Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Tại Xã Tả Thanh Oai, Huyện Thanh Trì, Thành Phố Hà Nội

Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp tại xã Tả Thanh Oai, huyện Thanh Trì, thành phố Hà Nội, cung cấp thông tin hữu ích cho nông dân.

• Tác giả: Nguyễn Ngọc Huy
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Văn Thao
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Sản Xuất Nông Nghiệp Tại Xã Tả Thanh Oai, Huyện Thanh Trì, Hà Nội
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục đích và yêu cầu nghiên cứu của đề tài
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cở sở lý luận về sử dụng đất nông nghiệp
• 2.1.1. Khái niệm về đất và đất nông nghiệp
• 2.1.2. Khái niệm về đất sản xuất nông nghiệp
• 2.1.3. Nguyên tắc sử dụng đất sản xuất nông nghiệp
• 2.1.4. Quan điểm sử dụng đất nông nghiệp
• 2.1.5. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp
• 2.1.6. Sử dụng đất nông nghiệp trên thế giới và ở Việt Nam
• 3. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội xã Tả Thanh Oai, huyện Thanh Trì, thành phố Hà Nội
• 3.5. Tình hinh quản lí và hiện trạng sử dụng đất của xã Tả Thanh Oai
• 3.6. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp của xã Tả Thanh Oai
• 3.7. Đề xuất biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp xã Tả Thanh Oai, huyện Thanh Trì, thành phố Hà Nội
• 3.8. Phương pháp nghiên cứu
• 3.8.1. Phương pháp điều tra số liệu thứ cấp
• 3.8.2. Phương pháp điều tra số liệu sơ cấp
• 3.8.3. Phương pháp xử lý số liệu
• 3.8.4. Phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp
• 3.8.5. Phương pháp minh họa
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của xã Tả Thanh Oai, huyện Thanh Trì, thành phố Hà Nội
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên xã Tả Thanh Oai
• 4.1.2. Thực trạng kinh tế - xã hội của xã Tả Thanh Oai
• 4.1.3. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội
• 4.2. Hiện trạng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp xã Tả Thanh Oai
• 4.2.1. Hiện trạng sử dụng đất xã Tả Thanh Oai
• 4.2.2. Loại sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của xã Tả Thanh Oai
• 4.3. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp xã Tả Thanh Oai
• 4.3.1. Hiệu quả kinh tế
• 4.3.2. Hiệu quả xã hội
• 4.3.3. Hiệu quả môi trường
• 4.3.4. Đánh giá tổng hợp các loại hình sử dụng đất
• 4.4. Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp xã Tả Thanh Oai
• 4.4.1. Những yếu tố ảnh hưởng hưởng đến sản xuất nông nghiệp có hiệu quả ở xã Tả Thanh Oai
• 4.4.2. Định hướng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của xã
• 4.4.3. Các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp
• 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Tại Tả Thanh Oai

Đất đai là nguồn tài nguyên hữu hạn, đặc biệt là đất nông nghiệp, đang chịu nhiều áp lực từ quá trình đô thị hóa và khai thác. Tại Việt Nam, ngành nông nghiệp đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế, nhưng đối mặt với nhiều thách thức về kinh tế, xã hội và môi trường. Việc đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp là cần thiết để lựa chọn các loại hình sử dụng đất hiệu quả, theo hướng sinh thái và phát triển bền vững. Nghiên cứu này tập trung vào xã Tả Thanh Oai, Thanh Trì, Hà Nội, nhằm đánh giá hiện trạng và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất. Mục tiêu là góp phần phát triển nông nghiệp địa phương một cách bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu và đảm bảo an ninh lương thực.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Đánh Giá Đất Nông Nghiệp Tả Thanh Oai

Việc đánh giá đất nông nghiệp giúp xác định tiềm năng, hạn chế và hiệu quả sử dụng đất hiện tại. Từ đó, đưa ra các giải pháp quy hoạch sử dụng đất hợp lý, góp phần nâng cao năng suất cây trồng và thu nhập cho người dân. Ngoài ra, đánh giá cũng giúp bảo vệ môi trường và tài nguyên đất, hướng tới phát triển nông nghiệp bền vững ở Tả Thanh Oai, Thanh Trì.

1.2. Mục Tiêu Nghiên Cứu Hiệu Quả Sử Dụng Đất Sản Xuất Nông Nghiệp

Nghiên cứu tập trung vào đánh giá hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường của các loại hình sử dụng đất nông nghiệp chính tại Tả Thanh Oai. Dựa trên kết quả đánh giá, đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất, phù hợp với điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của địa phương. Đồng thời, xác định những cơ hội và thách thức mà người dân phải đối mặt trong quá trình sản xuất nông nghiệp.

II. Thực Trạng và Vấn Đề Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Tại Tả Thanh Oai Hiện Nay

Xã Tả Thanh Oai có lợi thế về đất phù sa ven sông Nhuệ, thích hợp cho trồng hoa màu và cây công nghiệp ngắn ngày. Tuy nhiên, sản xuất nông nghiệp còn manh mún, nhỏ lẻ, việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng và áp dụng kỹ thuật mới còn chậm. Điều này dẫn đến hiệu quả sử dụng đất chưa cao. Cần có những nghiên cứu sâu sắc để phát triển các loại hình sử dụng đất phù hợp, hiệu quả cao hơn, góp phần nâng cao sinh kế nông nghiệp Tả Thanh Oai.

2.1. Phân Tích Hiện Trạng Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Chi Tiết

Phân tích hiện trạng sử dụng đất cần xác định rõ diện tích, loại đất (đất trồng lúa, đất trồng rau màu, đất trồng cây lâu năm), cơ cấu cây trồng, mùa vụ, và phương thức canh tác của người dân Tả Thanh Oai. Từ đó, đánh giá sơ bộ về tính hợp lý và hiệu quả của việc sử dụng đất hiện tại.

