Luận văn tốt nghiệp: Đánh giá hiệu quả sử dụng đất ruộng tại thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên

Khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu Luận văn tốt nghiệp đánh giá hiệu quả sử dụng đất ruộng tại thị xã phổ yên tỉnh thái nguyên, vận dụng lý thuyết vào thực tế, đề xuất giải pháp cụ

• Tác giả: Mai Tuấn Anh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Hữu Thọ
• Trường học: Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp
• Đề tài: Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Ruộng Tại Thị Xã Phổ Yên, Tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Ý nghĩa khoa học, thực tiễn và đóng góp của đề tài
• 1.5.1. Ý nghĩa khoa học, thực tiễn
• 1.5.2. Đóng góp của luận văn
• 2. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI
• 2.1. Cơ sở lý luận của đề tài
• 2.1.1. Đất và vai trò của đất đối với sản xuất nông nghiệp
• 2.1.1.1. Khái niệm và quá trình hình thành đất
• 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất ruộng tại Phổ Yên Thái Nguyên

Đánh giá hiệu quả sử dụng đất ruộng tại Phổ Yên, Thái Nguyên là một nghiên cứu quan trọng nhằm xác định tình hình và hiệu quả của việc sử dụng đất ruộng trong bối cảnh phát triển nông nghiệp hiện nay. Nghiên cứu này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về hiệu quả sử dụng đất mà còn cung cấp thông tin cần thiết cho việc quản lý đất đai và phát triển bền vững nông nghiệp tại địa phương. Theo số liệu thống kê, diện tích đất nông nghiệp tại Phổ Yên chiếm tỷ lệ lớn trong tổng diện tích đất tự nhiên, với nhiều loại hình sử dụng đất khác nhau. Việc đánh giá này sẽ giúp xác định các loại hình sử dụng đất hiệu quả nhất, từ đó đề xuất các giải pháp cải thiện tình hình sử dụng đất trong tương lai.

1.1. Tình hình sử dụng đất ruộng tại Phổ Yên

Tình hình sử dụng đất ruộng tại Phổ Yên cho thấy sự đa dạng trong các loại hình canh tác. Theo thống kê, diện tích đất ruộng chủ yếu được sử dụng cho việc trồng lúa và các loại cây màu khác. Tuy nhiên, diện tích đất ruộng đang có xu hướng giảm do sự chuyển đổi sang các loại hình sử dụng đất khác như đất ở và đất sản xuất phi nông nghiệp. Điều này đặt ra thách thức lớn cho việc duy trì và nâng cao hiệu quả sử dụng đất. Các loại hình sử dụng đất như LUT 2 lúa - 1 màu và LUT chuyên màu đã cho thấy hiệu quả kinh tế cao hơn so với các loại hình khác. Việc phân tích tình hình sử dụng đất hiện tại sẽ giúp xác định rõ hơn các vấn đề cần giải quyết để nâng cao hiệu quả sử dụng đất trong tương lai.

1.2. Đánh giá hiệu quả kinh tế của các loại hình sử dụng đất

Đánh giá hiệu quả kinh tế của các loại hình sử dụng đất ruộng tại Phổ Yên cho thấy sự khác biệt rõ rệt giữa các loại hình. Các loại hình như LUT chuyên màu mang lại giá trị sản xuất cao nhất, với GTSX/ha đạt 137,82 triệu đồng. Ngược lại, LUT chuyên lúa có hiệu quả thấp nhất với GTSX/ha chỉ đạt 55,6 triệu đồng. Điều này cho thấy rằng việc lựa chọn loại hình sử dụng đất phù hợp có thể ảnh hưởng lớn đến hiệu quả kinh tế. Việc nâng cao năng suất và giá trị sản phẩm trên mỗi hecta đất ruộng là một trong những mục tiêu quan trọng trong việc phát triển nông nghiệp bền vững tại Phổ Yên. Các giải pháp như cải tiến kỹ thuật canh tác, áp dụng công nghệ mới và tăng cường đào tạo cho nông dân sẽ là những yếu tố quyết định trong việc nâng cao hiệu quả sử dụng đất.

