ĐẶT VẤN ĐỀ Dân số thế giới ngày càng tăng đồng thời lƣợng rác thải phát sinh ngày càng nhiều. Vì vậy để giảm thiểu lƣợng rác thải rắn hiện nay, các hoạt động tái chế đang là biện pháp hữu ích, và đặc biệt là đối với chất thải nhựa. Hoạt động này giúp mang lại lợi ích kinh tế và tiết kiệm nguyên vật liệu cho sản xuất các sản phẩm nhựa. Tuy nhiên hiện nay việc tái chế nhựa đang có những tác động xấu đến môi trƣờng và sức khỏe ngƣời dân xung quanh.
Rất nhiều các cơ sở tự phát không chấp hành các biện pháp bảo vệ môi trƣờng đồng thời sự buông lỏng quản lý các hoạt động sản xuất, chất thải, nƣớc thải đã gây nên ô nhiễm môi trƣờng và suy giảm sức khỏe ngƣời lao động và ngƣời dân trong khu vực. Tại Hà Nội hoạt động tái chế phế liệu đã đƣợc thực hiện và phát triển từ nhiều năm qua với nhiều loại nguyên liệu đƣợc thu mua nhƣ giấy vụn, thủy tinh, kim loại. Riêng hoạt động tái chế nhựa có nguồn nguyên nhiên liệu dồi dào nên hình thành nhiều cơ sở tái chế trên địa bàn và các tỉnh khác. Tuy nhiên các cơ sở quy mô còn nhỏ lẻ, trang thiết bị lạc hậu nên đã gây ra nhiều vấn đề nan giải trong bảo vệ môi trƣờng, gây bức xúc trong dân chúng.
Việc tái chế nhựa gây ảnh hƣởng không nhỏ đối với môi trƣờng không khí, nƣớc và sức khỏe con ngƣời. Để đánh giá tác động của hoạt động tái chế nhƣ thế nào tới môi trƣờng tôi xin chọn đề tài: “Đánh giá tác động môi trƣờng của hoạt động sản xuất tái chế nhựa tới môi trƣờng không khí và nƣớc tại cơ sở Đồng Thành- huyện Thanh Oai- tp Hà Nội” và đƣa ra các giải pháp cải thiện môi trƣờng. TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.Tổng quan về tái chế nhựa 1.Trên thế giới Nhựa là một hỗn hợp các chất có thành phần hóa học trung bình là 60% C, 7.8% O, 10% tro tính theo phần trăm trọng lƣợng khô. Nhựa là chất bền vững trong môi trƣờng.
Tuy nhiên, khi thải ra môi trƣờng gây tác động xấu tới các nguồn nƣớc, gây cản trở giao thông, mất thẩm mĩ và gây tắc nghẽn các công trình thủy lợi, trạm bơm nƣớc. Tái chế nhựa phế thải là một trong những phƣơng pháp tích cực nhất để giảm tác động tới môi trƣờng Tái chế nhựa là sản phẩm của quá trình sản xuất hoặc chế tạo từ nhựa đã qua sử dụng. Nhựa sau khi sử dụng đƣợc thu gom phân loại ở các cơ sở tái sinh, làm sạch rồi đóng thành kiện hay cắt nhỏ thành dạng vảy. Thông thƣờng có rất ít thông tin về tính chất của nhựa tái chế, do sản phẩm sau tái chế thƣờng khó xác định đƣợc tính chất cũng nhƣ thành phần của vật liệu.
So với các sản phẩm khác, nhựa tái chế là sản phẩm khá mới mẻ và đang ngày càng đƣợc ƣa chuộng, đặc biệt là ở các nƣớc phát triển do đặc tính thân thiện với môi trƣờng và mục đích tiết kiệm năng lƣợng do có thể tái chế nhựa. Sản lƣợng nhựa tái chế tăng trung bình 11% trong 10 năm qua, là một trong những phân ngành có tăng trƣởng ấn tƣợng nhất trong ngành nhựa thế giới. Các sản phẩm nhựa có thể tái chế hiện nay chủ yếu là sản phẩm của phân ngành bao bì nhựa nhƣ các chai nhựa, bao bì thực phẩm. Trong những năm gần đây, số lƣợng chai nhựa PET tái chế tăng gấp đôi, chiếm 30% tổng lƣợng chai PET đƣợc tiêu thụ trên thế giới.