2.2. Các Vấn Đề Tồn Tại Trong Quản Lý Đất Đai Tả Thanh Oai

Các vấn đề về quản lý đất đai có thể bao gồm tình trạng tranh chấp đất đai, chuyển đổi mục đích sử dụng đất trái phép, ô nhiễm đất do sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật quá mức. Ngoài ra, cần xem xét các chính sách đất đai hiện hành và tác động của chúng đến người dân và hoạt động sản xuất nông nghiệp.

2.3. Tác Động Của Đô Thị Hóa Lên Đất Nông Nghiệp Tại Tả Thanh Oai

Quá trình đô thị hóa diễn ra nhanh chóng đã làm giảm diện tích đất nông nghiệp, gây ảnh hưởng đến sinh kế nông nghiệp của người dân. Việc chuyển đổi đất nông nghiệp sang đất phi nông nghiệp cần được kiểm soát chặt chẽ để đảm bảo an ninh lương thực và duy trì sự phát triển bền vững của khu vực nông thôn.

III. Phương Pháp Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Tại Tả Thanh Oai

Để đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp một cách khách quan và toàn diện, cần sử dụng kết hợp nhiều phương pháp nghiên cứu khác nhau. Các phương pháp này bao gồm điều tra, khảo sát, phân tích số liệu thứ cấp và sơ cấp, đánh giá kinh tế, xã hội và môi trường. Việc lựa chọn phương pháp phù hợp sẽ giúp thu thập đầy đủ thông tin cần thiết để đưa ra những kết luận chính xác và hữu ích.

3.1. Điều Tra Khảo Sát Thu Thập Dữ Liệu Thực Tế Sử Dụng Đất

Điều tra, khảo sát người dân và cán bộ địa phương để thu thập thông tin về diện tích, loại cây trồng, năng suất, chi phí sản xuất, thu nhập, và các vấn đề liên quan đến sử dụng đất nông nghiệp. Sử dụng phiếu điều tra, phỏng vấn trực tiếp, và phương pháp quan sát thực địa để thu thập dữ liệu.

3.2. Phân Tích Hiệu Quả Kinh Tế Đất Nông Nghiệp Tả Thanh Oai

Tính toán các chỉ tiêu kinh tế như doanh thu, chi phí, lợi nhuận, tỷ suất lợi nhuận, hiệu quả đồng vốn, và giá trị sản xuất trên một đơn vị diện tích. So sánh hiệu quả kinh tế của các loại hình sử dụng đất khác nhau để xác định loại hình nào mang lại hiệu quả cao nhất.

3.3. Đánh Giá Tác Động Xã Hội Và Môi Trường Tả Thanh Oai

Đánh giá tác động của việc sử dụng đất nông nghiệp đến đời sống của người dân (việc làm, thu nhập, sức khỏe, an ninh lương thực) và môi trường (ô nhiễm đất, nước, không khí, đa dạng sinh học). Sử dụng các chỉ số xã hội và môi trường để đánh giá một cách định lượng và định tính.

IV. Kết Quả Đánh Giá Hiệu Quả Kinh Tế Xã Hội Môi Trường Đất Tả Thanh Oai

Kết quả nghiên cứu cho thấy có sự khác biệt đáng kể về hiệu quả sử dụng đất giữa các loại hình sản xuất nông nghiệp tại xã Tả Thanh Oai. Một số loại hình mang lại hiệu quả kinh tế cao, nhưng lại gây ra tác động tiêu cực đến môi trường. Ngược lại, có những loại hình thân thiện với môi trường, nhưng hiệu quả kinh tế lại thấp. Cần có những giải pháp cân bằng giữa hiệu quả kinh tế và bảo vệ môi trường để đảm bảo phát triển bền vững.

4.1. Phân Tích Chi Tiết Hiệu Quả Kinh Tế Từng Loại Cây Trồng

So sánh hiệu quả kinh tế (lợi nhuận, năng suất, chi phí) của từng loại cây trồng chính (lúa, rau màu, cây ăn quả) tại Tả Thanh Oai. Xác định các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế của từng loại cây trồng (giá cả thị trường, kỹ thuật canh tác, điều kiện thời tiết).

4.2. Đánh Giá Mức Độ Ảnh Hưởng Đến Xã Hội Của Đất Nông Nghiệp

Đánh giá tác động của sản xuất nông nghiệp đến sinh kế nông nghiệp Tả Thanh Oai, việc làm, thu nhập, an ninh lương thực, và đời sống văn hóa của người dân. Xác định những nhóm dân cư dễ bị tổn thương và đề xuất các giải pháp hỗ trợ.

4.3. Mức Độ Ảnh Hưởng Đến Môi Trường Từ Việc Sử Dụng Đất

Đánh giá tác động của việc sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, và các hoạt động canh tác đến chất lượng đất, nước, không khí, và đa dạng sinh học. Xác định các nguy cơ ô nhiễm và suy thoái môi trường, từ đó đề xuất các biện pháp giảm thiểu tác động tiêu cực.

V. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Bền Vững Tả Thanh Oai

Để nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp một cách bền vững tại Tả Thanh Oai, cần có những giải pháp đồng bộ về quy hoạch, chính sách, khoa học kỹ thuật và tổ chức sản xuất. Các giải pháp này cần dựa trên kết quả đánh giá thực trạng và tiềm năng của địa phương, đồng thời phải phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội và môi trường.

5.1. Quy Hoạch Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Hợp Lý Và Bền Vững

Xây dựng quy hoạch sử dụng đất chi tiết, phù hợp với điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội của Tả Thanh Oai. Ưu tiên bảo vệ đất trồng lúa, phát triển các vùng chuyên canh rau màu, cây ăn quả, và khuyến khích phát triển nông nghiệp bền vững.

5.2. Ứng Dụng Khoa Học Kỹ Thuật Vào Sản Xuất Nông Nghiệp

Khuyến khích người dân áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật mới, như sử dụng giống cây trồng, vật nuôi có năng suất cao, chống chịu sâu bệnh tốt, áp dụng quy trình canh tác tiên tiến, và sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật hợp lý. Hỗ trợ người dân tiếp cận thông tin và công nghệ mới.