1.3. Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất

Để nâng cao hiệu quả sử dụng đất ruộng tại Phổ Yên, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Một số giải pháp có thể được đề xuất bao gồm: cải thiện chính sách quản lý đất đai, khuyến khích áp dụng công nghệ mới trong sản xuất nông nghiệp, và tăng cường đào tạo cho nông dân về kỹ thuật canh tác hiện đại. Bên cạnh đó, việc phát triển các mô hình sản xuất nông nghiệp bền vững, kết hợp giữa sản xuất nông nghiệp và bảo vệ môi trường cũng cần được chú trọng. Các giải pháp này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả sử dụng đất mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của nông nghiệp tại Phổ Yên.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên, với diện tích đất tự nhiên khoảng 25.888,69 ha và dân số trung bình năm 2018 là gần 194.000 người, là một vùng có tiềm năng lớn về đất đai phục vụ sản xuất nông nghiệp. Trong đó, đất nông nghiệp chiếm tới 75,26% diện tích đất tự nhiên, tương đương khoảng 19.148,78 ha, với đất ruộng chiếm 7.870,34 ha (30,4%). Tuy nhiên, quá trình đô thị hóa và phát triển kinh tế công nghiệp đã làm diện tích đất nông nghiệp có xu hướng giảm nhanh, đặt ra thách thức lớn trong việc sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên đất ruộng hiện có. Giai đoạn nghiên cứu từ 2016 đến 2018 tập trung đánh giá thực trạng và hiệu quả sử dụng đất ruộng tại địa phương, nhằm đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất, góp phần phát triển kinh tế nông nghiệp bền vững.

Mục tiêu nghiên cứu bao gồm hệ thống hóa cơ sở lý luận về hiệu quả sử dụng đất ruộng, đánh giá thực trạng sử dụng đất ruộng tại Phổ Yên, đồng thời đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất ruộng phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội và môi trường địa phương. Nghiên cứu tập trung vào các loại hình sử dụng đất ruộng chủ yếu như LUT 2 lúa – 1 màu, LUT 2 màu – 1 lúa, LUT chuyên màu và LUT chuyên lúa, nhằm phân tích hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường của từng loại hình.

Ý nghĩa của nghiên cứu không chỉ nằm ở việc cung cấp cơ sở khoa học cho công tác quy hoạch, quản lý đất đai tại Phổ Yên mà còn góp phần nâng cao giá trị sản xuất trên đơn vị diện tích đất, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững ngành nông nghiệp trong bối cảnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế nhanh chóng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình về sử dụng đất và hiệu quả sử dụng đất trong nông nghiệp, bao gồm:

• Khái niệm đất và đất nông nghiệp: Đất được hiểu là lớp phủ mặt đất có khả năng sản sinh sản phẩm cây trồng, trong đó đất nông nghiệp là đất sử dụng cho sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản theo quy định của Luật Đất đai 2013.

• Hiệu quả sử dụng đất: Được phân thành ba loại chính gồm hiệu quả kinh tế (giá trị sản xuất trên đơn vị diện tích, chi phí đầu tư), hiệu quả xã hội (tạo việc làm, thu nhập lao động) và hiệu quả môi trường (bảo vệ độ phì nhiêu đất, hạn chế ô nhiễm).

• Quan điểm sử dụng đất bền vững: Đảm bảo phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ môi trường và duy trì khả năng sản xuất lâu dài của đất, phù hợp với các nguyên tắc phát triển bền vững.

• Các yếu tố ảnh hưởng đến sử dụng đất: Bao gồm điều kiện tự nhiên (khí hậu, địa hình, đất đai), kinh tế - xã hội (chính sách, thị trường, kỹ thuật canh tác) và tổ chức sản xuất.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Sử dụng số liệu thống kê từ UBND thị xã Phổ Yên, các phòng ban liên quan như Phòng Nông nghiệp, Phòng Tài nguyên Môi trường, cùng các báo cáo hiện trạng sử dụng đất giai đoạn 2016-2018.

• Phương pháp chọn mẫu: Tập trung nghiên cứu các loại hình sử dụng đất ruộng chủ yếu tại Phổ Yên gồm LUT 2 lúa – 1 màu, LUT 2 màu – 1 lúa, LUT chuyên màu và LUT chuyên lúa với 14 kiểu sử dụng đất khác nhau.

• Phương pháp phân tích: Áp dụng phương pháp đa chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng đất dựa trên các chỉ tiêu kinh tế, xã hội và môi trường. Phân tích số liệu thống kê, so sánh các chỉ tiêu như giá trị sản xuất, giá trị gia tăng, mức đầu tư lao động, thu nhập bình quân trên ngày công lao động.

