Nghiên Cứu Đánh Giá Tác Động Của Biến Đổi Khí Hậu Đến Vườn Quốc Gia Xuân Thủy

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hus nghiên cứu đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đến vườn quốc gia xuân thủy và đề xuất các, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Thị Sinh
• Người hướng dẫn: Gs. Trương Quang Học
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Biến Đổi Khí Hậu
• Đề tài: Nghiên Cứu Đánh Giá Tác Động Của Biến Đổi Khí Hậu Đến Vườn Quốc Gia Xuân Thủy Và Đề Xuất Các Định Hướng Ứng Phó
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu
• 1.4.1. Cách tiếp cận
• 1.4.1.1. Tiếp cận dựa trên hệ sinh thái (Ecosystem based approach)
• 1.4.1.2. Tiếp cận dựa vào cộng đồng (community based approach)
• 1.4.2. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4.2.1. Phương pháp thu thập, phân tích và tổng hợp số liệu (số liệu thứ cấp)
• 1.4.2.2. Phương pháp điều tra khảo sát thực địa (thu thập số liệu sơ cấp)
• 1.4.2.3. Phương pháp đánh giá nông thôn có sự tham gia (PRA)
• 2. CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Một số khái niệm
• 2.2. Nguyên nhân chính gây ra biến đổi khí hậu và nước biển dâng
• 2.3. Tổng quan tài liệu
• 2.3.1. Nghiên cứu trên thế giới
• 2.3.2. Nghiên cứu trong nước
• 2.3.3. Các nghiên cứu tại Vườn Quốc Gia Xuân Thủy
• 3. CHƯƠNG II: KHÁI QUÁT VỀ VƯỜN QUỐC GIA XUÂN THỦY
• 3.1. Khái quát điều kiện tự nhiên khu vực nghiên cứu
• 3.2. Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên
• 3.3. Đặc điểm khí tượng thủy văn
• 3.4. Hiện trạng về đa dạng sinh học và kinh tế - xã hội khu vực Vườn Quốc gia Xuân Thủy
• 3.4.1. Hiện trạng đa dạng sinh học ở VQG Xuân Thủy
• 3.4.2. Hiện trạng kinh tế - xã hội 5 xã vùng đệm
• 4. CHƯƠNG III: ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU ĐẾN VƯỜN QUỐC GIA XUÂN THỦY
• 4.1. Lựa chọn kịch bản biến đổi khí hậu
• 4.2. Kịch bản biến đổi khí hậu, nước biển dâng cho Việt Nam
• 4.3. Kịch bản Biến đổi khí hậu, nước biển dâng cho tỉnh Nam Định
• 4.4. Xu thế biến đổi của các thông số khí hậu chính của tỉnh Nam Định trong 20 năm qua
• 4.5. Đánh giá tác động tiềm tàng của biến đổi khí hậu, nước biển dâng đến Vườn Quốc gia Xuân Thủy
• 4.5.1. Tác động sinh địa lý đến hệ sinh thái Vườn Quốc gia Xuân Thủy
• 4.5.2. Đánh giá mức độ xói lở - bồi tụ tại vùng cửa sông Ba Lạt
• 4.5.3. Biểu hiện và tác động của biến đổi khí hậu và nước biển dâng đối với đa dạng sinh học vùng lõi
• 4.5.4. Đề xuất chỉ thị đa dạng sinh học cho VQG Xuân Thủy trong bối cảnh của Biến đổi khí hậu
• 4.6. Tác động và tác động tiềm tàng của biến đổi khí hậu đến sinh kế cộng đồng vùng đệm
• 4.6.1. Các biểu hiện của tác động biến đổi khí hậu tới sinh kế cộng đồng
• 4.6.2. Nhận thức của cộng đồng về tình trạng gia tăng các hiện tượng thời tiết, thiên tai và biến đổi khí hậu ở khu vực Vườn quốc gia Xuân Thủy
• 4.6.3. Đánh giá năng lực ứng phó với Biến đổi khí hậu của cộng đồng dân cư vùng đệm
• 5. CHƯƠNG IV: ĐỀ XUẤT CÁC ĐỊNH HƯỚNG ỨNG PHÓ VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU VÀ NƯỚC BIỂN DÂNG CHO VƯỜN QUỐC GIA XUÂN THỦY
• 5.1. Tăng bể hấp thụ khí nhà kính
• 5.2. Giảm phát thải khí nhà kính
• 5.3. Các biện pháp thích ứng
• 5.3.1. Cần quan tâm đến hệ thống quản lý và sử dụng bền vững nguồn lợi thuỷ sản
• 5.3.2. Quản lý và sử dụng bền vững nguồn lợi thủy sản
• 5.3.3. Quản lý khu du lịch bền vững
• 5.3.4. Chính sách sử dụng không khéo và bền vững tài nguyên đất ngập nước ở khu vực vùng lõi của Vườn Quốc gia Xuân Thuỷ
• 5.3.5. Chính sách phát triển kinh tế - xã hội cho cộng đồng dân vùng đệm của Vườn quốc gia Xuân Thuỷ
• 5.3.6. Chính sách về bảo vệ an ninh quốc phòng
• 5.3.7. Chính sách về quản lý khu dân cư
• 5.3.8. Các công nghệ sản xuất ở các xã vùng đệm đã và đang trực tiếp tạo ra nạn ô nhiễm môi trường và làm suy giảm các chức năng quan trọng của hệ sinh thái đất ngập nước ở Vườn Quốc gia. Biện pháp thích ứng đối với từng lĩnh vực
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tác Động Biến Đổi Khí Hậu Đến Vườn Quốc Gia Xuân Thủy