5.3. Chính Sách Hỗ Trợ Phát Triển Nông Nghiệp Tả Thanh Oai

Đề xuất các chính sách hỗ trợ người dân về vốn, kỹ thuật, thị trường, và bảo hiểm nông nghiệp. Tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp. Tăng cường kiểm tra, giám sát việc sử dụng đất và bảo vệ môi trường.

VI. Kết Luận và Kiến Nghị Về Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Tại Tả Thanh Oai

Nghiên cứu đã đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại xã Tả Thanh Oai một cách toàn diện, chỉ ra những điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức. Dựa trên kết quả nghiên cứu, đã đề xuất các giải pháp thiết thực để nâng cao hiệu quả sử dụng đất và phát triển nông nghiệp bền vững. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền địa phương, các nhà khoa học, và người dân để triển khai các giải pháp này một cách hiệu quả.

6.1. Tóm Tắt Các Kết Quả Nghiên Cứu Chính Về Đất Nông Nghiệp

Nhấn mạnh những kết quả quan trọng về hiện trạng sử dụng đất, hiệu quả kinh tế, xã hội, và môi trường. Đề xuất các hướng nghiên cứu tiếp theo để làm sâu sắc thêm các vấn đề liên quan đến quản lý đất đai Tả Thanh Oai.

6.2. Các Kiến Nghị Đối Với Chính Quyền Và Người Dân

Đưa ra các kiến nghị cụ thể đối với chính quyền địa phương về việc xây dựng quy hoạch, ban hành chính sách, và tăng cường quản lý đất đai. Khuyến khích người dân áp dụng các biện pháp canh tác bền vững và tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Đất đai, đặc biệt là đất sản xuất nông nghiệp, là nguồn tài nguyên có hạn nhưng đang đứng trước nguy cơ suy thoái do tác động của tự nhiên và phương thức canh tác chưa hợp lý của con người. Cùng với đó, áp lực từ quá trình đô thị hóa và gia tăng dân số nhanh chóng khiến diện tích đất nông nghiệp tại Việt Nam suy giảm cả về số lượng lẫn chất lượng. Nông nghiệp vẫn giữ vai trò then chốt trong nền kinh tế quốc dân, song thực tiễn sản xuất đang đối mặt với hàng loạt thách thức về kinh tế, bảo đảm an ninh lương thực và ô nhiễm môi trường. Việc đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp nhằm lựa chọn các loại hình sử dụng đất phù hợp theo quan điểm sinh thái và phát triển bền vững là yêu cầu cấp thiết.

Xã Tả Thanh Oai, huyện Thanh Trì, thành phố Hà Nội nằm bên bờ tả sông Nhuệ, sở hữu quỹ đất phù sa ngoài đê có thành phần cơ giới nhẹ đến trung bình, tương đối phì nhiêu, thuận lợi cho phát triển hoa màu và cây công nghiệp ngắn ngày. Tuy nhiên, sản xuất nông nghiệp trên địa bàn những năm qua vẫn mang tính manh mún, nhỏ lẻ; việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng và áp dụng tiến bộ kỹ thuật diễn ra chậm, dẫn đến hiệu quả sử dụng đất chưa tương xứng với tiềm năng. Xuất phát từ bối cảnh đó, đề tài "Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp tại xã Tả Thanh Oai, huyện Thanh Trì, thành phố Hà Nội" được thực hiện.

Mục tiêu và yêu cầu nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể trong văn bản gồm:

1. Đánh giá hiệu quả các loại, kiểu sử dụng đất sản xuất nông nghiệp tại xã Tả Thanh Oai, huyện Thanh Trì, thành phố Hà Nội.
2. Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trong xã.

• Yêu cầu nghiên cứu: Xác định những cơ hội, thách thức mà người dân phải đối mặt trong quá trình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Đất sản xuất nông nghiệp và các loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp tại xã Tả Thanh Oai, huyện Thanh Trì, thành phố Hà Nội.
• Phạm vi không gian: Toàn bộ diện tích đất sản xuất nông nghiệp trên địa bàn xã Tả Thanh Oai.
• Phạm vi thời gian: Các số liệu về đất đai và tình hình sử dụng đất được thu thập, cập nhật đến thời điểm ngày 31/12/2021.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Về cơ sở lý luận và pháp lý, đề tài vận dụng các khái niệm kinh điển về đất đai của V.V. Dokuchaev, C. Mác và các quy định của Luật Đất đai năm 2013 (đặc biệt là Điều 6 về nguyên tắc sử dụng đất đúng quy hoạch, tiết kiệm, hiệu quả, bảo vệ môi trường). Nghiên cứu tiếp cận lý thuyết sử dụng đất bền vững theo quan điểm của Bill Mollison và David Holmgren (1978) trên ba trụ cột: bền vững kinh tế, bền vững xã hội và bền vững môi trường; kết hợp quan điểm sinh thái học nông nghiệp và sinh thái học nhân văn (Lê Trọng Cúc và cộng sự, 1990). Đề tài cũng tổng quan khung đánh giá đất đai của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO, 1976), kinh nghiệm thâm canh lúa của Viện Nghiên cứu Lúa Quốc tế (IRRI), kinh nghiệm tổ chức sản xuất "ly nông bất ly hương" của Trung Quốc, quản lý đất tại Thái Lan và phương pháp phân hạng đất đai của Hoa Kỳ.