• Timeline nghiên cứu: Thu thập và xử lý dữ liệu trong giai đoạn 2016-2018, phân tích và đánh giá hiệu quả sử dụng đất ruộng, đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất đến năm 2025.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng sử dụng đất ruộng: Đất ruộng chiếm khoảng 7.870,34 ha, tương đương 30,4% diện tích đất tự nhiên. Trong giai đoạn 2016-2018, diện tích đất ruộng có xu hướng giảm do chuyển đổi sang đất phi nông nghiệp nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển công nghiệp và đô thị hóa.

2. Hiệu quả kinh tế các loại hình sử dụng đất: LUT chuyên màu đạt giá trị sản xuất trung bình cao nhất với 137,82 triệu đồng/ha và giá trị gia tăng 91,15 triệu đồng/ha, cao hơn 1,2 lần so với LUT 2 màu – 1 lúa và 1,17 lần so với LUT 2 lúa – 1 màu. LUT chuyên lúa có hiệu quả thấp nhất với giá trị sản xuất 55,6 triệu đồng/ha và giá trị gia tăng 37,62 triệu đồng/ha.

3. Hiệu quả xã hội: LUT chuyên màu đòi hỏi đầu tư 614 công lao động/ha với thu nhập bình quân 148,39 nghìn đồng/công, trong khi LUT 2 lúa – 1 màu cần 621 công lao động/ha với thu nhập 127,81 nghìn đồng/công. Điều này cho thấy hiệu quả sử dụng lao động và thu nhập của LUT chuyên màu cao hơn.

4. Chuyển dịch cơ cấu sử dụng đất: Tốc độ chuyển đổi đất nông nghiệp sang đất phi nông nghiệp dự kiến tăng khoảng 10,26% trong giai đoạn 2018-2020, phù hợp với xu hướng phát triển kinh tế xã hội của thị xã.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy các loại hình sử dụng đất ruộng chuyên màu mang lại hiệu quả kinh tế và xã hội cao hơn so với các loại hình khác, phù hợp với xu hướng chuyển dịch cơ cấu cây trồng nhằm tăng giá trị sản xuất trên đơn vị diện tích. Sự gia tăng giá trị sản xuất và thu nhập lao động trong LUT chuyên màu phản ánh hiệu quả đầu tư kỹ thuật và quản lý sản xuất tốt hơn.

Việc giảm diện tích đất ruộng do chuyển đổi mục đích sử dụng đất là xu hướng tất yếu trong bối cảnh phát triển công nghiệp và đô thị hóa nhanh tại Phổ Yên. Tuy nhiên, việc duy trì và phát triển các loại hình sử dụng đất ruộng có hiệu quả cao là cần thiết để đảm bảo an ninh lương thực và phát triển nông nghiệp bền vững.

So sánh với các nghiên cứu tại huyện Gia Bình và huyện Đan Phượng cho thấy, việc tập trung phát triển các vùng chuyên canh, áp dụng công nghệ cao và quy hoạch sử dụng đất hợp lý đã góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Phổ Yên có thể học hỏi kinh nghiệm này để phát triển các loại hình sử dụng đất ruộng phù hợp với điều kiện địa phương.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh giá trị sản xuất và thu nhập lao động của các loại hình sử dụng đất, cũng như bảng thống kê chuyển dịch cơ cấu đất đai qua các năm để minh họa xu hướng và hiệu quả sử dụng đất.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Mở rộng và phát triển các loại hình sử dụng đất chuyên màu và 2 lúa – 1 màu: Tập trung đầu tư kỹ thuật, giống cây trồng và quản lý sản xuất nhằm nâng cao giá trị sản xuất và thu nhập trên đơn vị diện tích đất ruộng. Chủ thể thực hiện: UBND thị xã, các phòng ban nông nghiệp; thời gian: 2021-2025.

2. Xây dựng và thực hiện quy hoạch sử dụng đất ruộng bền vững: Rà soát, điều chỉnh quy hoạch đất đai phù hợp với định hướng phát triển kinh tế xã hội, bảo vệ đất nông nghiệp có hiệu quả cao, hạn chế chuyển đổi đất ruộng không hợp lý. Chủ thể: Sở Tài nguyên Môi trường, UBND thị xã; thời gian: 2021-2023.

3. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao và kỹ thuật canh tác tiên tiến: Áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật, công nghệ bảo vệ môi trường, giảm thiểu ô nhiễm và thoái hóa đất, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Chủ thể: Trung tâm khuyến nông, các doanh nghiệp nông nghiệp; thời gian: liên tục.

4. Phát triển thị trường tiêu thụ và hỗ trợ tài chính cho nông dân: Tạo điều kiện tiếp cận vốn, thị trường tiêu thụ ổn định, xây dựng chuỗi giá trị nông sản để tăng hiệu quả kinh tế và xã hội. Chủ thể: Ngân hàng, các tổ chức tín dụng, UBND thị xã; thời gian: 2021-2025.

5. Tăng cường đào tạo, nâng cao năng lực quản lý và nhận thức của người dân: Tổ chức các lớp tập huấn, tuyên truyền về sử dụng đất bền vững, kỹ thuật canh tác và bảo vệ môi trường. Chủ thể: Trung tâm đào tạo nông nghiệp, các tổ chức xã hội; thời gian: hàng năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về đất đai và nông nghiệp: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, quy hoạch sử dụng đất phù hợp, nâng cao hiệu quả quản lý đất đai.

2. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực kinh tế nông nghiệp và quản lý tài nguyên đất: Tham khảo cơ sở lý luận, phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất và các kết quả thực tiễn tại Phổ Yên.

3. Doanh nghiệp và hợp tác xã nông nghiệp: Áp dụng các giải pháp kỹ thuật, mô hình sử dụng đất hiệu quả để nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và thu nhập.

4. Người nông dân và cộng đồng địa phương: Nâng cao nhận thức về sử dụng đất bền vững, áp dụng kỹ thuật canh tác tiên tiến, tham gia vào các chương trình phát triển nông nghiệp bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Hiệu quả sử dụng đất ruộng được đánh giá dựa trên những tiêu chí nào?
   Hiệu quả sử dụng đất ruộng được đánh giá qua ba tiêu chí chính: hiệu quả kinh tế (giá trị sản xuất, giá trị gia tăng trên đơn vị diện tích), hiệu quả xã hội (tạo việc làm, thu nhập lao động) và hiệu quả môi trường (bảo vệ độ phì nhiêu đất, hạn chế ô nhiễm). Ví dụ, LUT chuyên màu có giá trị sản xuất cao hơn 1,2 lần so với các loại hình khác.

2. Tại sao diện tích đất ruộng tại Phổ Yên giảm trong những năm gần đây?
   Do quá trình đô thị hóa và phát triển công nghiệp, nhiều diện tích đất ruộng được chuyển đổi sang đất phi nông nghiệp để phục vụ xây dựng khu công nghiệp, đô thị và dịch vụ, phù hợp với định hướng phát triển kinh tế xã hội của địa phương.

3. Các loại hình sử dụng đất ruộng nào mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất?
   LUT chuyên màu đạt hiệu quả kinh tế cao nhất với giá trị sản xuất trung bình 137,82 triệu đồng/ha và giá trị gia tăng 91,15 triệu đồng/ha, vượt trội so với các loại hình khác như LUT 2 lúa – 1 màu và LUT chuyên lúa.

4. Giải pháp nào được đề xuất để nâng cao hiệu quả sử dụng đất ruộng tại Phổ Yên?
   Các giải pháp bao gồm mở rộng các loại hình sử dụng đất hiệu quả, quy hoạch sử dụng đất bền vững, ứng dụng công nghệ cao, phát triển thị trường tiêu thụ và hỗ trợ tài chính, cũng như nâng cao năng lực quản lý và nhận thức của người dân.

5. Làm thế nào để đảm bảo sử dụng đất ruộng bền vững trong bối cảnh phát triển kinh tế nhanh?
   Cần kết hợp quy hoạch hợp lý, áp dụng kỹ thuật canh tác tiên tiến, bảo vệ môi trường đất, đồng thời phát triển kinh tế xã hội hài hòa, đảm bảo lợi ích lâu dài cho cộng đồng và thế hệ tương lai.

