ĐẶT VẤN ĐỀ Trong xu thế hội nhập của nước ta hiện nay, phát triển công nghiệp, dịch vụ là chiến lược lâu dài, xong bên cạnh đó nông nghiệp vẫn là ngành kinh tế trọng điểm được Đảng và Chính phủ đặt lên hàng đầu. Trong đó, chăn nuôi và trồng trọt là 2 ngành kinh tế cơ bản tạo nền tảng vững chắc cho nền nông nghiệp. Hiện nay, chăn nuôi nói chung và chăn nuôi lợn nói riêng đóng vai trò vô cùng quan trọng trong sản suất nông nghiệp ở nước ta, trong cơ cấu ngành chăn nuôi Việt Nam thì chăn nuôi lợn chiếm 60-65% lượng thịt tiêu thụ trên thị trường và đáp ứng rất tốt cho nhu cầu của người tiêu dùng trong cả nước và đem lại hiệu quả kinh tế cao cho người chăn nuôi. Trước đây khi nền kinh tế nước ta chưa phát triển thì nước ta chỉ nuôi các giống lợn nội trong nước như: lợn Ỉ, Móng Cái, Ba Xuyên,.với hình thức chăn nuôi quy mô nhỏ lẻ, nông hộ.
Đây là những giống lợn có năng suất thấp, chất lượng thịt chưa cao, tỷ lệ thịt xẻ thấp và khả năng tiêu tốn thức ăn cao. Tuy nhiên, khi nền kinh tế đã và đang phát triển thì nhu cầu của người tiêu dùng càng ngày càng tăng không những về số lượng mà còn đặc biệt cả về chất lượng và mức độ an toàn. Để đáp ứng nhu cầu đó trong những năm gần đây Nhà nước đã có những chủ trương thay đổi cơ cấu giống, vật nuôi, đặc biệt là nước ta đã nhập một số giống lợn ngoại như: lợn Yorkshire, Landrace, Duroc,.Không những vậy, ở nước ta ngoài việc dùng nái lai (nội x ngoại) mà còn lai hai hoặc ba máu đặc biệt là lai giữa 2 nhóm giống Landrace và Yorkshire. Những giống lợn này được sử dụng với nhiều mục đích đặc biệt nhằm nâng cao năng suất cũng như chất lượng thịt và đáp ứng đầy đủ nhu cầu tiêu dùng của con người.
Bên cạnh đó phát triển chăn nuôi tập trung với đội ngũ chuyên môn hóa cao và nâng cao quy mô cũng là xu thế tất yếu, cần thiết. 1 Trong ngành chăn nuôi thì chăn nuôi lợn nái có vai trò rất quan trọng nhất là nuôi lợn có năng suất cao, đẻ nhiều, con khỏe, nhanh lớn và tiêu tốn ít thức ăn. Xuất phát từ thực tế đó, để ngành chăn nuôi lợn phát triển bền vững chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài:”Đánh giá năng suất sinh sản của đàn lợn nái F1(Landrace x Yorkshire) phối với đực giống PiDu nuôi tại trại bác Bùi Mạnh Chuyển - Tân Liên - Vĩnh Bảo - Hải Phòng”. MỤC ĐÍCH – YÊU CẦU CỦA ĐỀ TÀI Mục đích - Đánh giá khả năng sinh sản của đàn lợn nái lai Landrace x Yorkshire nuôi tại trang trại.
- Nắm được quy trình chăn nuôi, chăm sóc và quản lý tại trang trại. - Hiểu biết, nâng cao tay nghề học hỏi kinh nghiệm để áp dụng vào thực tiễn và quá trình chăn nuôi. Yêu cầu Thu thập số liệu liên quan đến các chỉ tiêu sinh sản của đàn lợn nái lai L x Y qua các lứa đẻ một cách khách quan khoa học và trung thực. 2 PHẦN II : TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.