Phương pháp nghiên cứu thực tế bao gồm:

• Phương pháp điều tra, thu thập số liệu thứ cấp: Thu thập báo cáo thống kê đất đai, số liệu điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội tại Ủy ban nhân dân xã Tả Thanh Oai và các tài liệu chuyên ngành liên quan.
• Phương pháp điều tra số liệu sơ cấp: Sử dụng phiếu điều tra in sẵn phỏng vấn trực tiếp các nông hộ nhằm thu thập thông tin về diện tích, loại đất, cơ cấu cây trồng, năng suất, chi phí vật tư, lượng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và giá bán nông sản. Khóa luận tiến hành điều tra 45 phiếu phân bố tại 3 điểm đại diện sản xuất của xã (mỗi điểm chọn 15 hộ có diện tích đất nông nghiệp lớn) và tổng hợp phân tích trên bộ mẫu khảo sát nông hộ tại địa phương.
• Phương pháp xử lý số liệu: Tổng hợp, tính toán các chỉ tiêu thống kê bằng phần mềm Microsoft Excel.
• Phương pháp đánh giá hiệu quả: Đánh giá đồng thời ba phương diện:
  • Hiệu quả kinh tế: Dựa trên giá trị sản xuất (GTSX = Sản lượng × Đơn giá), chi phí trung gian (CPTG), thu nhập hỗn hợp (TNHH = GTSX - CPTG), hiệu quả đồng vốn (HQĐV = TNHH / CPTG).
  • Hiệu quả xã hội: Xác định qua số công lao động tạo ra trên một hecta (công/ha/năm), mức độ cải thiện thu nhập qua giá trị ngày công (GTNC = TNHH / LĐg) và khả năng tiêu thụ sản phẩm hàng hóa (%).
  • Hiệu quả môi trường: Đánh giá định tính và định lượng qua mức độ đầu tư phân bón (so với khuyến cáo của Trạm Khuyến nông huyện Thanh Trì), tình hình sử dụng thuốc bảo vệ thực vật (đúng nồng độ, liều lượng trên bao bì) và thời gian che phủ đất của cây trồng trong năm (≥ 10 tháng: Cao, 7 - 10 tháng: Trung bình, < 7 tháng: Thấp).
• Phương pháp minh họa: Thể hiện các dữ liệu phân tích thông qua hệ thống bảng biểu và sơ đồ.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tài liệu

Chương này hệ thống hóa các vấn đề lý luận về đất nông nghiệp, đất sản xuất nông nghiệp, các nguyên tắc khai thác đất đầy đủ, hợp lý và bền vững. Tác giả phân tích chi tiết bản chất của ba nhóm hiệu quả: kinh tế, xã hội và môi trường, khẳng định hiệu quả kinh tế là trung tâm tạo nguồn lực, nhưng hiệu quả xã hội và môi trường là điều kiện để phát triển bền vững. Khóa luận phân tích các nhóm nhân tố tác động đến hiệu quả sử dụng đất gồm điều kiện tự nhiên (khí hậu, đất đai, đặc tính cây trồng), kỹ thuật canh tác, kinh tế tổ chức và chính sách xã hội.

Tại phần thực tiễn, chương 1 trình bày tổng quan sử dụng đất nông nghiệp thế giới và Việt Nam. Số liệu thống kê trong văn bản cho thấy Việt Nam có trên 27,3 triệu ha đất nông nghiệp (chiếm 80,4% diện tích tự nhiên, đóng góp 24% GDP và sử dụng hơn 47% lực lượng lao động), trong đó đất sản xuất nông nghiệp chiếm 11.530,2 nghìn ha. Tác giả cũng chỉ rõ thực trạng thoái hóa đất với 9,34 triệu ha đất hoang hóa (7,85 triệu ha chịu tác động mạnh bởi sa mạc hóa), độ che phủ rừng từng giảm xuống 37,6% (năm 2006), tình trạng ô nhiễm hóa chất nông nghiệp và thực trạng thu hồi hơn 650.000 ha đất nông nghiệp trong 10 năm thi hành Luật Đất đai 2003 để phục vụ phát triển đô thị, công nghiệp.

Nhóm chỉ tiêu	Mức Cao (C)	Mức Trung bình (TB)	Mức Thấp (T)
Hiệu quả kinh tế
- GTSX (triệu đồng/ha)	> 200	100 - 200	< 100
- TNHH (triệu đồng/ha)	> 100	50 - 100	< 50
- HQĐV (lần)	> 3	2 - 3	< 2
Hiệu quả xã hội
- Số công lao động (công/ha/năm)	> 550	300 - 550	< 300
- Giá trị ngày công (1.000 đồng/công)	> 250	180 - 250	< 180
- Khả năng tiêu thụ sản phẩm (%)	> 75	50 - 75	< 50
Hiệu quả môi trường
- Thời gian đất có cây che phủ	≥ 10 tháng	7 - 10 tháng	< 7 tháng
- Sử dụng phân bón đúng kỹ thuật	Đạt ≥ 75% chỉ tiêu	Đạt 50 - 75% chỉ tiêu	Đạt < 50% chỉ tiêu
- Sử dụng thuốc BVTV đúng kỹ thuật	Đạt ≥ 75% chỉ tiêu	Đạt 50 - 75% chỉ tiêu	Đạt < 50% chỉ tiêu

Chương 2: Nội dung và phương pháp nghiên cứu

Chương 2 xác định cụ thể 4 nội dung triển khai tại địa bàn xã Tả Thanh Oai: (1) Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội; (2) Thực trạng quản lý và hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp năm 2021; (3) Đánh giá hiệu quả kinh tế, xã hội, môi trường của các loại hình (LUT) và kiểu sử dụng đất (KSD); (4) Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất.

Tác giả thiết lập công thức tính toán và khung tiêu chí phân cấp định lượng theo 3 mức Cao (C), Trung bình (TB) và Thấp (T). Quy tắc xếp hạng tổng hợp được văn bản quy định rõ: nếu một kiểu sử dụng đất có 2/3 chỉ tiêu đạt cùng mức phân hạng thì xếp hạng chung ở mức đó; trường hợp cả 3 chỉ tiêu nhận 3 mức phân hạng khác nhau thì xếp hạng chung ở mức Trung bình.

