phần mở đầu và kết luận, nội dung luận văn đƣợc cấu trúc thành 3 chƣơng: CHƢƠNG 1. CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ PHÂN HẠNG ĐẤT ĐAI VÀ ĐỊNH HƢỚNG SỬ DỤNG ĐẤT THEO HƢỚNG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG. ĐÁNH GIÁ ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ - XÃ HỘI LIÊN QUAN ĐẾN QUẢN LÝ, SỬ DỤNG ĐẤT TRỒNG LÚA TRÊN ĐỊA BÀN XÃ YÊN LÂM. ĐÁNH GIÁ PHÂN HẠNG ĐẤT TRỒNG LÚA PHỤC VỤ CHO CÔNG TÁC QUẢN LÝ VÀ SỬ DỤNG TRÊN ĐỊA BÀN XÃ YÊN LÂM.
5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1. CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ PHÂN HẠNG ĐẤT ĐAI VÀ ĐỊNH HƢỚNG SỬ DỤNG ĐẤT THEO HƢỚNG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG. Tổng quan các công trình nghiên cứu. Các nghiên cứu về đánh giá đất đai trên thế giới.
Đánh giá đất theo quan điểm của Nga (Liên Xô cũ): Xuất phát từ quan điểm phát sinh thổ nhƣỡng của Docutraep, trƣờng phái này cho rằng; đánh giá đất đai trƣớc hết phải xem xét loại đất (thổ nhƣỡng) và chất lƣợng tự nhiên của đất, ó là các chỉ tiêu mang tính khách quan và đáng tin cậy. Nội dung đánh giá đất bao gồm đánh giá chung về đất nông nghiệp của vùng và đánh giá riêng về đất canh tác của từng xí nghiệp nông nghiệp dựa trên những tính chất tự nhiên của đất, lấy năng suất và hiệu quản kinh tế của cây lúa mì làm tiêu chuẩn để so sánh. Đơn vị đánh giá đất là các nhóm đất bao gồm: đất trồng cây nông nghiệp có tƣới, đất nông nghiệp đƣợc tiêu úng, đất trồng cây lâu năm và cây ăn quả, đất trồng cỏ và đồng cỏ chăn thả. Hệ thống các chỉ tiêu chủ yếu dùng trong đánh giá đất gồm: - Tính chất thổ nhƣỡng và nông hóa của đất.
- Năng suất cây trồng nông nghiệp. - Sản lƣợng và tổng giá trị sản lƣợng. - Lợi nhuận thuần túy. - Thu nhập chênh lệch.
- Hoàn vốn chi phí. Đánh giá đất chủ yếu dựa trên cơ sở các đặc tính khí hậu, địa hình địa mạo, thổ nhƣỡng, nƣớc ngầm và thực vật. Nguyên tắc đánh giá mức độ thích hợp là chia khả năng sử dụng đất thành các nhóm và lớp trong đó nhóm đất thích hợp đƣợc tách ra theo sự khác biệt về loại hình thổ nhƣỡng nhƣ địa hình, mẫu chất, thành phần cơ giới, chế độ nƣớc. Qui trình đánh giá đất đƣợc thực hiện theo 3 bƣớc: - Bƣớc 1: Đánh giá lớp phủ thổ nhƣỡng theo các tính chất tự nhiên và đƣợc thể hiện bằng thang điểm.
6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Bƣớc 2: Đánh giá khả năng sản xuất của đất đai. - Bƣớc 3: Đánh giá kinh tế đất bằng cách sử dụng các chỉ tiêu nhƣ năng suất, thu nhập thuần, chi phí hoàn vốn và thu nhập chênh lệch (địa tô chênh lệch). Kết quả đánh giá đất đai cho vùng/khu vực cần đánh giá là phân định đƣợc các hạng đất bằng cách cho điểm các yếu tố trên cở sở thang điểm chuẩn đã đƣợc xây dựng thống nhất cho vùng đánh giá. Theo quyết định của Chính phủ, công tác đánh giá đất đai đƣợc tiến hành trên toàn Liên bang và đƣợc Bộ Nông nghiệp chủ trì.
Công tác đánh giá đất đai nhằm mục đích: - Xác định hiệu quả kinh tế sử dụng đất. - Đánh giá và so sánh hoạt động kinh doanh của các xí nghiệp. - Dự kiến số lƣợng và giá thành sản phẩm. - Hoàn thiện kế hoạch sản xuất và xây dựng các đồ án quy hoạch.
