HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM VÕ QUANG MINH ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU ĐẾN NĂNG SUẤT LÚA TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN CHƯƠNG MỸ,THÀNH PHỐ HÀ NỘI Chuyên ngành: Khoa học môi trường Mã số: 60.01 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Đoàn Văn Điếm NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn tốt nghiệp với đề tài: “Đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đến năng suất lúa trên địa bàn huyện Chương Mỹ, Tp Hà Nội” là công trình nghiên cứu của bản thân. Những phần sử dụng tài liệu tham khảo trong luận văn đã được nêu rõ trong phần tài liệu tham khảo. Các số liệu và kết quả trình bày trong luận văn hoàn toàn trung thực, nếu sai tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm.
Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Võ Quang Minh i LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận văn, tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam, các thầy cô giáo trong khoa Môi Trường, những người đã trang bị cho tôi những kiến thức, tạo điều kiện cho tôi hoàn thành tốt luận văn tốt nghiệp này. Đặc biệt tôi xin chân thành cảm ơn PGS. Đoàn Văn Điếm đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình tôi thực hiện đề tài. Tôi xin chân thành cảm ơn Trung tâm Khí tượng Tp Hà Nội, Chi cục Thống kê huyện Chương Mỹ đã tạo điều kiện giúp đỡ, chỉ bảo tận tình trong quá trình tôi thực tập tại địa phương.
Tôi xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ nhiệt tình của cán bộ UBND huyện Chương Mỹ. Cuối cùng tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới gia đình, bạn bè đã hết lòng tạo điều kiện, động viên, giúp đỡ và luôn ở bên tôi trong suốt quá trình học tập và rèn luyện. Do trình độ và thời gian có hạn nên đề tài không thể tránh khỏi những sai sót và hạn chế. Vì vậy, tôi rất mong nhận được sự quan tâm, đóng góp ý kiến của các thầy giáo, cô giáo cùng các bạn học viên cao học.
Tôi xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Võ Quang Minh ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục các chữ viết tắt. vi Danh mục bảng .vii Danh mục hình .viii Trích yếu luận văn.
Tính cấp thiết của luận văn. Mục tiêucủa luận văn. Mục tiêu chung. Mục tiêu cụ thể.
Yêu cầu của đề tài. Tổng quan tài liệu. Các khái niệm chung về biến đổi khí hậu. Khái niệm về Biến đổi khí hậu.
Nguyên nhân của Biến đổi khí hậu. Biến đổi khí hậu trên Thế giới. BĐKH ở Việt Nam. Kịch bản biến đổi khí hậu của Việt Nam.
Cây lúa và tình hình sản xuất lúa ở huyện Chương Mỹ, TP Hà Nội. Vị trí và tầm quan trọng của cây lúa. Một số đặc điểm của cây lúa. Các kết quả nghiên cứu về phương pháp đánh giá tác động của BĐKH đến năng suất cây trồng.
Vật liệu và phương pháp nghiên cứu. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.
29 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Nội dung nghiên cứu. Đặc điểm tự nhiên, kinhtế, xã hội huyện Chương Mỹ, TP. Sự biến đổi khí hậu ở Chương Mỹ giai đoạn 1986-2015.
Đánh giá tác động của BĐKH đến năng suất lúa ở huyện Chương Mỹ. Đánh giá tiềm năng năng suất lúa ở huyện Chương Mỹ năm 2030, 2040 theo kịch bản BĐKH. Đề xuất giải pháp giảm nhẹ tác động của BĐKH đến năng suất lúa ở huyện Chương Mỹ. Phương pháp nghiên cứu.
Phương pháp thu thập tài liệu, số liệu. Phương pháp xử lý số liệu. Kết quả và thảo luận. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế, xã hội địa bàn nghiên cứu.
Điều kiện tự nhiên. Tình hình kinh tế - xã hội. Nhận xét về đặc điểm địa bàn nghiên cứu tới phát triển cây lúa trong điều kiện biến đổi khí hậu ở huyện Chương Mỹ. Đánh giá thực trạng và xu thế biến đổi các yếu tố khí hậu tại huyện Chương Mỹ, Tp Hà Nội.
Đánh giá sự ảnh hưởng của các yếu tố khí tượng đến năng suất lúa huyện Chương Mỹ. Đánh giá xu thế năng suất lúa giai đoạn 2005-2015. Mối quan hệ giữa năng suất lúa với điều kiện khí tượng ở huyện Chương Mỹ. Tính toán năng suất lúa huyện Chương Mỹ năm 2030, 2040 dựa trên kịch bản BĐKH.
Biến đổi khí hậu năm 2030, 2040 so với năm 2010. Năng suất lúa huyện Chương Mỹ năm 2030,2040 dựa trên kịch bản BĐKH. Đề xuất các giải pháp duy trì năng suất lúa thích ứng với BĐKH. 72 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Tích hợp BĐKH vào chiến lược, chính sách và quy hoạch phát triển ngành nông nghiệp của huyện Chương Mỹ. Các giải pháp kỹ thuật thích ứng với biến đổi khí hậu nhằm nâng cao năng suất lúa của huyện Chương Mỹ. Phát triển cơ sở hạ tầng. Kết luận và kiến nghị.
77 Tài liệu tham, khảo. 79 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BĐKH : Biến đổi khí hậu F : Hệ số Fecner IPCC : Uỷ ban Liên chính phủ về Biến đổi khí hậu KNK : Khí nhà kính MTQG : Mục tiêu quốc gia NN&PTNT : Nông nghiệp và Phát triển nông thôn PCCCR : Phòng cháy, chữa cháy rừng R : Lượng mưa SXNN : Sản xuất nông nghiệp SS : Số giờ nắng T : Nhiệt độ không khí TBNN : Trung bình nhiều năm TN&MT : Tài nguyên và Môi trường Y : Năng suất thực Y’ : Năng suất dự báo vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Tổng hợp thiệt hại do tác động của BĐKH đối với một số cây trồng chính. Tình hình sử dụng và phân bổ đất đai trong 2015 .2: Diện tích, năng suất và sản lượng một số cây trồng huyện Chương Mỹ qua một số năm.
