CHƯƠNG 1 : TỔNG QUAN VỀ XÃ ĐÔNG HƯNG HUYỆN TIÊN LÃNG HẢI PHÒNG 1. Điều kiện tự nhiên – kinh tế xã hội của xã Đông Hưng huyện Tiên Lãng Hải Phòng 1. Vị trí địa lý Đông Hưng là một xã ven biển nằm ở phía nam của huyện Tiên Lãng được hình thành trên cơ sở một phần diện tích và người dân của vùng kinh tế mới Nông trường quốc doanh Vinh Quang cũ vào ngày 18 tháng 3 năm 1986. Đây là địa phương có dự án đường cao tốc Ninh Bình – Hải Phòng – Quảng Ninh đi qua.
Phía Bắc giáp với xã Bắc Hưng, phía Nam giáp sông Thái Bình, phía Đông giáp với xã Tiên Hưng, phía Tây giáp với xã Tây Hưng.1: Vị trí xã Đông Hưng, huyện Tiên Lãng – Hải Phòng Sinh viên: Nguyễn Thị Hạ - MT1801Q Trang 3 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP NGÀNH: MÔI TRƯỜNG 1. Điều kiện tự nhiên 1. Loại hình môi trường ven biển Được bồi đắp bởi phù sa sông Thái Bình và tác động của cửa sông Văn Úc, xã Đông Hưng có đất ổn định trong đê và các bãi triều ven biển ngoài đê. Một mặt tiếp giáp với biển Đông dài khoảng 3,5 km nên thường bị ảnh hưởng của sóng biển, triều cường, thủy triều, nước biển dâng, bão biển và xâm nhập mặn.
Đê biển hiện tại được đắp từ cuối những năm 70 đầu năm 80 để thành lập ra vùng kinh tế mới và Nông trường Vinh Quang cũ với mục tiêu lấn biển để lấy đất ở và phát triển nông nghiệp, trồng lúa. Đê biển dài 3,5 km, toàn bộ chưa được kè bê tông, đá mặt ngoài, mặt đê cũng chưa cứng hóa tuy nhiên phía trước đoạn đê dài khoảng 3 km từ phía xã Tiên Hưng về cửa sông Thái Bình phía ngoài là các đầm nuôi trồng thủy sản và một cánh rừng ngập mặn tốt, rộng khoảng 1 km ra phía biển góp phần bảo vệ vững chắc đê biển trong mùa mưa bão hàng năm. Thời tiết - khí hậu Đông Hưng có khí hậu cận nhiệt đới ven biển - Chế độ nhiệt : có 4 mùa rõ rệt Xuân, Hạ, Thu và Đông. Nhiệt độ trung bình hàng năm 23-24oC, nhiệt độ cao nhất khoảng 38-39oC trong khoảng thời gian từ tháng 6 đến tháng 8 hàng năm, kỷ lục cao đạt 41oC, nhiệt độ thấp trung bình khoảng 13-15oC, kỉ lục thấp nhất là 6oC trong tháng 1 hàng năm [7].
- Chế độ gió : thay đổi theo mùa. Mùa đông thịnh hành gió Đông Bắc, mùa hè có gió Nam và Đông Nam. Cuối mùa đông đến mùa xuân thường có sương mù. - Chế độ mưa : Lượng mưa trung bình hàng năm từ 1500 đến 1800mm.
- Bão : là một xã giáp biển nên hàng năm xã Đông Hưng phải đối mặt với những cơn bão thường xảy ra từ tháng 6 đến tháng 9 Sinh viên: Nguyễn Thị Hạ - MT1801Q Trang 4 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP NGÀNH: MÔI TRƯỜNG - Sông ngòi : Do được hai con sông chính bao quanh là sông Thái Bình và sông Văn Úc nên hàng năm xã Đông Hưng nhận được một lượng phù sa khá phong phú làm màu mỡ cho đất đồng thời bồi lắng nhiều ở vùng cửa sông. Thủy triều – bãi triều a. Thủy triều Theo chế độ nhật triều đều của vùng Bắc bộ tại đảo Hòn Dáu, Đồ Sơn, Hải Phòng, cũng như lưu lượng của sông Thái Bình và Văn Úc, chu kì nhật triều trung bình là 24 giờ 45 phút, thời gian nước dâng và rút gần bằng nhau ( tương ứng là 11 giờ 11 phút ). Biên độ dao động đỉnh triều tối đa là 3,0-3,5 mét, trung bình là 1,7- 1,9 mét và nhỏ nhất là 0,3-0,5 mét thường xảy ra trong tháng 6 hàng năm.
