ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƢỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM -------------- LỤC THỊ DỰ ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG VÀ ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ SỬ DỤNG ĐẤT SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP XÃ PHƢƠNG VIÊN - HUYỆN CHỢ ĐỒN - TỈNH BẮC KẠN KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Quản lý đất đai Khoa : Quản lý tài nguyên Khóa học : 2011 - 2015 Thái Nguyên – năm 2015 e ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƢỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM -------------- LỤC THỊ DỰ ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG VÀ ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ SỬ DỤNG ĐẤT SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP XÃ PHƢƠNG VIÊN - HUYỆN CHỢ ĐỒN - TỈNH BẮC KẠN KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Quản lý đất đai Lớp : K43 – QLĐĐ – N02 Khoa : Quản lý tài nguyên Khóa học : 2011 – 2015 Giảng viên hƣớng dẫn: PGS. Trần Văn Điền Thái Nguyên – năm 2015 e i LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành bài khóa luận, em xin chân thành cảm ơn ban giám hiệu trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên, ban chủ nhiệm khoa tài nguyên, các thầy cô giáo đã tạo điều kiện giúp đỡ em trong quá trình học tập và truyền đạt lại cho em những kiến thức quý báu trong suốt khóa học vừa qua. Em xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc tới PGS.S Trầ n Văn Điền , người thầy rất tâm huyết đã tận tình hướng dẫn, động viên, dành nhiều thời gian và định hướng chỉ bảo em trong suốt thời gian thực tập để em hoàn thành bài khóa luận. Em xin gửi lời cảm ơn chân thành tới các cán bộ của Phòng tài nguyên và Môi trường huyện Chợ Đồn và UBND xã Phương Viên đã tạo điều kiện tốt nhất để em được thực tập tại cơ quan.
Ngoài ra, còn giúp em học hỏi được thêm kinh nghiệm trong cuộc sống. Một lần nữa em xin chân thành cảm ơn tới các hộ dân trong xã đã nhiệt tình giúp đỡ em trong quá trình triển khai điều tra thu thập số liệu thực địa để phục vụ cho bài khóa luận. Cuối cùng em xin gửi tấm lòng ân tình tới gia đình của em. Gia đình đã thực sự là nguồn động viên lớn lao và là những người truyền nhiệt huyết để em hoàn thành bài khóa luận.
Trong thời gian thực tập em đã cố gắng hết sức mình, nhưng do kinh nghiệm và kiến thức còn hạn hẹp nên bài khóa luận của em không tránh khỏi những thiếu sót và khuyết điểm. Em rất mong các thầy, cô giáo và các bạn sinh viên đóng góp thêm ý kiến để bài khóa luận được hoàn thiện hơn. Em xin chân thành cảm ơn! Thái Nguyên, ngày tháng năm 2015 Sinh viên Lục Thị Dự e ii DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nguyên nghĩa UBND Ủy ban nhân dân BVTV Bảo vệ thực vật LX Lúa xuân LM Lúa mùa VL Very Low (rất thấp) L Low (thấp) M Medium (trung bình) H High (cao) VH Very high (rất cao) LUT Land Use Type (loại hình sử dụng đất) STT Số thứ tự FAO Food and Agricuture Organnization - Tổ chức nông lương Liên hiệp quốc GIS Geographic Information Systems - Hệ thống thông tin địa lý CNH-HĐH Công nghiệp hóa - hiện đại hóa e iii DANH MỤC BẢNG BIỂU Trang Bảng 2.1: Phân bố các loại đất “có vấn đề” ở Việt Nam .2: Phân bố diện tích đất nông nghiệp của các vùng trên cả nước năm 2014.3: Phân bố diện tích đất sản xuất nông nghiệp của các vùng trên cả nước năm 2014.4: Cơ cấu đất đai theo mục đích sử dụng của huyện Chợ Đồn .2: Tình hình nghành chăn nuôi của xã Phương Viên. Tình hình lao động của xã Phương Viên .4: Hiện trạng sử dụng đất xã Phương Viên năm 2014 .5: Hiện trạng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp xã Phương Viên năm 2014 .6: Hiện trạng về diện tích và sản lượng một số cây trồng chính của xã năm 2014 .7: Các LUT sản xuất nông nghiệp của xã Phương Viên .8: Diện tích, năng suất trung bình, sản lượng của một số cây trồng .9: Hiệu quả kinh tế của cây trồng hàng năm tính trên 1 ha .10: Hiệu quả kinh tế của cây trồng hàng năm tính trên 1 ha .11: Bảng phân cấp hiệu quả kinh tế các loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp tính bình quân/1ha .12: Hiệu quả kinh tế các loại hình sử dụng đất .13: Hiệu quả xã hội của các LUT .14: Hiệu quả môi trường của các kiểu sử dụng đất.
67 e iv DANH MỤC HÌNH Hình 4. Cơ cấu sử dụng đất của xã Phương Viên năm 2014. 48 e v MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN. i DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT.
ii DANH MỤC BẢNG BIỂU. iii DANH MỤC HÌNH. iv MỤC LỤC. Mục tiêu nghiên cứu và yêu cầ u của đề tài.
Yêu cầu của đề tài. Ý nghĩa nghiên cứu đề tài. TỔNG QUAN TÀ I LIỆU. Khái niệm và quá trình hình thành đất.
