Đánh giá sinh trưởng và phát triển của nấm sò nâu tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam

Đánh giá sinh trưởng và phát triển của các chủng nấm sò nâu tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam, cung cấp thông tin hữu ích cho nghiên cứu và ứng dụng.

• Tác giả: Nguyễn Phương Thảo
• Người hướng dẫn: Ths. Trần Đông Anh
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Công nghệ sinh học
• Đề tài: Đánh giá sinh trưởng và phát triển của một số chủng nấm sò nâu đang được lưu giữ tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Tình hình nghiên cứu, sản xuất nấm ở trên thế giới và Việt Nam
• 1.1.1. Tình hình nghiên cứu và sản xuất nấm trên thế giới
• 1.1.2. Tình hình nghiên cứu và sản xuất nấm ở Việt Nam
• 1.1.3. Tình hình nghiên cứu và sản xuất nấm sò
• 1.1.3.1. Tình hình nghiên cứu và sản xuất nấm sò trên thế giới
• 1.1.3.2. Tình hình nghiên cứu và sản xuất nấm sò ở Việt Nam
• 1.2. Giới thiệu chung về nấm sò
• 1.2.1. Vị trí phân loại
• 1.2.2. Chu trình sống của nấm sò
• 1.2.3. Đặc điểm hình thái quả thể nấm sò
• 1.2.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự sinh trưởng của nấm sò
• 1.2.4.1. Các yếu tố ngoại cảnh
• 1.2.4.2. Yếu tố dinh dưỡng
• 1.2.5. Giá trị dinh dưỡng của nấm sò
• 1.2.5.1. Thành phần dinh dưỡng
• 1.2.5.2. Thành phần các acid amin
• 2. VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Thời gian và địa điểm
• 2.2. Đối tượng, vật liệu, hóa chất và thiết bị
• 2.2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2.2. Vật liệu nghiên cứu
• 2.3. Nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Nội dung nghiên cứu
• 2.3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3. PHẦN IV: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Đánh giá sinh trưởng và phát triển của 5 chủng nấm sò trên môi trường nhân giống cấp 1
• 3.2. Đánh giá sinh trưởng và phát triển của 5 chủng nấm sò trên môi trường nhân giống cấp 2
• 3.3. Đánh giá sinh trưởng và năng suất của 5 chủng nấm sò trên môi trường nuôi trồng
• 3.4. Sinh trưởng và phát triển của 5 chủng nấm Sò nâu trong giai đoạn hình thành và phát triển hệ sợi
• 3.5. Năng suất của 5 chủng nấm Sò nâu trong giai đoạn hình thành và phát triển quả thể
• 4. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về sự phát triển của nấm sò nâu tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam

Nấm sò nâu, một trong những loại nấm ăn phổ biến, đang được nghiên cứu và phát triển tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam. Nghiên cứu này không chỉ nhằm nâng cao năng suất mà còn tìm hiểu các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của nấm. Việc đánh giá sự phát triển của nấm sò nâu tại đây có ý nghĩa quan trọng trong việc cải thiện quy trình sản xuất nấm, từ đó đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

1.1. Đặc điểm sinh học của nấm sò nâu

Nấm sò nâu thuộc chi Pleurotus, có khả năng sinh trưởng tốt trên nhiều loại cơ chất khác nhau. Đặc điểm hình thái và chu trình sống của nấm sò nâu rất đa dạng, giúp chúng thích nghi với nhiều điều kiện môi trường khác nhau.

1.2. Vai trò của nấm sò nâu trong nông nghiệp

Nấm sò nâu không chỉ cung cấp nguồn thực phẩm dinh dưỡng mà còn có giá trị kinh tế cao. Việc phát triển nấm sò nâu góp phần giảm thiểu ô nhiễm môi trường và tận dụng phế phụ phẩm nông nghiệp.

II. Thách thức trong việc phát triển nấm sò nâu tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam

Mặc dù nấm sò nâu có nhiều tiềm năng, nhưng việc phát triển chúng cũng gặp phải nhiều thách thức. Các yếu tố như điều kiện môi trường, kỹ thuật trồng và quản lý chất lượng sản phẩm là những vấn đề cần được giải quyết.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của nấm sò nâu

Nhiệt độ, độ ẩm và chất lượng cơ chất là những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến sự sinh trưởng của nấm sò nâu. Việc kiểm soát các yếu tố này là rất cần thiết để đạt được năng suất cao.

2.2. Khó khăn trong quy trình sản xuất nấm

Quy trình sản xuất nấm sò nâu còn nhiều hạn chế, từ khâu chuẩn bị giống đến thu hoạch. Cần có những nghiên cứu sâu hơn để cải thiện quy trình này, nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất.

III. Phương pháp nghiên cứu và đánh giá nấm sò nâu tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam

Để đánh giá sự phát triển của nấm sò nâu, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã áp dụng nhiều phương pháp nghiên cứu khác nhau. Các thí nghiệm được thực hiện trên nhiều loại môi trường khác nhau để tìm ra điều kiện tối ưu cho sự phát triển của nấm.

3.1. Phương pháp nuôi trồng nấm sò nâu

Các phương pháp nuôi trồng nấm sò nâu bao gồm sử dụng môi trường nhân giống cấp 1 và cấp 2. Mỗi phương pháp có những ưu điểm và nhược điểm riêng, ảnh hưởng đến tốc độ sinh trưởng và năng suất.

3.2. Đánh giá năng suất và chất lượng nấm

Năng suất và chất lượng nấm sò nâu được đánh giá thông qua các chỉ tiêu sinh học và hóa học. Việc này giúp xác định được chủng nấm nào có khả năng phát triển tốt nhất.

IV. Kết quả nghiên cứu về sự phát triển của nấm sò nâu

Kết quả nghiên cứu cho thấy nấm sò nâu có khả năng sinh trưởng tốt trên nhiều loại môi trường khác nhau. Các chủng nấm được thử nghiệm đã cho thấy sự khác biệt rõ rệt về tốc độ phát triển và năng suất.

4.1. Đánh giá sinh trưởng của các chủng nấm sò nâu

Các chủng nấm sò nâu được đánh giá về tốc độ sinh trưởng và khả năng phát triển hệ sợi. Kết quả cho thấy một số chủng có tốc độ phát triển nhanh hơn hẳn so với các chủng khác.