Biến đổi khí hậu đang trở thành một trong những thách thức lớn nhất đối với môi trường tự nhiên và đời sống con người. Vườn Quốc gia Xuân Thủy, với diện tích 7.100 ha, là một trong những khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề từ biến đổi khí hậu. Nơi đây không chỉ là một khu bảo tồn đa dạng sinh học mà còn là một phần quan trọng trong hệ sinh thái của Đồng bằng sông Hồng. Việc đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đến Vườn Quốc gia Xuân Thủy là cần thiết để có những biện pháp bảo tồn và phát triển bền vững.

1.1. Đánh Giá Tình Hình Biến Đổi Khí Hậu Tại Vườn Quốc Gia Xuân Thủy

Trong những năm qua, tình hình biến đổi khí hậu tại Vườn Quốc gia Xuân Thủy đã diễn ra với nhiều biểu hiện rõ rệt. Nhiệt độ trung bình tăng, lượng mưa thay đổi thất thường, và mực nước biển dâng cao là những yếu tố chính ảnh hưởng đến hệ sinh thái nơi đây. Các nghiên cứu cho thấy, sự thay đổi này không chỉ ảnh hưởng đến động thực vật mà còn đến sinh kế của cộng đồng địa phương.

1.2. Tác Động Của Biến Đổi Khí Hậu Đến Đa Dạng Sinh Học

Đa dạng sinh học tại Vườn Quốc gia Xuân Thủy đang bị đe dọa bởi biến đổi khí hậu. Nhiều loài động thực vật có nguy cơ tuyệt chủng do môi trường sống bị thay đổi. Việc bảo tồn các loài này là rất quan trọng để duy trì cân bằng sinh thái và bảo vệ nguồn tài nguyên thiên nhiên.

II. Những Thách Thức Do Biến Đổi Khí Hậu Gây Ra Tại Vườn Quốc Gia Xuân Thủy

Biến đổi khí hậu mang đến nhiều thách thức cho Vườn Quốc gia Xuân Thủy, từ việc gia tăng tần suất thiên tai đến sự xâm nhập mặn. Những thách thức này không chỉ ảnh hưởng đến hệ sinh thái mà còn đến đời sống của người dân trong khu vực.

2.1. Tăng Cường Tần Suất Thiên Tai

Tần suất các hiện tượng thời tiết cực đoan như bão, lũ lụt đã gia tăng đáng kể trong những năm gần đây. Điều này gây ra thiệt hại lớn cho cơ sở hạ tầng và sinh kế của người dân địa phương.

2.2. Xâm Nhập Mặn Tại Khu Vực Ven Biển

Xâm nhập mặn là một trong những vấn đề nghiêm trọng nhất mà Vườn Quốc gia Xuân Thủy đang phải đối mặt. Sự gia tăng mặn trong đất và nước đã ảnh hưởng đến sự phát triển của cây trồng và nguồn nước sinh hoạt của cộng đồng.

III. Phương Pháp Đánh Giá Tác Động Biến Đổi Khí Hậu Đến Vườn Quốc Gia Xuân Thủy

Để đánh giá tác động của biến đổi khí hậu, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học hiện đại. Việc thu thập dữ liệu và phân tích các thông số khí hậu là rất quan trọng để đưa ra những kết luận chính xác.

3.1. Phương Pháp Thu Thập Dữ Liệu Khí Hậu

Việc thu thập dữ liệu khí hậu từ các trạm quan trắc là cần thiết để theo dõi sự biến đổi của các yếu tố khí hậu. Dữ liệu này sẽ giúp đánh giá chính xác hơn về tác động của biến đổi khí hậu đến Vườn Quốc gia.

3.2. Phân Tích Tác Động Đến Hệ Sinh Thái

Phân tích tác động đến hệ sinh thái bao gồm việc đánh giá sự thay đổi về đa dạng sinh học, sự phân bố của các loài và tình trạng sức khỏe của hệ sinh thái. Các nghiên cứu này sẽ cung cấp thông tin quan trọng cho việc bảo tồn và quản lý tài nguyên.

IV. Giải Pháp Ứng Phó Với Biến Đổi Khí Hậu Tại Vườn Quốc Gia Xuân Thủy

Để ứng phó với biến đổi khí hậu, cần có những giải pháp cụ thể và hiệu quả. Các biện pháp này không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn nâng cao khả năng thích ứng của cộng đồng.

4.1. Tăng Cường Quản Lý Tài Nguyên Thiên Nhiên

Quản lý tài nguyên thiên nhiên bền vững là một trong những giải pháp quan trọng để ứng phó với biến đổi khí hậu. Cần có các chính sách bảo vệ và phát triển bền vững các nguồn tài nguyên nước, đất và sinh vật.

