ĐẶT VẤN ĐỀ Nông nghiệp đóng vai trò vô cùng quan trọng trong đời sống và kinh tế ở trên toàn thế giới. Cùng với trồng trọt, ngành chăn nuôi nói chung và ngành chăn nuôi lợn nói riêng đang trên đà phát triển và dần trở thành ngành chính trong nền kinh tế nông nghiệp. Đối với các nước trên thế giới ngành nông nghiệp có hình thái khác nhau. Ở nước ta, ngành nông nghiệp luôn là một ngành giữ vị trí quan trọng trong nền kinh tế nhưng lại bị chi phối, tác động bởi nhiều yếu tố khác nhau dẫn đến gặp nhiều khó khăn trong quá trình phát triển và mở rộng quy mô đặc biệt là ngành chăn nuôi nói chung và chăn nuôi lợn nói riêng.
Ngành chăn nuôi không chỉ giữ được vị trí quan trọng trong việc cung cấp thực phẩm mà còn là nguồn thu lợi nhuận lớn cho đất nước. Vì vậy, đề chăn nuôi đạt hiệu quả cao, ta cần làm thế nào? Trong những năm qua, do có sự đầu tư và áp dụng có hiệu quả thành tựu khoa học kỹ thuật vào chăn nuôi và xu thế hòa nhập với nền kinh tế thị trường mà ngành Chăn nuôi nước ta nói chung và ngành chăn nuôi lợn nói riêng đã có những bước tiến đáng kể trong nhiều lĩnh vực như con giống, thức ăn. Đặc biệt là sự tiến bộ lớn trong việc áp dụng những qui trình chăm sóc nuôi dưỡng đã mang lại những thành công trong chăn nuôi. Chăn nuôi lợn con theo mẹ và lợn sau cai sữa luôn là vấn đề đáng lưu tâm và có ý nghĩa kinh tế đối với người chăn nuôi lợn nái sinh sản.
Hiện nay, hầu hết trại chăn nuôi và hộ chăn nuôi đều có những biện pháp nuôi dưỡng riêng, song tỷ lệ hao hụt ở những giai đoạn này còn khá cao. Để đạt được năng suất tốt trong chăn nuôi lợn chúng ta cần chú trọng đến giai đoạn sơ sinh và cai sữa của lợn con. Nó chịu ảnh hưởng rất lớn của phương pháp nuôi dưỡng trong thời gian lợn mẹ mang thai, quyết định đến khối lượng lợn sơ sinh và khối lượng lợn cai sữa. 1 Do vậy để đạt được năng suất tốt trong chăn nuôi lợn chúng ta cần chú trọng đến giai đoạn lợn nái nuôi con và lợn con theo mẹ.
Đây là giai đoạn lợn con chịu ảnh hưởng rất lớn từ phương pháp nuôi dưỡng trong thời gian lợn mẹ mang thai và đẻ. Vì lý do trên, chúng tôi đã tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá năng suất sinh sản của lợn nái Duroc phối với lợn đực Duroc và khả năng sinh trưởng của lợn con theo mẹ nuôi tại trang trại ở Chí Linh – Hải Dương”. MỤC ĐÍCH – YÊU CẦU 1. Mục đích - Đánh giá được một số chỉ tiêu sinh lý, sinh dục và năng suất sinh sản của lợn nái Duroc.
- Đánh giá được khả năng sinh trưởng và hiệu quả chăn nuôi lợn con. - Đánh giá được tình hình dịch bệnh trên đàn lợn tại trại. Yêu cầu - Nắm được một số chỉ tiêu sinh lý, sinh dục và năng suất sinh sản của lợn nái. - Nắm được quy trình chăm sóc nuôi dưỡng và phòng trị bệnh cho lợn nái đàn lợn con.
- Theo dõi, ghi chép số liệu đầy đủ, đảm bảo tính khách quan, trung thực. 2 Phần II TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. GIỚI THIỆU VỀ GIỐNG LỢN. Giống lợn Duroc * Nguồn gốc Theo Lê Hồng Mận (2006), lợn Duroc xuất xứ từ vùng Đông Bắc nước Mỹ, con gọi là lợn bò vì lông da có màu nâu sẫm giống như lông da bò, được nhập vào nước ta năm 1967.
