ĐẶT VẤN ĐỀ Việt Nam là nước có ngành nông nghiệp phát triển, chăn nuôi và trồng trọt đang được cải tiến và phát triển rất mạnh mẽ để đáp ứng cho nhu cầu trong nước và xuất khẩu sang nước ngoài. Trong những năm gần đây chăn nuôi được chú trọng phát triển. Đặc biệt là chăn nuôi lợn đã và đang đóng góp một phần không nhỏ cho sự phát triển của kinh tế của nước. Vì vậy, nâng cao năng suất lợn nái sinh sản là mục tiêu của các nhà khoa học cũng như các chủ trang trại.
Là nguồn cung cấp thực phẩm chủ yếu hiện nay, do thịt lợn có giá trị dinh dưỡng cao, hợp khẩu vị và túi tiền của đại đa số người dân, nên được ưa chuộng rộng rãi. Để nâng cao năng suất và chất lượng thịt cũng như cải thiện di truyền đàn lợn giống Việt Nam, trong những năm qua nhiều cơ sở đã nhập các giống lợn cao sản. Trong đó, Landrace và Yorkshire là hai giống ngoại được nuôi khá phổ biến ở nước ta. Giống lợn Landrace có khả năng sinh sản tốt, tăng trọng nhanh, tiêu tốn thức ăn thấp, tỷ lệ nạc cao và chất lượng thịt tốt, chúng thích nghi cao, chống bệnh tốt, nhanh lớn.
Công ty TNHH Japfa Comfeed Việt Nam có trụ sở chính tại thị trấn Hương Canh, tỉnh Vĩnh Phúc với hoạt động chủ yếu là sản xuất thức ăn chăn nuôi, cung cấp thực phẩm nổi bật là con gà trắng. Tuy nhiên để đáp ứng nhu cầu về con giống, thực phẩm công ty đang mở rộng mô hình với mô hình quy mô lớn cung cấp giống lợn 2,3,4 máu nhằm nâng cao năng suất và chất lượng thịt con cho người chăn nuôi. Nhưng trong thực tế còn rất nhiều khó khăn và bất cập về việc chăm sóc và công tác phòng dịch nên việc đánh giá năng suất sinh sản rất cần thiết, xuất phát từ những nhu cầu đó chúng tôi tiến hành nghiên cứu để tìm hiểu rõ hơn về : “Đánh giá năng suất sinh sản của lợn nái lai F1 (Landrace x Yorshire) phối với lợn đực Duroc tại trang trại lợn nái Tam Tiến - Yên thế - Bắc Giang” 1 1. MỤC ĐÍCH – YÊU CẦU 1.
Mục đích - Đánh giá được năng suất sinh sản chung của lợn nái giống F1 (Landrace x Yorshire) nuôi tại trại lợn Tam Tiến - Yên Thế - Bắc Giang. Yêu cầu - Thu thập và theo dõi đầy đủ chính xác số liệu, phản ánh đúng thực tế kết quả về năng suất sinh sản của lợn nái giống Landrace x Yorshire tại trại. - Nắm được quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng trị bệnh cho lợn con qua các giai đoạn. - Tính toán các tham số về khả năng sinh sản của lợn nái giống F1 (Landrace x Yorshire) qua các lứa đẻ một cách khách quan, trung thực.
2 Phần II TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. CƠ SỞ KHOA HỌC 2. Cơ sở khoa học và các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất sinh sản của con cái 2. Cơ sở sinh lý sinh sản của con cái Sinh sản là một thuộc tính của sinh vật, là quá trình sinh lý phức tạp nhằm đáp ứng chức năng duy trì nòi giống và đảm bảo cho sự tiến hóa của sinh vật.