4.2. Nâng Cao Nhận Thức Cộng Đồng

Nâng cao nhận thức của cộng đồng về biến đổi khí hậu và các biện pháp ứng phó là rất cần thiết. Các chương trình giáo dục và truyền thông sẽ giúp người dân hiểu rõ hơn về tác động của biến đổi khí hậu và cách thức ứng phó.

V. Kết Quả Nghiên Cứu Và Ứng Dụng Thực Tiễn Tại Vườn Quốc Gia Xuân Thủy

Kết quả nghiên cứu về tác động của biến đổi khí hậu đến Vườn Quốc gia Xuân Thủy đã chỉ ra nhiều vấn đề cần giải quyết. Việc áp dụng các giải pháp ứng phó sẽ giúp bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

5.1. Kết Quả Đánh Giá Tác Động

Kết quả đánh giá cho thấy, biến đổi khí hậu đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến đa dạng sinh học và sinh kế của cộng đồng. Cần có các biện pháp khẩn cấp để giảm thiểu tác động này.

5.2. Ứng Dụng Các Giải Pháp Bảo Tồn

Các giải pháp bảo tồn như phục hồi hệ sinh thái, bảo vệ các loài động thực vật quý hiếm đã được áp dụng và mang lại hiệu quả tích cực. Những nỗ lực này cần được duy trì và phát triển hơn nữa.

VI. Kết Luận Và Định Hướng Tương Lai Đối Với Vườn Quốc Gia Xuân Thủy

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy, biến đổi khí hậu là một thách thức lớn đối với Vườn Quốc gia Xuân Thủy. Tuy nhiên, với các giải pháp ứng phó hiệu quả, có thể bảo vệ được hệ sinh thái và nâng cao chất lượng cuộc sống của cộng đồng.

6.1. Định Hướng Phát Triển Bền Vững

Định hướng phát triển bền vững cho Vườn Quốc gia Xuân Thủy cần được xây dựng dựa trên các nghiên cứu khoa học và sự tham gia của cộng đồng. Các chính sách cần được điều chỉnh để phù hợp với tình hình thực tế.

6.2. Tăng Cường Hợp Tác Quốc Tế

Hợp tác quốc tế trong lĩnh vực bảo tồn và ứng phó với biến đổi khí hậu là rất quan trọng. Việc chia sẻ kinh nghiệm và công nghệ sẽ giúp Vườn Quốc gia Xuân Thủy nâng cao khả năng ứng phó với biến đổi khí hậu.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việt Nam sở hữu đường bờ biển dài hơn 3.260 km với trên 75% dân số sinh sống tập trung tại các dải đồng bằng ven biển. Trong bối cảnh nóng lên toàn cầu, Đồng bằng sông Hồng được nhận định là một trong những khu vực chịu tổn thương nghiêm trọng nhất trước hiện tượng nước biển dâng, bão lũ và xâm nhập mặn. Vườn Quốc gia Xuân Thủy thuộc huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định là khu Ramsar đầu tiên của Việt Nam và Đông Nam Á được công nhận từ năm 1989, đồng thời là vùng lõi của Khu Dự trữ sinh quyển Châu thổ sông Hồng. Nơi đây giữ vai trò sinh thái đặc biệt quan trọng với diện tích vùng lõi 7.100 ha và vùng đệm trải rộng trên 40,18 km2.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là đánh giá toàn diện những tác động đa chiều của biến đổi khí hậu đến hệ sinh thái đất ngập nước và đời sống sinh kế cộng đồng dân cư địa phương. Mục tiêu cụ thể bao gồm: phân tích diễn biến khí tượng thủy văn trong 15 năm; xác định mức độ suy thoái các quần xã sinh vật vùng lõi; đánh giá năng lực thích ứng của 5 xã vùng đệm gồm Giao Thiện, Giao An, Giao Lạc, Giao Xuân, Giao Hải; từ đó xây dựng hệ thống giải pháp ứng phó đồng bộ. Nghiên cứu được thực hiện tại hiện trường trong giai đoạn 2012 - 2013 với chuỗi số liệu hồi cứu 20 năm (1990 - 2009). Luận văn mang ý nghĩa khoa học và thực tiễn sâu sắc, góp phần bảo tồn hơn 220 loài chim nước, duy trì 3.100 ha đất nổi có rừng ngập mặn và ổn định an sinh xã hội cho 43.307 nhân khẩu tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng cách tiếp cận dựa trên hệ sinh thái (Ecosystem-based Approach - EbA) kết hợp tiếp cận dựa vào cộng đồng (Community-based Approach - CBA). Tiếp cận hệ sinh thái xem con người là trung tâm của hệ thống sinh thái - xã hội, bảo tồn thiên nhiên gắn liền với việc mang lại phúc lợi bền vững cho cộng đồng. Tiếp cận dựa vào cộng đồng phát huy tối đa tính chủ động của người dân địa phương theo nguyên tắc thực hiện từ cộng đồng, dựa vào cộng đồng và vì lợi ích cộng đồng.

