Đánh Giá Thực Trạng Công Tác Quản Lý Môi Trường Tại Cụm Công Nghiệp Già Khê, Bắc Giang

Chuyên khảo môi trường phân tích Luận văn đánh giá thực trạng công tác quản lý môi trường tại cụm công nghiệp già khê xã tiên hưng, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất

• Tác giả: Ma Thị Phương
• Người hướng dẫn: TS. Đinh Thị Hải Vân
• Trường học: Học viện Nông Nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Đánh Giá Thực Trạng Công Tác Quản Lý Môi Trường Tại Cụm Công Nghiệp Già Khê, Bắc Giang
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Mục lục
• 1.3. Danh mục chữ viết tắt
• 1.4. Danh mục bảng biểu
• 1.5. Danh mục hình
• 1.6. Trích yếu luận văn
• 1.7. Thesis abstract
• 1.8. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.9. Giả thuyết khoa học
• 1.10. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.11. Phạm vi nghiên cứu
• 1.12. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Những vấn đề về công nghiệp hóa
• 2.1.1. Một số khái niệm cơ bản
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Đánh Giá Quản Lý Môi Trường KCN Già Khê Bắc Giang

Cụm công nghiệp (CCN) Già Khê, xã Tiên Hưng, huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang đang trải qua quá trình phát triển mạnh mẽ, đóng góp vào sự tăng trưởng kinh tế của địa phương. Tuy nhiên, sự phát triển này cũng đặt ra nhiều thách thức về quản lý môi trường. Việc đánh giá thực trạng quản lý môi trường tại CCN Già Khê là vô cùng cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững. Bài viết này sẽ đi sâu vào phân tích các khía cạnh khác nhau của vấn đề này, từ hiện trạng ô nhiễm đến các giải pháp cải thiện. Theo báo cáo hiện trạng môi trường tỉnh Bắc Giang năm 2017, tỉnh có 05 khu công nghiệp và 27 cụm công nghiệp khác nhau, cho thấy tầm quan trọng của việc quản lý môi trường tại các khu vực này.

1.1. Giới thiệu chung về Cụm Công Nghiệp Già Khê

CCN Già Khê là nơi tập trung nhiều doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực khác nhau, đặc biệt là ngành công nghiệp nhựa và giấy. Các công ty tiêu biểu bao gồm Công ty TNHH Khải Thừa Việt Nam, Công ty TNHH Khải Thần Việt Nam và Nhà máy sản xuất giấy KRAFT. Hoạt động sản xuất của các doanh nghiệp này tạo ra các nguồn chất thải khác nhau, bao gồm nước thải, khí thải và chất thải rắn, gây áp lực lên môi trường xung quanh. Việc đánh giá tác động của khu công nghiệp đến môi trường là rất quan trọng để có các biện pháp quản lý phù hợp.

1.2. Tầm quan trọng của Đánh Giá Quản Lý Môi Trường

Đánh giá quản lý môi trường giúp xác định các vấn đề môi trường đang tồn tại, đánh giá hiệu quả của các biện pháp xử lý nước thải KCN Già Khê và đề xuất các giải pháp cải thiện. Việc này không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn đảm bảo sự phát triển bền vững của CCN Già Khê. Theo kinh nghiệm từ các nước công nghiệp phát triển, việc xây dựng chiến lược phát triển kinh tế luôn phải kết hợp chặt chẽ với quy hoạch bảo vệ môi trường.

II. Thực Trạng Ô Nhiễm Môi Trường Tại KCN Già Khê Phân Tích

Hiện trạng ô nhiễm môi trường tại CCN Già Khê đang là một vấn đề đáng quan ngại. Các hoạt động sản xuất của các doanh nghiệp đã gây ra những tác động tiêu cực đến môi trường không khí, nước và đất. Cần có những đánh giá chi tiết về mức độ ô nhiễm và các nguồn gây ô nhiễm để có thể đưa ra các biện pháp xử lý hiệu quả. Theo trích yếu luận văn, môi trường không khí xung quanh đã có dấu hiệu ô nhiễm nhẹ, hàm lượng bụi lơ lửng tại 01 điểm giám sát vượt quy chuẩn 1,17 lần.

2.1. Ô nhiễm Nước Thải và Tác Động Đến Môi Trường Nước

Nước thải từ các nhà máy trong CCN Già Khê chứa nhiều chất ô nhiễm, bao gồm các chất hữu cơ, chất rắn lơ lửng và các kim loại nặng. Việc xả thải trực tiếp ra môi trường mà không qua xử lý hoặc xử lý không đạt tiêu chuẩn đã gây ra ô nhiễm nước mặt và ảnh hưởng đến hệ sinh thái thủy sinh. Mẫu nước thải của Công ty TNHH Khải Thừa Việt Nam đợt tháng 06/2017 có 2 chỉ tiêu không đạt chuẩn QCVN 40:2011/BTNM đó là pH thấp hơn từ 1,1 đến 1,8 lần, N tổng số cao hơn 1,3 lần.

2.2. Ô nhiễm Không Khí và Ảnh Hưởng Đến Sức Khỏe Cộng Đồng

Khí thải từ các nhà máy, đặc biệt là từ quá trình đốt nhiên liệu và sản xuất nhựa, chứa nhiều chất độc hại như bụi, SO2, NOx và các hợp chất hữu cơ bay hơi. Ô nhiễm không khí không chỉ gây ảnh hưởng đến môi trường mà còn đe dọa sức khỏe của người dân sống xung quanh CCN Già Khê. Nguồn gây ô nhiễm chủ yếu do hoạt động lưu thông của các phương tiện giao thông, ô nhiễm xảy ra cục bộ, tại từng thời điểm nhất định.