Kết luận

• Thị xã Phổ Yên có tiềm năng lớn về đất ruộng với diện tích khoảng 7.870 ha, tuy nhiên đang chịu áp lực chuyển đổi mục đích sử dụng đất do phát triển công nghiệp và đô thị hóa.
• Các loại hình sử dụng đất ruộng chuyên màu và 2 lúa – 1 màu mang lại hiệu quả kinh tế và xã hội cao hơn so với các loại hình khác, phù hợp với định hướng phát triển nông nghiệp bền vững.
• Hiệu quả sử dụng đất ruộng được đánh giá toàn diện qua các chỉ tiêu kinh tế, xã hội và môi trường, giúp xác định các loại hình sử dụng đất ưu tiên phát triển.
• Đề xuất các giải pháp về quy hoạch, kỹ thuật, thị trường và đào tạo nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất ruộng trong giai đoạn 2021-2025.
• Kêu gọi các cơ quan quản lý, doanh nghiệp, nhà nghiên cứu và người dân cùng phối hợp thực hiện các giải pháp để phát triển nông nghiệp bền vững, bảo vệ tài nguyên đất và nâng cao đời sống nhân dân.

Hành động ngay hôm nay để bảo vệ và phát huy hiệu quả sử dụng đất ruộng tại Phổ Yên, góp phần xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, bền vững và phát triển kinh tế xã hội địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI 1. Cơ sở lý luận của đề tài 1. Đất và vai trò của đất đối với sản xuất nông nghiệp 1. Khái niệm và quá trình hình thành đất a.

Khái niệm về đất * Khái niệm chung: Đất là một phần của vỏ trái đất, nó là lớp phủ lục địa mà bên dưới nó là đá và khoáng sinh ra nó, bên trên là thảm thực bì và khí quyển. Đất là lớp mặt tươi xốp của lục địa có khả năng sản sinh ra sản phẩm của cây trồng. Đất là lớp phủ thổ nhưỡng là thổ quyển, là một vật thể tự nhiên, mà nguồn gốc của thể tự nhiên đó là do hợp điểm của 4 thể tự nhiên khác của hành tinh là thạch quyển, khí quyển, thủy quyển và sinh quyển. Sự tác động qua lại của bốn quyển trên và thổ quyển có tính thường xuyên và cơ bản.

Theo nguồn gốc phát sinh, đất là một vật thể tự nhiên được hình thành do sự tác động tổng hợp của năm yếu tố là: Khí hậu, đá mẹ, địa hình, sinh vật và thời gian. Đất xem như một thể sống nó luôn vận động và phát triển.Mac: Đất là tư liệu sản xuất cơ bản và phổ biến quý báu nhất của sản xuất nông nghiệp, là điều kiện không thể thiếu được của sự tồn tại và tái sinh của hàng loạt thế hệ loài người kế tiếp nhau. Theo các nhà kinh tế, thổ nhưỡng và quy hoạch Việt Nam cho rằng: Đất đai là phần trên mặt của vỏ trái đất mà ở đó cây cối có thể mọc được. Như vậy đã có rất nhiều khái niệm và định nghĩa khác nhau về đất nhưng khái niệm chung nhất có thể hiểu: Đất đai là khoảng không gian có giới hạn, theo chiều thẳng đứng bao gồm: Khí hậu của bầu khí quyển, lớp phủ thổ nhưỡng, thảm thực vật, động vật, diện tích mặt nước, tài nguyên nước ngầm và khoáng sản trong lòng đất; Theo chiều ngang, trên mặt đất là sự kết hợp giữa thổ nhưỡng, địa hình, thủy văn, thảm thực vật với các thành phần khác, nó tác động giữ vai Luan van 6 trò quan trọng và có ý nghĩa to lớn đối với hoạt động sản xuất cũng như cuộc sống xã hội của loài người (Võ Quang Minh, Lê Văn Khoa, 2013).

* Khái niệm về đất nông nghiệp: Luật đất đai năm 2013 nêu rõ: “Đất nông nghiệp là đất sử dụng vào mục đích sản xuất, nghiên cứu, thí nghiệm về nông nghiệp, lâm nghiệp và nuôi trồng thủy sản, làm muối và mục đích bảo vệ, phát triển rừng, bao gồm đất sản xuất nông nghiệp, đất sản xuất lâm nghiệp, đất nuôi trồng thủy sản, đất làm muối và đất nông nghiệp khác”. Phân loại đất nông nghiệp: Theo quy định của điều 10 luật đất đai 2013 và theo hướng dẫn tại thông tư số 28/2004/TT-BTNMT ngày 1-11-2004 của Bộ Tài nguyên - môi trường, đất nông nghiệp bao gồm các loại đất như sau : + Đất trồng cây hằng năm bao gồm: Đất trồng lúa, đất đồng cỏ dùng vào chăn nuôi, đất trồng cây hằng năm khác. + Đất trồng cây lâu năm. + Đất rừng sản xuất gồm: Đất có rừng tự nhiên sản xuất, đất có rừng trồng sản xuất, đất khoanh nuôi phục hồi rừng sản xuất, đất trồng rừng sản xuất.