Đây là giống lợn siêu nạc, phẩm chất thịt tốt. Đây là giống có nguồn gốc từ Mỹ, nhưng hiện nay đã hiện diện khắp nơi trên thế giới (Đài Loan,…) vì chúng cho năng suất cao và tỷ lệ nạc khá lớn, ít mỡ. Lợn Duroc được coi là giống lợn tốt trên thế giới hiện nay và được nuôi rất phổ biến ở nhiều nơi, đặc biệt nuôi theo hướng nạc và sử dụng thịt nướng. Tuy nhiên, nuôi lợn Duroc cần có chế độ dinh dưỡng cao và chăm sỏc tốt mới đạt được kết quả tốt nhất.
Giống lợn Duroc * Đặc điểm ngoại hình Lợn toàn thân có lông màu hung đỏ hoặc nâu đỏ (do đó thường gọi lợn bò), đầu to vừa phải, mõm dài, tai to và dài, cổ nhỏ và dài, mình dài, vai-lưng- 3 mông-đùi rất phát triển (Whittemore, 2000). Lợn thuần chủng có sắc lông đỏ nâu, bốn móng ở mỗi chân màu đen huyền, khi lai có màu vàng nhạt và xuất hiện đốm bông đen (thường ở đùi, mông, bụng). Chúng có tai nhỏ, xụ nhưng gốc tai đứng, lưng còng, ngắn đòn, bụng thon, chân thấp. Giống Duroc là giống tiêu biểu cho hướng nạc, có tầm vóc trung bình.
Chúng có bốn móng chân và mõm đen. Thân hình vững chắc, tai xụ từ nửa vành phía trước, dài đòn, chân chắc và khỏe. * Khả năng sinh trưởng Tốc độ sinh trưởng của lợn khá cao, tăng trọng nhanh đạt 785g/con/ngày, tỉ lệ nạc từ 56 - 58%. Đực giống trưởng thành có khối lượng từ 250-280 kg, nái trưởng thành từ 200 - 230kg (Vũ Đình Tôn, 2009).
Lợn Duroc có khả năng thích ứng, chịu đựng cao với điều kiện khí hậu nóng, ít nhạy cảm với stress. Chỉ trong vòng 1 ngày lợn Duroc có khả năng tăng trọng từ 750 – 800g, 6 tháng tuổi thì lợn Duroc có thể đạt khối lượng 105 – 125kg, chất luợng thịt ngon (Lê Hồng Mận, 2006). Duroc trưởng thành có thể nặng đến 370kg đối với con đực, con cái nặng 250 – 280 kg, chất luợng thịt ngon. * Khả năng sinh sản Duroc có khả năng sinh sản tương đối cao.
Trung bình đạt 1,7 – 1,8 lứa/năm. Mỗi lứa đẻ từ 9 đến 11 con, lợn con trung bình đạt 1,2 – 1,3 kg. Sức tiết sữa của lợn đạt 5 – 8 kg/ngày. Khả năng sinh trưởng của lợn tốt.
Tuy nhiên khả năng sinh sản của nái không cao, đẻ khoảng 7 - 9 con/lứa, nuôi con kém. Lợn nái đẻ mỗi năm 1,8 lứa, mỗi lứa 8 – 9 con, nái tiết sữa kém, nuôi con kém, nhu cầu dinh dưỡng cao, sức kháng bệnh kém. Tuy nhiên, nuôi lợn Duroc cần có chế độ dinh dưỡng cao và chăm sóc tốt mới đạt kết quả tốt (Nguyễn Quang Linh và cs, 2005). ĐẶC ĐIỂM SINH LÝ CỦA LỢN NÁI 2.
Đặc điểm sinh lý sinh sản của lợn nái * Sự thành thục về tính 4 Theo Nguyễn Thiện và Đào Đức Thả (2007), tuổi động dục lần đầu là tuổi thành thục về tính, nó có ý nghĩ quan trọng giúp người chăn nuôi định tuổi phối giống thích hợp, nhằm tăng thời gian và hiệu quả sử dụng lợn nái. Một cơ thể thành thục về tính khi bộ máy sinh dục của con vật phát triển tương đối hoàn chỉnh. Dưới tác động của hệ thần kinh, nội tiết tố, con vật sẽ xuất hiện các hiện tượng hưng phấn, khi đó các noãn bao chín và tế bào trứng rụng. Ngoài ra, sự thành thục về tính còn phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố và các điều kiện khác nhau.