Các kết quả đánh giá đất của Liên Xô cũ đã giúp cho việc thống kê tài nguyên đất đai và hoạch định chiến lƣợc sử dụng, quản lý nguồn tài nguyên đất trong phạm vi toàn Liên bang Xô Viết. [13] Quan điểm đánh giá đất theo trường phái của Mỹ: Đây là trƣờng phái đánh giá đất dựa trên cở sở phân loại định lƣợng thổ nhƣỡng (Soil Taxonomy), xem xét các tính chất của từng đất theo tiêu chuẩn đƣợc định lƣợng. Tại Mỹ hiện nay đang ứng dụng rộng rãi hai phƣơng pháp: phƣơng pháp tổng hợp và phƣơng pháp yếu tố, chủ yếu dựa trên khả năng khai thác và hiệu quả kinh tế sử dụng đất. Ở mức tổng quát, Mỹ đã phân hạng đất đai bằng phƣơng pháp quy nhóm đất phục vụ sản xuất nông - lâm nghiệp gọi là đánh giá tiềm năng đất.
Phƣơng pháp tổng hợp: Phân chia lãnh thổ tự nhiên và đánh giá đất thông qua năng suất cây trồng nhiều năm (10 năm). Phƣơng pháp yếu tố: Thống kê các yếu tố tự nhiên, xác định tính chất đất và phƣơng hƣớng cải tạo. Các yếu tố đánh giá là: Độ dày tầng đất, thành phần cơ giới, độ thẩm thấu, chất lẫn vào, hàm lƣợng các độc tố, muối, địa hình, mức độ xói mòn và khí hậu. Việc đánh giá đất này không chỉ dựa trên năng suất cây trồng trên các loại đất mà còn thống kê các chi phí và thu nhập.
Trong trƣờng hợp này lợi nhuận tối đa đƣợc chọn làm mốc so sánh cho các loại hình khác nhau trên cùng một loại đất. [17] Bằng việc quy nhóm đất sản xuất phục vụ sản xuất đất nông-lâm nghiệp, toàn bộ 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nƣớc Mỹ đƣợc chia làm 8 lớp. Bốn lớp đầu có khả năng sản xuất nông nghiệp, trong đó lớp I ít hoặc không có hạn chế và hạn chế tăng dần ở các lớp II, III, IV. Ba lớp V, VI, VII không có khả năng sản xuất nông nghiệp mà chỉ có khả năng sản xuất lâm nghiệp hoặc chăn thả gia súc.
Lớp thứ VIII là các vùng đất hoàn toàn không có khả năng sản xuất nông-lâm nghiệp nhƣ đầm lầy, khe vực, cát trắng… Trong hệ thống đánh giá đất đai này, khả năng sản xuất của đất đai giảm dần và những hạn chế tăng dần từ lớp I đến lớp VIII. Mức độ chi tiết hơn, các lớp đƣợc chia nhỏ thành những lớp phụ. Những lớp phụ trong một lớp khác nhau về tính chất các hạn chế. Chi tiết hơn nữa các lớp phụ lại chia nhỏ hơn thành các đơn vị khả năng đất đai.
Ngoài ra ở Mỹ còn có hệ thống đánh giá đất đai dành riêng cho công tác thủy lợi. Do dành riêng cho một mục đích sử dụng nên phƣơng pháp này đã xem xét đến mặt kinh tế và đánh giá theo định lƣợng. Công tác đánh giá đất ở Canada: Canada đánh giá đất theo các yếu tố tự nhiên của đất và theo năng suất cây trồng (ngũ cốc) nhiều năm. Trong đó lấy cây lúa mỳ làm tiêu chuẩn để đánh giá.
Nếu trong đơn vị sản xuất có nhiều loại cây trồng thì đƣợc dùng hệ số chuyển đổi ra cây lúa mỳ. Các chỉ tiêu dùng trong đánh giá đất đƣợc chú ý là: thành phần cơ giới, cấu trúc đất, mức độ muối độc, mức độ xói mòn đất và chất lẫn vào. Trên cơ sở đó đất ở Canada đƣợc chia làm 7 nhóm: Nhóm 1: Thích hợp với nhiều loại cây hơn cả, ít và không có hạn chế. Nhóm 2: Khả năng thích hợp với một số cây trồng.