2.3. Quản lý Chất Thải Rắn và Nguy Cơ Ô Nhiễm Đất

Lượng chất thải rắn phát sinh từ các hoạt động sản xuất trong CCN Già Khê là rất lớn. Việc quản lý và xử lý chất thải rắn không đúng cách có thể gây ra ô nhiễm đất và ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nước ngầm. Ước tính lượng chất thải rắn sản xuất của cụm công nghiệp này khoảng hơn 3.000 tấn/năm, chất thải nguy hại hơn 1.200 tấn/năm, chất thải phát sinh từ quá trình xử lý nước thải hơn 11 tấn/năm.

III. Đánh Giá Quy Trình Quản Lý Môi Trường Tại KCN Già Khê Hiện Nay

Công tác quản lý môi trường tại CCN Già Khê đã được triển khai, tuy nhiên vẫn còn nhiều hạn chế và bất cập. Cần có những đánh giá khách quan về quy trình quản lý hiện tại để xác định những điểm yếu và đề xuất các giải pháp cải thiện. Các doanh nghiệp cũng hầu hết chưa có cán bộ chuyên trách về môi trường nên việc tiếp cận với các vấn đề môi trường mới hay bị gián đoạn, không tập trung cũng gây nên thiếu hiệu quả trong công tác bảo vệ môi trường tại từng doanh nghiệp.

3.1. Thực trạng Công tác Quản lý Môi trường của Ban Quản lý CCN

Ban Quản lý CCN có vai trò quan trọng trong việc giám sát và quản lý các hoạt động bảo vệ môi trường của các doanh nghiệp. Tuy nhiên, công tác quản lý của Ban Quản lý vẫn còn nhiều hạn chế, đặc biệt là trong việc kiểm tra, giám sát và xử lý các vi phạm về môi trường. Nguyên nhân là do chưa thật sự rõ ràng trong phân chia trách nhiệm, quyền hạn của Sở Tài nguyên và Môi trường và Ban quản lý cụm công nghiệp; trách nhiệm của Ban quan lý cụm công nghiệp dẫn đến việc đùn đẩy hoặc chồng chéo trách nhiệm giữa các bên.

3.2. Đánh giá Việc Thực Hiện Báo Cáo ĐTM của Doanh Nghiệp

Báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) là một công cụ quan trọng để đánh giá và giảm thiểu các tác động tiêu cực đến môi trường. Tuy nhiên, việc thực hiện báo cáo ĐTM của các doanh nghiệp trong CCN Già Khê vẫn còn nhiều hình thức, chưa đảm bảo tính khách quan và khoa học. Cần tăng cường công tác kiểm tra và giám sát việc thực hiện báo cáo ĐTM để đảm bảo tính hiệu quả.

3.3. Giám sát Quan Trắc Môi Trường Định Kỳ tại KCN Già Khê

Quan trắc môi trường định kỳ là một hoạt động quan trọng để theo dõi và đánh giá chất lượng môi trường. Tuy nhiên, việc quan trắc môi trường tại CCN Già Khê vẫn còn nhiều hạn chế, đặc biệt là về tần suất, địa điểm và các chỉ tiêu quan trắc. Cần có những cải tiến để đảm bảo tính chính xác và tin cậy của kết quả quan trắc.

IV. Giải Pháp Nâng Cao Quản Lý Môi Trường Tại KCN Già Khê

Để nâng cao hiệu quả quản lý môi trường tại CCN Già Khê, cần có những giải pháp đồng bộ và toàn diện, bao gồm cả giải pháp quản lý và giải pháp kỹ thuật. Các giải pháp này cần được thực hiện một cách nghiêm túc và có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan. Để tăng cường công tác bảo vệ môi trường cụm công nghiệp, giảm thiểu ô nhiễm môi trường do nước thải cụm công nghiệp cần tiến hành tổng hợp nhiều giải pháp trước tiên phải rà soát những doanh nghiệp xây dựng hệ thống xử lý nước thải nhưng hoạt động không hiệu quả chỉ mang tính chất đối phó.

4.1. Giải pháp Quản lý và Hoàn thiện Quy trình Quản lý

Cần hoàn thiện quy trình quản lý môi trường, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát và xử lý các vi phạm về môi trường. Đồng thời, cần nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ quản lý môi trường và tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng. Cần tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát hoạt động bảo vệ môi trường của các doanh nghiệp trong cụm công nghiệp và có chế tài thanh tra, xử phạt đủ mạnh đối với các cơ sở vi phạm.

4.2. Giải pháp Kỹ thuật Xử lý Ô nhiễm và Giảm Thiểu Tác Động

Cần đầu tư xây dựng và nâng cấp hệ thống xử lý nước thải tập trung, áp dụng các công nghệ xử lý tiên tiến và thân thiện với môi trường. Đồng thời, cần khuyến khích các doanh nghiệp áp dụng các biện pháp giảm thiểu ô nhiễm tại nguồn và sử dụng các nguyên vật liệu thân thiện với môi trường. Cần tăng cường công tác tuyên truyền, tổ chức các đợt tập huấn về bảo vệ môi trường trong cộng đồng các doanh nghiệp hoạt động trong cụm công nghiệp.