Nghiên cứu sử dụng khung đánh giá tính dễ bị tổn thương của Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi khí hậu (IPCC), xác định tính tổn thương là hàm số của mức độ phơi bày, độ nhạy cảm và năng lực thích ứng. Các khái niệm nền tảng bao gồm: Biến đổi khí hậu, Nước biển dâng, Thích ứng (Adaptation), Giảm nhẹ (Mitigation) và Vùng đất ngập nước Ramsar. Khung lý thuyết này tạo nền tảng vững chắc để phân tích mối tương tác phức tạp giữa các yếu tố khí hậu cực đoan với hệ sinh thái tự nhiên và cơ cấu kinh tế - xã hội ven biển.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được tích hợp từ hai kênh chính: dữ liệu thứ cấp bao gồm chuỗi số liệu khí tượng thủy văn trạm Nam Định giai đoạn 1990 - 2009, kịch bản biến đổi khí hậu của Bộ Tài nguyên và Môi trường năm 2011, ảnh viễn thám GIS cửa Ba Lạt; dữ liệu sơ cấp thu thập qua đợt khảo sát thực địa chuyên sâu vào tháng 12/2012 cùng dự án JICA.

Cỡ mẫu điều tra xã hội học bao gồm 150 hộ gia đình được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên tại 5 xã vùng đệm, bảo đảm đại diện đầy đủ các nhóm sinh kế: nông nghiệp trồng lúa, nuôi trồng thủy sản đầm bãi và khai thác tự nhiên. Nghiên cứu tiến hành 10 cuộc phỏng vấn sâu với cán bộ quản lý cấp tỉnh, huyện và 5 cuộc thảo luận nhóm tập trung (FGD). Phương pháp Đánh giá nông thôn có sự tham gia (PRA) kết hợp công cụ ma trận xếp hạng rủi ro, phân tích lịch mùa vụ và quan sát hiện trường được lựa chọn vì tính linh hoạt, giúp phản ánh chân thực nhận thức bản địa từ dưới lên. Quá trình phân tích dữ liệu không gian sử dụng phần mềm GIS để đối chiếu biến động đường bờ biển và bồi xói cửa Ba Lạt qua các mốc thời gian 1989, 2003 và 2007.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, diễn biến khí hậu tại khu vực nghiên cứu có xu hướng cực đoan hóa rõ rệt. Số liệu quan trắc 20 năm cho thấy nhiệt độ trung bình năm đạt 24°C với biên độ biến thiên rất lớn từ 6,8°C đến 40,1°C. Lượng mưa trung bình năm đạt 1.750 - 1.800 mm, ghi nhận năm cao nhất lên đến 2.754 mm và năm thấp nhất chỉ 978 mm. Theo kịch bản phát thải trung bình (B2), vào cuối thế kỷ 21, nhiệt độ tại Nam Định dự báo tăng 2,7°C, lượng mưa tăng từ 7% đến 8% và mực nước biển dâng từ 57 cm đến 73 cm, khiến nhiều diện tích đất thấp bị ngập chìm.

Thứ hai, quá trình bồi tụ và xói lở tại cửa Ba Lạt diễn ra phức tạp dưới tác động của dòng chảy sông Hồng mang 114 tỷ m3 nước và 115 triệu tấn bùn cát mỗi năm. Địa hình cồn Lu, cồn Ngạn bị xói lở nghiêm trọng, làm đứt đoạn 3 km dòng chảy tự nhiên của sông Trà. Tuyến đê Vành Lược và đê Ngự Hàn liên tục chịu áp lực triều cường và sóng bão. Độ che phủ tầng tán của các quần hợp thực vật ưu thế như Sú (Aegiceras corniculatum) và Trang (Kandelia candel) bị suy giảm mạnh từ 100% xuống chỉ còn 40% đến 50% do hiện tượng khô ngọn và rụng cành non; toàn bộ các cá thể Bần chua trưởng thành tại Cồn Lu xuất hiện dấu hiệu gãy cành và chết khô cục bộ.

Thứ ba, hệ sinh thái động vật và sinh kế địa phương bị tổn thương sâu sắc. Nghiên cứu thống kê được 220 loài chim thuộc 41 họ, trong đó có 14 loài quý hiếm ghi trong Sách Đỏ Việt Nam và Danh lục Đỏ IUCN như Cò thìa (Platalea minor) với khoảng 45 cá thể ghi nhận năm 2012. Khoảng 78,6% lực lượng lao động vùng đệm phụ thuộc vào nông nghiệp và 16,2% phụ thuộc vào thủy sản. Các hiện tượng rét đậm, nắng nóng kéo dài và bão lũ gây thiệt hại lớn cho mùa vụ, buộc người dân nghèo phải tốn từ 8 đến 10 tiếng mỗi ngày di chuyển sâu vào vùng lõi để khai thác thủy sản tự nhiên, gia tăng áp lực lên vùng bảo tồn.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của những biến động trên xuất phát từ sự tương tác kép giữa hiện tượng ấm lên toàn cầu, nước biển dâng và các hoạt động can thiệp nhân sinh như quai đê lấn biển, đắp đầm nuôi tôm ngăn cản dòng lưu thông thủy triều tự nhiên. Sự suy thoái tầng tán rừng ngập mặn làm giảm khả năng chắn sóng, gia tăng xâm nhập mặn vào sâu nội đồng trên 20 km dọc theo các nhánh sông trong mùa kiệt.

