Luận văn thạc sĩ vnua đánh giá ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến năng suất lúa và các giải pháp thích ứng của người dân tại huyện yên phong tỉnh bắc ninh

Luận văn thạc sĩ vnua phân tích tác động của biến đổi khí hậu đến năng suất lúa và giải pháp thích ứng tại huyện Yên Phong, Bắc Ninh.

• Tác giả: Nguyễn Thị Quỳnh
• Người hướng dẫn: PGS. Đoàn Văn Điếm
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Đánh giá ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến năng suất lúa và các giải pháp thích ứng của người dân tại huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 2. DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• 3. DANH MỤC BẢNG
• 4. DANH MỤC HÌNH
• 5. TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 6. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 7. GIẢ THUYẾT KHOA HỌC
• 8. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 9. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 10. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI, Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN
• 11. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 11.1. CÁC KHÁI NIỆM CHUNG VỀ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
• 11.1.1. Khái niệm về Biến đổi khí hậu

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Ảnh Hưởng Biến Đổi Khí Hậu Đến Năng Suất Lúa Tại Yên Phong

Biến đổi khí hậu đang trở thành một trong những thách thức lớn nhất đối với sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là đối với cây lúa tại huyện Yên Phong, Bắc Ninh. Nghiên cứu này nhằm đánh giá những tác động của biến đổi khí hậu đến năng suất lúa, từ đó đề xuất các giải pháp thích ứng hiệu quả cho người dân địa phương.

1.1. Khái Niệm Biến Đổi Khí Hậu Và Tác Động Đến Nông Nghiệp

Biến đổi khí hậu được định nghĩa là sự thay đổi lâu dài trong các yếu tố khí hậu, có thể do tự nhiên hoặc hoạt động của con người. Tại Yên Phong, sự thay đổi này đã dẫn đến những biến động lớn trong sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là năng suất lúa.

1.2. Tình Hình Năng Suất Lúa Tại Yên Phong Hiện Nay

Năng suất lúa tại Yên Phong đã có sự biến động đáng kể trong những năm qua. Các yếu tố như nhiệt độ, lượng mưa và thời tiết cực đoan đã ảnh hưởng trực tiếp đến sản lượng lúa, gây khó khăn cho người nông dân trong việc duy trì sản xuất.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Sản Xuất Lúa Do Biến Đổi Khí Hậu

Sản xuất lúa tại Yên Phong đang phải đối mặt với nhiều thách thức do biến đổi khí hậu. Những hiện tượng thời tiết cực đoan như bão, lũ lụt và hạn hán ngày càng gia tăng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất và chất lượng lúa.

2.1. Tác Động Của Thời Tiết Cực Đoan Đến Năng Suất Lúa

Các hiện tượng thời tiết cực đoan như mưa lớn, hạn hán và rét đậm đã làm giảm năng suất lúa. Nhiều nông dân đã phải đối mặt với tình trạng mất mùa do không thể dự đoán được thời tiết.

2.2. Nhận Thức Của Người Dân Về Biến Đổi Khí Hậu

Mặc dù người dân đã nhận thức được một phần về ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, nhưng nhiều người vẫn chưa có biện pháp thích ứng hiệu quả. Việc nâng cao nhận thức và kiến thức về biến đổi khí hậu là rất cần thiết.

III. Phương Pháp Đánh Giá Tác Động Của Biến Đổi Khí Hậu Đến Năng Suất Lúa

Để đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đến năng suất lúa, nghiên cứu đã áp dụng nhiều phương pháp khác nhau, bao gồm phân tích số liệu khí tượng và khảo sát thực địa.

3.1. Phân Tích Số Liệu Khí Tượng Tại Yên Phong

Số liệu khí tượng từ năm 1990 đến 2017 cho thấy sự biến đổi rõ rệt về nhiệt độ và lượng mưa. Phân tích này giúp xác định mối quan hệ giữa các yếu tố khí hậu và năng suất lúa.

3.2. Khảo Sát Thực Địa Và Phỏng Vấn Người Dân

Khảo sát thực địa và phỏng vấn người dân đã cung cấp thông tin quý giá về nhận thức và các biện pháp thích ứng với biến đổi khí hậu trong sản xuất lúa.