Đây cũng là tăng trƣởng ấn tƣợng nhất trong các phân khúc bao bì nhựa. Nhu cầu cho nhựa tái chế tại các quốc gia phát triển đang ngày càng cao dẫn tới nhu cầu tăng cho hạt nhựa PET và HDPE, nguyên liệu chính sản xuất nhựa có thể tái chế. Tiêu thụ hạt nhựa PET vƣợt 500,000 tấn trong năm nay và có khả năng vƣợt 600,000 tấn trong các năm tới. Triển vọng tăng trƣởng của nhựa PET tái chế là rất lớn.
Theo cơ quan bảo vệ môi trƣờng của Mỹ (EPA), chai nhựa tái chế chiếm khoảng 2% số lƣợng nhựa tái chế tại Mỹ. Với mục tiêu 25% số nhựa tiêu thụ sẽ đƣợc sản xuất từ nhựa tái chế, thị phần và sản lƣợng chai nhựa PET sẽ càng tăng (trích dac-diem-chung-cua-nganh-nhua-the-gioi-va-viet-nam.html) 2 Ở các quốc gia công nghiệp hóa, ngƣời ta phân biệt rạch ròi công việc tái chế sơ cấp và thứ cấp. Chất thải plastic sơ cấp đƣợc phát sinh trong quá trình sản xuất và chế tạo sản phẩm. Đặc điểm của chất thải sơ cấp là chất lƣợng tốt, có độ tốt, có độ tinh khiết cao, phù hợp với tiêu chuẩn chế tạo sản phẩm nhƣ là nguyên liệu mới ban đầu.
Các kỹ thuật tái chế bao gồm: xay, ép đùn, tạo viên.trong các ngành công nghiệp chế tạo, các viên nhựa này có thể đƣợc sử dụng một mình chúng hoặc thƣờng hơn là trộn với những hạt nhựa mới. Quá trình tái chế các chất thải sơ cấp thành các sản phẩm có đặc điểm tƣơng tự nhƣ quá trình chế tạo sản phẩm ban đầu, đƣợc gọi là tái chế sơ cấp. Quá trình sản xuất các sản phẩm plastic không thể không có chất thải, do đó ngƣời ta thƣờng tiến hành các hoạt động tái chế sơ cấp ngay từ những ngày đầu thành lập các nhà máy sản xuất. Thuật ngữ “ chất thải thứ cấp” bao gồm những chất thải plastic không thuộc lĩnh vực sản xuất công nghiệp.
Chúng không tinh khiết, có thể bị nhiễm bẩn, và là hỗn hợp của nhiều loại plastic khác nhau. Quá trình thế tạo lại những hỗn hợp này thƣờng cho sản phẩm là những loại hỗn hợp nhựa có các tính chất cơ học kém, vì các loại plastic thành phần của chúng thƣờng có tính chất rất khác nhau. Do vậy, khả năng chấp nhận của thị trƣờng đối với những sản phẩm này sẽ thấp hơn. Ở các quốc gia công nghiệp hóa, cả hai quá trình tái chế sơ cấp và thứ cấp đều phụ thuộc chặt chẽ vào vốn đầu tƣ, lao động, thiết bị, năng suất sản phẩm để đảm bảo khả năng hoàn vốn cao nhất.
Các quy trình sử dụng trong công nghiệp tái chế plastic cũng giống nhƣ là quy trình đƣợc sử dụng trong quá trình sản xuất các sản phẩm plastic từ nhựa tinh khiết. Nguyên liệu đầu vào là các chất thải plastic từ các nguồn công nghiệp, thƣơng mại và chất thải plastic có nguồn gốc từ gia đình. Công việc phân loại plastic trƣớc khi tái chế thƣờng gặp nhiều khó khăn nhƣng rất quan trọng. Hiện nay cũng đã có nhiều công nghệ phục vụ cho công tác phân loại và làm sạch nhƣng chúng hoạt động không thành công lắm.
Công nghệ tái chế sẽ dễ dàng hơn rất nhiều nếu chất thải plastic đƣợc phân loại trƣớc khi thu gom. Các công nghệ tái chế vẫn đảm bảo tính khả thi về mặt kĩ thuật cũng nhƣ kinh tế vì nhiều lí do, công nghệ tái chế plastic phải mất nhiều thời gian để thiết lập hơn các hoạt động tái chế vật liệu nhƣ giấy và thủy tinh. Mặc dù hoạt động tái chế cũng đã có bề dày lịch sử nhƣng tiềm năng vẫn còn rất khiêm tốn. Hiện nay, lƣợng plastic 3 tái chế so với lƣợng plastic tạo ra vẫn còn rất khiêm tốn.