Có hạn chế chính là xói mòn, khí hậu không thuận lợi, nghèo dinh dƣỡng. Nhóm 3: Chỉ thích hợp với một số ít cây trồng, có nhiều hạn chế về: độ dốc lớn, xói mòn mạnh, thành phần cơ giới nặng, nghèo dinh dƣỡng. Nhóm 4: Thích hợp với rất ít cây trồng. Hạn chế chính là khí hậu khắc nghiệt, bị xói mòn mạnh không có khả năng giữ nƣớc.
Nhóm 5: Ít trồng đƣợc cây hàng năm, chỉ trồng đƣợc cây lâu năm nhƣng yêu cầu đầu tƣ cao. Nhóm 6: Đất chỉ dùng đƣợc vào chăn thả gia súc. Nhóm 7: Hoàn toàn không có khả năng sản xuất nông nghiệp. [14] Công tác đánh giá đất ở Anh: Anh tồn tại 2 phƣơng pháp đánh giá đất: Đánh giá đất dựa hoàn toàn vào điều kiện tự nhiên.
Phƣơng pháp này không chú 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ý đến sự tham gia của con ngƣời mà chỉ chủ yếu dựa vào độ phì tự nhiên và đƣợc chia làm 3 nhóm: Nhóm yếu tố con ngƣời không thể thay thế đƣợc nhƣ khí hậu, vị trí, địa hình, độ dày tầng đất, thành phần cơ giới. Nhóm các yếu tố mà con ngƣời có thể cải tạo đƣợc nhƣng cần phải đầu tƣ cao nhƣ tƣới tiêu, thau chua rửa mặn,… Nhóm các yếu tố mà con ngƣời có thể cải tạo đƣợc bằng các biện pháp canh tác thông thƣờng nhƣ điều hoà dinh dƣỡng trong đất, cải thiện độ chua,… Đánh giá đất căn cứ hoàn toàn vào năng suất thực tế. Kết quả đánh giá dựa trên số liệu thống kê năng suất cây trồng thực tế qua nhiều năm. Việc đánh giá này gặp nhiều khó khăn và không khách quan vì năng suất cây trồng phụ thuộc vào loại cây trồng đƣợc chọn và khả năng của ngƣời sử dụng.
Trên cơ sở phƣơng pháp đánh giá đất đai thứ nhất, đất đai ở Anh đƣợc chia làm 5 nhóm: Nhóm 1: gồm các loại đất thuận lợi nhiều mặt để sản xuất nông nghiệp, trồng đƣợc nhiều loại cây và cho năng suất cao. Nhóm 2: đất có một số yếu tố hạn chế nhƣng ảnh hƣởng không lớn, có khả năng thích hợp với nhiều loại cây trồng trừ các loại cây ăn quả. Nhóm 3: đất có chất lƣợng trung bình, thích hợp cho đồng cỏ và một số ít cây lƣơng thực, tầng đất mỏng, địa hình mấp mô, khí hậu lạnh. Nhóm 4: nghèo dinh dƣỡng canh tác khó khăn, chỉ thích hợp với các cây trồng không cần đầu tƣ cao.
Nhóm 5: đất đồng cỏ chăn nuôi, không trồng đƣợc cây lƣơng thực. [15] Đánh giá đất ở Ấn Độ: Ở Ấn Độ đánh giá đất dựa trên phƣơng trình đƣợc Mêta và Raychaudhuri xây dựng năm 1961: Y (sức sản xuất) = FA x FB x FC x FX Trong đó: A: Độ dày tầng đất và đặc tính của nó B: Thành phần cơ giới của lớp đất mặt C: Độ dốc bề mặt X: Các yếu tố biến động nhƣ tƣới tiêu, mức độ dinh dƣỡng, độ xói mòn. Tuỳ thuộc vào điều kiện cụ thể của vùng đánh giá mà chọn các yếu tố thích hợp. Mỗi yếu tố chia thành nhiều cấp và tính theo phần trăm (%).
9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Bằng phƣơng pháp này, đất đai ở Ấn Độ đƣợc chia thành 6 nhóm: Nhóm 1: thƣợng hảo hạng, 80 – 100% đất có thể trồng bất kỳ loại cây nào cũng cho năng suất cao. Nhóm 2: 60 – 79% đất có thể trồng bất kỳ cây trồng nào nhƣng cho năng suất thấp hơn. Nhóm 3: nhóm trung bình, 40 –59% đất có thể trồng đƣợc một số cây. Nhóm 4: nhóm nghèo, 20 – 39% đất chỉ trồng đƣợc một số cây có chọn lọc.
Nhóm 5: rất nghèo, 10 – 19% làm bãi chăn thả. Nhóm 6: có dƣới 10% đất dùng vào nông nghiệp.