Dữ liệu nghiên cứu được biểu diễn trực quan qua biểu đồ đường thể hiện xu thế biến thiên nhiệt độ - lượng mưa trạm Nam Định và bảng ma trận đánh giá mức độ phơi bày của các kiểu sinh cảnh. Bản đồ chồng xếp GIS giai đoạn 1989 - 2007 minh chứng tốc độ tiến ra biển bình quân từ 17 m đến 83 m mỗi năm ở các bãi bồi mới nhưng lại đi kèm hiện tượng xói lở cục bộ sạt lún chân cồn cát. So sánh với các nghiên cứu tại Đồng bằng sông Cửu Long và kết luận của tổ chức quốc tế (IPCC, WB), các phát hiện tại VQG Xuân Thủy hoàn toàn tương đồng về tính chất dễ bị tổn thương của dải đất ngập nước ven biển, khẳng định tính cấp thiết phải chuyển đổi mô hình quản lý tài nguyên thích ứng.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, khôi phục và mở rộng bể hấp thụ các-bon rừng ngập mặn. Ban Quản lý Vườn Quốc gia Xuân Thủy phối hợp với Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Nam Định triển khai trồng phục hồi 500 ha rừng ngập mặn hỗn giao gồm các loài bản địa như Trang, Sú kết hợp thử nghiệm loài Bần không cánh (Sonneratia apetala) và Đước (Rhizophora stylosa) tại Cồn Lu, Cồn Xanh; hoàn thành mục tiêu che phủ trên 85% diện tích bãi bồi vào năm 2026.

Thứ hai, nâng cấp hạ tầng đê kè chắn sóng và thủy lợi thích ứng. Ủy ban nhân dân tỉnh Nam Định chủ trì thực hiện dự án kiên cố hóa 15 km tuyến đê biển Ngự Hàn và đê Vành Lược với cao trình chịu mặn tăng thêm 0,6 m, kết hợp khơi thông dòng chảy 3 km sông Trà bị bồi lấp; lộ trình hoàn thành trong giai đoạn 2024 - 2028.

Thứ ba, chuyển đổi mô hình sinh kế sinh thái bền vững cho cộng đồng vùng đệm. Phòng Nông nghiệp huyện Giao Thủy phối hợp với Trung tâm Bảo tồn sinh vật biển và Phát triển cộng đồng (MCD) hướng dẫn 12.975 hộ dân áp dụng kỹ thuật nuôi ngao vạng sinh thái, nuôi tôm quảng canh cải tiến kết hợp phát triển du lịch sinh thái quan sát chim di trú; mục tiêu nâng cao thu nhập bình quân của 23.382 lao động thêm 25% vào năm 2027.

Thứ tư, hoàn thiện thể chế quản trị và nâng cao nhận thức rủi ro thiên tai. Ban Quản lý VQG cùng chính quyền 5 xã vùng đệm tổ chức định kỳ 30 lớp tập huấn hàng năm về quản lý tài nguyên dựa vào cộng đồng (CBA), củng cố đội tuần tra bảo vệ 220 loài chim nước và tích hợp kế hoạch thích ứng biến đổi khí hậu vào quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội địa phương giai đoạn 2025 - 2030.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, các cơ quan quản lý nhà nước về tài nguyên, môi trường và nông nghiệp (Bộ TN&MT, Sở TN&MT tỉnh Nam Định, UBND huyện Giao Thủy): Luận văn cung cấp luận cứ khoa học thực chứng để xây dựng Kế hoạch hành động ứng phó biến đổi khí hậu cấp tỉnh và quy hoạch không gian dải ven bờ.

Thứ hai, Ban Quản lý các khu bảo tồn thiên nhiên, vườn quốc gia và khu Ramsar trên toàn quốc: Tài liệu này là cẩm nang hữu ích về ứng dụng phương pháp tiếp cận dựa trên hệ sinh thái (EbA), kỹ thuật giám sát biến động đa dạng sinh học và quy trình bảo tồn các loài chim di cư có giá trị quốc tế.

Thứ ba, các nhà khoa học, giảng viên và học viên cao học chuyên ngành Biến đổi khí hậu, Sinh thái học, Quản lý tài nguyên môi trường: Công trình mang lại hệ thống dữ liệu viễn thám GIS, phương pháp điều tra xã hội học PRA chuẩn mực và bộ chỉ số sinh thái phục vụ công tác giảng dạy, nghiên cứu chuyên sâu.

Thứ tư, các tổ chức phi chính phủ và đối tác phát triển quốc tế (JICA, MCD, IUCN, UNDP, WB): Nguồn số liệu kinh tế - xã hội chi tiết của 5 xã vùng đệm giúp các tổ chức thiết kế hiệu quả các dự án viện trợ sinh kế, tăng cường khả năng chống chịu khí hậu cho phụ nữ và nhóm dân cư dễ bị tổn thương.

Câu hỏi thường gặp

Biến đổi khí hậu tác động tiêu cực nhất đến thảm thực vật Vườn Quốc gia Xuân Thủy ở điểm nào? Tác động rõ nét nhất là hiện tượng nước biển dâng và triều cường kèm độ mặn biến động làm rụng cành non, khô ngọn ở các quần xã cây Trang và Sú, giảm độ che phủ tán từ 100% xuống còn 40% đến 50%, đồng thời làm chết nhiều dải rừng Phi lao phòng hộ ven biển tại Cồn Lu.

