MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết đề tài Đất đai là nguồn tài nguyên thiên nhiên, tài sản quốc gia quý báu, là địa bàn để phân bố dân cư và các hoạt động kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh; là nguồn vốn, nguồn nội lực để xây dựng và phát triển bền vững quốc gia. Đất đai là có hạn, con người không thể sản xuất được đất đai mà chỉ có thể chuyển mục đích sử dụng từ mục đích này sang mục đích khác. Đất đai có độ màu mỡ tự nhiên, nếu chúng ta biết sử dụng và cải tạo hợp lý thì đất đai không bị thoái hoá mà ngược lại đất đai lại càng tốt hơn.
Trong những năm gần đây, dưới tác động của sự phát triển nhanh về kinh tế cũng như sự gia tăng nhanh về số dân, nhu cầu về đất đai theo đó mà tăng mạnh. Từ đó, đòi hỏi các cấp quản lý phải tiến hành quy hoạch sử dụng đất đai nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, phát triển kinh tế - xã hội, tạo điều kiện bảo vệ đất và bảo vệ môi trường. Cũng như các địa phương khác trong cả nước, nhằm thích ứng với tình hình mới, huyện Nga Sơn (tỉnh Thanh Hóa) cũng đã tiến hành quy hoạch sử dụng đất. Trong những năm qua, quy hoạch sử dụng đất huyện Nga Sơn đã có tác động rất lớn về nhiều mặt đối với các hoạt động kinh tế - xã hội của địa phương.
Với nhiệm vụ chủ yếu là thiết lập cơ cấu và sử dụng hợp lý các loại đất (đất nông nghiệp, đất phi nông nghiệp và đất chưa sử dụng) và các loại hình cụ thể của từng loại đất trên phạm vi toàn huyện, quy hoạch sử dụng đất huyện Nga Sơn được đưa ra nhằm đáp ứng nhu cầu đất đai cho các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh giai đoạn 2011 - 2020. Với mục đích đánh giá kết quả thực hiện quy hoạch sử dụng đất của huyện Nga Sơn giai đoạn 2001 - 2010, trên cơ sở đó, đề xuất một số giải pháp để thực hiện quy hoạch sử dụng đất của địa phương giai đoạn 2011 - 2020; Do vậy tôi chọn đề tài: “Đánh giá kết quả thực hiện quy hoạch sử dụng đất huyện Nga Sơn tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2001 – 2010 ”. Mục tiêu nghiên cứu - Đánh giá kết quả thực hiện quy hoạch sử dụng đất của huyện Nga Sơn tỉnh Thanh Hóa trong giai đoạn 2001 – 2010. Page 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Đề xuất một số giải pháp hỗ trợ thực hiện quy hoạch sử dụng đất của huyện Nga Sơn tỉnh Thanh Hóa trong giai đoạn 2011 - 2020.
Nhiệm vụ nghiên cứu - Nghiên cứu tổng quan về cơ sở khoa học quy hoạch sử dụng đất huyện Nga Sơn. - Đánh giá kết quả thực hiện quy hoạch sử dụng đất của huyện Nga Sơn 2001 – 2010. - Đề xuất một số giải pháp nâng cao chất lượng lập và thực hiện quy hoạch sử dụng đất của huyện Nga Sơn giai đoạn 2011 – 2020. Giới hạn phạm vi 4.
Giới hạn phạm vi - Phạm vi nghiên cứu: Huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hoá. - Một số quy hoạch đại diện cho các chỉ tiêu quy hoạch bị thay đổi so với phương án được duyệt. Đối tượng nghiên cứu - Điều kiện tự nhiên và điều kiện kinh tế - xã hội của huyện Nga Sơn. - Tình hình lập và thực hiện quy hoạch sử dụng đất của huyện Nga Sơn 2001 – 2010.