Chương 3: Kết quả nghiên cứu

Nội dung chương 3 tập trung phản ánh các kết quả khảo sát thực địa và số liệu thống kê tại địa bàn xã Tả Thanh Oai:

Điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội: Xã Tả Thanh Oai có diện tích tự nhiên 820,30 ha, chiếm 12% diện tích huyện Thanh Trì, gồm các thôn/xóm: Cầu Bươu, Tả Thanh Oai, Nhân Hòa, Thượng Phúc và Siêu Quần. Địa hình thấp dần từ Bắc xuống Nam với cao độ 2 - 10 m. Nguồn nước phụ thuộc vào hệ thống sông Nhuệ và điểm cuối sông Tô Lịch rẽ nhánh, song nguồn nước này đang chịu mức độ ô nhiễm lớn từ nước thải sinh hoạt và sản xuất. Dân số trung bình năm 2021 là 25.460 người, mật độ đạt 3.145 người/km², dân tộc Kinh chiếm 98,17%. Lực lượng trong độ tuổi lao động chiếm 71,23% (18.135 người), chủ yếu là lao động thủ công nông nghiệp và lao động nhập cư chưa qua đào tạo. Tổng sản lượng lương thực quy thóc năm 2021 đạt 20.260 tấn, bình quân 1.200 kg/người/năm.

Hiện trạng sử dụng đất năm 2021: Theo thống kê đất đai năm 2021 của xã:

• Đất nông nghiệp: 549,54 ha (chiếm 58,36% diện tích tự nhiên). Trong đó, đất sản xuất nông nghiệp là 478,76 ha (gồm 472,62 ha đất trồng lúa, chiếm 86% đất nông nghiệp; 6,14 ha đất trồng cây hàng năm khác, chiếm 1,12%; đất trồng cây lâu năm là 0 ha); đất nuôi trồng thủy sản là 44,37 ha (8,07%).
• Đất phi nông nghiệp: 268,14 ha (32,69% diện tích tự nhiên). Trong đó, đất ở nông thôn chiếm 99,32 ha; đất chuyên dùng 147,56 ha (gồm đất công cộng 129,97 ha, đất công trình sự nghiệp 12,48 ha, đất sản xuất kinh doanh phi nông nghiệp 3,75 ha, đất trụ sở cơ quan 1,21 ha); đất tôn giáo tín ngưỡng 4,74 ha; đất nghĩa trang 7,51 ha; đất mặt nước chuyên dùng 9,01 ha.
• Đất chưa sử dụng: 0 ha.

Hiện trạng và hiệu quả các loại hình sử dụng đất (LUT): Toàn xã tồn tại 2 loại hình sử dụng đất chính với 8 kiểu sử dụng đất cụ thể:

1. LUT Chuyên lúa: Diện tích 472,62 ha (chiếm 98,72% diện tích đất sản xuất nông nghiệp), gồm 2 KSD:

• Lúa xuân - Lúa mùa (lúa tẻ): Diện tích 293,27 ha (61,26% đất sản xuất nông nghiệp). Canh tác chủ yếu bằng giống lúa Thiên Ưu (> 90%), kết hợp Tám thơm, Khang dân.
• Lúa xuân - Lúa mùa (lúa nếp): Diện tích 179,35 ha (37,46% đất sản xuất nông nghiệp). Vụ mùa gieo cấy Nếp Cái Hoa Vàng (> 90%), phần nhỏ Nếp Nhung và Nếp Hoa Trắng.

2. LUT Chuyên rau: Diện tích 6,14 ha (chiếm 1,28% diện tích đất sản xuất nông nghiệp), gồm 6 KSD:

• Rau muống (2 vụ): Diện tích 0,82 ha (0,17%), giống rau muống cạn (> 95%).
• Rau muống - Bắp cải: Diện tích 1,66 ha (0,35%), luân canh rau muống với bắp cải xanh vụ đông.
• Rau muống - Súp lơ: Diện tích 1,21 ha (0,25%), luân canh rau muống với súp lơ xanh.
• Cải canh mơ (3 vụ): Diện tích 0,92 ha (0,19%), chu kỳ thu hoạch ngắn khoảng 40 ngày/lứa.
• Cải canh mơ - Súp lơ: Diện tích 0,63 ha (0,13%).
• Cải canh mơ - Bắp cải: Diện tích 0,90 ha (0,19%).

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã lượng hóa và đánh giá chi tiết hiệu quả kinh tế của 8 kiểu sử dụng đất thông qua kết quả xử lý số liệu điều tra thực tế năm 2021 tại địa phương:

Loại hình sử dụng đất (LUT)	Kiểu sử dụng đất (KSD)	Diện tích (ha)	GTSX (trđ/ha)	Phân cấp GTSX	TNHH (trđ/ha)	Phân cấp TNHH	HQĐV (lần)	Phân cấp HQĐV	Đánh giá chung HQKT
Chuyên lúa	Lúa xuân - Lúa mùa (lúa tẻ)	293,27	73,12	Thấp	45,31	Thấp	1,63	Thấp	Thấp
	Lúa xuân - Lúa mùa (lúa nếp)	179,35	82,36	Thấp	52,56	TB	1,76	Thấp	Thấp
Chuyên rau	Rau muống (2 vụ)	0,82	320,00	Cao	207,46	Cao	1,84	Thấp	Cao
	Rau muống - Bắp cải	1,66	860,00	Cao	716,89	Cao	5,01	Cao	Cao
	Rau muống - Súp lơ	1,21	1.060,00	Cao	905,05	Cao	5,84	Cao	Cao
	Cải canh mơ (3 vụ)	0,92	2.268,00	Cao	2.031,96	Cao	8,61	Cao	Cao
	Cải canh mơ - Súp lơ	0,63	1.656,00	Cao	1.478,64	Cao	8,34	Cao	Cao
	Cải canh mơ - Bắp cải	0,90	1.456,00	Cao	1.290,48	Cao	7,80	Cao	Cao

Kết quả tính toán cho thấy sự phân hóa sâu sắc giữa hai loại hình canh tác:

• LUT Chuyên lúa tuy chiếm tới 98,72% diện tích đất canh tác nhưng giá trị kinh tế thu được ở mức thấp. KSD Lúa tẻ chỉ đạt GTSX 73,12 triệu đồng/ha, TNHH đạt 45,31 triệu đồng/ha và HQĐV đạt 1,63 lần. KSD Lúa nếp cho hiệu quả nhỉnh hơn nhờ giá bán sản phẩm cao hơn, đạt GTSX 82,36 triệu đồng/ha, TNHH 52,56 triệu đồng/ha (mức Trung bình) và HQĐV 1,76 lần.
• Ngược lại, LUT Chuyên rau dù chỉ chiếm 1,28% diện tích nhưng tất cả 6 kiểu sử dụng đất đều đạt đánh giá chung về kinh tế ở mức Cao. KSD Cải canh mơ (3 vụ) đạt GTSX cao nhất với 2.268,00 triệu đồng/ha, TNHH đạt 2.031,96 triệu đồng/ha và HQĐV đạt 8,61 lần. Tiếp theo là các mô hình luân canh rau màu vụ đông có giá trị thương phẩm cao như Cải canh mơ - Súp lơ (GTSX 1.656,00 triệu đồng/ha, TNHH 1.478,64 triệu đồng/ha), Cải canh mơ - Bắp cải (GTSX 1.456,00 triệu đồng/ha, TNHH 1.290,48 triệu đồng/ha) và Rau muống - Súp lơ (GTSX 1.060,00 triệu đồng/ha, TNHH 905,05 triệu đồng/ha).

Về mặt đóng góp và giải pháp đề xuất, tác giả đã:

• Cung cấp bức tranh toàn diện, cập nhật về cơ cấu đất nông nghiệp của xã Tả Thanh Oai tính đến hết năm 2021 trong điều kiện của một xã ven đô đang chịu tác động cơ học từ đô thị hóa.
• Làm rõ cơ sở thực chứng để đề xuất chuyển đổi cơ cấu cây trồng: Khuyến nghị địa phương từng bước chuyển dịch một phần diện tích đất lúa kém hiệu quả sang phát triển các kiểu sử dụng đất chuyên rau có giá trị kinh tế cao tại các chân đất có điều kiện tưới tiêu chủ động.
• Nêu rõ các rào cản cần khắc phục bao gồm tình trạng ô nhiễm nguồn nước tưới sông Nhuệ, việc lạm dụng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật chưa tuân thủ đầy đủ quy trình kỹ thuật, cũng như sự hạn chế về trình độ của lực lượng lao động nông thôn.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của khóa luận:

• Phạm vi đánh giá hiệu quả môi trường của các loại hình sử dụng đất chưa thực hiện được việc lấy mẫu phân tích trong phòng thí nghiệm đối với các chỉ tiêu hóa học, lý học hay dư lượng kim loại nặng, hóa chất trong đất và nguồn nước sông Nhuệ, mà chủ yếu đánh giá gián tiếp qua định mức phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và khảo sát nhận thức của nông hộ.
• Quy mô điều tra sơ cấp dừng lại ở phạm vi 45 - 60 hộ nông dân trên địa bàn một xã, chưa mở rộng đối sánh với các xã lân cận có cùng điều kiện ven sông Nhuệ thuộc huyện Thanh Trì.

Hướng nghiên cứu tiếp được gợi mở từ văn bản:

• Cần tiếp tục theo dõi, đánh giá biến động đất sản xuất nông nghiệp trong dài hạn dưới tác động của quy hoạch phát triển đô thị thành phố Hà Nội khi huyện Thanh Trì chuyển đổi lên quận.
• Nghiên cứu sâu hơn về các giải pháp kỹ thuật xử lý nguồn nước tưới tiêu và mô hình sản xuất rau an toàn đạt tiêu chuẩn nhằm hạn chế ảnh hưởng của ô nhiễm môi trường sông Nhuệ.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Quản lý đất đai, Khoa học đất, Nông học và Phát triển nông thôn trong việc xây dựng phương pháp luận, khung tiêu chí và quy trình tính toán phân cấp hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp cấp cơ sở.
• Cán bộ địa chính, quản lý nông nghiệp tại Ủy ban nhân dân xã Tả Thanh Oai và huyện Thanh Trì làm căn cứ thực tế phục vụ công tác lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và xây dựng đề án chuyển đổi cơ cấu cây trồng địa phương.
• Các nội dung đáng chú ý để tham khảo gồm: Bảng phân cấp định lượng các chỉ tiêu kinh tế - xã hội - môi trường (Chương 2) và bộ số liệu điều tra thực tế chi phí - doanh thu của các mô hình luân canh rau màu so với chuyên lúa (Chương 3).

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ cấu đất sản xuất nông nghiệp tại xã Tả Thanh Oai năm 2021 có đặc điểm gì nổi bật?
Năm 2021, xã có tổng diện tích tự nhiên là 820,30 ha, trong đó đất sản xuất nông nghiệp là 478,76 ha (chiếm 58,34% diện tích tự nhiên). Cơ cấu diện tích đất sản xuất nông nghiệp mang tính độc canh cao khi đất trồng lúa chiếm tới 472,62 ha (chiếm 98,72% đất sản xuất nông nghiệp), trong khi đất trồng cây hàng năm khác (chuyên rau) chỉ chiếm 6,14 ha (1,28%), và trên địa bàn hoàn toàn không có đất trồng cây lâu năm (0 ha).

2. Khóa luận phân chia đất sản xuất nông nghiệp tại xã Tả Thanh Oai thành những loại hình và kiểu sử dụng đất nào?
Khóa luận xác định trên địa bàn có 2 loại hình sử dụng đất (LUT) với 8 kiểu sử dụng đất (KSD) chính:

• LUT Chuyên lúa (472,62 ha): Gồm KSD Lúa xuân - Lúa mùa (lúa tẻ) (293,27 ha) và KSD Lúa xuân - Lúa mùa (lúa nếp) (179,35 ha).
• LUT Chuyên rau (6,14 ha): Gồm 6 KSD: Rau muống (2 vụ) (0,82 ha), Rau muống - Bắp cải (1,66 ha), Rau muống - Súp lơ (1,21 ha), Cải canh mơ (3 vụ) (0,92 ha), Cải canh mơ - Súp lơ (0,63 ha), Cải canh mơ - Bắp cải (0,90 ha).