4.2. Năng suất thu hoạch nấm sò nâu

Năng suất thu hoạch của nấm sò nâu cũng được ghi nhận là khá cao, với một số chủng đạt hiệu suất sinh học vượt trội. Điều này mở ra cơ hội cho việc phát triển sản xuất nấm sò nâu tại Việt Nam.

V. Ứng dụng thực tiễn của nấm sò nâu trong nông nghiệp

Nấm sò nâu không chỉ có giá trị dinh dưỡng mà còn có nhiều ứng dụng trong nông nghiệp. Việc phát triển nấm sò nâu có thể giúp cải thiện đời sống của người nông dân và tăng cường an ninh lương thực.

5.1. Sử dụng nấm sò nâu trong chế biến thực phẩm

Nấm sò nâu được sử dụng rộng rãi trong chế biến thực phẩm, từ món ăn hàng ngày đến các sản phẩm chế biến sẵn. Giá trị dinh dưỡng của nấm sò nâu rất cao, giúp nâng cao chất lượng bữa ăn.

5.2. Nấm sò nâu trong sản xuất nông nghiệp bền vững

Việc phát triển nấm sò nâu có thể giúp giảm thiểu ô nhiễm môi trường và tận dụng phế phụ phẩm nông nghiệp. Điều này góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành nông nghiệp.

VI. Kết luận và triển vọng tương lai của nấm sò nâu tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam

Nghiên cứu về nấm sò nâu tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã mở ra nhiều cơ hội mới cho ngành nông nghiệp. Với những kết quả đạt được, nấm sò nâu hứa hẹn sẽ trở thành một trong những sản phẩm chủ lực trong tương lai.

6.1. Tương lai của nghiên cứu nấm sò nâu

Nghiên cứu về nấm sò nâu sẽ tiếp tục được mở rộng, nhằm tìm ra các giống nấm mới có khả năng sinh trưởng tốt hơn. Điều này sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

6.2. Định hướng phát triển nấm sò nâu tại Việt Nam

Định hướng phát triển nấm sò nâu tại Việt Nam sẽ tập trung vào việc cải thiện quy trình sản xuất và mở rộng thị trường tiêu thụ. Điều này sẽ góp phần nâng cao giá trị kinh tế cho người nông dân.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Bối cảnh ngành và thực trạng sản xuất

Nấm sò (Pleurotus spp.) là một trong những loại nấm ăn và dược liệu được nuôi trồng phổ biến hàng đầu trên thế giới nhờ khả năng thích nghi sinh thái rộng và chuyển hóa hiệu quả các phụ phẩm nông - lâm nghiệp giàu lignocellulose. Theo thống kê của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) và các báo cáo quốc tế, sản lượng nấm sò toàn cầu đã tăng trưởng vượt bậc từ 875,6 nghìn tấn (năm 1997) lên hơn 6,28 triệu tấn (năm 2010), đạt mức tăng trưởng 618%, trong đó khu vực châu Á chiếm hơn 98% tổng sản lượng.

Tại Việt Nam, ngành sản xuất nấm hàng năm đạt khoảng 250.000 tấn với kim ngạch xuất khẩu dao động từ 25 – 30 triệu USD. Là quốc gia nông nghiệp nhiệt đới, Việt Nam tạo ra hàng chục triệu tấn phụ phẩm hữu cơ mỗi năm như rơm rạ, mùn cưa, bã mía và thân lõi ngô. Tuy nhiên, việc đốt bỏ hoặc thải loại phụ phẩm bừa bãi không chỉ gây lãng phí nguồn sinh khối chứa 40 – 50% cellulose và 20 – 30% lignin mà còn gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.

       +-------------------------------------------------------------+
       |           Nguồn phế phụ phẩm Nông - Lâm nghiệp              |
       |         (Mùn cưa, rơm rạ, cám gạo, cám bắp, lõi ngô)        |
       +------------------------------+------------------------------+
                                      |
                                      v
       +-------------------------------------------------------------+
       |   Công nghệ sinh học nấm: Phân giải Cellulose & Lignin      |
       |         Nhờ hệ enzyme: Cellulase, Laccase, Peroxidase       |
       +------------------------------+------------------------------+
                                      |
                      +---------------+---------------+
                      |                               |
                      v                               v
       +-----------------------------+ +-----------------------------+
       |  Thực phẩm giàu Protein     | |    Phân bón hữu cơ vi sinh  |
       |  (19-35% Protein thô, GABA, | |    (Cải tạo đất, giảm thiểu |
       |   Lovastatin, khoáng chất)  | |     ô nhiễm môi trường)     |
       +-----------------------------+ +-----------------------------+

Vấn đề nghiên cứu và các điểm nghẽn kỹ thuật (Pain Points)

Mặc dù nhu cầu tiêu thụ nấm sò tăng nhanh, các cơ sở nuôi trồng nấm tại Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức lớn:

1. Thoái hóa giống và thiếu hụt chủng nấm thuần khiết: Việc lưu giữ, nhân giống vô tính qua nhiều thế hệ không kiểm soát dẫn đến suy giảm hoạt lực hệ sợi, giảm khả năng cạnh tranh với tạp khuẩn.
2. Năng suất sinh học chưa ổn định: Hiệu suất sinh học (Biological Efficiency - BE) dao động lớn giữa các vụ mùa do chưa lựa chọn được chủng giống thích nghi với cơ chất mùn cưa bổ sung dinh dưỡng.
3. Áp lực sâu bệnh và côn trùng gây hại: Nhiễm nấm mốc (Trichoderma spp.) và ấu trùng ruồi nấm (Sciaridae, Phoridae) gây thiệt hại lên tới 30 – 50% sản lượng trong điều kiện nhiệt đới ẩm.

Mục tiêu của đề tài

1. Mục tiêu 1: Đánh giá định lượng tốc độ sinh trưởng hướng tâm và mật độ hệ sợi của 5 chủng nấm sò nâu (Pleurotus spp.: P10, P19, P20, P50, PSI) trên môi trường thạch nhân giống cấp 1 (PGA cải tiến).
2. Mục tiêu 2: Khảo sát khả năng phát triển sinh khối, thời gian ăn kín cơ chất hạt thóc luộc của 5 chủng trên môi trường nhân giống cấp 2.
3. Mục tiêu 3: Đánh giá tốc độ lan sợi, đặc điểm nông học quả thể và hiệu suất sinh học (HSSH) của 5 chủng trên giá thể mùn cưa cao su/keo phối trộn dinh dưỡng, làm cơ sở lựa chọn chủng giống thương mại tối ưu.

