biểu hiện ra bên ngoài như tự ý chuyển mục đích sử dụng đất, lấn chiếm hoặc hủy hoại đất, cùng mối quan hệ nhân quả đối với sự suy giảm quỹ đất nông nghiệp;
• Mặt chủ quan: Yếu tố lỗi cố ý hoặc vô ý của người sử dụng đất, xuất phát từ động cơ mưu lợi kinh tế hoặc thiếu hiểu biết quy định pháp lý;
• Khách thể: Trật tự quản lý hành chính nhà nước và chế độ sở hữu toàn dân về đất đai do Nhà nước đại diện chủ sở hữu;
• Chủ thể: Hộ gia đình và cá nhân có đầy đủ năng lực trách nhiệm pháp lý theo luật định.

Luận văn chuẩn hóa 5 khái niệm cốt lõi theo Luật Đất đai 2003 và Nghị định 105/2009/NĐ-CP:

1. Vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai: Hành vi vi phạm quy định pháp luật đất đai do cá nhân, tổ chức thực hiện mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự;
2. Tự ý chuyển mục đích sử dụng đất: Hành vi chuyển đổi đất chuyên trồng lúa sang đất phi nông nghiệp, đào ao nuôi thủy sản hoặc xây công trình khi chưa được cơ quan nhà nước cho phép;
3. Lấn chiếm đất: Việc tự dịch chuyển mốc giới thửa đất hoặc chiếm dụng diện tích đất công, đất hành lang bảo vệ công trình giao thông, thủy lợi;
4. Hủy hoại đất: Hành vi làm biến dạng địa hình, gây xói mòn, ô nhiễm hoặc làm suy giảm nghiêm trọng độ phì nhiêu của đất canh tác;
5. Chế tài khắc phục hậu quả: Biện pháp hành chính buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm hoặc tịch thu lợi ích bất hợp pháp.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp đồng bộ hai nguồn dữ liệu:

• Nguồn dữ liệu thứ cấp: Hồ sơ địa chính, báo cáo thống kê đất đai, biên bản thanh tra và các quyết định xử phạt vi phạm hành chính lưu trữ tại Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Đan Phượng trong 5 năm từ 2010 đến 2014;
• Nguồn dữ liệu sơ cấp: Tiến hành khảo sát thực địa với cỡ mẫu 60 phiếu điều tra tại 3 xã đại diện cho 3 tiểu vùng địa lý của huyện gồm Vùng Phía Bắc, Vùng Giữa và Vùng Bãi, mỗi xã thực hiện 20 phiếu. Phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp ngẫu nhiên được áp dụng để phỏng vấn các đối tượng gồm cán bộ địa chính xã, cán bộ quản lý hưu trí và các hộ nông dân trực tiếp canh tác thông qua bộ công cụ chuẩn hóa gồm 42 câu hỏi;
• Phương pháp phân tích: Luận văn sử dụng phương pháp thống kê mô tả, so sánh đối chiếu tỷ lệ phần trăm giữa các năm và giữa các vùng địa bàn, kết hợp phương pháp diễn dịch và quy nạp. Lý do lựa chọn hệ phương pháp này nhằm đối chiếu khách quan giữa văn bản pháp luật với thực tế áp dụng, làm rõ căn nguyên của các điểm nghẽn hành chính. Toàn bộ quá trình nghiên cứu được thực hiện trong thời gian 12 tháng, từ tháng 9 năm 2014 đến tháng 8 năm 2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Tổng hợp dữ liệu giai đoạn 2010 - 2014 trên địa bàn huyện Đan Phượng ghi nhận các kết quả trọng tâm:

1. Cơ cấu loại hình vi phạm: Hành vi tự ý chuyển mục đích sử dụng đất từ đất trồng lúa sang xây dựng nhà ở kiên cố và nhà xưởng sản xuất kinh doanh chiếm tỷ trọng cao nhất, dao động từ 48,5% đến 52,3% tổng số vụ việc. Vi phạm lấn chiếm đất công ích và hành lang an toàn giao thông, thủy lợi chiếm khoảng 28,6%, trong khi hành vi tự ý đào ao thả cá hoặc hủy hoại tầng mặt đất canh tác chiếm 19,1%.
2. Phân bố không gian vi phạm: Vi phạm tập trung mật độ dày đặc tại các xã Vùng Giữa và dọc trục Quốc lộ 32 như thị trấn Phùng, xã Song Phượng, Đồng Tháp, nơi tốc độ đô thị hóa nhanh và giá đất thị trường cao gấp 3 đến 5 lần so với các xã Vùng Bãi ven sông Hồng như Hồng Hà, Trung Châu.
3. Hiệu quả xử lý hành chính: Trong 5 năm, tỷ lệ phát hiện và lập biên bản xử lý đạt trên 85%, tuy nhiên tỷ lệ thi hành dứt điểm các quyết định cưỡng chế chỉ đạt khoảng 62,4%. Biện pháp phạt tiền được thực hiện chủ yếu, trong khi biện pháp buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất chỉ hoàn thành khoảng 35,8% tổng số vụ do vướng mắc về nguồn kinh phí tổ chức cưỡng chế.
4. Tác động của khung pháp lý: Mặc dù mức xử phạt tiền tối đa theo Nghị định 105/2009/NĐ-CP đã tăng lên 500 triệu đồng, tăng khoảng 17 lần so với mức 30 triệu đồng của Nghị định 182/2004/NĐ-CP, số lượng vi phạm phát sinh mới tại Đan Phượng vẫn duy trì từ 15 đến 25 vụ mỗi năm do chênh lệch lợi nhuận từ chuyển đổi đất quá lớn.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu nghiên cứu phản ánh mối tương quan chặt chẽ giữa áp lực đô thị hóa vùng ven đô với xu hướng vi phạm hành chính đất đai. Việc mô tả dữ liệu thông qua biểu đồ cơ cấu vi phạm và bảng tổng hợp diễn biến 5 năm cho thấy nguyên nhân cốt lõi: giá trị thương mại của đất phi nông nghiệp cao hơn hàng chục lần so với hiệu quả canh tác lúa thuần túy, khiến người dân sẵn sàng chấp nhận nộp phạt để chiếm dụng mặt bằng. Về mặt quản lý nhà nước, việc phân định mức độ hậu quả theo 4 khung giá trị quy đổi tại Nghị định 105/2009/NĐ-CP từ dưới 30 triệu đồng đến trên 200 triệu đồng đối với đất nông nghiệp gây nhiều lúng túng cho cán bộ cơ sở trong công tác đo đạc và định giá tài sản vi phạm. So sánh với các địa bàn phụ cận của Hà Nội như Hoài Đức hay Từ Liêm, huyện Đan Phượng có tỷ lệ vi phạm chuyển mục đích đất tương đồng, nhưng công tác cưỡng chế thi hành theo Thông tư 16/2010/TT-BTNMT còn chậm do sự thiếu quyết liệt của một số chính quyền cấp xã. Kết quả thảo luận khẳng định rằng việc nâng mức phạt tiền đơn thuần sẽ không đạt hiệu quả răn đe nếu thiếu đi sự can thiệp cưỡng chế dứt điểm ngay từ khi vi phạm mới manh nha.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm giải quyết dứt điểm các bất cập trong quản lý và xử lý vi phạm hành chính về đất nông nghiệp tại huyện Đan Phượng, luận văn đề xuất 4 giải pháp cụ thể:

1. Công khai quy hoạch và hướng dẫn chuyển mục đích hợp pháp: UBND huyện Đan Phượng chỉ đạo Phòng Tài nguyên và Môi trường công bố công khai 100% đồ án quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất tại 16 xã, thị trấn. Đẩy mạnh việc thực hiện Quyết định 40/2011/QĐ-UBND của UBND thành phố Hà Nội nhằm tạo điều kiện cho các hộ dân chuyển đổi hợp pháp đất xen kẹt trong khu dân cư sang đất ở, giảm áp lực vi phạm tự phát.
2. Tăng cường thanh tra và phát hiện vi phạm sớm: Thành lập các tổ phản ứng nhanh cấp xã phối hợp cùng Thanh tra Xây dựng huyện nhằm phát hiện và đình chỉ mọi hành vi vi phạm trong vòng 24 giờ kể từ khi phát sinh. Đặt mục tiêu nâng tỷ lệ xử lý dứt điểm các vụ việc lên trên 95% và kéo giảm tỷ lệ tái phạm xuống dưới 5% trong giai đoạn 2016 - 2020.
3. Chuẩn hóa quy trình cưỡng chế và bố trí kinh phí: UBND huyện Đan Phượng cần xây dựng quỹ ngân sách riêng phục vụ công tác đo đạc và cưỡng chế phục hồi nguyên trạng đất theo đúng Thông tư 16/2010/TT-BTNMT, kiên quyết tháo dỡ 100% công trình xây dựng trái phép trên đất trồng lúa.
4. Bồi dưỡng chuyên môn cán bộ và tuyên truyền pháp luật: Tổ chức tập huấn nghiệp vụ định kỳ 2 lần mỗi năm cho toàn bộ cán bộ địa chính tại 15 xã và 1 thị trấn; tăng thời lượng phát sóng chuyên mục pháp luật đất đai trên hệ thống truyền thanh cơ sở lên 3 buổi mỗi tuần nhằm nâng cao ý thức chấp hành của người dân.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị học thuật và tính ứng dụng thực tiễn cao, là tài liệu hữu ích cho 4 nhóm đối tượng chính:

1. Cán bộ địa chính và lãnh đạo chính quyền cấp huyện, xã: Nắm vững quy trình nghiệp vụ thiết lập biên bản, xác định thẩm quyền xử phạt và tổ chức cưỡng chế vi phạm theo đúng quy định tại Nghị định 105/2009/NĐ-CP và Luật Đất đai, giúp nâng cao hiệu lực quản lý công vụ tại 16 đơn vị hành chính của huyện Đan Phượng và các vùng lân cận.
2. Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Quản lý đất đai: Tiếp cận bộ tư liệu thực chứng về phương pháp khảo sát 60 mẫu phân tầng, bộ công cụ 42 câu hỏi điều tra và kỹ năng phân tích chuỗi dữ liệu 5 năm từ 2010 đến 2014 để ứng dụng vào các đề tài nghiên cứu học thuật.
3. Cơ quan thanh tra, tư pháp và cơ quan lập pháp: Tham khảo các phân tích thực tế về khoảng trống pháp lý giữa các Nghị định xử phạt, từ đó đề xuất hoàn thiện khung chế tài nâng mức phạt tiền từ 30 triệu đồng lên 500 triệu đồng và cơ chế phân định giá trị thiệt hại đất đai.
4. Doanh nghiệp tư vấn quy hoạch và cộng đồng người sử dụng đất: Hiểu rõ ranh giới pháp lý trong việc thực hiện quyền chuyển đổi mục đích sử dụng đất nông nghiệp, giúp người dân phòng tránh các rủi ro bị xử phạt hành chính hoặc cưỡng chế thu hồi đất.

Câu hỏi thường gặp

Hành vi vi phạm nào trong sử dụng đất nông nghiệp diễn ra phổ biến nhất tại huyện Đan Phượng? Hành vi tự ý chuyển đổi đất chuyên trồng lúa nước sang xây dựng nhà ở kiên cố và nhà xưởng sản xuất chiếm tỷ lệ cao nhất, từ 48,5% đến 52,3% tổng số vụ vi phạm giai đoạn 2010 - 2014 do mức lợi nhuận từ đất phi nông nghiệp cao hơn nhiều so với canh tác lúa.

Khung tiền phạt vi phạm hành chính về đất đai giai đoạn 2010 - 2014 có sự thay đổi như thế nào? Mức tiền phạt tối đa đã tăng từ 30 triệu đồng theo Nghị định 182/2004/NĐ-CP lên 500 triệu đồng theo Nghị định 105/2009/NĐ-CP, tương đương mức tăng khoảng 17 lần; đồng thời mức xử phạt áp dụng tại khu vực đô thị cao hơn nông thôn từ 2 đến 5 lần đối với cùng một hành vi.

Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp của luận văn được thực hiện ra sao? Tác giả đã triển khai khảo sát 60 phiếu điều tra trực tiếp tại 3 xã đại diện cho 3 vùng địa hình của huyện Đan Phượng gồm Vùng Phía Bắc, Vùng Giữa và Vùng Bãi, mỗi xã 20 phiếu phỏng vấn cán bộ địa chính và người dân bằng bộ câu hỏi chuẩn hóa gồm 42 câu.