Theo số liệu của Hiệp hội Plastic châu Âu: năm 1989, Ở Châu Âu lƣợng plastic tái chế chỉ có 840.000 tấn trong khi đó 1.7 triệu tấn plastic thải đƣợc đốt để thu hồi năng lƣợng, 9 triệu tấn plastic đi đến các bãi chôn lấp hoặc đốt mà không thu hồi năng lƣợng. Ở các quốc gia đang phát triển, hoạt động tái chế không phân biệt ranh giới sơ cấp, thứ cấp nhƣ các quốc gia công nghiệp hóa. Mặc dù các ngành công nghiệp sản xuất plastic bản thân nó vẫn tái chế hầu hết chất thải sơ cấp của nó, nhƣng bức tranh tổng thể là toàn bộ chất thải plastic thứ cấp đều có thể tái chế. Ngƣợc lại với các quốc gia công nghiệp hóa, thị trƣờng cho những sản phẩm plastic tái chế chƣa đƣợc phát triển.
Thay vào đó ngƣời ta sản xuất những sản phẩm giống nhƣ trƣớc đây nhƣng vật liệu là plastic tái chế. Dĩ nhiên là chất lƣợng kém hơn và giá thấp hơn. Thị trƣờng các sản phẩm giá rẻ này rất rộng do số lƣợng ngƣời có thu nhập thấp lớn, thị trƣờng chấp nhận những sản phẩm rẻ hơn, chất lƣợng tuy thấp hơn là rất cao. Trong giới những ngƣời có thu nhập thấp, theo thống kê, nhu cầu sử dụng các sản phẩm nhƣ vậy lớn hơn nhiều so với các sản phẩm đắt hơn làm từ nhựa mới.
Tỷ lệ thất nghiệp cao, giá lao động rẻ là những lợi thế cho hoạt động tái chế plastic, các hoạt động thu gom, phân loại rất dễ dàng khả thi về mặt kinh tế. Có rất ít hoặc chƣa có những quy định, tiêu chuẩn chất lƣợng cho những sản phẩm tái chế. Vật liệu tái chế plastic mặc dù không tốt bằng vật liệu nguyên sơ và ở các quốc gia công nghiệp hóa, chất lƣợng của những sản phẩm này có thể không qua các test chất lƣợng tiêu chuẩn, nhƣng ở những quốc gia mức độ công nghiệp hóa ít hơn, các sản phẩm đó vẫn đƣợc chấp nhận. Ở các quốc gia có nền kinh tế kém hơn, các nhà máy plastic lớn thƣờng không tái chế chất thải plastic từ rác thải đô thị.
Dây chuyền sản xuất của họ nhạy cảm với độ nhiễm bẩn của plastic và đồng đều của hạt nhựa, điều đó sẽ làm giảm chất lƣợng sản phẩm của họ. Tuy nhiên các nhà máy lớn này có xu hƣớng tái chế lại chính chất thải plastic của họ. Điều này đảm bảo chất lƣợng về vệ sinh hơn. Các nhựa tái chế sẽ đƣợc trộn với nhựa theo một tỉ lệ nào đó tùy theo yêu cầu của nhà sản xuất.
Ngƣợc lại với các quốc gia công nghiệp hóa, hầu hết plastic đƣợc tái chế với quy mô nhỏ phụ thuộc chủ yếu vào vật liệu đƣợc tái chế. Các cơ sở sản xuất nhỏ, công nghệ thấp thƣờng tạo ra sản phẩm có chất lƣợng thấp, giá thành rẻ và ngƣời ta cố gắng giảm chi phí bằng cách tiết kiệm chi phí nguyên liệu đầu vào. 4 Công nghệ sử dụng ở các cơ sở về nguyên tắc giống nhƣ các cơ sở công nghiệp quy mô lớn, mặc dù các loại máy móc đã quá đắt và đã đƣợc nâng cao, thay thế các phụ tùng nội địa vào. Ở Việt Nam Trong số 1450 làng nghề đang phát triển ở Việt Nam có một loại hình làng nghề đang phát triển nhanh chóng trong thời gian vài chục năm gần đây cùng với sự phát triển kinh tế nông thôn, đó là các làng nghề tái chế chất thải.
Nhìn chung ở Việt Nam, số lƣợng các làng nghề tái chế nhựa không nhiều.