IV. Giải Pháp Thích Ứng Với Biến Đổi Khí Hậu Trong Sản Xuất Lúa

Để giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu, người dân Yên Phong đã áp dụng một số biện pháp thích ứng trong sản xuất lúa. Những giải pháp này không chỉ giúp cải thiện năng suất mà còn nâng cao khả năng chống chịu của cây lúa.

4.1. Thay Đổi Giống Lúa Và Kỹ Thuật Canh Tác

Người dân đã bắt đầu chuyển sang sử dụng các giống lúa ngắn ngày, có khả năng chịu hạn và chịu rét tốt hơn. Kỹ thuật canh tác cũng được điều chỉnh để phù hợp với điều kiện khí hậu mới.

4.2. Ứng Dụng Công Nghệ Mới Trong Sản Xuất

Việc áp dụng công nghệ mới trong sản xuất lúa, như hệ thống tưới tiêu thông minh và sử dụng phân bón hợp lý, đã giúp nâng cao năng suất và chất lượng lúa.

V. Kết Quả Nghiên Cứu Và Ứng Dụng Thực Tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy biến đổi khí hậu đã ảnh hưởng mạnh mẽ đến năng suất lúa tại Yên Phong. Những biện pháp thích ứng đã được áp dụng và mang lại hiệu quả tích cực trong sản xuất.

5.1. Đánh Giá Tác Động Đến Năng Suất Lúa

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng năng suất lúa giảm từ 10-20% trong những năm có thời tiết cực đoan. Điều này cho thấy sự cần thiết phải có các biện pháp thích ứng kịp thời.

5.2. Đề Xuất Các Giải Pháp Thích Ứng Hiệu Quả

Các giải pháp như cải thiện hệ thống tưới tiêu, sử dụng giống lúa chịu hạn và tổ chức lại lịch sản xuất đã được đề xuất để nâng cao khả năng thích ứng của người dân.

VI. Kết Luận Và Tương Lai Của Năng Suất Lúa Tại Yên Phong

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy biến đổi khí hậu sẽ tiếp tục ảnh hưởng đến năng suất lúa tại Yên Phong. Việc nâng cao nhận thức và áp dụng các biện pháp thích ứng là rất cần thiết để đảm bảo an ninh lương thực trong tương lai.

6.1. Tương Lai Của Sản Xuất Lúa Tại Yên Phong

Dự báo rằng nếu không có các biện pháp thích ứng hiệu quả, năng suất lúa có thể tiếp tục giảm trong những năm tới. Cần có sự hỗ trợ từ chính quyền và các tổ chức để giúp người dân ứng phó.

6.2. Đề Xuất Hướng Đi Mới Trong Nghiên Cứu

Nghiên cứu cần tiếp tục được mở rộng để tìm ra các giải pháp bền vững hơn cho sản xuất lúa, đồng thời nâng cao nhận thức của cộng đồng về biến đổi khí hậu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN THỊ QUỲNH ĐÁNH GIÁ ẢNH HƯỞNG CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU ĐẾN NĂNG SUẤT LÚA VÀ CÁC GIẢI PHÁP THÍCH ỨNG CỦA NGƯỜI DÂN TẠI HUYỆN YÊN PHONG, TỈNH BẮC NINH Ngành: Khoa học môi trường Mã số: 8440301 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Đoàn Văn Điếm NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng được bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cảm ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc Hà Nội, ngày tháng năm 2018 Tác giả luận văn Nguyễn Thị Quỳnh i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Đoàn Văn Điếm đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài.

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn sinh thái nông nghiệp, Khoa môi trường, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn Trung tâm lưu trữ Quốc gia, tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức Uỷ ban nhân dân huyện Yên Phong, cán bộ Phòng tài nguyên môi trường, Phòng nông nghiệp và phát triển nông thôn huyện Yên Phong và người dân huyện đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày tháng năm 2018 Tác giả luận văn Nguyễn Thị Quỳnh ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan.

ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. v Danh mục bảng. vi Danh mục hình.

viii Danh mục hình. viii Trích yếu luận văn. ix Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài.

