HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM ĐINH THỊ THU HIỀN ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG MÔI TRƯỜNG NƯỚC VÀ CHẤT THẢI RẮN LÀNG NGHỀ TÁI CHẾ NHÔM MẪN XÁ, XÃ VĂN MÔN, HUYỆN YÊN PHONG, TỈNH BẮC NINH Chuyên ngành: Khoa học môi trường Mã số: 60 44 03 01 Người hướng dẫn khoa học: TS. Đinh Hồng Duyên NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Đinh Thị Thu Hiền i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.
Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới TS.Đinh Hồng Duyên, người đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin chân thành cảm ơn những ý kiến đóng góp quý báu của các thầy cô trong Khoa Môi trường, Học viện Nông Nghiệp Việt Nam Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo thôn Mẫn Xá, UBND xã Văn Môn, Phòng Tài nguyên môi trường huyện Yên Phong, Sở Tài nguyên môi trường Bắc Ninh,.ài) đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Đinh Thị Thu Hiền ii MỤC LỤC Lời cam đoan.
ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng. vii Trích yếu luận án.
ix Thesis abstract.1 Tính cấp thiết của đề tài .2 Mục tiêu nghiên cứu .3 Pham vi nghiên cứu .4 Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Tổng quan tài liệu nghiên cứu .1 Giới thiệu chung về làng nghề tái chế kim loại .2 Thực trạng hoạt động tái chế kim loại trên thế giới và ở Việt Nam .1 Thực trạng hoạt động tái chế kim loại trên thế giới và ở việt nam .2 Thực trạng hoạt động sản xuất của các làng nghề tái chế kim loại ở Việt Nam .3 Tác động của sản xuất làng nghề tái chế kim loại tới kinh tế - xã hội, môi trường và sức khỏe cộng đồng .1 Tác động của sản xuất làng nghề tái chế kim loại tới kinh tế - xã hội.2 Tác động của sản xuất làng nghề tái chế kim loại tới môi trường và sức khỏe cộng đồng .4 Các giải pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trường tại các làng nghề tái chế kim loại .1 Giải pháp về công tác quản lý .2 Giải pháp về kỹ thuật công nghệ .3 Giải pháp về giáo dục, truyền thông. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu .1 Địa điểm nghiên cứu.2 Thời gian nghiên cứu .3 Đối tượng nghiên cứu .4 Nội dung nghiên cứu .5 Phương pháp nghiên cứu .1 Phương pháp thu thập tài liệu sơ cấp .2 Phương pháp thu thập tài liệu thứ cấp .3 Phương pháp lấy mẫu hiện trường.4 Phương pháp phân tích mẫu .5 Phương pháp xác định khối lượng chất thải rắn .6 Phương pháp xử lý số liệu. Kết quả và thảo luận .1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của xã Văn Môn.1 Điều kiện tự nhiên .2 Điều kiện kinh tế - xã hội.2 Tình hình sản xuất làng nghề tái chế nhôm Mẫn Xá, xã Văn Môn, huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh.1 Giới thiệu về làng nghề.2 Quy mô sản xuất của làng nghề .3 Nguyên, nhiên liệu và sản phẩm .4 Quy trình tái chế nhôm tại làng nghề Mẫn Xá .3 Hiện trạng môi trường nước và chất thải rắn làng nghề tái chế nhôm Mẫn Xá, Văn Môn .1 Hiện trạng chất thải rắn .2 Hiện trạng môi trường nước .4 Hiện trạng công tác quản lý, thu gom và xử lý chất thải tại làng nghề Mẫn Xá – Văn Môn .1 Hệ thống tổ chức quản lý môi trường .2 Công tác quản lý, thu gom và xử lý chất thải rắn .3 Công tác quản lý, thu gom và xử lý nước thải .5 Đề xuất những giải pháp nhằm giảm thiểu tình trạng ô nhiễm môi trường tại làng nghề tái chế nhôm Văn Môn.1 Giải pháp về công tác quản lý .2 Giải pháp về kỹ thuật công nghệ .3 Giải pháp giáo dục truyền thông môi trường.