Vai trò và ý nghĩa của đất đai trong sản xuất nông nghiệp. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước. Khái quát chung. Tình hình nghiên cứu trên thế giới.
Tình hình nghiên cứu trong nước. Sử dụng đất và những quan điểm sử dụng đất. Sử dụng đất và những nhân tố ảnh hưởng đến sử dụng đất. Vấn đề suy thoái tài nguyên đất và quan điểm sử dụng đất bền vững.
Tình hình sử dụng đất nông nghiệp trên Thế giới và Việt Nam. Hiệu quả và tính bền vững trong sử dụng đất. 28 e vi PHẦN III. ĐỐI TƢỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Điạ điể m và thời gian nghiên cư.
Nội dung nghiên cứu. Điều tra, đánh giá về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội. Hiện trạng sử dụng đất đai của xã Phương Viên. Xác định các loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của xã Phương Viên.
Đánh giá hiệu quả của các loại hình sử dụng đất nông nghiệp. Lựa chọn các loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp bền vững35 3. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp cho xã Phương Viên. Phương pháp nghiên cứu và các chỉ tiêu theo dõi.
Phương pháp phân vùng nghiên cứu. Phương pháp thu thập số liệu, tài liệu thứ cấp. Phương pháp thu thập số liệu, tài liệu sơ cấp:. Phương pháp thống kê, xử lý số liệu.
Phương pháp tính hiệu quả các loại hình sử dụng đất. Phương pháp đánh giá tính bền vững. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN. Đặc điểm điều kiện tự nhiên, kinh tế- xã hội.
Điều kiện tự nhiên. Điề u kiê ̣n kinh tế - xã hộicủa xã Phương Viên. Hiện trạng sử dụng đất đai của xã Phương Viên. hiện trạng sử dụng đất năm 2014 của xã Phương Viên.
Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp năm 2014 của xã Phương Viên. Hiện trạng về diện tích và cơ cấu một số cây trồng chính. Xác định các loại hình sử dụng đất nông nghiệp của xã Phương Viên 51 4. Các loại hình sử dụng đất của xã Phương Viên huyê ̣n Chơ ̣ Đồ n tỉnh Bắ c Kạn.
Mô tả các loại hình sử dụng đất. Diện tích, năng suất, sản lượng cây trồng trên các loại hình sử dụng đất xuất nông nghiệp của xã Phương Viên năm 2014. Đánh giá hiệu quả các loại hình sử dụng đất nông nghiệp của xã Phương Viên. Đánh giá hiệu quả kinh tế.
Đánh giá hiệu quả xã hội. Đánh giá hiệu quả môi trường. Đánh giá tổng hợp các loại hình sử dụng đất. Định hướng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp xã Phương Viên .1 Những căn cứ để định hướng sử dụng đất.
Quan điểm sử dụng đất nông nghiệp. Định hướng sử dụng đất nông nghiệp. Lựa chọn các loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp bền vững. Nguyên tắc lựa chọn.
Tiêu chuẩn lựa chọn. Lựa chọn các loại hình sử dụng đất. Môt số giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp cho xã Phương Viên. Nhóm giải pháp về chính sách.
Nhóm giải pháp khoa học kỹ thuật. Nhóm giải pháp thị trường. Giải pháp đối với đất trồng cây hàng năm. Giải pháp đối với cây trồng lâu năm (cây ăn quả).
KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ. 77 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 77 PHỤ LỤC e 1 PHẦN I MỞ ĐẦU 1. Đặt vấn đề Đất đai là tài nguyên quốc gia vô cùng quý giá, là điều kiện tồn tại và phát triển của con người và các sinh vật khác trên trái đất.
Con người trải qua quá trình tiến hóa và phát triển qua mỗi giai đoạn đều tác động tới nguồn đất đai, con người sống dựa vào đất đai là chủ yếu và khai thác khả năng sản xuất của đất để tạo ra của cải vật chất nhằm phục vụ nhu cầu và mục đích sống của con người. Đất đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với đời sống con người thiên nhiên. Việc sử dụng đất một cách có hiệu quả và bền vững đang trở thành vẫn đề cấp thiết với mỗi quốc gia, nhằm duy trì sức sản xuất của đất đai cho hiện tại và cho cả tương lai. Với điều kiện hiện nay, xã hội phát triển, dân số tăng nhanh kèm theo những đòi hỏi ngày càng tăng về lương thực và thực phẩm, chỗ ở cũng như các nhu cầu về văn hóa xã hội.
Con người đã tìm mọi cách để khai thác đất đai nhằm thỏa mãn những nhu cầu ngày càng tăng đó. Các hoạt động ấy đã làm cho diện tích đất nông nghiệp vốn có hạn về diện tích ngày càng bị thu hẹp, đồng thời làm giảm độ màu mỡ, lại có nguy cơ bị suy thoái dưới tác động của thiên nhiên và sự thiếu ý thức của con người trong quá trình sản xuất làm giảm tính bền vững trong sử dụng đất. Trong khi đó việc khai thác đất hoang đưa vào sử dụng và chuyển mục đích sử dụng đất khác sang đất nông nghiệp là rất hạn chế. Do vậy việc đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp từ đó lựa chọn các loại hình sử dụng đất có hiệu quả, để sử dụng hợp lý theo quan điểm sinh thái và phát triển bền vững đang trở thành vấn đề toàn cầu đang được các nhà khoa học trên thế giới quan tâm.