4.3. Nâng cao Ý thức Bảo vệ Môi trường cho Doanh Nghiệp

Cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục và nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho các doanh nghiệp và người dân. Đồng thời, cần khuyến khích các doanh nghiệp áp dụng các tiêu chuẩn ISO 14001 và thực hiện các chương trình sản xuất sạch hơn. Việc này sẽ giúp tạo ra một môi trường làm việc và sinh sống xanh, sạch, đẹp.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kinh Nghiệm Đánh Giá Quản Lý Môi Trường

Việc áp dụng các giải pháp quản lý môi trường cần được thực hiện một cách linh hoạt và phù hợp với điều kiện thực tế của CCN Già Khê. Đồng thời, cần học hỏi kinh nghiệm từ các khu công nghiệp khác đã thành công trong việc bảo vệ môi trường. Kinh nghiệm từ các khu công nghiệp khác cho thấy việc áp dụng các công nghệ xử lý tiên tiến và sự tham gia của cộng đồng là rất quan trọng.

5.1. Bài học Kinh nghiệm từ Các Khu Công Nghiệp Khác

Nghiên cứu và áp dụng các mô hình quản lý môi trường thành công từ các khu công nghiệp khác, đặc biệt là các khu công nghiệp đã đạt chứng nhận ISO 14001. Điều này giúp CCN Già Khê có thể học hỏi và áp dụng các phương pháp quản lý hiệu quả, tiết kiệm chi phí và thời gian.

5.2. Ứng dụng Công nghệ Quan Trắc Môi Trường Hiện Đại

Sử dụng các công nghệ quan trắc môi trường hiện đại để theo dõi và đánh giá chất lượng môi trường một cách chính xác và liên tục. Điều này giúp phát hiện sớm các vấn đề môi trường và có các biện pháp xử lý kịp thời.

VI. Kết Luận và Định Hướng Phát Triển Bền Vững KCN Già Khê

Việc đánh giá quản lý môi trường tại CCN Già Khê là một quá trình liên tục và cần có sự tham gia của tất cả các bên liên quan. Chỉ khi có sự phối hợp chặt chẽ và các giải pháp đồng bộ, CCN Già Khê mới có thể phát triển một cách bền vững và bảo vệ môi trường cho các thế hệ tương lai. Cần có những định hướng phát triển rõ ràng và các chính sách hỗ trợ để khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào các công nghệ xanh và thân thiện với môi trường.

6.1. Tầm quan trọng của Phát triển Bền vững Khu Công Nghiệp

Phát triển bền vững là mục tiêu hàng đầu của CCN Già Khê. Để đạt được mục tiêu này, cần có sự cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường. Điều này đòi hỏi sự nỗ lực của tất cả các bên liên quan, từ chính quyền địa phương đến các doanh nghiệp và người dân.

6.2. Kiến nghị và Đề xuất cho Tương lai KCN Già Khê

Đề xuất các chính sách hỗ trợ và khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào các công nghệ xanh và thân thiện với môi trường. Đồng thời, cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát và xử lý các vi phạm về môi trường để đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật. Cần có những định hướng phát triển rõ ràng và các chính sách hỗ trợ để khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào các công nghệ xanh và thân thiện với môi trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa tại Việt Nam đang diễn ra mạnh mẽ, thúc đẩy sự hình thành của hàng loạt cụm công nghiệp quy mô vừa và nhỏ. Tính đến hết năm 2016, cả nước đã thành lập 736 cụm công nghiệp với tổng diện tích 22.317 ha, trong đó 621 cụm đã đi vào vận hành sản xuất kinh doanh, thu hút hơn 10.680 dự án đầu tư. Riêng tại tỉnh Bắc Giang, theo báo cáo hiện trạng môi trường năm 2017, toàn tỉnh có 05 khu công nghiệp và 27 cụm công nghiệp đang hoạt động. Tuy nhiên, sự phát triển nóng về số lượng đã tạo ra áp lực nặng nề lên hệ sinh thái khi chỉ có khoảng 15,7% số cụm công nghiệp trên toàn quốc có hệ thống xử lý nước thải tập trung đi vào hoạt động ổn định.

Cụm công nghiệp Già Khê thuộc xã Tiên Hưng, huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang được thành lập năm 2011 với diện tích ban đầu là 17 ha, sau đó được mở rộng lên 32,06 ha vào năm 2015 theo Quyết định số 911/QĐ-UBND. Cụm công nghiệp tập trung 03 doanh nghiệp lớn chuyên về sản xuất hạt nhựa tái sinh, bao bì màng nhựa và giấy cuộn công nghiệp. Mục tiêu then chốt của nghiên cứu là đánh giá toàn diện cơ cấu tổ chức, các nguồn phát sinh chất thải và hiện trạng chất lượng môi trường không khí, nước, chất thải rắn tại Cụm công nghiệp Già Khê; từ đó làm rõ các tồn tại quản lý và đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả bảo vệ môi trường. Phạm vi nghiên cứu được thực hiện thực địa tại địa bàn Cụm công nghiệp Già Khê trong giai đoạn từ tháng 3/2017 đến tháng 3/2018. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu thực chứng có giá trị ứng dụng cao cho công tác quy hoạch và quản lý môi trường công nghiệp địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự tích hợp của hai khung lý thuyết nền tảng trong khoa học môi trường hiện đại:

• Lý thuyết phát triển bền vững: Nhấn mạnh sự cân bằng hài hòa giữa ba trụ cột chính là tăng trưởng kinh tế, công bằng xã hội và bảo vệ tài nguyên môi trường. Mô hình này đòi hỏi các khu vực phát triển công nghiệp tập trung phải kiểm soát triệt để tải lượng phát thải trong ngưỡng chịu tải của hệ sinh thái tự nhiên.
• Lý thuyết sinh thái công nghiệp và quản lý chu trình chất thải: Hướng tới việc tối ưu hóa dòng vật chất và năng lượng bên trong cụm công nghiệp, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn thông qua tái chế, tái sử dụng và kiểm soát nguồn thải từ đầu vào đến đầu ra.