+ Đất rừng phòng hộ gồm: Đất có rừng tự nhiên phòng hộ, đất có rừng trồng phòng hộ, đất khoanh nuôi phục hồi rừng phòng hộ, đất trồng rừng phòng hộ. + Đất rừng đặc dụng gồm: Đất có rừng tự nhiên đặc dụng, đất có rừng trồng đặc dụng, đất khoanh nuôi phục hồi rừng đặc dụng, đất trồng rừng đặc dụng. + Đất nuôi trồng thủy sản gồm: Đất nuôi trồng thủy sản nước lợ, mặn và đất chuyên nuôi trồng thủy sản nước ngọt. + Đất làm muối là ruộng muối để sử dụng vào mục đích sản xuất muối.

+ Đất nông nghiệp khác theo quy định của chính phủ. * Khái niệm về đất ruộng Đất ruộng là tổng thể các loại đất được xác định là tư liệu sản xuất chủ yếu phục vụ cho việc trồng trọt bao gồm đất trồng lúa, đất đồng cỏ dùng vào chăn nuôi, đất trồng cây hằng năm khác. Quá trình hình thành đất Đất được hình thành do sự biến đổi liên tục và sâu sắc tầng mặt của đất dưới tác dụng của sinh vật và các yếu tố môi trường. Các yếu tố tác động vào quá trình hình thành đất và làm cho đất được hình thành gọi là các yếu tố hình thành đất.

Đá mẹ dưới tác dụng của các yếu tố ngoại cảnh bị phá hủy tạo thành mẫu chất, mẫu chất chưa phải là đất vì còn thiếu một hợp phần vô cùng quan trọng là chất hữu cơ. Trước khi có sinh vật, trái đất lúc đó chỉ bao gồm lớp vỏ toàn đá. Dưới tác dụng của mưa, các sản phẩm vỡ vụn của đá bị trôi xuống nơi thấp hơn và lắng đọng ở đó hoặc ở ngoài đại dương. Sự vận động của vỏ trái đất có thể làm nổi những vùng đá trầm tích đó lên và lại tiếp tục chu trình như trên người ta gọi đó là Đại tuần hoàn địa chất.

Đây là một quá trình tạo lập đá đơn thuần và xảy ra theo một chu trình khép kín và rộng khắp. Khi trên trái đất xuất hiện sinh vật, sinh vật đã hút chất dinh dưỡng từ những mẫu chất do đã vỡ vụn ra để sinh sống và khi chết đi tạo lên một lượng chất hữu cơ. Cứ như vậy sinh vật ngày càng phát triển và lượng chất hữu cơ ngày càng nhiều, nó đã biến mẫu chất thành đất. Người ta gọi đó là tiểu tuần hoàn sinh vật (Trần Văn Chính, 2006).

Sự thống nhất giữa Đại tuần hoàn địa chất và Tiểu tuần hoàn sinh vật đã tạo ra đất và đó cũng chính là bản chất của quá trình hình thành đất. Vai trò và ý nghĩa của đất đai trong nông nghiệp Đất là khoảng không gian lãnh thổ cần thiết đối với mọi quá trình sản xuất trong các ngành kinh tế quốc dân và hoạt động của con người. Nói về tâm quan trọng của đất C.Mac viết: “Đất là một phòng thí nghiệm vĩ đại, kho tàng cung cấp các tư liệu lao động, vật chất, là vị trí để định cư, là nền tảng của tập thể”. Đối với nông nghiệp: Đất đai là yếu tố tích cực của quá trình sản xuất là điều kiện vật chất đồng thời là đối tượng lao động (luôn chịu tác động trong quá trình sản xuất như: cày, bừa, xới, xáo…) và công cụ lao động hay phương Luan van 8 tiện lao động (Sử dụng để trồng trọt, chăn nuôi…).