Trong chăn nuôi còn mang ý nghĩa tái sản xuất ra sản phẩm phục vụ lợi ích của con người. Vì vậy mà thuộc tính sinh sản được quan tâm nhiều, nhằm mục đích làm sao trong thời gian ngắn nhất sinh sản được nhiều nhất, thế hệ sau có đặc tính tốt hơn thế hệ trước, trong đó năng suất sinh sản ngày càng được nâng cao sẽ mang lại hiệu quả kinh tế cao trong ngành chăn nuôi. Sự thành thục về tính và thể vóc Sự thành thục về tính Tuổi thành thục về tính là tuổi mà con vật bắt đầu có phản xạ sinh dục và có khả năng sinh sản. Khi gia súc đã thành thục về tính: Con cái rụng trứng lần đầu, con đực sinh tinh và có biểu hiện giao phối lần đầu.
Trứng và tinh trùng gặp nhau có khả năng thụ thai. Dưới tác động của thần kinh nội tiết con vật xuất hiện các phản xạ về tính dục. Con cái có hiện tượng động dục, con đực có phản xạ giao phối. Khi đó ở con cái các noãn bào chín và tế bào trứng rụng ở một, hai chu kỳ động dục đầu trứng rụng ít và sau đó số trứng rụng tăng lên.
Thông thường sự thành thục của lợn nái được ghi nhận bằng lần động dục đầu tiên. Mặc dù ở lần động dục đầu tiên này lợn cái có trứng rụng và có khả năng thụ thai nhưng người ta thường bỏ qua lần động dục đầu tiên này vì nó chỉ có ý nghĩa cho biết lợn cái bắt đầu có khả năng sinh sản. 3 Phối giống cho lợn cái ở lần động dục đầu tiên sẽ làm ảnh hưởng đến khả năng sinh sản của lợn nái. Vì lúc này bộ máy sinh sản chưa phát triển hoàn chỉnh đồng thời thể vóc chưa đạt độ thành thục.
Nếu cho phối giống lần đầu sẽ làm hao mòn và giảm sức bền của lợn nái. Do đó để đảm bảo sinh trưởng và phát dục tốt ở cơ thể mẹ sau này, đảm bảo phẩm giống tốt cho thế hệ sau thì chúng ta nên bỏ qua lần động dục đầu tiên và chỉ phối cho lợn ở lần thứ hai, thứ ba trở đi khi bộ máy sinh dục của lợn cái phát triển hoàn thiện. Nhưng ngược lại chúng ta cũng không nên phối giống quá muộn vì không những ảnh hưởng đến hoạt động sinh lý bình thường của lợn cái mà còn làm giảm hiệu quả chăn nuôi. Sự thay đổi của cơ thể khi thành thục về tính xảy ra dưới tác dụng của thần kinh và thể dịch.
Sự thành thục về thể vóc Thành thục về thể vóc là tuổi mà khi đó toàn bộ cơ quan, bộ phận cơ thể đã phát triển hoàn thiện. Khi đó ngoại hình và thể vóc của con vật đạt tới mức hoàn chỉnh, xương đã cốt hóa hoàn toàn, tầm vóc ổn định. Tuổi thành thục về thể vóc thường chậm hơn tuổi thành thục về tính. Lúc này sự sinh trưởng và phát dục của cơ thể vẫn tiếp tục, trong giai đoạn lợn thành thục về tính mà ta cho giao phối ngay sẽ không tốt.
Vì lợn mẹ có thể thụ thai nhưng cơ thể mẹ vẫn chưa đảm bảo thai có thể phát triển tốt, nên chất lượng đời con kém. Để đảm bảo cho sự phát triển của cơ thể lợn nái và chất lượng đàn con nên phối giống khi lợn nái đã thành thục cả về tính và thể vóc. Chu kỳ sinh dục Chu kỳ sinh dục được tính từ khi lợn nái đã thành thục về tính, tiếp tục xuất hiện và kết thúc hoàn toàn khi cơ thể đã già yếu. Nó tạo ra hàng loạt các điều kiện cần thiết để tiến hành giao phối, thụ tinh và phát triển bào thai.
Chu kỳ sinh dục (chu kỳ tính) là một quá trình sinh lý phức tạp của cơ thể cái sau khi cơ thể phát triển hoàn toàn và cơ quan sinh dục không có bệnh lý thì trong buồng trứng có quá trình noãn bao thành thục, trứng chín và thải trứng. 4 Thời gian của một chu kỳ sinh dục được tính từ lần rụng trứng trước đến lần rụng trứng sau. Chu kì sinh dục thường dao động từ 18 – 24 ngày, trung bình là 21 ngày. Thời gian động dục một chu kỳ kéo dài 3-7 ngày, trung bình là 5 ngày.