Hệ thống khái niệm cốt lõi được chuẩn hóa theo quy định pháp luật Việt Nam:

• Cụm công nghiệp: Khu vực sản xuất công nghiệp tập trung có ranh giới địa lý xác định, quy mô vừa và nhỏ do chính quyền địa phương cấp phép và quản lý theo Nghị định số 68/2017/NĐ-CP và Quyết định số 105/2009/QĐ-TTg.
• Đánh giá tác động môi trường: Quá trình phân tích, dự báo các tác động môi trường của dự án đầu tư cụ thể theo Luật Bảo vệ môi trường 2014.
• Chất thải nguy hại và nước thải công nghiệp: Các dòng phát thải chứa yếu tố độc hại vượt ngưỡng quy định tại các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia chuyên ngành.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu phối hợp chặt chẽ giữa phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp, điều tra khảo sát thực địa sơ cấp và quan trắc môi trường thực nghiệm:

• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Nghiên cứu tiến hành lấy 05 mẫu không khí xung quanh (ký hiệu K1 đến K5) tại các vị trí tiếp giáp doanh nghiệp, cổng chính và tuyến đường Quốc lộ 31; lấy 03 mẫu nước thải công nghiệp (ký hiệu NT01, NT02, NT03) tại cống xả sau xử lý của 03 doanh nghiệp đại diện; lấy 02 mẫu nước mặt (NM01, NM02) trên mương tiêu tiếp nhận nước thải của cụm công nghiệp. Tần suất quan trắc nước được thực hiện thành 02 đợt vào tháng 6/2017 và tháng 12/2017. Đồng thời, tác giả thực hiện phỏng vấn sâu 03 cán bộ quản lý môi trường doanh nghiệp trong cụm công nghiệp và 01 cán bộ phụ trách môi trường xã Tiên Hưng.
• Phương pháp phân tích và lý do lựa chọn: Quy trình lấy mẫu, bảo quản và phân tích tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn quốc gia như TCVN 5067-1995 (mẫu khí), TCVN 5999-1995 (nước thải) và TCVN 6663-6:2011 (nước mặt). Các chỉ tiêu khí được đo nhanh bằng thiết bị Quintox Kane 9106 và phân tích bụi bằng máy lấy mẫu lưu lượng lớn Quick Take 30. Các chỉ tiêu hóa lý nước (pH, TSS, COD, BOD5, Tổng N, Tổng P, kim loại nặng) được phân tích trên thiết bị quang phổ hấp thụ nguyên tử AAS AA-7000 và Spectrophotometer UV-VIS U-2900 của Nhật Bản theo tiêu chuẩn quốc tế Standard Methods for the Examination of Water and Wastewater (ấn bản 21). Phương pháp phân tích dụng cụ hiện đại này được lựa chọn nhằm đảm bảo độ nhạy, tính khách quan và độ chính xác cao nhất cho dữ liệu nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã chỉ ra bức tranh thực trạng môi trường tại Cụm công nghiệp Già Khê với những số liệu cụ thể:

• Môi trường không khí: Nhìn chung chất lượng không khí tại hầu hết các điểm quan trắc đều nằm trong giới hạn cho phép của QCVN 05:2013/BTNMT. Tuy nhiên, hiện tượng ô nhiễm bụi lơ lửng cục bộ đã xuất hiện tại 01 điểm giám sát trên tuyến đường vận chuyển chính với nồng độ vượt 1,17 lần (tương đương 117% ngưỡng quy chuẩn). Nguyên nhân xuất phát từ lưu lượng phương tiện vận tải trọng tải lớn lưu thông trên tuyến Quốc lộ 31 và đường nội bộ.
• Môi trường nước thải và nước mặt: Chất lượng nước thải đầu ra tại một số doanh nghiệp chưa đạt yêu cầu theo QCVN 40:2011/BTNMT. Điển hình tại Công ty TNHH Khải Thừa Việt Nam trong đợt quan trắc tháng 6/2017, chỉ số pH thấp hơn quy chuẩn từ 1,1 đến 1,8 lần (tính axit cao), chỉ tiêu Nitơ tổng số vượt 1,3 lần quy chuẩn cho phép. Tại một số điểm xả thải khác, hàm lượng chất rắn lơ lửng (TSS) vượt 1,08 lần và nhu cầu oxy sinh hóa (BOD5) vượt từ 1,28 đến 1,48 lần giới hạn quy định.
• Tải lượng chất thải rắn và chất thải nguy hại: Tổng lượng rác thải sinh hoạt phát sinh hàng ngày trong cụm công nghiệp ước tính khoảng 1.075 kg/ngày. Lượng chất thải rắn sản xuất công nghiệp phát sinh mỗi năm vượt mức 3.000 tấn/năm; lượng chất thải nguy hại phát sinh ước tính hơn 1.200 tấn/năm (chiếm gần 40% tổng lượng rác thải rắn công nghiệp); lượng bùn thải phát sinh từ hệ thống xử lý nước thải đạt hơn 11 tấn/năm.
• Cơ cấu sử dụng đất và lao động: Cụm công nghiệp Già Khê có tổng diện tích 32,06 ha, trong đó đất xây dựng xí nghiệp và kho tàng chiếm 21,56 ha (tỷ lệ 67,28%), đất cây xanh và mặt nước đạt 4,71 ha (tỷ lệ 14,68%), đất giao thông chiếm 4,46 ha (tỷ lệ 13,94%). Toàn cụm công nghiệp hiện thu hút 2.755 lao động làm việc thường xuyên, tập trung lớn nhất tại Công ty TNHH Khải Thừa Việt Nam với 2.000 công nhân.