Cơ quan sinh dục cái dưới tác động của hooc môn sẽ dần dần phát triển và có khả năng thụ tinh và các đặc tính sinh dục sẽ xuất hiện, phản xạ về tính của con vật nói chunh và của lợn nái nói riêng sẽ được thành lập. Tất cả các giống lợn thành thục sớm hoặc muộn đều phụ thuộc vào giống và điều kiện ngoại cảnh, chăm sóc nuôi dưỡng nhưng các giống khác nhau sẽ có tuổi thành thục khác nhau. * Các yếu tố ảnh hưởng tới sự thành thục về tính - Yếu tố giống: Là nhân tố ảnh hưởng rõ nhất đến tuổi thành thục về tính của lợn cái. Các giống khác nhau thì có tuổi thành thục về tính khác nhau.
Và giống lợn nội thì thành thục về tính sớm hơn giống lợn ngoại, lợn nội thường thành thục và tháng tuổi thứ 4 – 5, lợn ngoại thì tháng 6 – 7. - Yếu tố ngoại cảnh: Khí hậu và nhiệt độ cũng là yếu tố ảnh hưởng đến sự thành thục về tính của lợn cái. Với khí hậu nóng ẩm làm cho lợn cái có tính thành thục sớm hơn. Do đó với những vùng khí hậu nhiệt đới như ở Việt Nam, lợn thành thục sớm hơn ở các vùng ôn đới, hàn đới và đặc biệt lợn cái thành thục sớm hơn lợn đực (Trần Tiến Dũng và cộng sự, 2002).
- Chế độ nuôi dưỡng chăm sóc: 5 Chế độ nuôi dưỡng và chăm sóc sẽ ảnh hưởng rất lớn tới tuổi thành thục về tính. Những lợn được nuôi dưỡng tốt thì sẽ thành thục về tính sớm hơn và ngược lại những con lợn được nuôi trên điều kiện không đảm bảo sẽ thành thục về tính chậm hơn. Vì vậy để lợn sinh trưởng và phát triển bình thường thì phải đảm bảo cung cấp đầy đủ về nhu cầu năng lượng, protein, khoáng và vitamin. Và nhu cầu dinh dưỡng phải phù hợp với từng giai đoạn phát triển của lợn để chúng phát triển tốt nhất và đem lại hiệu quả kinh tế cao nhất.
- Ảnh hưởng của việc nuôi nhốt tới tính phát dục: Mật độ nuôi nhốt sẽ ảnh hưởng tới sự thành thục về tính. Nếu chúng ta nuôi nhốt quá đông sẽ làm chậm quá trình động dục. Tuy nhiên nếu chúng ta nuôi lợn nái hậu bị tách biệt đàn cũng làm châm sự thành thục về tính. Như vậy lợn nái hậu bị cần được nuôi nhốt theo nhóm thích hợp.
Mặt khác, tiểu khí hậu chuồng nuôi cũng ảnh hưởng tới sự phát dục của lợn. Tiểu khí hậu của chuồng nuôi chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố: Kiểu chuồng, khí hậu vùng, độ thông thoáng, khả năng thoát nước, hàm lượng khí NH3, H2S, … sự trao đổi khí và lượng phân trong chuồng quyết định tiểu khí hậu chuồng nuôi. - Ảnh hưởng của lợn đực: Tuổi thành thục về tính còn phụ thuộc vào việc tiếp xúc với con đực, sự có mặt của con đực trong giai đoạn trước và sau tuổi động dục sẽ làm tăng nhanh quá trình thành thục về tính. * Sự thành thục về thể vóc Sau một thời gian sinh trưởng và phát triển, khi đến một thời điểm nhất định, con vật sẽ đạt tới độ trưởng thành về thể vóc.
Vì vậy cơ thể lúc này đã tương đối hoàn chỉnh về sự phát triển của tất cả cơ quan bộ phận, ngoại hình về thể vóc, trọng lượng, xương đã cốt hóa hoàn toàn, kích thước các chiều đo ổn định và có khả năng sinh sản cao. 6 Tuổi thành thục về thể vóc của các giống lợn khác nhau sẽ khác nhau.