Chương 1. Tổng quan các vấn đề nghiên cứu Chương 2. Đánh giá thực trạng nội dung quy hoạch sử dụng đất cấp huyện và tình hình lập quy hoạch sử dụng đất trên địa bàn huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định.Đề xuất hoàn thiện nội dung quy hoạch sử dụng đất cấp huyện và đề xuất giải pháp để hoàn thiện. 4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com CHƢƠNG I.
TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Cơ sở khoa học của quy hoạch sử dụng đất 1. Khái niệm quy hoạch sử dụng đất Khi bàn về quy hoạch sử dụng đất có nhiều định nghĩa khác nhau của các nhà khoa học, do họ nhìn nhận quy hoạch sử dụng đất ở những khía cạnh khác nhau hoặc các cách diễn đạt khác nhau. Xét về mặt thuật ngữ, quy hoạch nói dung được hiểu là “sự bố trí sắp xếp toàn bộ theo một trình tự hợp lý trong từ thời gian, làm cơ sở cho việc lập kế hoạch dài hạn” [34].
Theo Giáo sư Nguyễn Lan, quy hoạch là “sự trù tính một cách cụ thể công việc sẽ tiến hành để đạt kết quả tốt nhất” [18]. Còn đất đai được hiểu là: “Một phần diện tích cụ thể của bề mặt trái đất, bao gồm cả các yếu tố cấu thành môi trường sinh thái ngay trên và dưới bề mặt đất như khí hậu, thổ nhưỡng, dạng địa hình, địa mạo, nước mặt (hồ, sông, suối, đầm lầm.) các lớp trầm tích sát bề mặt cùng với nước ngầm, tập đoàn động thực vật, trạng thái định cư của con người, những kết quả hoạt động của con người trong quá khứ và hiện tại để lại (san nền, xây dựng hồ chứa nước, hệ thống tiêu thoạt nước, đường xá, nhà cửa. Để sử dụng đất hợp lý và có hiệu quả cần phải làm quy hoạch. Quy hoạch sử dụng đất là quá trình nghiên cứu, lao động sáng tạo nhằm xác định ý nghĩa, mục đích của từng phần lãnh thổ và đề xuất một trật tự sử dụng đất nhất định.
Một định nghĩa khác của Fresco và ctv.(1992), quy hoạch sử dụng đất như là dạng hình của quy hoạch vùng, trực tiếp cho thấy việc sử dụng tốt nhất về đất đai 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com trên quan điểm chấp nhận những mục tiêu, và những cơ hội về môi trư ng, xã hội và những vấn đề hạn chế khác [31]. Theo Luật Đất đai 2013 “Quy hoạch sử dụng đất là việc phân bổ và khoanh vùngđất đai theo không gian sử dụng cho các mục tiêu phát triển kinh tế -xã hội,quốc phòng, an ninh, bảo vệ môi trường và thích ứng biến đổi khí hậu trên cơ sở tiềm năng đất đai và nhu cầu sử dụng đất của các ngành, lĩnh vực đối với từng vùng kinh tế -xã hội và đơn vị hành chính trong một khoảng thời gian xác định”[30]. Từ đó ta thấy các định nghĩa về quy hoạch sử dụng đất đai cho tới ngày nay là rất nhiều. Do tiếp cận dưới các góc độ khác nhau và tùy thuộc vào yêu cầu của mỗi quốc gia cần có nội dung, cách làm và tính thiết thực của hệ thống quy hoạch sử dụng đất đai của mình mà tiếp cận tới một định nghĩa cho riêng mình.
Tuy vậy về cơ bản vẫn có thể định nghĩa là: Quy hoạch sử dụng đất đai là hệ thống các biện pháp kinh tế, kỹ thuật và pháp chế của Nhà nước về tổ chức sử dụng và quản lý đất đai đầy đủ, hợp lý, khoa học và có hiệu quả cao nhất thông qua việc phân bổ quỹ đất đai (khoanh định cho các mục đích và các ngành) và tổ chức sử dụng đất như tư liệu sản xuất (các giải pháp sử dụng cụ thể), nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, tạo điều kiện bảo vệ đất đai và môi trư ng mà vẫn phát triển kinh tế xã hội. Đặc điểm, ý nghĩa của quy hoạch sử dụng đất Quy hoạch sử dụng đất đai thuộc loại quy hoạch có tính lịch sử xã hội,tính khống chế vĩ mô, tính chỉ đạo, tính tổng hợp trung và dài hạn, là bộ phận hợp thành quan trọng của hệ thống kế hoạch phát triển xã hội và kinh tế quốc dân. Các đặc điểm quy hoạch sử dụng đất đai được cụ thể như sau: - Tính lịch sử - xã hội: Con ngư i và đất đai luôn có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Để tồn tại và phát triển con ngư i luôn tìm mọi biện pháp khai thác và tổ chức sử dụng đất đai một cách hiệu quả nhất.