Quá trình sản xuất luôn có mối quan hệ chặt chẽ với độ phì nhiêu và quá trình sinh học tự nhiên của đất (Võ Quang Minh, Lê Văn Khoa, 2013). Luật đất đai các năm 1993, 1998, 2003, 2013 đã khẳng định: “Đất đai là tài nguyên vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt, là thành phần rất quan trọng hàng đầu của môi trường sống, là địa bàn phân bố các khu dân cư, xây dựng các cơ sở kinh tế văn hoá, xã hội, an ninh quốc phòng”. Đất đai là đối tượng lao động, vừa là tư liệu lao động trong quá trình sản xuất, nó là nơi con người thực hiện các hoạt động của mình tác động vào cây trồng, vật nuôi để tạo ra sản phẩm. Thực tế cho thấy, trong quá trình phát triển xã hội loài người, sự hình thành và phát triển của mọi nền văn minh, các thành tựu khoa học công nghệ đều được xây dựng trên nền tảng cơ bản sử dụng đất.

Trong nông nghiệp ngoài vai trò là cơ sở không gian đất còn có hai chức năng đặc biệt quan trọng: - Là đối tượng chịu sự tác động trực tiếp của con người trong quá trình sản xuất. - Đất tham gia tích cực vào quá trình sản xuất, cung cấp cho cây trồng nước, muối khoáng và các chất dinh dưỡng khác cần thiết cho sự sinh trưởng và phát triển của cây trồng. Như vậy, đất trở thành công cụ sản xuất. Năng suất và chất lượng sản phẩm phụ thuộc vào độ phì nhiêu của đất.

Trong tất cả các loại tư liệu sản xuất dùng trong nông nghiệp chỉ có đất mới có chức năng này. Chính vì vậy, có thể nói rằng đất là tư liệu sản xuất chủ yếu và đặc biệt trong nông nghiệp. Sử dụng đất và những quan điểm sử dụng đất 1. Sử dụng đất và những yếu tố ảnh hưởng đến sử dụng đất a.

Khái niệm sử dụng đất Sử dụng đất là một hệ thống các biện pháp nhằm điều hòa mối quan hệ người đất trong tổ hợp với nguồn tài nguyên thiên nhiên khác và môi trường. Luan van 9 Căn cứ vào quy luật phát triển kinh tế xã hội cùng với yêu cầu không ngừng ổn định và bền vững về mặt sinh thái, quyết định phương hướng chung và mục tiêu sử dụng đất hợp lý nhất là tài nguyên đất đai, phát huy tối đa công dụng của đất nhằm đạt tới hiệu ích sinh thái, kinh tế, xã hội cao nhất. Vì vậy, sử dụng đất thuộc phạm trù hoạt động kinh tế của nhân loại. Trong mỗi phương thức sản xuất nhất định, việc sử dụng đất theo yêu cầu của sản xuất và đời sống cần căn cứ vào thuộc tính tự nhiên của đất đai.

Với vai trò là nhân tố của của sức sản xuất, các nhiệm vụ và nội dung sử dụng đất đai được thể hiện ở các khía cạnh sau: - Sử dụng đất hợp lý về không gian, hình thành hiệu quả kinh tế không gian sử dụng đất. - Phân phối hợp lý cơ cấu đất đai trên diện tích đất đai được sử dụng, hình thành cơ cấu kinh tế sử dụng đất. - Quy mô sử dụng đất cần có sự tập trung thích hợp, hình thành quy mô kinh tế sử dụng đất. - Giữ mật độ sử dụng đất đai thích hợp, hình thành việc sử dụng đất đai một cách kinh tế, tập trung, thâm canh.

Những yếu tố ảnh hưởng đến việc sử dụng đất Phạm vi, cơ cấu và phương thức sử dụng đất…vừa bị chi phối bởi các điều kiện và quy luật sinh thái tự nhiên, vừa bị kiềm chế bởi các điều kiện, quy luật kinh tế - xã hội và các yếu tố kỹ thuật. Vì vậy, những điều kiện và nhân tố ảnh hưởng chủ yếu đến việc sử dụng đất là: * Yếu tố điều kiện tự nhiên Điều kiện tự nhiên có rất nhiều yếu tố như: ánh sáng, nhiệt độ, lượng mưa, thủy văn, không khí… trong các yếu tố đó khí hậu là nhân tố hàng đầu của việc sử dụng đất đai, sau đó là điều kiện đất đai chủ yếu là địa hình, thổ nhưỡng và các nhân tố khác.