CƠ SỞ LÝ LUẬN Đặc điểm sinh lý sinh dục của lợn nái Sinh sản là một quá trình ở đó con đực và con cái đã thành thục về tính dục, con đực sản sinh ra tinh trùng, con cái sản sinh ra trứng. Sau đó tinh trùng và trứng được thụ tinh với nhau ở 1/3 phía trên ống dẫn trứng, hình thành hợp tử, di chuyển và phát triển thành phôi thai trong tử cung con cái. Trong chăn nuôi vấn đề sinh sản được đặc biệt quan tâm, nhằm mục đích làm sao cho gia súc sinh sản trong thời gian ngắn, từ đó đem lại hiệu quả cao cho người chăn nuôi.Tuổi thành thục về tính và thể vóc a ,Tuổi thành thục về tính Tuổi thành thục về tính là tuổi mà con vật bắt đầu có phản xạ về tính dục và có khả năng sinh sản. Khi con vật đã thành thục về tính, bộ máy sinh dục đã phát triển tương đối hoàn chỉnh như tuyến vú, tử cung, âm đạo, trứng bắt đầu rụng và có khả năng thụ thai.
Khi gia súc thành thục về tính thì cơ thể cái đặc biệt là cơ quan sinh dục có biến đổi kèm theo sự rụng trứng. Sự phát triển của trứng dưới sự điều tiết của hormone thùy trước tuyến yên làm cho trứng chín và rụng một cách có chu kì biểu hiện bằng những triệu chứng động dục gọi là chu kì tính. Thời gian của chu kì động dục được tính từ lần động dục trước đến động dục sau. Lợn có chu kì động dục 18 – 24 ngày; trung bình 21 ngày.
Thời gian động dục kéo dài 3 – 7 ngày; trung bình 5 ngày và chia ra làm 4 giai đoạn: giai đoạn trước động dục, giai đoạn động dục, giai đoạn sau động dục và giai đoạn yên tĩnh. Giai đoạn trước động dục (kéo dài 1 – 2 ngày) Đây là giai đoạn đầu của chu kì sinh dục và tính từ khi thể vàng chu kì động dục trước thoái hóa đến lần động dục tiếp theo. Nó xuất hiện đầy đủ các 3 hoạt động về sinh lý, tính thành thục, trong đó có sự phát triển của bao noãn. Bao noãn thành thục nổi rõ trên bề mặt buồng trứng, buồng trứng to hơn bình thường.
Đường sinh dục xung huyết, nhu động của tử cung tăng cường, mạch quản trong màng nhầy của âm đạo tiết ra niêm dịch, cổ tử cung hé mở. Tất cả những biến đổi này đều chuẩn bị cho tế bào trứng tách ra khỏi bao trứng. Đầu giai đoạn đường kính của bao noãn là 4 mm, đến cuối giai đoạn tăng 8 – 12mm. Giai đoạn này cơ quan sinh dục có biểu hiện: âm đạo sưng đỏ, có một ít nước nhờn, con vật bồn chồn không ăn, biếng ăn hoặc bỏ ăn, thích nhảy lên lưng con khác hay thành chuồng nhưng không cho con khác nhảy lên lưng hoặc bỏ chạy khi người dẫn tinh ấn vào mông.
Ở giai đoạn này không nên phối ép vì trứng chưa rụng không có khả năng thụ thai. Giai đoạn động dục (kéo dài 2 – 3 ngày) Gồm 3 thời kì liên tiếp là hưng phấn, chịu đực và hết chịu đực, giai đoạn này tế bào trứng tách khỏi noãn bao. Toàn bộ cơ thể gia súc và cơ quan sinh dục biểu hiện hàng loạt các biến đổi sinh lý. Lượng oestrogen tiết ra đạt mức cao nhất 112 mg% trong đó bình thường chỉ có 64 mg% do đó gây hưng phấn nhanh chóng mạnh mẽ toàn thân.
Các biểu hiện ở cơ quan sinh dục: âm hộ xung huyết, tấy sưng lên, chuyển từ màu hồng đỏ sang màu mận chín, tử cung hé mở rồi mở rộng, âm đạo tiết dịch nhiều chuyển từ trong suốt và loãng sang đặc dần keo dính và loãng có tác dụng làm trơn đường sinh dục và ngăn chặn sự xâm nhập của vi khuẩn. Các biểu hiện về thần kinh: thần kinh hưng phấn, con vật ít ăn hoặc bỏ ăn, bồn chồn không yên tĩnh, hoặc kêu rít lên phá chuồng, nhảy lên lưng con khác. Lúc đầu chưa cho con đực nhảy sau đó mới chịu đực, mắt đờ đẫn đứng im cho con đực nhảy. Trứng rụng: ở lợn sau khi động dục 24 – 30 giờ thì trứng rụng và thời gian trứng rụng kéo dài 10 – 15 giờ.