Tình hình sản xuất của ngành chăn nuôi huyện Chương Mỹ qua một số năm. Nhiệt độ trung bình vụ và các năm tại huyện Chương Mỹ qua các giai đoạn. Nhiệt độ trung bình tháng trạm khí tượng Chương Mỹ qua các giai đoạn. Xu thế biến đổi nhiệt độ tối cao trung bình qua các giai đoạn huyện Chương Mỹ (1986-2015).
Xu thế biến đổi nhiệt độ tối cao tuyệt đối qua các giai đoạn tại huyện Chương Mỹ (1986-2015). Xu thế biến đổi nhiệt độ tối thấp trung bình qua các giai đoạn tại huyện Chương Mỹ (1986-2015). Xu thế biến đổi nhiệt độ tối thấp tuyệt đối huyện Chương Mỹ qua các giai đoạn. Lượng mưa trung bình tháng, vụ và năm tại huyện Chương Mỹqua các giai đoạn.
Năng suất lúa (tạ/ha) của huyện Chương Mỹ. Biến động năng suất lúa (tạ/ha) của huyện Chương Mỹ. Hệ số F giữa dao động năng suất lúa với dao động các yếu tố khí tượng huyện Chương Mỹ. Yếu tố có biến động quan hệ tương đối chặt với biến động năng suất lúa.
Phương trình năng suất thời tiết các vụ, năm của huyện Chương Mỹ. Năng suất lúa thực tế và năng suất lúa dự báo của các vụ và cả năm giai đoạn (2005-2015). kết quả kiểm chứng phương trình năng suất lúa các vụ và cả năm trên cơ sở số liệu phụ thuộc. Nhiệt độ trung bình qua các giai đoạn ở trạm khí tượng Chương Mỹ (0C).
Lượng mưa qua các giai đoạn ở trạm khí tượng Chương Mỹ (mm). Biến động nhiệt độ tại huyện Chương Mỹ năm 2030, 2040 so với năm 2010 (đơn vị: 0C). Biến động lượng mưa tại huyện Chương Mỹ năm 2030, 2040 so với năm 2010 (đơn vị: mm). Năng suất lúa các vụ và cả năm ở huyện Chương Mỹ (tạ/ha) .72 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC HÌNH Hình 2.
Sự gia tăng phát thải khí nhà kính trong thời gian gần đây. Biến đổi của nhiệt độ bề mặt Trái Đất theo thời gian. Xu hướng biến đổi một số khí nhà kính đến 2005. Biến đổi mực nước biển theo thời gian.
Mức tăng nhiệt độ trung bình năm (oC) vào cuối thế kỷ 21 và theo kịch bản phát thải thấp. Mức tăng nhiệt độtrung bình năm (oC) vào giữa thế kỷ 21 theo kịch bản phát thải trung bình. Mức tăng nhiệt độtrung bình năm (oC) vào cuối thế kỷ 21 theo kịch bản phát thải trung bình. Mức tăng nhiệt độ trung bình năm (oC) vào cuối thế kỷ 21theo kịch bản phát thải cao.
Mức thay đổi lượng mưa năm (%) vào giữa (a) và cuối thế kỷ 21 (b) theo kịch bản phát thải thấp. Mức thay đổi lượng mưa năm (%) vào giữa (a) và cuối thế kỷ 21 (b) theo kịch bản phát thải trung bình. Mức thay đổi lượng mưa năm (%) vào giữa (a) và cuối thế kỷ 21 (b) theo kịch bản phát thải cao. Sơ đồ hành chính huyện Chương Mỹ.
Cơ cấu đất đai của huyện Chương Mỹ, năm 2015. Sự thay đổi của yếu tố nhiệt độ tại huyện Chương Mỹ giai đoạn (1986-2015). Xu thế biến đổi nhiệt độ tối cao trung bình qua các năm tại huyện Chương Mỹ (1986-2015). Xu thế biến đổi nhiệt độ tối cao tuyệt đối qua các năm ở huyện Chương Mỹ (1986-2015).
Xu thế biến đổi nhiệt độ tối thấp trung bình qua các năm tại huyện Chương Mỹ (1986-2015). Xu thế biến đổi nhiệt độ tối thấp tuyệt đối qua các năm tại huyện Chương Mỹ (1986-2015). Sự thay đổi của yếu tố lượng mưa tại huyện Chương Mỹ (1986-2015). Biến động năng suất lúa huyện Chương Mỹthời kỳ 2005-2015 .61 viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Mối quan hệ nghịch pha giữa biến động nhiệt độ tối thấp tuyệt đối tháng 3 và biến động năng suất lúa ở huyện Chương Mỹ. Mối quan hệ đồng pha giữa biến động lượng mưa tháng 5 và biến động năng suất lúa huyện Chương Mỹ. Mối quan hệ đồng pha giữa biến động nhiệt độ max tháng 1 và biến động năng suất lúa vụ đông xuânở huyện Chương Mỹ. Mối quan hệ nghịch pha giữa biến động Tmintháng 5 và biến động năng suất lúa vụ đông xuânở huyện Chương Mỹ.
Mối quan hệ đồng pha giữa biến động nhiệt độ trung bình tháng 8 và biến động năng suất lúa vụ Mùa ở huyện Chương Mỹ .