Tại sao tiếp cận dựa trên hệ sinh thái (EbA) lại là giải pháp trọng tâm cho khu Ramsar Xuân Thủy? Phương pháp EbA liên kết chặt chẽ hệ sinh thái tự nhiên với phúc lợi xã hội. Giải pháp này giúp bảo tồn 3.100 ha rừng ngập mặn nguyên vẹn, vừa tạo bể hấp thụ các-bon giảm nhẹ khí nhà kính, vừa duy trì nguồn lợi thủy sản tự nhiên làm nền tảng sinh kế bền vững cho 43.307 người dân vùng đệm.

Kịch bản phát thải trung bình (B2) dự báo các chỉ số khí hậu tại Nam Định biến đổi ra sao? Theo kịch bản B2 của Bộ Tài nguyên và Môi trường, vào cuối thế kỷ 21, nhiệt độ trung bình năm tại tỉnh Nam Định dự báo tăng khoảng 2,7°C, tổng lượng mưa năm tăng từ 7% đến 8%, và mực nước biển ven bờ dâng cao từ 57 cm đến 73 cm.

Đời sống của 5 xã vùng đệm chịu tổn thương lớn nhất ở những khía cạnh nào? Hơn 78,6% lao động làm nông nghiệp và 16,2% làm thủy sản chịu rủi ro cao do bão lũ, rét đậm và hạn mặn. Khi mùa màng thất bát, người dân nghèo phải mất 8 đến 10 giờ mỗi ngày vào vùng lõi khai thác tài nguyên, gây cạn kiệt nguồn lợi sinh vật.

Loài Cò thìa (Platalea minor) giữ vai trò gì trong đánh giá tác động biến đổi khí hậu tại Vườn? Cò thìa là loài nguy cấp toàn cầu với khoảng 45 cá thể ghi nhận tại Vườn năm 2012. Chúng đóng vai trò là loài chỉ thị sinh học nhạy cảm: sự suy thoái bãi triều ăn và rừng ngập mặn do nước biển dâng sẽ phản ánh trực tiếp qua tần suất suy giảm cá thể Cò thìa di cư.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện chuỗi dữ liệu khí hậu 20 năm tại Nam Định, khẳng định xu thế tăng nhiệt độ 24°C trung bình năm và gia tăng các hiện tượng thời tiết cực đoan.
• Xác định rõ mức độ suy thoái 7.100 ha vùng lõi Ramsar Xuân Thủy do xói lở cửa Ba Lạt và suy giảm 50% độ che phủ tán rừng ngập mặn.
• Đánh giá sâu sắc tính dễ bị tổn thương sinh kế của 12.975 hộ gia đình tại 5 xã vùng đệm trước nguy cơ thiên tai và xâm nhập mặn.
• Đề xuất khung giải pháp thích ứng tích hợp dựa trên hai trụ cột: tiếp cận hệ sinh thái (EbA) và tiếp cận cộng đồng (CBA).
• Khẳng định giá trị thực tiễn trong việc bảo vệ hơn 220 loài chim nước và định hướng phát triển kinh tế biển bền vững cho địa phương.

Đóng góp lớn nhất của công trình là cung cấp cơ sở dữ liệu khoa học thực chứng và bộ giải pháp đồng bộ giữa công trình và phi công trình. Kế hoạch hành động tiếp theo cần tập trung hoàn thành trồng mới 500 ha rừng ngập mặn và triển khai các dự án sinh kế cộng đồng trước năm 2028. Các cơ quan quản lý, nhà nghiên cứu và tổ chức phát triển hãy khai thác triệt để các phát hiện của luận văn nhằm chung tay bảo tồn bền vững khu di sản Ramsar Xuân Thủy trước thách thức biến đổi khí hậu toàn cầu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Một số khái niệm a. Thời tiết (Weather) Thời tiết là trạng thái khí quyển tại một thời điểm và một địa điểm nhất định được xác định bằng một hay tổ hợp các yếu tố: nhiệt độ, áp suất, độ ẩm, tốc độ gió, mưa, mây, v.

Khí hậu (Climate) Theo nghĩa hẹp khí hậu thường được định nghĩa như là thời tiết trung bình, hoặc nghiêm ngặt hơn, như là mô tả thống kê về trung bình và sự biến động của các đại lượng có liên quan trên chu kỳ thời gian từ hàng tháng đến hàng nghìn hoặc hàng triệu năm. Chu kỳ dùng để lấy trung bình các biến này thường là 30 năm như Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) định nghĩa. Các đại lượng có liên quan thông thường nhất là các nhiệt độ bề mặt, giáng thủy và gió. Theo nghĩa rộng khí hậu được hiểu là trạng thái của hệ thống khí hậu bao gồm cả mô tả thống kê.

Trong báo cáo của IPCC chu kỳ lấy trung bình có thể bằng 20 năm. Nói một cách đơn gian hơn, khí hậu là trung bình theo thời gian của thời tiết. Biến đổi khí hậu (Climate Change) Biến đổi khí hậu, mà biểu hiện là sự nóng lên toàn cầu và nước biển dâng đang là một trong những thách thức lớn đối với toàn nhân loại trong thế kỷ XXI. Biến đổi khí hậu đã thực sự tác động đến mọi lĩnh vực, bao gồm tài nguyên thiên nhiên, môi trường, kinh tế - xã hội và sức khỏe con người.