Hàng tháng có hai kỳ nước lớn kéo dài 11-13 ngày và hai kỳ nước nhỏ dài 2-3 ngày [1]. Sự chênh lệch mực nước thủy triều là khoảng 1,3 mét so với mức thủy triều ở Hòn Dáu. Do vậy tại xã tồn tại các loại nước ngọt, nước biển và nước lợ. Chất lượng nước biển ven bờ cũng bị ảnh hưởng bởi chất lượng nước của sông Thái Bình do có nhiều các nhà máy, xí nghiệp xả thải ra sông.
Bãi triều Chất lượng đất phù sa tuy chưa được nghiên cứu nhưng đủ chất lượng để rừng ngập mặn phát triển tốt. Các cây bần chiếm đa số và thường có tuổi đời trên 20 năm, đường kính gốc khoảng 20 cm và cao khoảng 7-8 mét. Các bãi triều có xu hướng đang được bồi đắp ra xa, có thể trồng rừng ngập mặn và nuôi trồng hải sản nhuyễn thể như ngao. Từ năm 1986, việc trồng phục hồi RNM ven biển đã bắt đầu và hiện nay có tác động tốt, hạn chế xói lở vùng đất mới, xu hướng bồi tụ đã bắt đầu từ 1995-2001 tại vùng cửa sông Thái Bình.
Ngoài ra, trong giai đoạn trên không có bão, lũ lớn ngoại trừ cơn bão lũ tháng 10 năm 1996. Diện tích bãi triều, đầm tôm, rừng ngập mặn và mặt nước ngoài đê biển là khoảng 592 ha. Tài nguyên thủy hải sản Thủy hải sản ven bờ đa dạng gồm các loài cá, tôm, cua, cáy và chim. Các loài thủy sản sinh sống trong hệ sinh thái RNM đã được nghiên cứu năm 2011.
Sinh viên: Nguyễn Thị Hạ - MT1801Q Trang 5 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP NGÀNH: MÔI TRƯỜNG Các loài hải sản nước mặn, nước lợ như cá biển các loại, cua rừng ngập mặn, cua giống, tôm sú, tôm rảo, còng, cáy, ốc, ngao, hà, hàu, và chim như cò, vạc, vịt trời và chim di cư. Trong số 288 loài sinh vật đã phát hiện trong khu vực, có tới gần 100 loài có giá trị kinh tế, du lịch và nghiên cứu khoa học trong đó có 7 loài thuộc loài quý hiếm được đưa vào sách đỏ Việt Nam để bảo vệ, gồm các loài: quạ khoang, rắn ráo, rái cá, rắn cạp nong, rắn hổ mang, le khoang cổ [2]. Các loại tài nguyên khác Theo kế hoạch sử dụng đất năm 2016 huyện Tiên Lãng, thành phố Hải Phòng, diện tích tự nhiên hành chính của xã Đông Hưng là 1420 ha gồm đất nông nghiệp 1156,32 ha (chiếm 81,43%) còn lại là đất ở, cơ sở hạ tầng, và đất khác. Trong đó đất nhà ở, vườn, đường trường trạm, trụ sở phi nông nghiệp là 248,42 ha.
Đất chuyên trồng lúa 299,54 ha. Đất trồng cây lâu năm 34,85 ha. Đất rừng phòng hộ 339,6 ha. Đất nuôi trồng thủy hải sản là 328,9 ha.
Theo báo cáo của xã, 308 ha trong đó có 197 ha nước lợ và 111 ha nước ngọt. Phần bãi triều ngoài đê là do UBND huyện Tiên Lãng trực tiếp quản lý. Xã Đông Hưng, huyện Tiên Lãng là nơi có diện tích trồng hành, tỏi nhiều nhất thành phố Cảng Hải Phòng. Với 155 ha trồng chuyên canh hành, tỏi, nhiều năm trở lại đây hai loại cây gia vị này đã đem lại thu nhập ổn định cho người dân.