Thảo luận kết quả

Thực trạng ô nhiễm cục bộ về nước thải và bụi tại Cụm công nghiệp Già Khê xuất phát từ đặc thù công nghệ sản xuất bao bì nhựa PP, hạt nhựa tái sinh và sản xuất giấy Kraft. Đây là các ngành nghề có nhu cầu sử dụng nước tẩy rửa, phụ gia hóa chất và nhiệt lượng rất lớn. Dữ liệu chất lượng nước thải phân tích giữa đợt mùa mưa (tháng 6/2017) và đợt mùa khô (tháng 12/2017) có thể được trực quan hóa qua biểu đồ cột so sánh tương quan nồng độ BOD5, COD, TSS so với giới hạn cột B của QCVN 40:2011/BTNMT; đồng thời bảng ma trận tải lượng chất thải rắn theo từng doanh nghiệp sẽ làm nổi bật rõ ràng tỷ lệ phát sinh chất thải nguy hại trên từng tấn sản phẩm hoàn thiện.

Nguyên nhân cốt lõi của các hạn chế môi trường bắt nguồn từ việc cụm công nghiệp chưa hoàn thiện đồng bộ hệ thống xử lý nước thải tập trung; việc vận hành hệ thống xử lý cục bộ tại các nhà máy còn mang tính đối phó. Bên cạnh đó, sự phân định thẩm quyền quản lý giữa Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bắc Giang, UBND huyện Lục Nam và Ban Quản lý cụm công nghiệp vẫn còn hiện tượng chồng chéo, thiếu cơ chế giám sát thường xuyên. Đa số doanh nghiệp chưa bố trí cán bộ chuyên trách có trình độ chuyên môn sâu về khoa học môi trường, dẫn đến sự bị động trong xử lý sự cố và kiểm soát nguồn thải nguy hại tại nguồn.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả đánh giá thực trạng, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp mang tính chiến lược và khả thi nhằm kiện toàn công tác quản lý môi trường tại Cụm công nghiệp Già Khê:

1. Hoàn thiện cơ chế phân cấp quản lý và tổ chức nhân sự: Ban hành quy chế phối hợp rõ ràng giữa Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bắc Giang với UBND huyện Lục Nam trước quý II/2019. Quy định bắt buộc 100% doanh nghiệp có quy mô từ 500 lao động trở lên (như Khải Thừa với 2.000 lao động, Khải Thần với 715 lao động) phải thành lập bộ phận chuyên trách hoặc bố trí ít nhất 01 kỹ sư môi trường phụ trách giám sát liên tục.
2. Nâng cấp hạ tầng kỹ thuật xử lý chất thải: Đầu tư xây dựng và đưa vào vận hành trạm xử lý nước thải tập trung công suất thiết kế đáp ứng toàn bộ lưu lượng xả thải của cụm công nghiệp, đảm bảo 100% nước thải sau xử lý đạt QCVN 40:2011/BTNMT cột A trước khi xả ra mương tiêu sông Lục Nam. Quy chuẩn hóa các kho lưu giữ chất thải nguy hại với diện tích tối thiểu đáp ứng tải lượng hơn 1.200 tấn/năm theo đúng quy định Thông tư 36/2015/TT-BTNMT trước cuối năm 2019.
3. Áp dụng công cụ kinh tế và sản xuất sạch hơn: Triển khai thu phí bảo vệ môi trường đối với nước thải và chất thải rắn công nghiệp theo đúng tải lượng thực tế; thiết lập cơ chế hoàn tiền ký quỹ đối với hạt nhựa tái sinh nhằm giảm 15% đến 20% lượng chất thải rắn phát sinh sau 2 năm thực hiện.
4. Tăng cường thanh tra, giám sát và quan trắc định kỳ: Ban Quản lý phối hợp cơ quan chức năng nâng tần suất thanh kiểm tra đột xuất lên tối thiểu 4 lần/năm; lắp đặt hệ thống quan trắc nước thải tự động, truyền dữ liệu trực tiếp về Sở Tài nguyên và Môi trường để xử lý kịp thời các vi phạm vượt chuẩn xả thải.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị thực tiễn và học thuật cao, là tài liệu tham khảo đắc lực cho 4 nhóm đối tượng trọng điểm:

• Cơ quan quản lý nhà nước về môi trường: Sở Tài nguyên và Môi trường, Chi cục Bảo vệ Môi trường, Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Lục Nam sử dụng làm căn cứ thực tế để rà soát quy hoạch, hoàn thiện chính sách giám sát cụm công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Giang.
• Ban Quản lý và Chủ đầu tư hạ tầng cụm công nghiệp: Tham khảo quy hoạch cơ cấu sử dụng đất hợp lý (đạt tỷ lệ cây xanh 14,68%, đất hạ tầng kỹ thuật 2,66%) và phương án vận hành hệ thống thu gom nước thải, nước mưa tách rời trong các khu vực công nghiệp tập trung.
• Doanh nghiệp sản xuất ngành nhựa, bao bì và giấy: Các nhà máy đang hoạt động tại các cụm công nghiệp tham khảo quy trình phân loại, lưu chứa chất thải nguy hại và áp dụng công nghệ xử lý nước thải đặc thù cho ngành công nghiệp nhựa tái sinh.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành môi trường: Nguồn tư liệu nghiên cứu điển hình về phương pháp luận quan trắc hiện trường, phân tích dữ liệu phòng thí nghiệm và đánh giá quản lý môi trường cấp cơ sở.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao chỉ số pH và BOD5 trong nước thải tại Cụm công nghiệp Già Khê có thời điểm vượt quy chuẩn? Nước thải phát sinh từ quá trình rửa nguyên liệu nhựa tái sinh và công nghệ sản xuất giấy Kraft sử dụng nhiều hóa chất gốc axit và phụ gia hữu cơ. Khi hệ thống xử lý nước thải cục bộ của doanh nghiệp vận hành không liên tục, chỉ số pH giảm thấp hơn ngưỡng từ 1,1 đến 1,8 lần và BOD5 vượt ngưỡng cho phép 1,28 đến 1,48 lần so với QCVN 40:2011/BTNMT.

Khối lượng chất thải nguy hại tại cụm công nghiệp phát sinh mỗi năm là bao nhiêu và được kiểm soát như thế nào? Theo kết quả điều tra, lượng chất thải nguy hại phát sinh hàng năm ước tính hơn 1.200 tấn/năm, bao gồm dầu mỡ thải, giẻ lau dính dầu, bùn thải nguy hại và bao bì hóa chất. Doanh nghiệp cần ký hợp đồng chuyển giao trực tiếp cho các đơn vị có giấy phép xử lý chuyên ngành theo đúng quy định pháp luật.

Cơ cấu sử dụng đất tại Cụm công nghiệp Già Khê có đáp ứng tiêu chuẩn quy hoạch không? Tổng diện tích cụm công nghiệp là 32,06 ha; trong đó đất sản xuất công nghiệp chiếm 67,28% (21,56 ha) và diện tích đất cây xanh, mặt nước đạt 14,68% (4,71 ha). Tỷ lệ này đáp ứng tốt yêu cầu quy chuẩn xây dựng hiện hành về bảo đảm không gian cách ly và cảnh quan sinh thái tối thiểu từ 10% đến 15%.

Vấn đề tồn tại lớn nhất trong công tác quản lý môi trường tại cụm công nghiệp là gì? Tồn tại lớn nhất là thiếu cơ chế phối hợp thống nhất giữa Sở Tài nguyên và Môi trường với Ban Quản lý cụm công nghiệp, dẫn đến việc phân định trách nhiệm thanh tra, giám sát còn lỏng lẻo. Hơn nữa, việc thiếu vắng cán bộ chuyên trách môi trường tại doanh nghiệp khiến công tác kiểm soát ô nhiễm tại nguồn chưa đạt hiệu quả cao.

Doanh nghiệp sản xuất nhựa trong cụm công nghiệp cần thực hiện giải pháp kỹ thuật cấp bách nào? Doanh nghiệp cần hoàn thiện hệ thống tách dòng nước thải sản xuất và nước làm mát, đầu tư trạm xử lý nước thải cục bộ đạt chuẩn cột B trước khi đấu nối, đồng thời bố trí kho lưu chứa chất thải nguy hại đạt chuẩn với nền chống thấm và gờ ngăn tràn theo quy định.

Kết luận

Luận văn đã hoàn thành toàn diện các mục tiêu nghiên cứu với các đóng góp trọng tâm:

• Cung cấp bộ dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác về hiện trạng môi trường không khí, nước thải và chất thải rắn tại Cụm công nghiệp Già Khê quy mô 32,06 ha với 2.755 công nhân viên.
• Phát hiện chính xác các nguy cơ ô nhiễm cục bộ, bao gồm bụi lơ lửng vượt 1,17 lần và chỉ tiêu BOD5, Nitơ tổng trong nước thải vượt ngưỡng quy định tại các doanh nghiệp sản xuất nhựa và giấy.
• Nhận diện lượng chất thải nguy hại phát sinh lớn với hơn 1.200 tấn/năm, đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc kiểm soát chu trình chất thải công nghiệp.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp kỹ thuật, quản lý và kinh tế khả thi, có lộ trình triển khai rõ ràng từ năm 2019 nhằm nâng cao chất lượng môi trường khu vực.
• Thiết lập tài liệu tham khảo khoa học hữu ích cho công tác xây dựng chính sách quản lý cụm công nghiệp bền vững tại tỉnh Bắc Giang và các địa phương trên toàn quốc.

Các cơ quan quản lý và doanh nghiệp tại Cụm công nghiệp Già Khê cần nhanh chóng triển khai đồng bộ các khuyến nghị trong luận văn để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế gắn liền với bảo vệ môi trường bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM MA THỊ PHƯƠNG ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG TẠI CỤM CÔNG NGHIỆP GIÀ KHÊ XÃ TIÊN HƯNG – HUYỆN LỤC NAM – TỈNH BẮC GIANG Ngành: Khoa học môi trường Mã số: 8440301 Người hướng dẫn khoa học: TS. Đinh Thị Hải Vân NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Kết quả nghiên cứu của luận văn là những đóng góp riêng dựa trên số liệu khảo sát thực tế, trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Những kết quả nghiên cứu kế thừa các công trình khoa học khác đều được trích dẫn theo đúng quy định.

