MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Việt Nam là nước nông nghiệp, trong đó hơn 70% dân số sống ở vùng nông thôn và canh tác nông nghiệp. Trong chiến lược phát triển nông nghiệp và quá trình xây dựng nông thôn mới ở Việt Nam hiện nay cho thấy rằng, hợp tác xã nông nghiệp đang có vai trò thiết yếu trong việc liên kết hộ nông dân đi lên sản xuất hàng hóa tập trung quy mô lớn, đặc biệt tạo ra sức cạnh tranh hàng hóa và chuỗi giá trị nông sản. Ở hầu hết các nước có phong trào hợp tác xã phát triển như Nhật Bản, Hàn Quốc, Thái Lan, CHLB Đức, Hoa Kỳ v.
khẳng định hợp tác xã nông nghiệp có vai trò chủ đạo trong việc cung ứng vật tư nông nghiệp, bao tiêu và tiếp thị sản phẩm cho người nông dân. Vai trò cung ứng vật tư, chế biến và tiêu thụ sản phẩm cho nông dân đã trở thành công cụ đắc lực và hữu hiệu cho thành viên hợp tác xã, người nông dân yên tâm sản xuất, đồng thời tạo ra vòng tròn khép kín giữa người sản xuất - hợp tác xã - thị trường. Tuy nhiên, ở Việt Nam, hầu hết các hợp tác xã nông nghiệp, hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp tuy thực hiện hoạt động cung cấp vật tư nông nghiệp, chế biến và tiêu thụ, tiếp thị sản phẩm nông sản nhưng vẫn còn rời rạc, cầm chừng nên không có sức cạnh tranh cao dẫn đến người nông dân thiếu niềm tin vào hợp tác xã, người nông dân “khi được mùa thì rớt giá và chịu cảnh bị tư thương ép giá”. Cần khẳng định, phát triển bền vững các HTX nông nghiệp là vấn đề trụ cột cho thành công của mục tiêu tái cơ cấu ngành nông nghiệp Việt Nam theo hướng sản xuất hàng hóa đem lại giá trị cao.
Một thực tế cho thấy, tái cơ cấu nông nghiệp cần phải dựa vào dân và hướng vào lợi ích của người nông dân. Tái cơ cấu nông nghiệp nói riêng và kinh tế nói chung chỉ thực sự thành 2 công khi có sự tham gia đồng thuận của người dân, từ đó tạo sự gắn kết trong hợp tác kinh doanh và phát triển. Do đó cần tập trung hỗ trợ HTX củng cố và phát triển bền vững làm nền tảng và động lực trong việc tái cơ cấu ngành nông nghiệp. HTX là một tổ chức đã được nhiều người biết đến trong nhiều năm qua.
Nhưng ý nghĩa thực sự của HTX là một tổ chức hợp tác sản xuất, dịch vụ trên tinh thần tự nguyện tham gia cùng nhau sản xuất nhằm hỗ trợ, giúp đỡ tạo, điều kiện cho xã viên sản xuất nâng cao đời sống kinh tế thì chưa hoàn toàn được mọi người hiểu đúng, vì còn một số khó khăn trong việc chuyển đổi theo luật HTX mới nên chưa tạo được niềm tin cho các nông hộ tự nguyện tham gia hợp tác cùng sản xuất nâng cao chất lượng nông sản, tiết kiệm chi phí và tăng lợi nhuận. Đồng thời để nền kinh tế nông nghiệp bắt kịp xu hướng phát triển hiện nay của thế giới. Thì đòi hỏi phải đưa những tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất nông nghiệp chứ không phải để tình cảnh sản xuất “con trâu đi trước cái cày theo sau” và đất nhà ai nấy sản xuất, và ai thích sản xuất gì thì sản xuất cái đó như trước kia. HTX Đông Nam Dược huyện Bạch Thông tỉnh Bắc Kạn là một loại hình HTX nông nghiệp hoạt động đa ngành gồm: Trồng và thu mua chế biến dược liệu, khám chữa bệnh và bốc thuốc, kinh doanh dịch vụ tắm thuốc,… Đây là một loại hình HTX nông nghiệp đặc thù, tuy mới được thành lập chưa lâu nhưng bước đầu đã đạt được những thành công nhất định trong sản xuất kinh doanh (SXKD).
