ĐẶT VẤN ĐỀ Dân số nước ta ngày càng tăng, đời sống con người ngày càng được nâng lên cả về vật chất và tinh thần, do đó nhu cầu về số lượng và chất lượng thịt cũng lớn dần lên. Thịt lợn cung cấp rất nhiều các vitamin và khoáng chất cần thiết khác nhau, cũng như cung cấp protein chất lượng cao cho con người. Ngoài ra, chất thải trong chăn nuôi còn là phân bón cho ngành trồng trọt, nuôi cá, chất đốt trong sinh hoạt và là nguyên liệu cho một số ngành công nghiệp khác. Trong xu thế hội nhập với nền kinh tế thế giới và sự quan tâm của nhà nước trong lĩnh vực nông nghiệp thì việc nhập con giống từ nước ngoài cũng như lai tạo nhằm nâng cao năng suất đang dần được mở rộng.
Các giống lợn nội Việt Nam như: Móng Cái, Ỉ. thích nghi tốt, thịt thơm ngon song tỷ lệ mỡ cao, khả năng tăng trọng và sinh sản không thể đáp ứng được nhu cầu thực phẩm đang tăng mạnh như hiện nay, chính vì thế ngành chăn nuôi lợn đang có xu hướng chăn nuôi tập trung, và nhập con giống từ nước ngoài như giống lợn Landrace của Đan Mạch, Yorkshire của Anh, Duroc của Mỹ, Pietrain của Bỉ,…và lai tạo giữa các giống khác nhau để nâng cao năng suất. Một trong số các tổ hợp lai nổi bật có thể kể đến là tổ hợp lai giữa lợn nái lai F1 (Landrace x Yorkshire) và lợn đực Duroc. Trong chăn nuôi lợn sinh sản, việc thường xuyên đánh giá năng suất sinh sản của đàn nái là việc làm cần thiết, trên cơ sở đó sẽ có những biện pháp kỹ thuật phù hợp để phát huy hết tiềm năng của giống.
Với những lý do trên, vận dụng kiến thức đã học, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá năng suất sinh sản của lợn nái lai F1( Landrace x Yorkshire ) phối với lợn đực Duroc nuôi tại trang trại sinh thái nông nghiệp Phú Thành Vinh” 1 1. MỤC ĐÍCH - YÊU CẦU CỦA ĐỀ TÀI 1. Mục đích - Đánh giá được năng suất sinh sản của lợn nái lai F1(Landrace x Yorkshire) được phối với đực Duroc và năng suất sinh sản qua các lứa đẻ. - Đánh giá tiêu tốn thức ăn/ kg lợn con cai sữa của lợn nái lai F1(Landrace x Yorkshire).
- Đánh giá tình hình dịch bệnh trên đàn nái và đàn con theo mẹ. Yêu cầu - Thu thập và theo dõi đầy đủ chính xác số liệu, phản ánh đúng thực tế kết quả về năng suất sinh sản của lợn nái nuôi tại trại. - Nắm được quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng trị bệnh cho lợn con qua các giai đoạn. - Đánh giá được khả năng sinh sản của lợn nái lai F1(Landrace x Yorkshire) và sinh trưởng của lợn con.
2 Phần I TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.1 ĐẶC ĐIỂM CỦA MỘT SỐ GIỐNG LỢN NUÔI TẠI VIỆT NAM 2.1 Giống lợn Duroc Nguồn gốc Lợn Duroc có nguồn gốc từ miền Đông nước Mỹ và vùng Corn Belt. Dòng Duroc được tạo ra ở vùng New York năm 1823, bởi Isaac Frink. Lợn Duroc được coi là giống lợn tốt trên thế giới hiện nay và được nuôi rất phổ biến ở nhiều nơi, đặc biệt nuôi hướng nạc.Tuy nhiên lợn Duroc cần có chế độ dinh dưỡng cao và chăm sóc tốt mới đạt được kết quả tốt. Đặc điểm ngoại hình Lợn toàn thân có lông màu hung đỏ hoặc nâu đỏ, đầu to vừa phải, mõm dài, tai to và dài, cổ nhỏ và dài, mình dài, vai-lưng-mông-đùi phát triển, đây là giống tiêu biểu cho hướng nạc.