Kết luận và kiến nghị. 69 Tài liệu tham khảo. 73 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Từ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BVMT Bảo vệ môi trường CNH – HĐH Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa CTR Chất thải rắn NM Nước mặt NN Nước ngầm NT Nước thải QCVN Quy chuẩn Việt Nam QCCP Quy chuẩn cho phép SXSH Sản xuất sạch hơn TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam UBND Ủy ban nhân dân UNEP Chương trình môi trường Liên Hợp Quốc United Nations Environment Programme vi DANH MỤC BẢNG Bảng 2.1 Một số làng nghề tái chế kim loại tiêu biểu.2 Phân loại làng nghề theo sản phẩm ở Bắc Ninh .3 Các giải pháp sản xuất sạch hơn cho các làng nghề tái chế kim loại .1 Vị trí, số lượng mẫu nước thải, nước mặt, nước ngầm .1 Sự phân bố sản xuất tái chế nhôm tại làng nghề Mẫn Xá .2 Quy mô sản xuất tái chế nhôm tại làng nghề Mẫn Xá, xã Văn Môn.3 Các chất thải trong quy trình tái chế nhôm làng nghề Mẫn Xá .4 Thành phần RTSH làng nghề tái chế nhôm Mẫn Xá.5 Chất thải rắn phát sinh từ hoạt động tái chế nhôm trong một ngày tại thôn Mẫn Xá .6 Kết quả phân tích mẫu nước thải làng nghề tái chế nhôm Mẫn Xá, Văn Môn .7 Kết quả phân tích mẫu nước mặt tại làng nghề Mẫn Xá .8 Kết quả phân tích maaux nước ngầm tại làng nghề Mẫn Xá. 55 vii DANH MỤC HÌNH Hình 2.1 Sơ đồ công nghệ xử lý kim loại màu kèm dòng thải .2 Sơ đồ công nghệ tái chế và gia công sắt thép kèm dòng thải .3 Sơ đồ hệ thống xử lý nước thải bể mạ .4 Sơ đồ công nghệ xử lý nước thải quá trình cán .1 Vị trí lấy mẫu nước làng nghề tái chế nhôm Mẫn Xá .1 Quy trình tái chế nhôm của làng nghề Mẫn Xá .2 Quy trình tái chế nhôm tại gia đình ông Mẫn Văn Hồng, thôn Mẫn Xá.3 Biểu đồ so sánh hàm lượng BOD5 các mẫu với QCVN .4 Biểu đồ so sánh hàm lượng COD các mẫu với QCVN .5 Biểu đồ so sánh hàm lượng SS các mẫu với QCVN .6 Biểu đồ so sánh hàm lượng Amoni các mẫu với QCVN.7 Biểu đồ so sánh hàm lượng dầu mỡ khoáng các mẫu với QCVN.
53 viii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Làng nghề tái chế nhôm Mẫn Xá, xã Văn Môn, huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh đã hình thành và phát triển hơn 50 năm qua với nhiều loại hình sản phẩm phong phú, đa dạng đã tạo ra một lượng lớn hàng hóa, giải quyết công ăn việc làm, mang lại thu nhập cho người dân, góp phần phát triển kinh tế xã hội của Văn Môn nói riêng và của tỉnh Bắc Ninh nói chung. Tuy nhiên chất lượng môi trường ở làng nghề đang có dấu hiệu bị xuống cấp, ảnh hưởng tới cuộc sống, sức khỏe của chính người dân nơi đây. Nhằm cung cấp thông tin cụ thể về hiện trạng môi trường nước và chất thải rắn của khu vực làng nghề tái chế nhôm Mẫn Xá, xã Văn Môn, huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh từ đó đề xuất giải pháp nhằm hạn chế ô nhiễm môi trường phục vụ cho sự phát triển làng nghề em đã dùng các phương pháp nghiên cứu như: phương pháp khảo sát thực địa, phương pháp điều tra phỏng vấn, phương pháp lấy mẫu và phân tích mẫu, phương pháp xử lý số liệu. Từ đó thu được các kết quả: tất cả nước thải sinh hoạt và nước thải sản xuất của làng nghề đều thải qua các cống thải chung của thôn, không qua hệ thống xử lý nào mà đổ thẳng vào ao hồ, kênh mương.
Kết quả phân tích các mẫu nước thải, nước mặt và nước ngầm tại đây cho thấy đã có 1 số chỉ tiêu trong nước vượt quy chuẩn cho phép. Chất thải rắn sinh hoạt đã được thu gom xử lý, còn chất thải rắn sản xuất hiện nay vẫn đổ bừa bãi ra đường làng, ao hồ, kênh mương mà không hề được thu gom. Chính quyền địa phương đã có những giải pháp tích cực nhằm giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Tuy nhiên công tác bảo vệ môi trường tại làng nghề vẫn còn nhiều bất cập như thiếu cán bộ chuyên trách về môi trường; công tác thanh tra kiểm tra còn lỏng lẻo; các chế tài xử phạt chưa đủ mạnh, quy hoạch làng nghề chưa thực hiện triệt để; phổ biến thông tin, nâng cao nhận thức bảo vệ môi trường làng nghề chưa được chú trọng.
Người dân chưa thực sự quan tâm tới vấn đề môi trường của địa phương. Để giảm thiểu ô nhiễm và bảo vệ môi trường làng nghề đòi hỏi phải thực hiện đồng bộ và triệt để các giải pháp về công tác quản lý, giải pháp về giáo dục truyền thông và các giải pháp về kỹ thuật. ix THESIS ABSTRACT The Man Xa aluminum recycling village in Van Mon, Yen Phong District, Bac Ninh Province has formed and developed for over 50 years with extensive and diversified product types. It has created a large number of goods, provided jobs for local people and contributed to the development of Van Mon’s economy in particular and Bac Ninh’s economy in general.
However the environment in this village has been degrading rapidly affecting the lives and health of local people. In order to provide more useful information about the environmental status of water and solid waste in aluminum recycling areas in Man Xa, iproposea solution of limiting the environmental pollution serving for the development of trade villages. Research methods were field survey methods, interview methods, methods of sampling and sample analysis, data processing methods. The results are: all the domestic and industrial waste water are discharged through a sewage in the village without any sewage treatment and flow directly into lakes and canals.
The analysis of waste water samples shows that the surface and ground water here have some symghus exceeded the permitted standards. Domestic solid waste is collected and treated but industrial solid waste is still being thrown into the lanes, lakes, canals without being collected.