Bên cạnh những hoạt động truyền thống như khám chữa bệnh, bốc thuốc và kinh doanh dịch vụ tắm thuốc, HTX Đông Nam dược là đơn vị tiên phong của tỉnh Bắc Kạn trong việc gây trồng và phát triển vùng trồng cây dược liệu, một loại cây trồng có tiềm năng đem lại giá trị kinh tế cao, cao gấp nhiều lần so với nhiều cây trồng khác. Kết quả đáng thuyết phục này đã góp phần tạo sự tin tưởng và hình thành quyết tâm gắn bó với cây dược liệu của người dân. Trồng dược liệu quý đem lại nguồn lợi kinh tế cho 3 người nông dân là điều không thể phủ nhận. Bên cạnh những thành công bước đầu, HTX Đông nam dược cũng gặp rất nhiều những khó khăn như: Trình độ tổ chức quản lý HTX còn yếu, các cán bộ xã viên HTX năng lực hạn chế, kỹ thuật trong trồng và chăm sóc cây dược liệu kém, khả năng nắm bắt thông tin và kết nối thị trường không mạnh, thiếu kiến thức trong xây dựng kế hoạch SXKD và hoạch toán kinh tế.
Ngoài ra, thiếu vốn, thiếu đất sản xuất để mở rộng sản xuất cung là một khó khăn không nhỏ. Để làm rõ những thuận lợi, khó khăn và tồn tại trong hoạt động SXKD của HTX Đông Nam Dược, trên cơ sở đó đưa ra được những giải pháp giúp hoạt động SXKD của HTX có hiệu quả, phát triển ổn định là điều vô cùng cần thiết. Xuất phát từ yêu cầu thực tế trên, tôi chọn nghiên cứu đề tài: “Đánh giá thực trạng hoạt động SXKD của HTX Đông Nam Dược, xã Hà Vị, huyện Bạch Thông tỉnh Bắc Kạn” 1. Mục tiêu nghiên cứu 1.
Mục tiêu chung Đánh giá thực trạng hoạt động SXKD của HTX Đông Nam Dược tại xã Hà Vị, huyện Bạch Thông, tỉnh Bắc Kạn. Từ đó đưa ra một số định hướng, giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động SXKD của HTX nông nghiệp đặc thù này theo hướng ổn định và vững mạnh hơn. Mục tiêu cụ thể -Đánh giá được thực trạng hoạt động SXKD của HTX Đông Nam Dược. - Phân tích được các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động SXKDcủa HTX.
- Làm rõ được những thuận lợi, khó khăn trong hoạt động SXKD của HTX Đông Nam Dược. - Đề xuất đuộc một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động SXKD của HTX Đông Nam Dược. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học - Nghiên cứu đề tài giúp sinh viên củng cố lại những kiến thức cơ bản và những kiến thức đào tại nhà trường, đồng thời tạo điều kiện cho sinh viên có cơ hội tiếp cận với những kiến thức ngoài thực tế.
- Nghiên cứu đề tài nhằm phát huy cao tính tự giác, chủ động học tập, nghiên cứu của sinh viên. Sinh viên biết vận dụng sáng tạo những kiến thức đã học vào thực tiễn sản xuất nông nghiệp. Ý nghĩa trong thực tiễn Kết quả nghiên cứu của đề tài làm cơ sở tham khảo cho lãnh đạo HTX Đông Nam Dược có cái nhìn cụ thể, chính xác và khách quan hơn về thực trạng hoạt động SXKD của HTX mình. Trên cơ sở đó có những quyết định chính xác và mạnh dạn hơn trong quy hoạch và lập kế hoạch SXKD của HTX trong những năm tiếp theo.