Vì vậy nên phối 2 lần cho lợn sản xuất có hiệu quả thụ thai cao. 4 Các biểu hiện về sinh lý khi trứng rụng: thân nhiệt tăng 0,8 – 1,2 0C, nhịp tim tăng, bạch cầu trung tính tăng, sau khi trứng rụng mà được thụ tinh thì chuyển sang thời kỳ chửa, nếu không được thụ tinh thì chuyển sang thời kì sau động dục. Giai đoạn sau động dục (thường kéo dài 2 ngày) Đặc điểm của giai đoạn này là toàn bộ cơ thể nói chung và cơ quan sinh dục nói riêng dần dần được khôi phục ở trạng thái hoạt động sinh dục bình thường, âm hộ bắt đầu teo lại, tái dần, lợn ăn uống tốt hơn. Bên trong trứng xuất hiện thể vàng.
Thể vàng tiết hormone progesterone làm ức chế trung khu sinh dục vùng dưới đồi (Hypothalamus) ức chế tuyến yên giảm tiết hormone oestrogen, làm giảm hưng phấn thần kinh và ngừng tiết dịch ở tử cung. Khi gia súc cái mang thai thể vàng tồn tại trong suốt quá trình mang thai (từ 2 – 3 ngày trước khi đẻ). Nếu không mang thai thể vàng sẽ tiêu biến thì 1 chu kì mới bắt đầu. Giai đoạn yên tĩnh Đây là giai đoạn kéo dài nhất (từ 12 - 14 ngày) thường bắt đầu từ ngày thứ 4 sau khi rụng trứng mà được thụ tinh đến khi thể vàng tiêu biến.
Đây là giai đoạn nghỉ ngơi yên tĩnh để khôi phục lại cấu tạo, chức năng cũng như năng lượng cho chu kì tiếp theo. Trong thực tế ta còn gặp các trường hợp lợn cái động dục bất thường như động dục thầm lặng và hiện tượng lưỡng tính. Cần phát hiện ra những con này để loại bỏ sớm, hạn chế ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi lợn nái. Sinh lý của gia súc mang thai: Sau khi trứng được thụ tinh, hợp tử hình thành và phát triển qua 3 thời kì.
Đây là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến tỉ lệ sảy thai, chết thai và số lượng cũng như khối lượng sơ sinh trên ổ và trên con. 5 Thời kì phôi thai (từ ngày thứ 1 – 22) Bắt đầu từ khi trứng được thụ tinh ở 1/3 phía trên ống dẫn trứng, 20 giờ sau khi thụ tinh, hợp tử bắt đầu phân chia chuyển dần vào hai bên sừng tử cung và làm tổ ở đó, trong sừng tử cung hợp tử lại tiếp tục phân chia thành hàng trăm tế bào phôi. Túi phôi được hình thành sau đó 5 – 6 ngày, túi phôi chứa chất lỏng. Màng ối hình thành sau 7 – 8 ngày, đây là màng ngoài cùng bao bọc lấy bào thai trong có chứa dịch ối.
Dịch ối có tác dụng giúp cho bào thai nằm thoải mái, đệm đỡ cho bào thai không bị va chạm với các cơ quan xung quanh của cơ thể lợn mẹ. Màng niệu được hình thành sau khoảng 10 ngày, là màng giữa có chứa dịch niệu, chứa nước tiểu của bào thai, chứa kích tố nhau thai, trong dịch niệu cũng chứa một số chất dinh dưỡng cung cấp cho bào thai. Màng đệm được hình thành sau khoảng 12 ngày là màng ngoài cùng tiếp giáp với niêm mạc tử cung của lợn mẹ, trên bề mặt của màng đệm có nhiều lông nhung để hút các chất dinh dưỡng từ cơ thể lợn mẹ.