Nguyên nhân chính khiến tỷ lệ cưỡng chế phục hồi đất vi phạm chỉ đạt khoảng 35,8% là gì? Nguyên nhân chủ yếu do việc xác định diện tích và quy đổi 4 mức độ thiệt hại đất đai gặp khó khăn, địa phương thiếu hụt kinh phí tổ chức cưỡng chế theo Thông tư 16/2010/TT-BTNMT và tâm lý nể nang, né tránh va chạm của chính quyền cơ sở.

Giải pháp nào giúp hạn chế vi phạm chuyển mục đích sử dụng đất nông nghiệp tự phát? Giải pháp then chốt là công khai 100% quy hoạch sử dụng đất, triển khai đồng bộ Quyết định 40/2011/QĐ-UBND cho phép chuyển đổi hợp pháp đất vườn ao xen kẹt và xử lý dứt điểm trên 95% vi phạm mới trong vòng 24 giờ phát hiện.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện bức tranh thực trạng vi phạm hành chính trong sử dụng đất nông nghiệp tại 16 xã, thị trấn huyện Đan Phượng trong 5 năm từ 2010 đến 2014.
• Phân tích chi tiết 4 yếu tố cấu thành vi phạm và 17 nhóm hành vi theo Nghị định 105/2009/NĐ-CP, chỉ ra hành vi chuyển mục đích trái phép chiếm khoảng 50% tổng số vụ việc.
• Khảo sát thực chứng 60 mẫu phiếu tại 3 tiểu vùng địa hình, làm sáng tỏ các rào cản trong công tác cưỡng chế khi tỷ lệ thi hành dứt điểm mới đạt khoảng 62,4%.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ kết hợp nâng cao năng lực cán bộ, công khai quy hoạch và thực hiện nghiêm Thông tư 16/2010/TT-BTNMT.
• Đóng góp luận cứ khoa học thực tiễn nhằm hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ xử lý dứt điểm vi phạm lên trên 95% trong giai đoạn phát triển từ 2015 đến 2020.

Để nắm bắt toàn bộ số liệu thống kê chi tiết, hệ thống bảng biểu phân tích và các kiến nghị giải pháp chuyên sâu, quý độc giả và các nhà nghiên cứu hãy tham khảo toàn văn luận văn thạc sĩ ngành Quản lý đất đai của tác giả Nguyễn Hồng Phong tại thư viện trường Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 1. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI 1. Cơ sở lý luận của đề tài Đất đai ngày càng thể hiện được tầm quan trọng bậc nhất trong việc ảnh hưởng tới sự phát triển toàn diện của đất nước. Việc làm thế nào để quản lý và SDĐ một cách tiết kiệm, hiệu quả nhất là vấn đề luôn luôn được nhà nước ta coi trọng.

Nó được thể hiện qua việc nhà nước ta dần hoàn thiện pháp luật đất đai qua các thời kỳ và giai đoạn gần đây nhất là LĐĐ năm 2003 [24]. Tuy nhiên, nó chỉ đáp ứng được phần nào trong việc quản lý và SDĐ mà còn nhiều bất cập trong việc quản lý và xử lý các vi phạm về đất đai. Ngoài việc pháp luật về đất đai còn nhiều bất cập thì việc quản lý SDĐ ở các địa phương nói chung và huyện Đan Phượng, Thành phố Hà Nội nói riêng còn nhiều hạn chế trong việc phát hiện và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm về đất đai dẫn đến việc vi phạm về đất đai là khá phổ biến trên địa bàn huyện Đan Phượng. Để từng bước hạn chế tiến tới đẩy lùi tình trạng này, góp phần đưa công tác quản lý, sử dụng đất đai đi vào nề nếp, tuân thủ các quy định của pháp luật thì việc “Đánh giá thực trạng vi phạm hành chính trong sử dụng đất nông nghiệp của hộ gia đình, cá nhân trên địa bàn huyện Đan Phượng, thành phố Hà Nội” là vấn đề rất cần được nghiên cứu.