5 PHẦN 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 2.Một số khái niệm có liên quan 2. Khái niệm về Hợp tác xã (HTX) Ngày 23 tháng 9 năm 1945, Đại hội liên minh hợp tác xã quốc tế (ICA) lần thứ 31 tổ chức tại Manchester - Vương quốc Anh đã định nghĩa về hợp tác xã như sau: "Hợp tác xã là hiệp hội hay là tổ chức tự chủ của cá nhân liên kết với nhau một cách tự nguyện nhằm đáp ứng các nhu cầu và nguyện vọng chung về kinh tế, xã hội và văn hóa thông qua một tổ chức kinh tế cùng nhau làm chủ chung và kiểm tra dân chủ". Ở Việt Nam, Luật hợp tác xã năm 1996 định nghĩa về hợp tác xã như sau: "Hợp tác xã là tổ chức kinh tế tự chủ do những người lao động có nhu cầu, lợi ích chung, tự nguyện cùng góp vốn, góp sức lập ra theo quy định của pháp luật để phát huy sức mạnh của tập thể và của từng xã viên nhằm giúp nhau thực hiện có hiệu quả hơn các hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và cải thiện đời sống, góp phần phát triển kinh tế - xã hội của đất nước”. Luật Hợp tác xã năm 2003 đã kế thừa quy định của Luật hợp tác xã năm 1996, tiếp tục khẳng định vai trò của kinh tế hợp tác xã, là một tổ chức kinh tế mang tính cộng đồng và xã hội sâu sắc.
Việc thành lập nên hợp tác xã dựa trên nhu cầu, lợi ích chung của các thành viên nhằm phát huy sức mạnh tập thể, cùng giúp nhau trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, nâng cao đời sống vật chất cho xã viên và góp phần phát triển kinh tế - xã hội đất nước. Tuy nhiên, so với Luật hợp tác xã năm 1996, thì ở Luật hợp tác xã năm 2003 đã mở rộng hơn về đối tượng tham gia hợp tác xã đó là cá nhân, hộ gia đình, pháp nhân và được coi như một loại hình doanh nghiệp, có tư cách pháp 6 nhân, tự chủ, tự chịu trách nhiệm về các nghĩa vụ tài chính trong phạm vi vốn điều lệ, vốn tích luỹ và các nguồn vốn khác của hợp tác xã theo quy định của pháp luật. Điều này cũng tạo điều kiện cho kinh tế hợp tác xã phát triển về số lượng và mở rộng thêm nguồn vốn đầu tư, tham gia vào hợp tác xã. Luật Hợp tác xã 2012 đã khẳng định rõ Hợp tác xã không phải là Doanh nghiệp, điều này cũng đã có những tranh luận gay gắt giữa các nhà làm Luật Việt Nam với các chuyên gia trong và ngoài nước trước khi Luật được thông qua.
Như vậy ta có thể hiểu: “Hợp tác xã nông nghiệp là tổ chức kinh tế tập thể, đồng sở hữu, có tư cách pháp nhân, do ít nhất 07 thành viên tự nguyện thành lập và 7 hợp tác tương trợ lẫn nhau trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm nhằm đáp ứng nhu cầu chung của thành viên, trên cơ sở tự chủ, tự chịu trách nhiệm, bình đẳng và dân chủ trong quản lý hợp tác xã”. Một số khái niệm về dược liệu Cây dược liệu: là những loài thực vật có tác dụng dùng để chữa bệnh hoặc bồi bổ cơ thể khi con người sử dụng. Việc dùng thuốc trong nhân dân ta đã có từ lâu đời. Từ thời nguyên thuỷ, tổ tiên chúng ta trong lúc tìm kiếm thức ăn, có khi ăn phải chất độc phát sinh nôn mửa hoặc rối loạn tiêu hoá, hoặc hôn mê có khi chết người, do đó cần có nhận thức phân biệt được loại nào ăn được, loại nào có độc không ăn được.
Phát triển cây dược liệu là: là một quá trình tăng tiến về mọi mặt của nuôi trồng dược liệu trong một thời gian nhất định.