Đặc điểm sinh trưởng Trọng lượng trưởng thành con đực trên 300 kg/con, con cái 200 - 300 kg/con, tỷ lệ nạc cao. Chúng là giống lợn cho nhiều nạc, mỡ lưng mỏng (10 - 12 mm), nạc có sớ cơ dai, ít vân mỡ. Lợn tăng trọng nhanh, tiêu tốn thức ăn thấp, tỷ lệ nạc cao và chất lượng thịt tốt. Có khả năng tăng trọng từ 750-800 g/ngày, 6 tháng tuổi lợn thịt có thể đạt 105 - 125 kg.
Duroc trưởng thành con đực nặng tới 370 kg, con cái 250 - 280 kg. Ở 6 tháng tuổi lợn đạt khối lượng trung bình 70 - 80 kg. Khả năng sinh sản Duroc có khả năng sinh trưởng của tốt. Tuy nhiên khả năng sinh sản của nái không cao, đẻ khoảng 7 - 9 con/lứa.
Lợn nái đẻ mỗi năm 1,8 lứa, mỗi lứa 8 - 9 con, nái tiết sữa kém, nuôi con kém, nhu cầu dinh dưỡng cao, sức kháng bệnh kém.2 Đặc điểm của giống lợn Landrace Nguồn gốc Lợn Landrace là một giống lợn cao sản có nguồn gốc từ Đan Mạch và được nuôi ở nhiều nơi trên thế giới. Lợn Landrace có rất nhiều ưu điểm như sinh sản tốt, tăng trọng nhanh, tiêu tốn thức ăn thấp, tỷ lệ nạc cao và chất lượng thịt tốt, chúng thích nghi cao, chống bệnh tốt, nhanh lớn. Lợn Landrace được nuôi để lấy thịt. Giống lợn Landrace được chọn một trong những giống tốt để thực hiện chương trình nạc hóa đàn lợn ở Việt Nam.
Đặc điểm ngoại hình Toàn thân lợn có màu trắng tuyền, đầu nhỏ, dài, tai to rủ xuống kín mặt, tai cúp về phía trước, cổ nhỏ và dài, vai-lưng-mông-đùi phát triển, mõm thẳng, mông nở, ngoại hình thể chất vững chắc. Toàn thân có dáng hình thoi nhọn giống như quả thủy lôi, do chúng nhiều hơn giống lợn khác 1 - 2 đôi xương sườn nên thân rất dài. Đặc điểm sinh trưởng - Trọng lượng trưởng thành: 250 - 300 kg. - Tỷ lệ nạc từ: 70 - 80%.
- Thân thịt: 65% nạc. - Thịt ngon, mềm, sớ cơ ít dai. - Tiêu tốn thức ăn/kg tăng trọng: 2,8 - 3,0 kg. - Đạt 100 kg khi được 160 - 170 ngày tuổi.
- Số con đẻ trung bình 10 - 12/ổ. - Nái nuôi con, tiết sữa tốt. - Kháng bệnh tốt. - Chịu nóng tốt.
- Kém thích nghi trong điều kiện thời tiết nóng, nước chua phèn, mặn. 4 Đặc điểm sinh sản Lợn Landrace có khả năng sinh sản cao, mắn đẻ và đẻ nhiều trung bình đạt 1,8 - 2 lứa/năm. Mỗi lứa đẻ 10 - 12 con, trọng lượng sơ sinh (Pss) trung bình đạt 1,2 - 1,3 kg, trọng lượng cai sữa (Pcs) từ 12 - 15 kg. Sức tiết sữa từ 5 - 9 kg/ngày.
Khả năng sinh trưởng của lợn rất tốt. Giống lợn này kén ăn và tương đối đòi hỏi nhu cầu dinh dưỡng cao cũng phải có điều kiện chăm sóc tốt.3 Đặc điểm giống lợn Yorkshire Nguồn gốc Đây là giống được nuôi rộng rãi nhất trên thế giới bởi khả năng thích nghi rộng rãi cũng như khả năng sinh sản cao. Giống Yorkshire được nhập về Việt Nam từ Liên Xô cũ (1964), Cuba (1978), Anh, Canada… Đặc điểm sinh trưởng Lợn Yorkshire có tốc độ sinh trưởng nhanh. Lợn có khối lượng lớn, con đực trưởng thành nặng từ 350 - 380 kg, dài thân 170 - 185 cm.