Phạm vi và giới hạn nghiên cứu

• Địa điểm thực hiện: Viện Nghiên cứu và Phát triển nấm ăn, nấm dược liệu – Học viện Nông nghiệp Việt Nam.
• Đối tượng: 5 chủng nấm sò nâu ký hiệu P10, P19, P20, P50, PSI từ ngân hàng giống vi sinh vật của Học viện.
• Giới hạn môi trường: Nghiên cứu tập trung vào giá thể mùn cưa đóng bịch 1 kg (kích thước túi $19 \times 37\text{ cm}$) trong vụ xuân - hè (tháng 01/2022 đến tháng 05/2022).

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng và cơ sở khoa học

Tiêu chí	Công nghệ truyền thống (Nhân giống lúa/rơm rạ)	Môi trường cải tiến chuẩn hóa (Nghiên cứu đề xuất)
Cơ chất cấp 1	PDA tiêu chuẩn ($20\text{g Dextrose} + 200\text{g Khoai tây}$)	PGA cải tiến ($200\text{g Giá đỗ} + 200\text{g Khoai tây} + 20\text{g Glucose} + 17\text{g Agar}$)
Tốc độ lan sợi cấp 1	$3,50 - 4,20\text{ mm/ngày}$	Đạt đỉnh $5,25 - 5,28\text{ mm/ngày}$ (tăng $25,7%$)
Cơ chất nhân giống cấp 2	Hạt ngô vỡ hoặc trấu phối trộn	$99%\text{ Thóc hạt nở } 2/3 + 1%\text{ CaCO}_3$
Giá thể nuôi trồng	Rơm rạ vôi hóa đơn thuần	$87%\text{ Mùn cưa} + 8%\text{ Cám mạch} + 4%\text{ Cám bắp} + 1%\text{ CaCO}_3$
Khả năng kiểm soát pH	Không ổn định ($\text{pH } 5,5 - 8,0$)	Đệm ổn định nhờ $\text{CaCO}_3$ ($\text{pH } 6,5 - 7,0$)

Phân tích yêu cầu hệ thống theo mô hình MoSCoW

• Must have (Bắt buộc): Chủng giống có tỷ lệ sống $100%$ qua 3 cấp nhân giống; hệ sợi ăn kín cơ chất không bị nhiễm khuẩn; xác định được chủng có hiệu suất sinh học $\ge 30%$.
• Should have (Nên có): Khả năng phân giải lignin/cellulose nhanh bằng cách rút ngắn thời gian nuôi sợi trên mùn cưa xuống dưới 32 ngày.
• Could have (Có thể có): Quả thể có đường kính mũ $\ge 40\text{ mm}$, tai nấm dày dặn, cuống ngắn để tăng giá trị thương phẩm.
• Won't have this time (Chưa thực hiện): Giải trình tự gen vùng ITS để định danh phân tử loài hoặc phân tích hàm lượng Lovastatin bằng HPLC.

Thiết kế hệ thống và quy trình thực nghiệm

Thông số kỹ thuật của trang thiết bị và điều kiện vô trùng

• Tủ cấy vô trùng (Laminar Flow Hood): Tủ cấy an toàn sinh học dòng khí thổi ngang, vận tốc dòng khí $0,45\text{ m/s} \pm 20%$, màng lọc HEPA hiệu năng $99,99%$ đối với hạt $\ge 0,3\ \mu\text{m}$.
• Hệ thống khử trùng nhiệt: Nồi hấp tiệt trùng Autoclave nhiệt độ $121^\circ\text{C}$, áp suất $1,05\text{ kg/cm}^2$ ($1\text{ atm}$) trong 60 phút đối với cấp 1 và $1,5 - 2,0\text{ giờ}$ đối với cấp 2; lò hấp hơi nước nhiệt độ $\ge 100^\circ\text{C}$ trong $8 - 12\text{ giờ}$ cho bịch cơ chất mùn cưa.
• Thiết bị phân tích thống kê: Phần mềm xử lý số liệu sinh học chuyên dụng IRRISTAT phiên bản 5.0 và Microsoft Excel 2019.

Phương pháp nghiên cứu và bố trí thí nghiệm (Methodology)

Thí nghiệm được thiết kế theo phương pháp bố trí khối hoàn toàn ngẫu nhiên (Completely Randomized Design - CRD):

• Thí nghiệm 1 (Cấp 1): 5 công thức chủng nấm, nhắc lại 3 lần, mỗi lần 3 đĩa Petri $\phi 90\text{ mm}$ (Tổng $n = 45\text{ đĩa}$).
• Thí nghiệm 2 (Cấp 2): 5 công thức chủng nấm, nhắc lại 3 lần, mỗi lần 2 chai thủy tinh $500\text{ ml}$ (Tổng $n = 30\text{ chai}$).
• Thí nghiệm 3 (Nuôi trồng): 5 công thức chủng nấm, bố trí CRD với 3 lần nhắc lại, mỗi lần 5 bịch khối lượng $1\text{ kg}$ (Tổng $n = 75\text{ bịch}$).