Nếu luận văn có sự sao chép từ các công trình khoa học khác, tác giả xin hoàn toàn chịu trách nhiệm. Hà Nội, ngày tháng năm 2018 Tác giả luận văn Ma Thị Phương i LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành tốt luận văn tốt nghiệp này, ngoài sự nỗ lực của bản thân, tôi đã nhận được sự quan tâm, giúp đỡ nhiệt tình của các tập thể, cá nhân trong và ngoài trường. Trước hết tôi xin chân thành cảm ơn các thầy, cô giáo Khoa Môi trường và các thầy cô giáo trường Học viện Nông Nghiệp Việt Nam đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn tốt nghiệp. Đặc biệt tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới TS.

Đinh Thị Hải Vân đã tận tình giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn tốt nghiệp này. Tôi xin chân thành cảm ơn tới các cán bộ, kỹ thuật viên Trung tâm Quan trắc Tài Nguyên & Môi trường – Sở Tài nguyên Môi trường Bắc Giang; Các sở ban ngành thuộc UBND tỉnh Bắc giang và thành phố Bắc Giang đã nhiệt tình giúp đỡ và tạo mọi điều kiện cho tôi thực hiện luận văn. Cuối cùng, tôi muốn gửi lời cảm ơn chân thành tới gia đình, bạn bè và người thân đã luôn bên cạnh tạo điều kiện và giúp đỡ tôi trong thời gian tôi học tập, rèn luyện tại trường Học viện Nông Nghiệp Việt Nam. Hà Nội, ngày tháng năm 2018 Tác giả luận văn Ma Thị Phương ii MỤC LỤC Lời cam đoan.

ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. v Danh mục bảng biểu. v Danh mục hình.

vii Trích yếu luận văn. viii Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Giả thuyết khoa học.

Mục tiêu nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mớı, ý nghĩa khoa học và thực tıễn. Tổng quan tài liệu.

Những vấn đề về công nghiệp hóa. Một số khái niệm cơ bản. Công nghiệp hóa, đô thị hóa và môi trường. Tình hình phát triển các CCN ở Việt Nam.

Quá trình hình thành và phát triển CCN ở Việt Nam. Định hướng phát triển các CCN nước ta trong thời gian tới. Hiện trạng môi trường các KCN, CCN ở Việt Nam. Ô nhiễm nước mặt do nước thải công nghiệp.

Ô nhiễm không khí do khí thải công nghiệp. Chất thải rắn công nghiệp. Công tác quản lý môi trường KCN ở Việt Nam. Các vấn đề còn tồn tại trong công tác quản lý môi trường.

Vật liệu và phương pháp nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.

Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp thu thập thông tin thứ cấp. Phương pháp thu thập thông tin sơ cấp.

Phương pháp lấy mẫu, phân tích mẫu. Phương pháp so sánh. Phương pháp tổng hợp, xử lý số liệu. Kết quả và thảo luận.

Khái quát về cụm công nghiệp Già Khê, xã Tiên Hưng, huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang. Điều kiện tự nhiên. Sự phát triển của Cụm công nghiệp Già Khê. Quy trình, công nghệ sản xuất và nhu cầu sử dụng nguyên, nhiên liệu.

Hiện trạng môi trường tại cụm công nghiệp Già Khê. Hiện trạng nước thải. Chất thải rắn của các doanh nghiệp. Công tác quản lý môi trường và những vấn đề tồn tại trong công tác quản lý môi trường của cụm công nghiệp Già Khê.

Thực trạng công tác quản lý môi trường của Ban Quản lý CCN. Một số vấn đề còn tồn tại trong công tác quản lý môi trường tại CCN Già Khê. Đề xuất giải pháp nâng cao công tác quản lý môi trường tại cụm công nghiệp Già Khê. Giải pháp quản lý.

Giải pháp kỹ thuật. Các giải pháp tuyên truyền, nâng cao ý thức bảo vệ môi trường. Kết luận và kiến nghị. 77 Tài liệu tham khảo.

80 iv DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BTNMT Bộ Tài nguyên Môi trường CCN Cụm công nghiệp CHXHCN Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam CT-UB Chỉ thị-Ủy ban CTCN Chất thải công nghiệp CTNH Chất thải nguy hại CTR Chất thải rắn CTRCN Chất thải rắn công nghiệp CTRNH Chất thải rắn nguy hại ĐTM Đánh giá tác động môi trường HTMT Hiện trạng môi trường KCN Khu công nghiệp KKT Khu kinh tế KCX Khu chế xuất KTTV Khí tượng thủy văn NĐ- CP Nghị định- Chính phủ ÔNMT Ô nhiễm môi trường PTBV Phát triển bền vững QCVN Quy chuẩn Việt Nam QĐ- TTg Quyết định của Thủ tướng TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam TT Thông tư TNHH Trách nhiệm hữu hạn UBND Ủy ban nhân dân v DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 2. Đặc trưng thành phần nước thải của một số ngành công nghiệp. Phân loại từng nhóm ngành sản xuất có khả năng gây ô nhiễm. Thành phần trung bình các chất trong chất thải rắn của một số KCN phía Nam.

Danh mục các vị trí lấy mẫu nước. Danh mục các vị trí lấy mẫu khí. Các phương pháp và thiết bị phân tích các chỉ tiêu môi trường. Bảng cơ cấu ngành nghề sản xuất các doanh nghiệp trong CCN Già Khê.