Cơ sở thực tiễn của đề tài Trong quá trình sử dụng đất nông nghiệp được giao 20 năm của hộ gia đình, cá nhân trên địa bàn thành phố Hà Nội nói chung và huyện Đan Phượng nói riêng tình trạng tự ý chuyển đổi sang sử dụng vào các mục đích khác như: Làm nhà ở; xây dựng các công trình sản xuất, kinh doanh, dịch vụ; đào ao thả cá trên đất chuyên trồng lúa…không được phát hiện và xử lý kịp thời, cương quyết, đúng pháp luật đã gây nhiều khó khăn cho công tác quản lý đất đai, mất công bằng trong sử dụng đất đai, trong nhiều trường hợp 5 là nguyên nhân gây mất ổn định tình hình an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội tại cơ sở. Vì vậy việc nghiên cứu “Đánh giá thực trạng vi phạm hành chính trong sử dụng đất nông nghiệp của hộ gia đình, cá nhân trên địa bàn huyện Đan Phượng, thành phố Hà Nội” từ đó đề xuất các giải pháp góp phần hạn chế, tiến tới đẩy lùi tình trạng vi phạm pháp luật về đất đai trong sử dụng đất nông nghiệp là hết sức cần thiết và cấp bách. Cơ sở pháp lí của đề tài Cơ sở pháp lí của đề tài là các văn bản của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền liên quan đến công tác xác định và xử lý vi phạm luật đất đai, bao gồm những văn bản chính sau: 1- Hiến pháp Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992; 2- Luật Đất đai năm 2003; 3- Bộ luật Dân sự năm 2005; 4. Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính năm 2002 đã được sửa đổi năm 2007 và năm 2008; 5- Nghị định số 181/2004 NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về thi hành Luật Đất đai.

6- Nghị định số 37/2005/NĐ-CP ngày 18/3/2005 của Chính phủ quy định thủ tục áp dụng các biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính; 7- Nghị định số 84/2007/NĐ-CP ngày 25/5/2007 của Chính phủ quy định bổ sung về cấp GCNQSD đất, thu hồi đất, thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự, thủ tục bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về đất đai; 8- Nghị định số 128/2008/NĐ-CP ngày 16/12/2008 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính năm 2002 và Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính năm 2008; 6 9- Nghị định số 182/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai; 10- Nghị định số 105/2009/NĐ-CP ngày 11/11/2009 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai; 11- Thông tư số 06/2007/TT-BTNMT ngày 15/6/2007 của Bộ Tài nguyên và Môi trường hướng dẫn thực hiện một số điều của Nghị định số 84/2007/NĐ-CP ngày 25/5/2007 của Chính phủ quy định bổ sung về cấp GCNQSD đất, thu hồi đất, thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự, thủ tục bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về đất đai; 12- Thông tư số 16/2010/TT-BTNMT ngày 26/8/2010 của Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định trình tự, thủ tục cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai; 13- Công văn số 483/UBND – TNMT ngày 26 tháng 07 năm 2010 của UBND huyện Đan Phượng. Về việc tăng cường công tác quản lý đất đai trong toàn Huyện; 14- Quyết định số 40/2011/QĐ-UBND ngày 20/12/2011 của UBND thành phố Hà Nội về việc ban hành quy định về trình tự, thủ tục cho phép hộ gia đình, cá nhân chuyển mục đích sử dụng đất vườn, ao liền kề và đất nông nghiệp xen kẹt trong khu dân cư (không thuộc đất công) sang đất ở trên địa bàn thành phố Hà Nội; 15- Kế hoạch số 48/KH-UBND ngày 27/04/2012 của UBND huyện Đan Phượng về triển khai thực hiện quyết định số 40/2011/QĐ-UBND ngày 20/12/2011 của UBND thành phố Hà Nội 16- Kết luận số 01/KL-ĐU ngày 29/05/2012 của Ban chấp hành Đảng bộ xã, về việc tổ chức triển khai Quyết định số 40/2011 của UBND thành phố Hà Nội và Kế hoạch số 48/KH-UBND ngày 27/04/2012 của UBND huyện Đan Phượng. KHÁI QUÁT VỀ VI PHẠM VÀ XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC ĐẤT ĐAI 1. Một số khái niệm cơ bản liên quan đến đề tài 1.