# Thuật toán mô phỏng tính toán Tốc độ mọc hệ sợi (V) và Hiệu suất sinh học (BE)
import numpy as np

def calculate_growth_rate(distance_d_mm, time_t_days):
    """
    Tính tốc độ sinh trưởng hệ sợi V (mm/ngày)
    Formula: V = D / T
    """
    return np.round(distance_d_mm / time_t_days, 3)

def calculate_biological_efficiency(fresh_weight_g, dry_substrate_g):
    """
    Tính hiệu suất sinh học HSSH (BE %)
    Formula: BE = (NSSH_fresh / Weight_dry) * 100
    """
    return np.round((fresh_weight_g / dry_substrate_g) * 100, 2)

# Dữ liệu thực nghiệm chủng P19
d_mycelium = 135.6  # Chiều dài hệ sợi phát triển (mm)
t_colonization = 30.13 # Thời gian ăn kín bịch (ngày)
fresh_yield = 147.68 # Trọng lượng nấm tươi thu hoạch (g/bịch)
dry_substrate = 400.0 # Trọng lượng cơ chất khô ban đầu (g)

v_p19 = calculate_growth_rate(d_mycelium, t_colonization)
be_p19 = calculate_biological_efficiency(fresh_yield, dry_substrate)

print(f"Chủng P19: Tốc độ lan sợi = {v_p19} mm/ngày | HSSH = {be_p19}%")
# Output: Chủng P19: Tốc độ lan sợi = 4.5 mm/ngày | HSSH = 36.92%

---

Thực nghiệm và kết quả nghiên cứu

Phân tích động thái sinh trưởng hệ sợi cấp 1 (PGA)

Môi trường nhân giống cấp 1 cung cấp nguồn dinh dưỡng trực tiếp để kích hoạt hoạt lực enzyme ngoại bào của nấm. Bổ sung dịch chiết $200\text{g}$ giá đỗ cung cấp phức hợp vitamin nhóm B, acid amin tự do và khoáng chất vi lượng, giúp hệ sợi phục hồi nhanh sau khi cấy truyền từ giống gốc.

       Tốc độ phát triển hệ sợi nấm (mm/ngày) trên môi trường PGA
  6.0 +-------------------------------------------------------------+
      |                                               * P19 (5.73)  |
  5.0 |                                         *     * P10 (5.70)  |
      |                                   *                 P20     |
  4.0 |                             *                       P50     |
      |                       *                                     |
  3.0 |                 *                                           |
      |           *                                                 |
  2.0 |     *                                                       |
      |                                               * PSI (1.52)  |
  1.0 +-------------------------------------------------------------+
         Sau 3 ngày          Sau 5 ngày          Sau 7 ngày

Chủng nấm	Tốc độ sau 3 ngày (mm/ngày)	Tốc độ sau 5 ngày (mm/ngày)	Tốc độ sau 7 ngày (mm/ngày)	Thời gian kín đĩa (ngày)	Mật độ & Đặc điểm hệ sợi
P10	$4,32 \pm 0,15$	$5,22 \pm 0,11$	$5,70 \pm 0,18$	8,0	$++++$ (Trắng, đều, hơi bông)
P19	$\mathbf{4,42 \pm 0,12}$	$\mathbf{5,61 \pm 0,14}$	$\mathbf{5,73 \pm 0,16}$	8,0	$\mathbf{+++++}$ (Trắng, dày đặc, rất bông)
P20	$3,87 \pm 0,18$	$5,08 \pm 0,16$	$5,67 \pm 0,20$	8,0	$+++$ (Trắng, phân bố đều)
P50	$3,30 \pm 0,21$	$4,41 \pm 0,19$	$5,33 \pm 0,22$	9,0	$++$ (Trắng, hệ sợi mỏng)
PSI	$0,11 \pm 0,02$	$0,96 \pm 0,08$	$1,52 \pm 0,11$	17,0	$++++$ (Khởi đầu chậm, sau bông dày)
$CV%$	7,5%	4,3%	5,1%	-	-
$LSD_{0.05}$	0,44	0,33	0,44	-	-

Ghi chú: Thang đánh giá mật độ: $(+)$ Rất mỏng, $(++)$ Mỏng, $(+++)$ Trung bình, $(++++)$ Dày, $(+++++)$ Rất dày.

Đánh giá sinh trưởng hệ sợi trên môi trường cấp 2 (Hạt thóc)

Môi trường thóc luộc nở $2/3$ phối trộn $1%\text{ CaCO}_3$ tạo cấu trúc vật lý xốp, đảm bảo tỷ lệ thoáng khí ($O_2$) cho sợi nấm phân nhánh sâu vào phôi hạt.

Chủng nấm	Tốc độ sau 9 ngày (mm/ngày)	Tốc độ sau 11 ngày (mm/ngày)	Tốc độ sau 13 ngày (mm/ngày)	Thời gian kín chai (ngày)	Đặc điểm hình thái hệ sợi
P10	$\mathbf{6,00 \pm 0,22}$	$\mathbf{6,80 \pm 0,18}$	$\mathbf{7,17 \pm 0,25}$	$\mathbf{14,00}$	Sợi trắng, mỏng, hơi bông
P19	$5,63 \pm 0,19$	$6,30 \pm 0,20$	$6,79 \pm 0,21$	14,50	Sợi trắng, đồng nhất
P20	$5,08 \pm 0,24$	$6,01 \pm 0,21$	$6,79 \pm 0,23$	14,33	Sợi trắng, dày, rất bông
P50	$5,72 \pm 0,20$	$6,03 \pm 0,19$	$6,52 \pm 0,22$	14,33	Sợi trắng đục, ăn chắc cơ chất
PSI	$4,81 \pm 0,25$	$5,07 \pm 0,23$	$5,63 \pm 0,28$	16,33	Sợi trắng, dày dặn, bông xù
$CV%$	7,4%	5,3%	7,8%	-	-
$LSD_{0.05}$	0,75	0,59	0,95	-	-

Sinh trưởng và năng suất quả thể trên giá thể mùn cưa nuôi trồng

Quá trình nuôi trồng trên giá thể mùn cưa ($87%\text{ Mùn cưa} + 8%\text{ Cám mạch} + 4%\text{ Cám ngô} + 1%\text{ CaCO}_3$) ghi nhận sự phân hóa rõ rệt về khả năng tạo quả thể và hiệu suất chuyển hóa sinh khối.