Với đặc điểm thổ nhưỡng ở đây là đất thịt nhưng hàng năm được bồi đắp phù sa bởi hai con sông lớn là sông Văn Úc và sông Thái Bình nên rất phù hợp với cây hành, tỏi phát triển cho năng suất và chất lượng hơn hẳn những vùng khác. Hoạt động nuôi trồng thủy hải sản cũng phát triển mạnh trên địa bàn xã Đông Hưng, huyện Tiên Lãng, Hải Phòng với những loài đem lại giá trị kinh tế cao như các loài cá, tôm, cua, cáy và chim. Điều kiện kinh tế - xã hội Xã Đông Hưng nằm ở phía Nam huyện Tiên Lãng là nơi được bồi đắp bởi phù sa sông Thái Bình và tác động của cửa sông Văn Úc gồm đất ổn định trong đê và các bãi triều ven biển ngoài đê. Đê biển dài 3,5 km, toàn bộ chưa được kè bê Sinh viên: Nguyễn Thị Hạ - MT1801Q Trang 6 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP NGÀNH: MÔI TRƯỜNG tông, không có khả năng chống chọi với bão biển, triều cường.
Điều kiện như vậy nên hầu như năm nào người dân trên địa bàn xã Đông Hưng, huyện Tiên Lãng, Hải Phòng cũng phải hứng chịu những cơn bão lớn kết hợp với triều cường gây thiệt hại về kinh tế, ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống cũng như sinh kế của người dân. Bên cạnh những khó khăn, tháng 9/2014, được sự tài trợ của tổ chức Tầm nhìn thế giới và Bộ Ngoại giao – Thương Mại Australia (TĐO), dự án “Thành phố Hải Phòng tăng cường năng lực phòng chống biến đổi khí hậu và rủi ro thiên tai” (gọi tắt là HRCD) đã được triển khai tại ba xã thuộc huyện Tiên Lãng trong đó có xã Đông Hưng. Đến nay, sau gần ba năm triển khai, dự án thật sự có hiệu quả, góp phần tăng cường lực lượng phòng chống thiên tai, đồng thời tạo sinh kế mới cho người dân trên địa bàn xã. Về lĩnh vực kinh tế: Trong năm 2017, tổng thu nhập nội xã đạt 299 tỷ đồng, tăng so với năm 2016 là 36 tỷ đồng.
Trong đó: giá trị thu nhập từ sản xuất nông nghiệp đạt 16 tỷ đồng với tổng diện tích cấy lúa cả năm là 491,8 ha. Đối với lĩnh vực chăn nuôi, giá trị thu nhập đạt 57 tỷ đồng, nuôi trồng thủy sản đạt 68 tỷ đồng. Về tiểu thủ công nghiệp – dịch vụ đạt trên 59 tỷ đồng [8]. Đến cuối năm 2016, dân số xã khoảng 7.750 người (52% nữ) thuộc 1919 hộ gia đình bao gồm 146 hộ nghèo, 225 hộ cận nghèo, 1.020 hộ trung bình và 250 hộ khá giả và 278 hộ giàu [3].
Tình hình cơ sở hạ tầng Đi cùng với xu thế phát triển chung của toàn huyện, cơ sở hạ tầng trên toàn xã Đông Hưng đã được chú trọng và phát triển. Hệ thống cơ sở hạ tầng trên toàn xã hiện nay đang từng bước hoàn thiện và xây dựng mới nhằm phục đời sống của người dân. Trong lĩnh vực công tác địa chính xây dựng, giao thông thủy lợi tiếp tục được xã thực hiện tốt. Sinh viên: Nguyễn Thị Hạ - MT1801Q Trang 7 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP NGÀNH: MÔI TRƯỜNG Về công tác xây dựng nông thôn mới đến nay xã đã đạt được 18/19 tiêu chí, các tiêu chí đạt đã được huyện và thành phố thẩm định đánh giá cao, còn tiêu chí về an ninh, xã sẽ tiếp tục hoàn thiện vào năm 2018.
Các hoạt động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư” gắn với xây dựng nông thôn mới ngày càng được nâng cao chất lượng và đi vào cuộc sống. Chất lượng giáo dục toàn diện được giữ vững, giáo dục mũi nhọn được phát triển đạt kết quả khá. Công tác y tế dân số có nhiều chuyển biến, chất lượng khám chữa bệnh và công tác chăm sóc sức khỏe sinh sản, tiêm chủng mở rộng, khám chữa bệnh ban đầu cho nhân dân được thực hiện đúng qui định.