Giả thuyết khoa học. Mục tiêu nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn.

Tổng quan tài liệu. Các khái niệm chung về biến đổi khí hậu. Khái niệm về Biến đổi khí hậu. Nguyên nhân của biến đổi khí hậu.

Biến đổi khí hậu trên Thế giới và Việt Nam. Một số vấn đề tổng quan về cây lúa. Vị trí và tầm quan trọng của cây lúa. Một số yêu cầu sinh thái của cây lúa.

Ảnh hưởng của BĐKH đến năng suất lúa. Phương pháp đánh giá tác động của bđkh đến năng suất cây trồng. Phương pháp phân tích tương quan. Phương pháp sử dụng mô hình AquaCrop.

Phương pháp điều tra phỏng vấn người dân. Vấn đề thích ứng với biến đổi khí hậu ở Việt Nam. Các biện pháp thích ứng với biến đổi khí hậu. 28 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Thích ứng với biến đổi khí hậu trong sản xuất nông nghiệp. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu.

Đối tượng/vật liệu nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp thu thập tài liệu thứ cấp.

Phương pháp họp nhóm. Phương pháp xử lý số liệu. Khảo sát thực địa. Kết quả nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu. Đặc điểm về điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội huyên Yên Phong. Biểu hiện của biến đổi khí hậu ở Yên Phong, giai đoạn 1990 – 2017. Ảnh hưởng của các yếu tố khí tượng đến năng suất lúa huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh.

Nhận thức của người dân về ảnh hưởng của BĐKH đối với sản xuất lúa và biện pháp thích ứng trên địa bàn huyện Yên Phong. Đề xuất các giải pháp thích ứng với BĐKH có hiệu quả trong sản xuất lúa trên địa bàn huyện Yên Phong. Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến sản xuât lúa tại huyện Yên Phong. Khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.

Kết luận và đề nghị. 76 Tài liệu tham khảo. 81 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt Bộ TN & MT Bộ Tài nguyên và Môi trường BĐKH Biến đổi khí hậu ĐB Đông Bắc ĐBSCL Đồng bằng sông Cửu Long ĐBSH Đồng bằng sông Hồng ĐNB Đông Nam Bộ NTB Nam Trung Bộ TB Tây Bắc TN Tây Nguyên F Hệ số Fecner IPCC Uỷ ban Liên chính phủ về Biến đổi khí hậu R Lượng mưa SS Số giờ nắng SXNN Sản xuất nông nghiệp Y Năng suất thực Y’ Năng suất dự báo v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Mức tăng nhiệt độ và mức thay đổi lượng mưa theo xu thế trong 50 năm qua ở các vùng khí hậu và trung bình cho cả nước.

Dự báo suy giảm tiềm năng năng suất lúa xuân năm 2030-2050. Dự báo suy giảm tiềm năng năng suất lúa hè thu năm 2030-2050. Bảng cơ cấu sử dụng đất của huyên Yên Phong, Bắc Ninh. Diện tích lúa của huyên Yên Phong giai đoạn 2012 - 2017.

Mức tăng nhiệt độ trung bình, tối cao và tối thấp trong các thập kỷ giai đoạn 1990 – 2017. Xu hướng biến đổi lượng mưa các thập kỷ giai đoạn 1990–2017. Biến động năng suất lúa (Δy) huyện Yên Phong (tạ/ha). Hệ số Fecner giữa dao động năng suất lúa với dao động các yếu tố khí tượng huyện Yên Phong.

Tần số đồng pha và lệch pha giưa năng suất lúa và yếu tố khí tượng. Các yếu tố khí tượng có quan hệ chặt với năng suất lúa huyện Yên Phong. Các phương trình hồi quy đa biến giữa năng suất lúa với khí hậu. Năng suất lúa thực tế và năng suất lúa dự tính của các vụ và cả năm giai đoạn (1990-2015).