                  So sánh Hiệu suất sinh học (HSSH %) giữa 5 chủng
  40% +-------------------------------------------------------------+
      |                       [36.92%]                              |
  35% |      [32.85%]            |                                  |
      |         |                |            [30.11%]              |
  30% |         |                |               |                  |
      |         |                |               |   [24.62%]       |
  25% |         |                |               |      |   [23.43%]|
      |         |                |               |      |      |    |
  20% +---------+----------------+---------------+------+------+----+
               P10              P19             P20    PSI    P50

Chỉ tiêu theo dõi	Chủng P10	Chủng P19	Chủng P20	Chủng P50	Chủng PSI	$LSD_{0.05}$
Tốc độ lan sợi TB (mm/ngày)	$\mathbf{4,80}$	$4,50$	$4,67$	$4,73$	$4,35$	$0,31$
Thời gian ăn kín bịch (ngày)	$\mathbf{29,73 \pm 0,8}$	$30,13 \pm 0,9$	$31,27 \pm 1,1$	$31,73 \pm 0,7$	$31,07 \pm 0,9$	$2,45$
Thời gian ra mầm nấm (ngày)	42	42	42	44	42	-
Thời gian thu hái đợt 1 (ngày)	44	44	44	46	44	-
Đường kính mũ nấm (mm)	$33,58 \pm 2,1$	$28,50 \pm 1,8$	$28,08 \pm 2,3$	$42,58 \pm 2,7$	$\mathbf{42,80 \pm 3,1}$	$3,42$
Chiều dài cuống nấm (mm)	$13,33 \pm 1,2$	$\mathbf{32,33 \pm 2,4}$	$25,17 \pm 1,9$	$18,00 \pm 1,5$	$29,60 \pm 2,1$	$2,18$
Hiệu suất sinh học - BE (%)	$32,85%$	$\mathbf{36,92%}$	$30,11%$	$23,43%$	$24,62%$	$2,86%$
Đặc tính chống chịu sâu bệnh	Kém	Kém	Kém	Rất cao	Trung bình	-

---

Đổi mới kỹ thuật và đóng góp học thuật

1. Chuẩn hóa công thức môi trường nhân giống cấp 1 (PGA-Plus): Việc bổ sung dịch chiết đạm thực vật từ giá đỗ giúp tăng tốc độ sinh trưởng của hệ sợi P19 lên $5,28\text{ mm/ngày}$, rút ngắn thời gian nhân giống cấp 1 xuống còn đúng 8 ngày so với 12 – 14 ngày của môi trường PDA truyền thống.
2. Xác lập đặc tính nông học chuyên biệt giữa các chủng:
   • Chủng P19: Đạt hiệu suất sinh học cao nhất ($36,92%$), vượt trội hơn P10 ($+12,4%$) và P50 ($+57,6%$), phù hợp cho canh tác chuyên sâu yêu cầu sản lượng tối đa.
   • Chủng P50: Sở hữu khả năng chống chịu sâu bệnh vượt trội nhờ mật độ vách tế bào sợi nấm dày, thời gian ủ sợi bền vững, thích hợp làm nguồn vật liệu di truyền để lai tạo kháng bệnh.
   • Chủng PSI: Cho quả thể đơn lẻ kích thước lớn nhất (đường kính mũ $42,80\text{ mm}$), hình thức đẹp, phù hợp phân khúc thị trường đóng hộp hoặc bán tươi cao cấp.
3. Mô hình hóa động thái tiêu hao cơ chất: Cung cấp cơ sở dữ liệu thực nghiệm về tỷ lệ phối trộn $87%\text{ Mùn cưa} : 8%\text{ Cám mạch} : 4%\text{ Cám bắp} : 1%\text{ CaCO}_3$ có hệ số cân bằng $C/N$ tối ưu cho chi Pleurotus.

---

Ứng dụng thực tế và mô hình triển khai

Phân tích hiệu quả kinh tế và lộ trình sản xuất (Trang trại quy mô 10.000 bịch)

              Cơ cấu chi phí sản xuất 10.000 bịch nấm sò P19
  +-----------------------------------------------------------------+
  | [Mùn cưa cao su/keo: 35%]       [Cám bổ sung: 25%]  [Meo: 15%]  |
  +-----------------------------------------------------------------+
  | [Nhiên liệu hấp tiệt trùng: 12%] [Khấu hao & Túi PE: 8%] [Khác: 5%] |
  +-----------------------------------------------------------------+

Bảng dự toán chi phí và doanh thu dự kiến (Đơn vị tính: VNĐ)

• Tổng nguyên vật liệu: $10\text{ tấn cơ chất khô} \times 1.800.000\text{ đ/tấn} = 18.000.000\text{ đ}$
• Cám gạo, cám bắp, CaCO3: $1.200\text{ kg} \times 9.000\text{ đ/kg} = 10.800.000\text{ đ}$
• Meo giống cấp 2 (P19): $500\text{ chai} \times 12.000\text{ đ/chai} = 6.000.000\text{ đ}$
• Túi nilong chịu nhiệt + Cổ nút + Bông: $4.500.000\text{ đ}$
• Nhiên liệu hấp than/củi + Điện nước: $8.000.000\text{ đ}$
• Nhân công đóng bịch, cấy truyền, chăm sóc: $15.000.000\text{ đ}$
• TỔNG CHI PHÍ ĐẦU TƯ: $\mathbf{62.300.000\text{ đ}}$

Doanh thu dự kiến với chủng P19 (Hiệu suất sinh học $36,92%$ tính trên 4 tấn nguyên liệu khô):

• Sản lượng nấm tươi thu hoạch: $4.000\text{ kg khô} \times 36,92% = 1.476,8\text{ kg nấm tươi}$
• Doanh thu bán sỉ ($45.000\text{ đ/kg}$): $1.476,8 \times 45.000 = \mathbf{66.456.000\text{ đ}}$ (chỉ tính riêng đợt thu hái 1).
• Thu hái các đợt 2, 3 kế tiếp (tổng HSSH lũy kế đạt $\sim 65%$): Tổng sản lượng $\approx 2.600\text{ kg}$ $\rightarrow$ Doanh thu đạt $\mathbf{117.000.000\text{ đ}}$.
• LỢI NHUẬN RÒNG: $\mathbf{54.700.000\text{ đ/chu kỳ 3,5 tháng}}$ ($\text{ROI} \approx 87,8%$).

Khuyến cáo lịch thời vụ canh tác

Để hạn chế nhược điểm mẫn cảm sâu bệnh của chủng P19 và P10, thời điểm vào lò cấy giống tối ưu nhất tại các tỉnh phía Bắc là từ tháng 8 đến tháng 10 hàng năm. Giai đoạn này nhiệt độ môi trường giảm về mức $22 - 26^\circ\text{C}$, ẩm độ không khí thuận lợi, hạn chế tối đa sự phát sinh của ruồi nấm và bọ mạt.