Khái niệm vi phạm pháp luật Pháp luật là hệ thống các quy tắc xử sự chung, là tiêu chuẩn của hành vi con người. Hành vi là những phản ứng, cách ứng xử được biểu hiện ra bên ngoài của con người trong những điều kiện và hoàn cảnh nhất định. Mỗi hành vi đều được hình thành trên cơ sở nhận thức và kiểm soát của chủ thể, mà chủ thể ý thức được và chủ động thực hiện nó. Có thể hiểu vi phạm pháp luật là hành vi trái pháp luật, có lỗi, do chủ thể có năng lực trách nhiệm pháp lý thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm hại các quan hệ xã hội được pháp luật bảo vệ.

Khái niệm vi phạm hành chính Ở một số nước trên thế giới, vi phạm hành chính thường được hiểu chung là “các hành vi vi phạm pháp luật mà không phải là tội phạm, bị xử phạt bằng các chế tài hành chính” [6]. Ở Việt Nam, định nghĩa Vi phạm hành chính lần đầu tiên được nêu tại Điều 1, Pháp lệnh xử phạt Vi phạm hành chính ngày 30/11/1989 như sau: “Vi phạm hành chính là hành vi do cá nhân, tổ chức thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm các quy tắc quản lý nhà nước mà không phải là tội phạm hình sự và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt hành chính”.[21] Pháp lệnh xử lý Vi phạm hành chính năm 1995 và sau đó là Pháp lệnh xử lý Vi phạm hành chính năm 2002, không định nghĩa Vi phạm hành chính trực tiếp mà được quy định một cách gián tiếp thông qua khái niệm “xử phạt Vi phạm hành chính”: “Xử phạt Vi phạm hành chính được áp dụng đối với cá nhân, tổ chức (sau đây gọi chung là cá nhân, tổ chức) có hành vi cố ý hoặc vô vi phạm các quy định của pháp luật về quản lý nhà nước mà không phải là tội phạm và 8 theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt hành chính”.[24] Hiện nay, có nhiều quan điểm cho rằng Vi phạm hành chính có lẽ còn nguy hiểm hơn nhiều lần một số tội phạm nặng nhất như giết người, vì chúng giết môi trường sống của con người, tức là gián tiếp, có khi là trực tiếp giết nhiều người và hủy hoại môi trường sống của nhiều thế hệ mai sau. Vì vậy, “Vi phạm hành chính ở nước ta là loại hành vi gây bất ổn cho xã hội rất lớn, gây nguy hiểm cho xã hội rất lớn so với nhiều nước”. Tuy nhiên về mặt lý luận chung, các nhà khoa học pháp lý đều thừa nhận: “Vi phạm hành chính là hành vi do cá nhân, tổ chức thực hiện với lỗi cố ý hoặc vô ý, vi phạm các quy định của pháp luật về quản lý nhà nước mà không phải là tội phạm và phải bị xử phạt hành chính theo quy định của pháp luật” [17].

Khái niệm vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai Các nhà khoa học pháp lý đã đưa ra khái niệm vi phạm pháp luật đất đai như sau: Vi phạm pháp luật đất đai là hành vi trái pháp luật, được thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm đến quyền, lợi ích của Nhà nước, với vai trò là đại diện cho chủ sở hữu, quyền và lợi ích của người SDĐ đai, cũng như các quy định và chế độ sử dụng các loại đất [23]. Khái niệm Vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý, SDĐ đai lần đầu tiên được ghi nhận tại Điểm 1 mục I Thông tư số 278-TT/ĐC ngày 07/3/1997 của Tổng cục Địa chính hướng dẫn thực hiện Nghị định số 04-CP ngày 10/01/1997 của Chính phủ về xử phạt Vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai: “Vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý, SDĐ đai là những hành vi làm trái với quy định về quản lý, SDĐ đai nhưng chưa đến mức phải truy cứu trách nhiệm hình sự” [28]. Khái niệm này mới chỉ phản ánh được mặt khách quan của vi phạm, mà không đề cập đến mặt chủ quan và chủ thể của Vi phạm hành chính. Khoản 1 Điều 1 Nghị định số 182/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về xử phạt Vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai (sau đây 9 gọi là Nghị định số 182/2004/NĐ-CP) đã sửa lại khái niệm trên như sau: “Vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai quy định trong Nghị định này là hành vi cố ý hoặc vô ý của cá nhân, tổ chức vi phạm các quy định của pháp luật về đất đai mà không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt hành chính” [7].