Kết quả kiểm chứng phương trình năng suất lúa các vụ và cả năm trên cơ sở số liệu phụ thuộc. Kết quả kiểm chứng phương trình năng suất lúa các vụ và cả năm trên cơ sở số liệu phụ thuộc. Dòng lịch sử về các loại thời tiết cực đoan – thiên tai đã xảy ra và ảnh hưởng dựa trên kết quả thảo luận nhóm cùng người dân. Lịch thời vụ gắn với các hiện tượng thời thiết cực đoan trong năm của thôn Vọng Nguyệt.

Lịch thời vụ gắn với các hiện tượng thời thiết cực đoan trong năm của thôn Ngô Nội. Lịch thời vụ gắn với các hiện tượng thời thiết cực đoan trong năm của thôn Ngô Xá. 65 vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Cách thích ứng người dân với BĐKH trong sản xuất lúa tại thôn Vọng Nguyệt.

Cách thích ứng người dân với BĐKH trong sản xuất lúa tại thôn Ngô Nội. Cách thích ứng người dân với BĐKH trong sản xuất lúa tại thôn Ngô Xá. Điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức đối với các giải pháp thích ứng với BĐKH của người dân. 69 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌNH Hình 4.

Sơ đồ vị trí địa lý huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh. Xu hướng thay đổi nhiệt độ trung bình, tối cao và tối thấp vụ xuân xuân giai đoạn 1990-2017. Xu hướng thay đổi nhiệt độ trung bình tối cao và tối thấp vụ mùa giai đoạn 1990-2017. Xu hướng tổng lượng mưa năm từ năm 1990-2017.

Biến đổi tổng lượng mưa vụ xuân và vụ mùa từ năm 1990-2017. Xu hướng biến đổi số giờ nắng tại Bắc Ninh giai đoạn 1990-2017. Biến động năng suất lúa huyện Yên Phong giai đoạn 1990-2017. Biểu đồ mối quan hệ giữa năng suất thực và năng suất dự tính vụ xuân qua phương trình hồi quy.

Biểu đồ mối quan hệ giữa năng suất thực và năng suất dự tính vụ mùa qua phương trình hồi quy. Biểu đồ mối quan hệ giữa năng suất thực và năng suất dự tính cả năm qua phương trình hồi quy. 57 viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Nguyễn Thị Quỳnh Tên luận văn:“ Đánh giá ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến năng suất lúa và các giải pháp thích ứng của người dân tại huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh”. Ngành: Khoa học Môi trường Mã số: 8440301 Tên cơ sở đào tạo: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu Đề tài này nhằm đánh giá ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến năng suất lúa tại huyện Yên Phong và các giải pháp thích ứng của người dân.

Từ đó đề xuất hoàn thiện giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu trong sản xuất lúa nhằm ổn định sản xuất và an ninh lương thực cho địa phương. Phương pháp nghiên cứu Thu thập số liệu năng suất lúa tại niên giám thống kê huyện Yên Phong và số liệu khí tượng từ năm 1990-2017 tại trạm khí tượng gần khu vực nghiên cứu, luận văn sử dụng phương pháp phân tích trọng lượng điều hòa bằng hệ số Fecner để xây dựng phương trình tương quan giữa năng suất lúa và các yếu tố khí tượng. Áp dụng bộ công cụ đàm phán của ICRAF (2013) để đánh giá nhận thức của người dân về ảnh hưởng của biến đổi khí hậu và biện pháp thích ứng với các hiện tượng thiên tai, thời tiết khắc nghiệt trong sản xuất nông nghiệp. Kết quả chính và kết luận Trong 28 năm qua, các yếu tố khí tượng như nhiệt độ, lượng mưa, giờ nắng có xu hướng thay đổi.

Nhiệt độ trung bình năm ở huyện Yên Phong có xu hướng tăng trong tất cả các mùa trong năm. Tổng lượng mưa hàng năm và lượng mưa trong vụ mùa có xu hướng tăng, lượng mưa vụ xuân có xu hướng giảm dần. Kết quả cho thấy các yếu tố khí tượng có ảnh hưởng mạnh đến năng suất lúa. Ngoài các yếu tố khí tượng, năng suất lúa ở huyện Yên Phong phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác như: giống lúa, chế độ canh tác, đất, phân bón và thiên tai, thời tiết khắc nghiệt .