* Mỗi chu kỳ được chia làm 4 giai đoạn: - Giai đoạn trước động dục: Giai đoạn này kéo dài 1-2 ngày và tính từ khi thể vàng bị tiêu hủy đến lần động dục tiếp theo. Đây là điều kiện chuẩn bị của đường sinh dục cái, đón nhận trứng rụng và thụ tinh. Biểu hiện bên ngoài: âm đạo có niêm dịch chảy ra, con vật thích nhảy lên lưng con khác nhưng không cho con khác nhảy lên lưng mình, lợn thường bỏ ăn hoặc ăn ít, kêu rít liên tục. Người chăn nuôi có thể quan sát kỹ để phát hiện giai đoạn này, nhưng nên chú ý giai đoạn này trứng chưa rụng nên không dẫn tinh và phối ép.
- Giai đoạn động dục: Thường kéo dài từ 2 - 3 ngày, là giai đoạn kế tiếp của giai đoạn trước động dục. Gồm 3 thời kì liên tiếp là hưng phấn, chịu đực, hết chịu đực. Đây là giai đoạn quan trọng nhưng thời gian ngắn, hoạt động sinh dục bắt đầu mãnh liệt hơn. Các biểu hiện ở cơ quan sinh dục: âm hộ xung huyết, tấy sưng lên, chuyển từ màu hồng đỏ sang màu mận chín, tử cung hé mở rồi rộng, niêm dịch âm đạo từ trong loãng rồi chuyển sang keo đặc, dính, có tác dụng làm trơn đường sinh dục, ngăn cản sự xâm nhập của vi khuẩn.
Các biểu hiện về thần kinh: thần kinh hưng phấn, con vật biếng ăn hoặc bỏ ăn, nhảy lên lưng con khác. Lúc đầu chưa cho con đực nhảy, sau đó mới chịu đực, mắt đờ đẫn đứng yên cho con đực nhảy. Phối giống vào giai đoạn chịu đực là đúng yêu cầu kĩ thuật. Giai đoạn này nếu thụ tinh đạt hiệu quả thì gia súc sẽ mang thai nếu không sẽ chuyển sang giai đoạn sau động dục.
5 - Giai đoạn sau động dục: Giai đoạn này kéo dài khoảng 3- 4 ngày, giai đoạn này là thời gian để toàn bộ cơ thể cái, đặc biệt là cơ quan sinh dục hồi phục lại trạng thái bình thường trước động dục. Mọi phản xạ sinh dục giảm dần và quan sát thấy âm hộ teo dần, tái nhợt dần, lợn ăn uống tốt hơn, có thể vẫn còn hiện tượng đi tìm lợn đực nhưng không cho con đực nhảy lên lưng. Bên trong buồng trứng thể vàng đang phát triển đường kính khoảng 7-8 mm. - Giai đoạn yên tĩnh: Giai đoạn này đặc trưng bởi sự tồn tại của thể vàng, là giai đoạn dài nhất (12 - 14 ngày), bắt đầu từ ngày thứ 4 sau khi trứng rụng mà không được thụ tinh và kết thúc khi thể vàng teo biến.
Giai đoạn này lợn hoàn toàn không có phản xạ với lợn đực, âm hộ teo nhỏ, trắng nhạt, lợn ăn uống bình thường. Đây là giai đoạn giúp con vật nghỉ ngơi, phục hồi chức năng cơ quan sinh dục và chuẩn bị cho chu kỳ tiếp theo. Khi thể vàng thoái hóa, giai đoạn tiền động dục của chu kỳ tiếp theo bắt đầu. Cơ chế động dục của lợn cái - Chu kỳ động dục của lợn cái được điều khiển bởi thần kinh và hormone vùng dưới đồi, tuyến yên, buồng trứng theo cơ chế điều hòa ngược.