Trong quy hoạch sử dụng đất, luôn nảy sinh mối quan hệ giữa ngư i với đất đai, cũng như quan hệ giữa ngư i với ngư i, đồng th i là yếu tố thúc đẩy phát triển lực lượng sản xuất, vừa là yếu tố thúc 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com đẩy các mối quan hệ sản xuất, vì vậy nó luôn là một bộ phận của phương thức sản xuất của xã hội. - Tính tổng hợp: Tính tổng hợp của quy hoạch sử dụng đất đai biểu hiện chủ yếu ở việc quy hoạch sử dụng đất đai đề cập đến nhiều lĩnh vực về khoa học, kinh tế và xã hội như: khoa học tự nhiên, khoa học xã hội, dân số và đất đai, sản xuất nông nghiệp, công nghiệp, môi trư ng sinh thái. - Tính định hướng: Căn cứ vào các dự báo xu thế biến động dài hạn của những yếu tố kinh tế - xã hội quan trọng để xác định nhu cầu và bố trí quy hoạch trung và dài hạn về sử dụng đất đai, đề ra các phương hướng, chínhsách và biện pháp có tính chiến lược, tạo căn cứ khoa học cho việc xây dựng kế hoạch sử dụng đất hàng năm và ngắn hạn. - Tính chiến lược: Quy hoạch sử dụng đất đai là quy hoạch mang tính chiếnlược, các chỉ tiêu của quy hoạch mang tính phương hướng và khái lược về sử dụng đất của các ngành.
Do khoảng th i gian dự báo tương đối dài, chịu ảnh hưởng của nhiều nhân tố kinh tế - xã hội khó xác định, nên chỉ tiêu quy hoạch càng khái lược hóa, quy hoạch sẽ càng ổn định. - Tính chính xác: Khi xây dựng phương án phải phù hợp với chính sách và quy định có liên quan đến đất đai của Đảng và Nhà nước, đảm bảo thực hiện cụ thể trên mặt bằng đất đai các mục tiêu phát triển nền kinh tế quốc dân, phát triển ổn định kế hoạch kinh tế - xã hội; tuân thủ các quy định, các chỉ tiêu khống chế về dân số, đất đai và môi trư ng sinh thái. - Tính khoa học và hiệu quả: Trong quá trình lập quy hoạch sử dụng đất phải nghiên cứu kỹ các yếu tố vềđiều kiện tự nhiên như: vị trí địa lý, địa hình, khí hậu, thủy văn, các tài nguyên có trên bề mặt hoặc ở dưới lòng đất.; các yếu tố về kinh tế, xã hội như: tốc độ tăng trưởng, cơ cấu kinh tế, dân số, lao động, mức sống, cơ sở hạ tầng.; các yếu tố về hiện trạng sử dụng đất như: loại hình sử dụng, diện tích, cơ cấu,. và nhiều yếu tố có liên quan khác.
Trên cơ sởđó bố trí sắp xếp lại việc sử dụng đất cho hợp lý, hiệu quả trên cả ba mặt: kinh tế - xã hội - môi trư ng. 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Việc lập quy hoạch sử dụng đất có ý nghĩa đặc biệt quan trọng không chỉ cho trước mắt mà còn lâu dài. Căn cứ vào đặc điểm của điều kiện tự nhiên, phương hướng, nhiệm vụ và mục tiêu phát triển kinh tế xã hội của mỗi vùng lãnh thổ quy hoạch sử dụng đất được tiến hành nhằm định hướng cho các cấp, các ngành trên địa bàn lập quy hoạch sử dụng đất chi tiết của mình. Xác lập sự ổn định về mặt pháp lý cho công tác quản lý Nhà nước về đất đai.
àm cơ sở để tiến hành giao đất và đầu tư phát triển sản xuất, đảm bảo an ninh lương thực, phục vụ các nhu cầu dân sinh – văn hóa – xã hội. Mặt khác, quy hoạch sử dụng đất còn là biện pháp hữu hiệu của nhà nước nhằm tổ chức lại việc sử dụng đất đai, hạn chế việc chồng chéo gây lãng phí sử dụng đất đai, tránh tình trạng chuyển mục đích đất tùy tiện, làm giảm sút nghiêm trọng quỹ đất nông nghiệp. Đồng th i, quy hoạch sử dụng đất ngăn chặn các hiện tượng tiêu cực: tranh chấp, lấn chiếm, hủy hoại đất, phá vỡ cân bằng sinh thái; gây ô nhiễm môi trư ng dẫn đến những tổn thất hoặc kìm hãm sản xuất và gấy ra những hậu quả khó lư ng về tình hình bất ổn định chính trị, an ninh quốc phòng ở từng địa phương, đặc biệt là giai đoạn của nền kinh tế đang chuyển dịch sang kinh tế thị trư ng. Nguyên tác cơ bản của quy hoạch sử dụng đất Nguyên tắc thực hiện quy hoạch sử dụng đất đƣợc quy định tại Điều 35 Luật đất đai 2013 nhƣ sau: “1.
Phù hợp với chiến lược, quy hoạch tổng thể, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh. Được lập từ tổng thể đến chi tiết; quy hoạch sử dụng đất của cấp dưới phải phù hợp với quy hoạch sử dụng đất của cấp trên; kế hoạch sử dụng đất phải phù hợp với quy hoạch sử dụng đất đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt. Quy hoạch sử dụng đất cấp quốc gia phải bảo đảm tính đặc thù, liên kết của các vùng kinh tế - xã hội; quy hoạch sử dụng đất cấp huyện phải thể hiện nội dung sử dụng đất của cấp xã. 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.
Sử dụng đất tiết kiệm và có hiệu quả. hai thác hợp lý tài nguyên thiên nhiên và bảo vệ môi trư ng; thích ứng với biến đổi khí hậu. Bảo vệ, tôn tạo di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh. Dân chủ và công khai.
Bảo đảm ưu tiên quỹ đất cho mục đích quốc phòng, an ninh, phục vụ lợi ích quốc gia, công cộng, an ninh lương thực và bảo vệ môi trư ng. Quy hoạch, kế hoạch của ngành, lĩnh vực, địa phương có sử dụng đất phải bảo đảm phù hợp với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định,phê duyệt” [30]. Cơ sở pháp lý của quy hoạch sử dụng đất cấp huyện 1.