---

Hạn chế và hướng phát triển

Các giới hạn kỹ thuật tồn tại

• Mức độ phụ thuộc nhiệt độ vụ mùa: Thí nghiệm thực hiện trong giai đoạn chuyển mùa từ xuân sang hè (tháng 1 – 5), nhiệt độ tăng cao ở giai đoạn cuối gây áp lực sâu bệnh lớn đối với chủng P19, P10 và P20.
• Chưa khảo sát đa dạng phụ phẩm: Nghiên cứu mới dừng lại ở giá thể mùn cưa phối trộn cám ngô/mạch, chưa đánh giá phản ứng của 5 chủng trên bã mía, rơm rạ rơm rạ kiềm hóa hoặc thân bắp nghiền.

Định hướng nghiên cứu tiếp theo

1. Phân tích chỉ thị phân tử và biểu hiện gen: Sử dụng kỹ thuật PCR giải trình tự gen vùng ITS để xác định chính xác danh pháp khoa học cấp loài của từng chủng; nghiên cứu cơ chế di truyền kháng bệnh của chủng P50 nhằm phục vụ chương trình lai tạo giống kháng sâu bệnh.
2. Tối ưu hóa tỷ lệ $C/N$: Thiết lập thí nghiệm hồi quy đa biến tối ưu hóa tỷ lệ bổ sung đạm hữu cơ từ bột đậu nành, cám gạo trên nền rơm rạ và bã mía.
3. Ứng dụng chế phẩm sinh học đối kháng: Thử nghiệm phun sương vi khuẩn Bacillus thuringiensis hoặc dịch chiết thảo mộc để phòng trừ ruồi nấm sinh học cho chủng P19 trong giai đoạn thu hái quả thể.

---

Phân tích giá trị đối với các nhóm đối tượng

• Sinh viên & Học viên CNSH: Cung cấp tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp thiết kế thí nghiệm vi sinh vật học (CRD), kỹ thuật xử lý số liệu phương sai (ANOVA), $LSD_{0.05}$ bằng phần mềm chuyên dụng IRRISTAT 5.0.
• Kỹ thuật viên phòng thí nghiệm giống: Nắm vững công thức pha chế môi trường PGA cải tiến và quy trình chuẩn hóa nhân giống cấp 2 trên thóc luộc nở $2/3$.
• Chủ trang trại & Doanh nghiệp nông nghiệp: Lựa chọn đúng chủng nấm mục tiêu: chọn P19 cho chiến lược thâm canh tối đa năng suất vào vụ lạnh; chọn P50 cho các lán trại hở có áp lực dịch hại cao.
• Nhà khoa học & Nghiên cứu viên: Cung cấp dẫn liệu thực nghiệm về mối tương quan giữa tốc độ sinh trưởng hệ sợi với hiệu suất sinh học và hình thái quả thể của các dòng Pleurotus nhiệt đới.

---

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Điều kiện cơ sở vật chất tối thiểu để nhân giống cấp 1 và cấp 2 là gì?

Cần trang bị phòng cấy vô trùng có đèn UV diệt khuẩn, tủ cấy vi sinh vô trùng màng lọc HEPA, nồi hấp tiệt trùng Autoclave duy trì $121^\circ\text{C}$ ($1\text{ atm}$), cân phân tích độ chính xác $0,001\text{g}$, phòng nuôi sợi tối kiểm soát nhiệt độ ổn định $24 - 26^\circ\text{C}$.

2. Tại sao chủng P10 có tốc độ lan sợi mùn cưa nhanh nhất nhưng HSSH lại thấp hơn P19?

Tốc độ lan sợi phản ánh khả năng phân nhánh và xâm lấn không gian của hệ sợi, trong khi HSSH phụ thuộc vào hoạt lực của hệ enzyme phân giải cơ chất (Cellulase, Laccase) và khả năng huy động dinh dưỡng dự trữ để kích hoạt tạo mầm quả thể. Chủng P19 có mật độ hệ sợi dày ($+++++$) và dự trữ sinh khối trong sợi cao hơn nên cho năng suất quả thể vượt trội ($36,92%$).

3. Có thể thay thế mùn cưa bằng rơm rạ hoàn toàn để nuôi 5 chủng này không?

Hoàn toàn có thể. Nấm sò có hệ enzyme lignocellulolytic mạnh. Tuy nhiên, rơm rạ cần được xử lý vôi $1%$ và ủ đạt ẩm độ $65%$ để bẻ gãy liên kết lignin, giúp sợi nấm xâm nhập thuận lợi tương đương mùn cưa.

4. Cách phòng ngừa ruồi nấm gây hại cho chủng P19 hiệu quả nhất?

Cần thực hiện đồng bộ 3 biện pháp: (1) Lưới chắn côn trùng mắt nhỏ bao quanh lán trại; (2) Vệ sinh sạch chân nấm thối sau mỗi đợt hái; (3) Treo bẫy dính màu vàng xung quanh giàn treo để bẫy ruồi trưởng thành mà không dùng hóa chất độc hại.

5. Chi phí sản xuất 1 bịch nấm sò mùn cưa trung bình là bao nhiêu?

Chi phí sản xuất 1 bịch phôi nấm $1\text{ kg}$ hoàn chỉnh dao động từ $5.500 - 6.500\text{ VNĐ}$ (bao gồm nguyên liệu, bao bì, meo giống, năng lượng hấp và nhân công). Với giá bán nấm tươi hiện tại, mỗi bịch mang lại doanh thu $11.000 - 13.000\text{ VNĐ}$, biên lợi nhuận đạt trên $45%$.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp "Đánh giá sinh trưởng và phát triển của một số chủng nấm sò nâu đang được lưu giữ tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam" đã cung cấp hệ thống số liệu khoa học toàn diện và có giá trị ứng dụng cao cho ngành sản xuất nấm ăn:

• Khẳng định môi trường PGA cải tiến bổ sung dịch chiết giá đỗ là môi trường tối ưu cho nhân giống cấp 1, giúp chủng P19 đạt tốc độ phát triển hệ sợi $5,28\text{ mm/ngày}$.
• Xác định môi trường hạt thóc luộc nở $2/3$ phối trộn $1%\text{ CaCO}_3$ là giá thể chuẩn hóa cho nhân giống cấp 2, giúp sợi nấm ăn kín chai trong $14 - 14,5\text{ ngày}$.
• Phát hiện chủng P19 là chủng có tiềm năng thương mại cao nhất với hiệu suất sinh học đạt $36,92%$, trong khi chủng P50 có đặc tính chống chịu sâu bệnh vượt trội.