Quan điểm nghiên cứu - Quan điểm hệ thống: Trên cơ sở các tài liệu thu thập được, luận văn tiến hành phân tích một cách đầy đủ và có hệ thống toàn bộ các vấn đề về quy hoạch sử dụng đất của huyện. - Quan điểm tổng hợp – lãnh thổ: Việc tổng hợp và phân tích đầy đủ các số liệu liên quan đến vấn đề nghiên cứu trong luận văn luôn gắn với phạm vi lãnh thổ nhất định, ở đây phạm vi lãnh thổ cụ thể chính là địa bàn huyện Nga Sơn. Đồng thời, việc tìm hiểu quy hoạch sử dụng đất của huyện cũng không thể tách rời với quy hoạch tổng thể huyện Nga Sơn, điều này xuất phát từ quan điểm tổng hợp của luận văn. - Quan điểm lịch sử - viễn cảnh: Đề tài nghiên cứu luôn đặt trong một bối cảnh lịch sử cụ thể nhất định mà ở đó có quá khứ, hiện tại và tương lai của đối tượng đang nghiên cứu.
Từ quá khứ đến hiện tại của đối tượng cho ta một quá trình phát triển, từ đó, có những dự cảm cho tương lai và đưa ra những giải pháp phát triển mang tính đón đầu. - Quan điểm phát triển bền vững: Phát triển bền vững luôn là mục đích cuối cùng của mọi quá trình nghiên cứu. Đề tài này cũng vậy, trên cơ sở tìm hiểu hiện trạng phát triển của đối tượng, luôn có cách nhìn nhận biện chứng về những mặt lợi, mặt hại của các đối Page 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tượng nghiên cứu; từ đó có những kiến giải hướng đến sự phát triển bền vững nhất, mà ở đó đảm bảo sự hài hòa giữa các lợi ích phát triển kinh tế, môi trường và văn hóa. Phƣơng pháp nghiên cứu - Phương pháp thu thập tài liệu, số liệu: sử dụng để thu thập thông tin, tư liệu, số liệu về kết quả thực hiện quy hoạch sử dụng đất của huyện Nga Sơn giai đoạn 2001 - 2010.
- Phương pháp phân tích, khảo sát tổng hợp: Phân loại tài liệu, số liệu đã công bố, phân tích, đánh giá lựa chọn các tài liệu, số liệu cần thiết cho đề tài nghiên cứu. So sánh số liệu qua các năm để thấy được sự thay đổi về cơ cấu sử dụng đất đai và các yếu tố liên quan đến đề tài nghiên cứu. - Phương pháp điều tra, khảo sát thực tế: Thực hiện điều tra thực tế bằng phương pháp sử dụng phiếu điều tra và phỏng vấn các đối tượng liên quan với vấn đề nghiên cứu; Thu thập và nghiên cứu các hồ sơ, tài liệu, số liệu, văn bản liên quan đến vấn đề nghiên cứu nhằm rà soát, phát hiện và hệ thống các vấn đề cần thiết. - Phương pháp thống kê: sử dụng để thống kê các số liệu về tình hình quản lý đất đai, hiện trạng sử dụng đất đai và biến động đất đai của huyện Nga Sơn.
- Phương pháp kế thừa: Kế thừa có chọn lọc các kết quả nghiên cứu của các chương trình, công trình, đề tài khoa học có liên quan đến vấn đề nghiên cứu. - Phương pháp chuyên gia: Tham vấn, trưng cầu ý kiến các nhà khoa học, các chuyên gia có kiến thức, kinh nghiệm trong lĩnh vực nghiên cứu thông qua đối thoại, góp ý phản biện kết quả nghiên cứu. - Các phương pháp khác: phương pháp bản đồ, phương pháp dự tính – dự báo. Cơ sở tài liệu để thực hiện luận văn - Luật đất đai 2003, Luật đất đai 2003 được sửa đổi bổ sung năm 2009 và các văn bản dưới luật về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất.