Thiên tai, các hiện tượng thời tiết - khí hậu cực đoan như là hệ quả của BĐKH hiện đang hoành hành ngày càng nhiều và khốc liệt ở khắp mọi nơi trên thế giới. Biến đổi khí hậu tác động trực tiếp tới các mục tiêu phát triển thiên niên kỷ và được coi là thách thức lớn cho phát triển bền vững. Theo IPCC, biến đổi khí hậu là sự biến đổi về trạng thái của hệ thống khí hậu, có thể được nhận biết qua sự biến đổi về trung bình và biến động của các thuộc tính của nó, được duy trì trong một thời gian dài, điển hình là hàng thập kỷ 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] hoặc dài hơn. Biến đổi khí hậu có thể do các quá trình tự nhiên bên trong hệ thống khí hậu hoặc do tác động thường xuyên của con người, đặc biệt tăng hiệu ứng nhà kính làm thay đổi thành phần cấu tạo của khí quyển [IPCC, 2007].

Tính dễ bị tổn thương do biến đổi khí hậu (Vulnerability) Khái niệm tính dễ bị tổn thương được hiểu theo nhiều cách khác nhau do đó cũng được ứng dụng theo các hướng khác nhau. Trong biến đổi khí hậu, IPCC đã nhiều năm nghiên cứu và phát triển nhằm có được định nghĩa về tính dễ bị tổn thương đối với BĐKH và NBD một cách chính xác nhất. Ban đầu tính dễ bị tổn thương được xác định là mức độ không có khả năng đối phó với những hậu quả của BĐKH và NBD [IPCC, 1992]. Tiếp theo, Báo cáo đánh giá lần thứ 2 [IPCC, 1996] đã xác định tính dễ bị tổn thương là mức độ mà BĐKH có thể gây tổn hại hay bất lợi cho hệ thống; khi đó tính dễ bị tổn thương không chỉ phụ thuộc vào độ nhạy cảm của hệ thống mà còn phụ thuộc vào khả năng thích ứng của cộng đồng với điều kiện khí hậu mới.

Khái niệm được ứng dụng rộng rãi nhất là khái niệm do IPCC (2007) xây dựng: “Tình trạng dễ bị tổn thương là mức độ mà ở đó một hệ thống dễ bị ảnh hưởng và không thể ứng phó với các tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu, gồm các dao động theo quy luật và các thay đổi cực đoan của khí hậu. Tình trạng dễ bị tổn thương là hàm số của tính chất, cường độ và mức độ (phạm vi) của các biến đổi và dao động khí hậu, mức độ nhạy cảm và khả năng thích ứng của hệ thống (IPCC, 2001)”. Có thể tóm tắt lại rằng, tính dễ bị tổn thương là mức độ mà một hệ thống (tự nhiên, xã hội, kinh tế) có thể bị tổn thương do BĐKH, hoặc không có khả năng thích ứng với những tác động bất lợi của BĐKH. Ứng phó với biến đổi khí hậu (Response) Ứng phó với BĐKH là các hoạt động của con người nhằm thích ứng và giảm nhẹ BĐKH.

Như vậy ứng phó với BĐKH gồm hai hợp phần chính là thích ứng với BĐKH và giảm nhẹ BĐKH. Thích ứng (Adaptation) với BĐKH là sự điều chỉnh hệ thống tự nhiên hoặc KT-XH đối với hoàn cảnh hoặc môi trường thay đổi, nhằm mục đích giảm khả năng bị tổn thương do dao động và BĐKH hiện hữu hoặc tiềm tàng và tận dụng các cơ hội do nó mang lại. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Giảm nhẹ (Mitigation) BĐKH là các hoạt động nhằm giảm mức độ hoặc cường độ phát thải KNK (Chương trình Mục tiêu quốc gia ứng phó với Biến đổi khí hậu, 2008). Nguyên nhân chính gây ra biến đổi khí hậu và nước biển dâng Khí hậu Trái đất đã trải qua nhiều lần biến đổi trong quá khứ.

Những biến động khí hậu xảy ra trong thời kỳ địa chất đều do các nguyên nhân tự nhiên, trong đó chủ yếu là sự chuyển động của Trái đất, các vụ phun trào của núi lửa và hoạt động của mặt trời. Nhưng BĐKH hiện nay chủ yếu là do nguyên nhân con người gây ra. Nguyên nhân chính làm biến đổi khí hậu là do sự gia tăng các hoạt động phát thải khí nhà kính, các hoạt động khai thác quá mức các bể hấp thụ khí nhà kính như sinh khối, rừng, các hệ sinh thái biển, ven bờ và đất liền khác. Kể từ thời kỳ tiền công nghiệp (khoảng từ năm 1750), con người đã sử dụng càng ngày càng nhiều năng lượng, chủ yếu là nhiên liệu hóa thạch (than, dầu, khí đốt), do đó đã thải vào khí quyển ngày càng tăng các chất gây hiệu ứng nhà kính, làm tăng hiệu ứng nhà kính của khí quyển, dẫn đến nhiệt độ Trái Đất tăng lên.