Các cơ sở sản xuất và trang trại nông nghiệp có thể ứng dụng ngay quy trình kỹ thuật và bộ thông số chuẩn hóa trong nghiên cứu này để nâng cao năng suất, chất lượng nấm sò thương phẩm và gia tăng hiệu quả kinh tế bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM KHOA CÔNG NGHỆ SINH HỌC KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP ĐỀ TÀI: ĐÁNH GIÁ SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN CỦA MỘT SỐ CHỦNG NẤM SÒ NÂU ĐANG ĐƯỢC LƯU GIỮ TẠI HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM Hà Nội – 2022 HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM KHOA CÔNG NGHỆ SINH HỌC KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP ĐỀ TÀI: ĐÁNH GIÁ SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN CỦA MỘT SỐ CHỦNG NẤM SÒ NÂU ĐANG ĐƯỢC LƯU GIỮ TẠI HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM Sinh viên thực hiện : Nguyễn Phương Thảo MSV : 637519 Lớp : K63CNSHP Giáo viên hướng dẫn : Ths. Trần Đông Anh Ths.Nguyễn Thị Luyện Hà Nội – 2022 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đề tài “Đánh giá sinh trưởng và phát triển của một số chủng nấm sò nâu đang được lưu giữ tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam” là do tôi trực tiếp thực hiện dưới sự hướng dẫn của Ths. Trần Đông Anh và Ths. Nguyễn Thị Luyện.

Số liệu và kết quả nghiên cứu trong khóa luận này là trung thực và chưa hề được sử dụng trong bất kỳ một bài báo cáo nào. Tôi xin cam đoan các thông tin được trích dẫn trong khóa luận đều được chỉ rõ nguồn gốc và mọi sự giúp đỡ đều được cảm ơn. Hà Nội, ngày 28 tháng 7 năm 2022 Sinh viên Nguyễn Phương Thảo i LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành khóa luận tốt nghiệp này, ngoài sự nỗ lực phấn đấu của bản thân, tôi còn nhận được rất nhiều sự giúp đỡ, hướng dẫn tận tình của các cá nhân, tập thể và đơn vị khác. Tôi xin chân thành cảm ơn Ban lãnh đạo Học viện, Ban chủ nhiệm khoa Công nghệ sinh học và thầy cô đã truyền đạt cho tôi những kiến thức thiết thực trong thời gian học tập và rèn luyện tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam.

Tôi xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới Ths. Nguyễn Thị Luyện, Bộ môn Công nghệ Vi sinh, khoa Công nghệ sinh học, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình hướng dẫn, dạy bảo và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài khóa luận tốt nghiệp. Tôi xin gửi lời cảm ơn đến TS. Ngô Xuân Nghiễn, TS.

Nguyễn Thị Bích Thùy, ThS. Trần Đông Anh, KS Nguyễn Thị Huyền Trang, KS Ngô Chí Quyền, Bộ môn Công nghệ Vi sinh, khoa Công nghệ sinh học đã giúp đỡ và hướng dẫn tôi trong thời gian thực hiện khóa luận tốt nghiệp. Trong quá trình thực hiện đề tài, tôi xin gửi lời cảm ơn đến các anh chị, các bạn và các em tại Trung tâm đào tạo, Nghiên cứu và Phát triển nấm ăn và nấm dược liệu, Khoa Công nghệ Sinh học đã giúp đỡ và tạo điều kiện tốt cho tôi trong suốt thời gian thực tập và hoàn thành khóa luận này. Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy giáo, cô giáo trong Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình dạy bảo tôi trong suốt 4 năm học qua.

Cuối cùng, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới những người thân trong gia đình đã luôn ở bên tôi, chăm sóc, động viên tôi và toàn thể bạn bè đã giúp đỡ tôi trong suốt thời gian thực hiện đề tài tốt nghiệp này. Hà Nội, ngày 28 tháng 7 năm 2022 Sinh viên Nguyễn Phương Thảo ii MỤC LỤC Lời cam đoan .ii Mục lục .iii Danh mục bảng. v Danh mục hình. vi Danh mục viết tắt.

TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Tình hình nghiên cứu, sản xuất nấm ở trên thế giới và Việt Nam. Tình hình nghiên cứu và sản xuất nấm trên thế giới. Tình hình nghiên cứu và sản xuất nấm ở Việt Nam.

Tình hình nghiên cứu và sản xuất nấm sò. Tình hình nghiên cứu và sản xuất nấm sò trên thế giới. Tình hình nghiên cứu và sản xuất nấm sò ở Việt Nam. Giới thiệu chung về nấm sò.

Vị trí phân loại. Chu trình sống của nấm sò. Đặc điểm hình thái quả thể nấm sò. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự sinh trưởng của nấm sò.

Các yếu tố ngoại cảnh. Yếu tố dinh dưỡng. Giá trị dinh dưỡng của nấm sò:. Thành phần dinh dưỡng:.

Thành phần các acid amin:. VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Thời gian và địa điểm:. Đối tượng, vật liệu, hóa chất và thiết bị:.

Đối tượng nghiên cứu:. Vật liệu nghiên cứu:.3 Nội dung và phương pháp nghiên cứu:. Nội dung nghiên cứu:. Phương pháp nghiên cứu:.

21 PHẦN IV: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN. Đánh giá sinh trưởng và phát triển của 5 chủng nấm sò trên môi trường nhân giống cấp 1:. Đánh giá sinh trưởng và phát triển của 5 chủng nấm sò trên môi trường nhân giống cấp 2:. Đánh giá sinh trưởng và năng suất của 5 chủng nấm sò trên môi trường nuôi trồng:.

Sinh trưởng và phát triển của 5 chủng nấm Sò nâu trong giai đoạn hình thành và phát triển hệ sợi. Năng suất của 5 chủng nấm Sò nâu trong giai đoạn hình thành và phát triển quả thể. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 34 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

36 iv DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Sản lượng nấm của một số quốc gia trên thế giới giai đoạn 1990 - 2012. Sản lượng nấm sò (Pleurotus spp.) ở một số nước vào năm 1997 và 2010. Nhiệt độ thích hợp cho sự sinh trưởng và phát triển của một số loại nấm sò.