Con cái trưởng thành nặng từ 250 - 280 kg, khối lượng lúc 60 ngày tuổi đạt 16 - 20 kg/con. Lợn vỗ béo đạt 100kg khoảng 5 - 6 tháng tuổi, tỉ lệ nạc đạt 52 - 55%, tuy nhiên có thể đạt tỷ lệ nạc lên đến 55 - 60%. Đặc điểm sinh sản Lợn cái thành thục về tính lúc 6 tháng tuổi và có thể phối giống lần đầu khoảng 240 - 260 ngày, số con đẻ ra trên lứa cao từ 11 - 13 con, số lứa/nái/năm là 2,0 - 2,2. Khối lượng sơ sinh/con từ 1,3 - 1,4kg/con, khối lượng 60 ngày tuổi từ 16 - 18kg/con.4 Con lai F1(Landrace x Yorkshire) Hiện tại Yorkshire và Landrace được phối với nhau để tạo ra đàn nái bố mẹ vừa dễ nuôi lại có khả năng sinh sản cao, đàn lợn nuôi thịt có năng suất, chất lượng thịt cao khi cho lai với các đực giống có tỷ lệ nạc cao như Duroc, Pietrain… Do vậy công thức lai này đang được dùng rộng rãi, nhằm nâng cao kinh tế, chất lượng thương phẩm.
5 Cách được sử dụng trong lai tạo giống Yorkshire và Landrace ban đầu Đực Landrace phối với cái Yorkshire cho ra con lai Landrace x Yorkshire, hay F1(Landrace x Yorkshire). Khối lượng con cai sữa tăng 0,65 - 3,29 kg/ổ. Đặc điểm ngoại hình: Toàn thân màu trắng, tai to bình thường hơi nghiêng (không rủ xuống mặt cũng không dựng đứng), có thân hình dài tròn, chân cao vững chắc, mông vai nở vừa, bầu vú phát triển tốt và có số vú trên 13 núm, nuôi con khéo. Theo Nguyễn Thị Viễn và cs (2004), tuổi đẻ lứa đầu sớm hơn 4 - 11 ngày, giảm được số ngày động dục sau cai sữa từ 0,25 - 2,42 ngày, khối lượng lợn con cai sữa tăng từ 0,65 - 3,29 kg/ổ.
Ưu thế lai về tính trạng sinh sản của nhóm nái lai LY/YL đạt từ 0,99 - 7,11% và tính trạng tăng trọng g/ngày giai đoạn từ 90 - 150 ngày tuổi (kiểm tra năng suất cá thể) đã cải thiện từ 2,03 - 3,48%. LAI GIỐNG VÀ ƯU THẾ LAI 2. Lai giống Lai giống là cho giao phối giữa những động vật thuộc hai hay nhiều giống khác nhau. Lai khác dòng là cho giao phối giữa những động vật thuộc các dòng khác nhau trong cùng một giống.
Mặc dù lai khác giống xa nhau về huyết thống hơn lai các dòng, song hiệu ứng di truyền của cả hai kiểu lai lại tương tự nhau (Nguyễn Hải Quân và cs 1995)[21]. Lai giống làm cho tần số kiểu gen đồng hợp tử ở thế hệ sau giảm đi, còn tần số kiểu gen dị hợp tử ở thế hệ sau tăng lên. Lai giống là phương pháp chủ yếu nhằm khai thác biến đổi di truyền của quần thể gia súc. Lai giống có những ưu việt vì con lai thường có ưu thế lai đối với một số tính trạng nhất định.
Ưu thế lai và các yếu tố ảnh hưởng tới ưu thế lai 2. Ưu thế lai Thuật ngữ ưu thế lai được đề xuất bởi Shull (1914) và được ứng dụng rộng rãi trong nông nghiệp mang lại hiệu quả kinh tế cao. 6 Ưu thế lai là hiện tượng con sinh ra có sức sống cao hơn, khỏe mạnh hơn, chống chịu tốt với bệnh tật và các điều kiện bất lợi của môi trường, sức sản xuất cao hơn đời bố mẹ. Ưu thế lai hoàn toàn ngược lại với suy thoái cận huyết và sự suy giảm sức sống do cận huyết được khắc phục trở lại khi lai giống.