- Các báo cáo của các cấp: huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa - Quy hoạch sử dụng đất huyện Nga Sơn giai đoạn 2001 - 2005 và 2006 - 2010. - Các giáo trình cơ sở địa chính, hồ sơ địa chính, hệ thống chính sách pháp luật đất đai - Tài liệu chuyên ngành của các chuyên gia - Thu thập thông tin từ việc điều tra thực tế tại địa phương Page 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1. CƠ SỞ KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA QUY HOẠCH SỬ DỤNG ĐẤT ĐAI CẤP HUYỆN 1. Tổng quan về quy hoạch sử dụng đất 1.
Khái niệm và bản chất của quy hoạch sử dụng đất Đất đai là một phần của lãnh thổ nhất định, có vị trí, hình thể, diện tích và có những tính chất, đặc điểm riêng – quy định việc sử dụng đất vào các mục đích khác nhau. Để sử dụng hợp lý và hiệu quả tài nguyên đất, việc quy hoạch là một công việc quan trọng nhằm xác định ý nghĩa mục đích của từng phần lãnh thổ và đề xuất một trật tự sử dụng đất nhất định. Về mặt bản chất quy hoạch sử dụng đất cần được xác định dựa trên quan điểm nhận thức: đất đai là đối tượng của tất cả các mối quan hệ sản xuất trong lĩnh vực sử dụng đất và việc tổ chức sử dụng đất như “tư liệu sản xuất đặc biệt” gắn chặt với sự phát triển của nền kinh tế – xã hội. Như vậy, quy hoạch sử dụng đất sẽ là một hiện tượng kinh tế - xã hội thể hiện đồng thời ba tính chất: kinh tế, kỹ thuật và pháp chế.
Tính kinh tế: được thể hiện bằng hiệu quả sử dụng đất đai. Tính kỹ thuật: bao gồm các tác nghiệp chuyên môn kỹ thuật như điều tra, khảo sát, xây dựng bản đồ, khoanh định, xử lý số liệu… Tính pháp chế: xác nhận tính pháp lý về mục đích và quyền sử dụng đất theo quy hoạch nhằm đảm bảo sử dụng và quản lý đất đai đúng pháp luật.[25] Từ đó có thể hiểu: “Quy hoạch sử dụng đất là hệ thống các biện pháp kinh tế, kỹ thuật và pháp chế của Nhà nước về tổ chức sử dụng và quản lý đất đai đầy đủ, hợp lý, tiết kiệm, khoa học và có hiệu quả cao nhất thông qua việc bố trí, sắp xếp toàn bộ quỹ đất đai cho mục đích kinh tế - xã hội góp phần bảo vệ tài nguyên và môi trường”. Đối tƣợng và nhiệm vụ của quy hoạch sử dụng đất Đối tượng của quy hoạch sử dụng đất là quĩ đất đai của các cấp lãnh thổ (cả nước, tỉnh, huyện, xã) hoặc của một khu vực. Page 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trên cơ sở đặc điểm tự nhiên, đặc điểm kinh tế - xã hội cũng như phương hướng, nhiệm vụ của từng địa phương mà có những quy hoạch đất đai cụ thể nhằm “xác định cơ cấu đất đai hợp lý, phân bổ đất đai cho các mục đích sử dụng, các ngành kinh tế, xác định sự ổn định về mặt pháp lý nhà nước về đất đai, làm cơ sở để tiến hành giao đất vào đầu tư và phát triển sản xuất, đảm bảo an toàn lương thực, phục vụ các nhu cầu dân sinh, văn hóa, xã hội và bảo vệ môi trường”.
Đặc điểm của quy hoạch sử dụng đất a, Quy hoạch sử dụng đất mang tính nhà nước Tính nhà nước của quy hoạch sử dụng đất thể hiện ở các điểm sau[25]: + Đất đai của nước ta thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước thống nhất quản lý bằng quy hoạch, pháp luật và công cụ kinh tế.