Theo IPCC, việc tiêu thụ năng lượng do đốt nhiên liệu hóa thạch trong các ngành sản xuất năng lượng, công nghiệp, giao thông vận tải, xây dựng. đóng góp khoảng một nửa (46%) vào sự nóng lên toàn cầu, phá rừng nhiệt đới đóng góp khoảng 18%, sản xuất nông nghiệp khoảng 9%, các ngành hóa chất (CFC, HCFC) khoảng 24%, còn lại là từ các hoạt động khác. Nước biển dâng là sự dâng mực nước của đại dương trên toàn cầu, trong đó không bao gồm triều, nước dâng do bão… Nước biển dâng tại một vị trí nào đó có thể cao hơn hoặc thấp hơn so với trung bình toàn cầu vì có sự khác nhau về nhiệt độ của đại dương và các yếu tố khác. Mực nước biển tăng phù hợp với xu thế nóng lên do sự đóng góp của các thành phần chứa nước trên toàn cầu được ước tính gồm: giãn nở nhiệt của các đại dương, các sông băng trên núi, băng Greenland, băng Nam cực và các nguồn chứa nước trên đất liền.

Các kết quả nghiên cứu gần đây đưa ra dự báo mực nước biển sẽ cao hơn từ 0,5 – 1,4m vào cuối thế kỉ XXI. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Biểu hiện chính của biến đổi khí hậu Biểu hiện của BĐKH rất phức tạp, bao gồm các dấu hiệu chính như sau: - Nhiệt độ trung bình năm tăng, tính biến động và dị thường của thời tiết và khí hậu tăng lên; - Mực nước biển dâng lên do sự tan băng ở các Cực và các đỉnh núi cao; - Các thiên tai và hiện tượng thời tiết cực đoan (nắng nóng, giá rét, bão, lũ lụt, hạn hán, v.) xảy ra với độ bất thường, cường độ, tần suất tăng lên. Các biểu hiện chính của BĐKH và tác động tới tự nhiên và đời sống xã hội Yếu tố Biến đổi khí hậu Tác động  Gây ngập lụt ở các vùng thấp;  Thay đổi dòng chảy của sông Nước biển dâng ngòi và hệ thống thủy lợi;  Tăng xâm nhập mặn.

 Tăng thiệt hại về người và của; Thiên tai và các cực đoan của khí hậu,  Tài sản, nhà cửa, có sở hạ tầng thời tiết (áp thấp, bão, lũ lụt, hạn hán, các lọai, sản xuất nông lâm năng nóng, rét hại) gia tăng nghiệp, thủy sản các hệ sinh thái bị ảnh hưởng;  Gia tăng dịch bệnh (nhất là sau lũ lụt).  Ảnh hưởng tới sức khỏe, dịch bệnh;  Ảnh hưởng tới tài nguyên nước; Nhiệt độ và sự bất thường của khí hậu,  Ảnh hưởng tới sản xuất nông thời tiết tăng nghiệp;  Tăng nguy cơ cháy/ cháy rừng;  Ảnh hưởng tới các hệ sinh thái tự nhiên, nhất là các HST nhạy cảm (ví dụ như: san hô)… (Theo Trương Quang Học, 2010) 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Tổng quan tài liệu 1. Nghiên cứu trên thế giới Năm 1988, khi tổ chức IPCC được ra đời do Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) cùng với Chương trình Môi trường Liên hiệp quốc (UNEP) đồng thành lập nhằm đánh giá các thông tin khoa học, kỹ thuật và KT - XH nhằm tìm hiểu các nguy cơ của BĐKH gây ra bởi con người.

Từ đó đến nay nhiều tổ chức quốc tế và các nhà khoa học trên thế giới đã tập trung vào đánh giá tác động của BĐKH tại các khu vực, vùng lãnh thổ và đặc biệt tại các quốc gia được dự báo là sẽ chịu nhiều rủi ro nhất do tác động của BĐKH gây ra trong đó có Việt Nam (WB). Sự ra đời của IPCC đã đánh dấu bước quan trọng về nhận thức và hành động của toàn thế giới trước thảm họa BĐKH toàn cầu. IPCC đã tổng hợp hàng loạt các nghiên cứu từ nguyên nhân đến hệ quả (sự tăng nhiệt độ bề mặt trái đất, sự dâng lên của mực nước biển, cùng với những biến đổi về thời tiết, thủy văn, hải dương, …), từ tác động của nó đối với tự nhiên, môi trường, các đối tượng KT-XH đến việc xây dựng giải pháp thích ứng và chiến lược ứng phó toàn cầu. Các báo cáo của IPCC là cơ sở cho các hội nghị toàn cầu về BĐKH như Hội nghị Thượng đỉnh của LHQ về Môi trường và Phát triển ở Rio de Janeiro, 1992; Hội nghị các bên nước tham gia UNFCCC (từ COP1 đến COP19), v.

Qua các báo cáo của IPCC, từ cuối thế kỷ XIX đến nay có thể nhận thấy được xu thế chung là nhiệt độ trung bình toàn cầu đã tăng lên đáng kể. Nhiệt độ không khí trung bình toàn cầu trong thế kỷ XX đã tăng lên 0,6oC (+/- 0,2oC); trên đất liền, nhiệt độ tăng nhiều hơn trên biển; thập kỷ 90 là thập kỷ nóng nhất trong thiên niên kỷ vừa qua (IPCC, 2001).