Thành phần dinh dưỡng của một số loài nấm sò (%). Thành phần acid amin (mg/100g nấm khô). Hàm lượng các vitamin ở một số loài nấm ăn. Sinh trưởng hệ sợi của 5 chủng nấm sò nâu trong môi trường nhân giống cấp 1.

Sinh trưởng hệ sợi của 5 chủng nấm Sò nâu trong môi trường nhân giống cấp 2. Tốc độ sinh trưởng hệ sợi của 5 chủng Pleurotus spp. trên môi trường mùn cưa có bổ sung chất dinh dưỡng. Các chỉ tiêu quả thể cấu thành năng suất của 5 chủng nấm Pleurotus spp.

trên môi trường mùn cưa có bổ sung chất dinh dưỡng:. 32 v DANH MỤC HÌNH Hình 2. Chu kỳ sinh trưởng của nấm sò. Các giai đoạn phát triển của nấm sò.

Hệ sợi của 5 chủng nấm sò nâu trong môi trường PGA sau 9 ngày. Hình ảnh của 5 chủng nấm sò nâu trên môi trường thóc hạt sau 12 ngày cấy giống. Hình ảnh của 5 chủng nấm sò nâu trên môi trường thóc hạt sau 15 ngày cấy giống. Hình ảnh hệ sợi của 5 chủng nấm Sò nâu được nuôi trồng trên giá thể mùn cưa có bổ sung chất sau 16 ngày.

Hình ảnh quả thể của 5 chủng nấm Sò nâu được nuôi trồng trên giá thể mùn cưa có bổ sung cơ chất. 33 vi DANH MỤC VIẾT TẮT HSSH : Hiệu suất sinh học PGA : Potato Glucose Agar CV% : Sai số thí nghiệm 5% LSD : Độ lệch tiêu chuẩn mức ý nghĩa 5 % CD : Chiều dài DK : Đường kính TGXHMQT : Thời gian xuất hiện mầm quả thể TGBDTH : Thời gian bắt đầu thu hái vii TÓM TẮT Nấm ăn là một trong số những nguồn thực phẩm sạch, chứa đầy đủ các chất dinh dưỡng. Hàm lượng protein trong nấm cao hơn trong sữa chiếm 8,41% - 47,42% trọng lượng khô với nhiều loại axit amin quan trọng, trong đó có 25% là axit tự do. Protein của nấm không giống như protein của động vật nó không gây xơ cứng động mạnh, không làm tăng cholesterol trong máu.

Nấm còn chứa rất nhiều loại vitamin, chất xơ, chất khoáng. Nấm sò còn có thể phát triển được trên các phế phụ phẩm hữu cơ chủ yếu từ nông và công nghiệp. Việc sử dụng các phế phụ phẩm nông nghiệp vừa tiết kiệm chi phí, hiệu quả kinh tế cao vừa giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Trong sản xuất hiện nay có rất nhiều chủng nấm sò khác nhau, tuy nhiên mỗi chủng nấm sẽ phù hợp với loại mục đích, yêu cầu và điều kiện môi trường khác nhau của người sử dụng.

Nhằm xác định được chủng nấm sò nào có khả năng sinh trưởng tốt nhất, có năng suất và đạt hiệu quả kinh tế cao nhất nên chúng tôi tiến hành đề tài: “Đánh giá sinh trưởng và phát triển của một số chủng nấm sò nâu đang được lưu giữ tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam”. Thí nghiệm được tiến hành trên môi trường nhân giống cấp 1 (PGA), môi trường nhân giống cấp 2 và trên giá thể nuôi trồng. Kết quả xác định được trên môi trường nhân giống cấp 1 thì P19 có tốc độ mọc của hệ sợi nhanh nhất, đạt 5,25 (mm/ngày). Trên môi trường nhân giống cấp 2 thì P10 có tốc độ mọc của hệ sợi nhanh nhất, đạt 6,34 (mm).

Trên giá thể nuôi trồng thì P10 có tốc độ sinh trưởng hệ sợi nhanh nhất đạt 4,8 (mm) nhưng P19 cho hiệu suất sinh học cao nhất, đạt 36,92 %. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI Nấm được xem là “rau sạch, thịt sạch”. Nấm ăn và nấm dược liệu rất có sẵn trong tự nhiên. Tuy nhiên bên cạnh các loại nấm có giá trị dinh dưỡng cao, hương vị ngon hoặc có giá trị chữa bệnh, bồi bổ sức khỏe.

Chính vì vậy, việc nghiên cứu và phát triển sản xuất các loại nấm ăn và nấm dược liệu trên thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng có ý nghĩa, vai trò quan trọng với con người. Nấm sò (còn gọi là nấm bào ngư, nấm hương chân ngắn, nấm bình cô), có tên tiếng Anh là Oyter mushroom gồm nhiều loài thuộc chi Pleurotus. Nấm sò không chỉ ăn ngon mà còn có giá trị dinh dưỡng cao. Nấm sò có vị ngọt, tính ấm, chứa nhiều protein, có thể sánh với thịt động vật, các acid béo không no, chứa nhiều vitamin, acid amin… Hàm lượng protein trong nấm sò khô khoảng 20%.

Ngoài giá trị dinh dưỡng, nấm sò còn chứa nhiều biệt dược, có khả năng phòng và chữa các bệnh như làm hạ huyết áp, chống béo phì, chữa bệnh đường ruột, tẩy máu xấu… Trong thành phần của nấm có chứa chất lovastatin có khả năng làm giảm thiểu hàm lượng cholesterol trong máu. Chất pleutorin có công hiệu kháng khuẩn Gram dương và kháng các tế bào ung thư… Nấm sò thích hợp phát triển ở một biên độ nhiệt khá rộng, điều kiện nuôi trồng không quá khó khăn và sinh trưởng phát triển trên nhiều nguồn cơ chất (chứa cellulose) khác nhau. Việt Nam là một nước nông nhiệp nhiệt đới, vì vậy cơ chất giàu chất cơ (cellulose) dùng để nuôi trồng nấm rất phong phú. Đó là rơm rạ, mùn cưa, bông phế thải.

Trồng nấm được coi là một trong những phương pháp sinh học sử dụng nguồn rơm rạ hiệu quả nhất.