Cơ cấu sử dụng đất CCN Già Khê. Nguyên, nhiên liệu đầu vào sử dụng cho quá trình hoạt động của công ty Khải Thừa và Khải Thần Việt Nam. Nguyên, nhiên liệu đầu vào sử dụng cho quá trình hoạt động của nhà máy sản xuất giấy Kraft. Hiện trạng nước thải tại các nhà máy trong CCN Già Khê.

Kết quả phân tích chất lượng nước thải tại điểm xả thải ra cống thải chung tại một số doanh nghiệp. Kết quả phân tích mẫu nước mặt. Lượng phát sinh và thành phần chất thải rắn. Đặc điểm vi khí hậu và tiếng ồn.

Chất lượng môi trường không khí xung quanh tại CCN Già Khê. Đặc điểm vi khí hậu và tiếng ồn. Chất lượng môi trường không khí xung quanh tại một số doanh nghiệp trong CCN Già Khê. Tình hình thực hiện công tác quản lý môi trường tại CCN Già Khê.

Các biện pháp xử lý nước thải các doanh nghiệp trong CCN Già Khê. Các biện pháp xử lý khí thải các trong CCN Già Khê. Đặc điểm các kho lưu trữ chất thải các doanh nghiệp. 63 vi DANH MỤC HÌNH Hình 2.

Mối tương quan giữa phát triển KCN và các vấn đề môi trường. Diễn biến nhiệt độ trung bình năm 2017 của tỉnh Bắc Giang. Diễn biến lượng mưa năm 2017 của Bắc Giang. Quy trình quản lý chất thải nguy hại.

Quy trình vận chuyển bùn thải. Đề xuất mô hình quản lý chất thải rắn công nghiệp. 72 vii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Ma Thị Phương Tên Luận văn: Đánh giá thực trạng công tác quản lý môi trường tại cụm công nghiệp Già Khê – xã Tiên Hưng – huyện Lục Nam – tỉnh Bắc Giang Ngành: Khoa Học Môi Trường Mã số: 8440301 Tên cơ sở đào tạo: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu Mục đích nghiên cứu của đề tài “Đánh giá thực trạng công tác quản lý môi trường tại cụm công nghiệp Già Khê – xã Tiên Hưng – huyện Lục Nam – tỉnh Bắc Giang” là: Đánh giá cơ cấu tổ chức, tình hình hoạt động và các nguồn phát sinh chất thải của Cụm công nghiệp Già Khê; Đánh giá hiện trạng môi trường và công tác quản lý môi trường, từ đó chỉ ra những thuận lợi, khó khăn và những vấn đề tồn tại trong công tác quản lý môi trường để đưa ra được các giải pháp nâng cao chất lượng quản lý môi trường trong cụm công nghiệp Già Khê. Phương pháp nghiên cứu Để thực hiện được nghiên cứu này, đề tài đã áp dụng các phương pháp chính sau đây: Thu thập các số liệu thứ cấp về điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội.

từ Phòng tài nguyên Môi trường huyện Lục Nam; cán bộ quản lý môi trường tại xã Tiên Hưng, huyện Lục Nam. Khảo sát thực địa, điều tra thu thập các số liệu sơ cấp được thu thập thêm từ điều tra 03 cán bộ của cụm công nghiệp về phương pháp thu gom, xử lý nước thải, vận chuyển, xử lý rác thải. Phương pháp lấy mẫu điều tra đánh giá mức độ ô nhiễm được thực hiện trên cơ sở tuân thủ theo Tiêu chuẩn Quốc gia về lấy mẫu và đánh giá chất lượng lấy 05 mẫu nước, 05 mẫu không đại diện cho cụm công nghiệp. Dựa vào kết quả thu thập được từ khảo sát thực tế, ta đem so sánh, phân tích với các tiêu chuẩn, quy chuẩn về môi trường hiện hành để đánh giá chất lượng môi trường địa bàn nghiên cứu để đánh giá mức độ ô nhiễm môi trường, từ đó phân tích nguyên nhân và đưa ra giải pháp quản lý môi trường phù hợp tại cụm công nghiệp Già Khê.

Kết quả chính và kết luận Sự phát triển cụm công nghiệp Già Khê bao gồm Công ty TNHH Khải Thừa Việt Nam, Công ty TNHH Khải Thần Việt Nam, Nhà máy sản xuất giấy KRAFT với những ngành nghề: Sản xuất bao bì nhựa PP thông thường, bao lưới, lưới che nắng, túi PE, nhựa tái sinh. Sản xuất, kinh doanh giấy cuộn, phụ gia ngành giấy. Đa phần các viii doanh nghiệp đang hoạt động tại cụm công nghiệp đều sản xuất và phát sinh nước thải, khí thải, chất thải rắn công nghiệp và gây tác động đến môi trường đặc biệt trong lĩnh vực công nghiệp nhựa. Về hiện trạng môi trường cụm công nghiệp Già Khê - Môi trường không khí xung quanh đã có dấu hiệu ô nhiễm nhẹ, hàm lượng bụi lơ lửng tại 01 điểm giám sát vượt quy chuẩn 1,17 lần.

Nguồn gây ô nhiễm chủ yếu do hoạt động lưu thông của các phương tiện giao thông, ô nhiễm xảy ra cục bộ, tại từng thời điểm nhất định. Mẫu nước thải của Công ty TNHH Khải Thừa Việt Nam đợt tháng 06/2017 có 2 chỉ tiêu không đạt chuẩn QCVN 40:2011/BTNM đó là pH thấp hơn từ 1,1 đến 1,8 lần, N tổng số cao hơn 1,3 lần.