3. Hiệu quả kinh tế giữa loại hình chuyên lúa và chuyên rau chênh lệch cụ thể như thế nào?
Hiệu quả kinh tế có sự chênh lệch rất lớn. Cả hai KSD thuộc LUT Chuyên lúa đều bị xếp hạng chung ở mức Thấp (GTSX đạt từ 73,12 - 82,36 triệu đồng/ha; TNHH từ 45,31 - 52,56 triệu đồng/ha; HQĐV chỉ đạt 1,63 - 1,76 lần). Trong khi đó, cả 6 KSD thuộc LUT Chuyên rau đều được đánh giá chung ở mức Cao (GTSX dao động từ 320,00 đến 2.268,00 triệu đồng/ha; TNHH từ 207,46 đến 2.031,96 triệu đồng/ha; HQĐV đạt từ 1,84 đến 8,61 lần).

4. Kiểu canh tác nào mang lại giá trị sản xuất và thu nhập hỗn hợp cao nhất trong các KSD được khảo sát?
Kiểu sử dụng đất trồng Cải canh mơ (3 vụ) đem lại hiệu quả kinh tế cao nhất với GTSX đạt 2.268,00 triệu đồng/ha/năm, TNHH đạt 2.031,96 triệu đồng/ha/năm và HQĐV đạt 8,61 lần. Nguyên nhân là do cải canh mơ có chu kỳ sinh trưởng ngắn (khoảng 40 ngày/lứa), một năm thu hoạch được nhiều lứa cho sản lượng cao (khoảng 36 tấn/ha) và giá bán ổn định.

5. Những khó khăn tự nhiên và hạ tầng nào ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp của xã Tả Thanh Oai?
Theo kết quả phân tích của tác giả, khó khăn lớn nhất là nguồn nước tưới tiêu: Sông Nhuệ là nguồn cấp nước chính cho toàn xã nhưng đang bị ô nhiễm nghiêm trọng từ hoạt động sinh hoạt, sản xuất và việc tiếp nhận nước thải từ sông Tô Lịch chuyển sang. Ngoài ra, địa hình trũng thấp khiến một số khu vực ven sông Nhuệ thường xuyên bị ngập úng vào mùa mưa lũ do xã nằm trong diện phân lũ của hệ thống sông Hồng.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Nguyễn Ngọc Huy đã hoàn thành việc khảo sát, tổng hợp hiện trạng và đánh giá đa chiều hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp tại xã Tả Thanh Oai năm 2021. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng mặc dù đất chuyên lúa chiếm phần lớn diện tích (98,72%) nhưng mang lại giá trị kinh tế và hiệu quả đồng vốn thấp, trong khi các kiểu sử dụng đất chuyên rau mang lại giá trị sản xuất và thu nhập hỗn hợp vượt trội. Các dữ liệu và phân tích trong công trình là cơ sở khoa học giúp chính quyền địa phương định hướng chuyển đổi cơ cấu cây trồng, giải quyết bài toán ô nhiễm nguồn nước và nâng cao hiệu quả quản lý đất đai trong tiến trình đô thị hóa.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Đất đai, đặc biệt là đất sản xuất nông nghiệp vốn có hạn về diện tích nhưng lại có nguy cơ suy thoái dưới tác động của thiên nhiên và sự thiếu ý thức của con người trong quá trình sản xuất. Đó còn chưa kể đến quá trình đô thị hóa, và sự gia tăng dân số khiến đất nông nghiệp nước ta ngày nay càng suy giảm nhanh chóng cả về số lượng cũng như chất lượng. Con người đã tìm mọi cách khai thác đất đai nhằm thỏa mãn những nhu cầu ngày càng tăng mà chưa có biện pháp bảo vệ hợp lý nguồn tài nguyên quý giá này.

Việt Nam cho đến nay cơ bản vẫn là một nước nông nghiệp. Ngành nông nghiệp đã, đang có một vị trí quan trọng trong nền kinh tế đất nước. Tuy nhiên nền kinh tế nông nghiệp nước ta đang phải đối mặt với hàng loạt các vấn đề kinh tế, xã hội cũng như môi trường. Việc đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp, từ đó lựa chọn các loại hình sử dụng đất có hiệu quả để sử dụng theo quan điểm sinh thái và phát triển bền vững đang trở thành vấn đề toàn cầu được các nhà khoa học trên thế giới quan tâm.

Đối với một nước có nền kinh tế nông nghiệp chủ yếu như ở Việt Nam, nghiên cứu, đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp càng trở nên cần thiết hơn bao giờ hết. Xã Tả Thanh Oai nằm bê bờ tả sông Nhuệ, đất phù sa được bồi ngoài đê sông là loại đất có thành phần cơ giới nhẹ, tương đối phì nhiêu được trồng hoa màu và cây công nghiệp ngắn ngày. Những năm gần đây, nông nghiệp đã có những bước phát triển song nhìn chung sản xuất vẫn còn manh mún, nhỏ lẻ, chuyển đổi cơ cấu cây trồng và áp dụng các biện pháp kỹ thuật mới còn chậm, hiệu quả sử dụng đất chưa cao. Để nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp của xã trước hết cần nghiên cứu, phát triển các loại sử dụng đất phù hợp, có hiệu quả cao.

Được sự đồng ý của khoa Tài nguyên và Môi trường học viện Nông Nghiệp Việt Nam, dưới sự hướng dẫn của ThS. Nguyễn Văn Thao, sinh viên thực hiện nghiên cứu đề tài “Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp xã Tả Thanh Oai, huyện Thanh Trì, thành phố Hà Nội”. Mục đích và yêu cầu nghiên cứu của đề tài 2. Mục đích - Đánh giá hiệu quả các loại, kiểu sử dụng đất sản xuất nông nghiệp tại xã Tả Thanh Oai, huyện Thanh Trì, thành phố Hà Nội.

- Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trong xã. Yêu cầu Xác định những cơ hội, thách thức mà người dân sẽ phải đối mặt trong quá trình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cở sở lý luận về sử dụng đất nông nghiệp 1.

Khái niệm về đất và đất nông nghiệp Theo nhà bác học, nhà địa chất học người Nga V.V Dokuchaev: “Đất là vật thể thiên nhiên đặc biệt được hình thành do tương tác chặt chẽ của các yếu tố đá mẹ, khí hậu, sinh vật, địa hình và thời gian.” Đất là khoảng không gian lãnh thổ cần thiết đối với mọi quá trình sản xuất trong các ngành kinh tế quốc dân và hoạt động của con người. Nói về tầm quan trọng của đất C.Mác viết: “Đất là một phòng thí nghiệm vĩ đại, kho tàng cung cấp các tư liệu lao động, vật chất, là vị trí để định cư, là nền tảng của tập thể” Luật Đất đai năm 2013 căn cứ vào mục đích sử dụng đất phân loại đất thành 3 nhóm chính: Nhóm đất nông nghiệp, nhóm đất phi nông nghiệp và nhóm đất chưa sử dụng. Trong đó đất nông nghiệp là đất sử dụng vào mục đích sản xuất, nghiên cứu, thí nghiệm về nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản, làm muối và mục đích bảo vệ, phát triển rừng: Bao gồm đất sản xuất nông nghiệp, đất lâm nghiệp, đất nông trồng thủy sản, đất làm muối và đất sản xuất nông nghiệp khác. Sự phân chia cụ thể này sẽ giúp cho việc khai thác tiềm năng và nâng cao hiệu quả sử dụng của từng loại đất.

Đất nông nghiệp đóng vai trò vô cùng quan trọng trong sự phát triển kinh tế của mỗi quốc gia. Đất nông nghiệp tham gia vào quá trình sản xuất và làm ra sản phẩm cần thiết nuôi sống xã hội. Khái niệm về đất sản xuất nông nghiệp Đất sản xuất nông nghiệp: Là đất nông nghiệp sử dụng vào mục đích sản xuất nông nghiệp; bao gồm đất trồng cây hàng năm và đất trồng cây lâu năm. - Đất trồng cây hàng năm: bao gồm đất trồng lúa, đất cỏ dùng vào chăn nuôi, đất trồng cây hàng năm khác.

Cây hàng năm là loại cây trồng chu kỳ sản xuất không quá một năm (bao gồm cả cây có thể lưu gốc nhiều năm) như lúa, ngô, khoai các loại, sắn, rau, đậu các loại, đậu tương, lạc, vừng, mía. Đất trồng lúa, là đất thực tế đang được dùng để trồng lúa một cách ổn định, tức là trong điều kiện bình thường luôn được trồng lúa. Đất trồng lúa trong một năm, có thể cho phép luân canh 3 vụ lúa, 3 vụ lúa màu (cây màu vụ đông- lúa chiêm 3 xuân - lúa mùa hoặc cây màu vụ đông - cây màu vụ xuân- lúa mùa), 2 vụ lúa (lúa chiêm xuân- lúa mùa), 2 vụ lúa (cây màu vụ xuân- lúa mùa hoặc lúa chiêm xuân - cây màu vụ mùa), 1 vụ lúa (lúa chiêm xuân - vụ mùa ngập úng hoặc vụ chiêm khô hạn - lúa mùa). - Đất trồng cây lâu năm: thực tế đang được dùng để chuyên trồng cây lâu năm (bao gồm cả diên tích gieo ươm cây giống, đất đang chờ vào chu kỳ gieo trồng, đất tạm thời trồng xen, gối cây hàng năm).

Cây lâu năm là loại cây trồng có chu kỳ sản xuất trên một năm như chè, cà phê, sơn, các loại cây ăn quả xoài, chuối, dứa, na, đu đủ, cam, quýt, chanh, bưởi, táo, nhãn, vải. Nguyên tắc sử dụng đất sản xuất nông nghiệp Tại Điều 6, Luật Đất đai năm 2013 quy định về nguyên tắc sử dụng đất: - Đúng quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và đúng mục đích sử dụng đất. - Tiết kiệm, có hiệu quả, bảo vệ môi trường và không làm tổn hại đến lợi ích chính đáng của người sử dụng đất xung quanh. - Người sử dụng đất thực hiện quyền, nghĩa vụ của mình trong thời hạn sử dụng đất theo quy định của Luật này và quy định khác của pháp luật có liên quan.

Đất đai là nguồn tài nguyên có hạn trong khi nhu cầu của con người với đất ngày càng tăng, mặt khác đất nông nghiệp ngày càng bị thu hẹp do bị trưng dụng sang mục đích khác. Vì vậy sử dụng đất nông nghiệp với mục tiêu nâng cao hiệu quả kinh tế xã hội trên cơ sở đảm bảo an ninh lương thực, thực phẩm tăng cường nguyên liệu cho công nghiệp hướng tới xuất khẩu và không làm ảnh hưởng xấu đến môi trường là việc làm hết sức cần thiết để thực hiện được mục tiêu này thì đất nông nghiệp cần được sử dụng theo những những nguyên tắc cơ bản đó là: - Đất sản xuất nông nghiệp phải được sử dụng đầy đủ và hợp lý. Điều này có nghĩa là diện tích đất sản xuất nông nghiệp phải được bố trí cây trồng phù hợp với từng đặc điểm của từng loại đất nhằm nâng cao năng xuất cây trồng đông thời giữ gìn bảo vệ nâng cao độ phì cho đất. - Đất sản xuất nông nghiệp phải sử dụng đạt hiệu quả cao.

Đây là kết quả của việc sử dụng đất đai đầy đủ và hợp lý. Việc xác định hiệu quả sử dụng đất thông qua tính toán hàng loạt các chỉ tiêu khác nhau: năng suất cây trồng, chi phí đầu tư, 4 hệ số sử dụng đất, giá cả, giá sản phẩm,. Muốn nâng cao hiệu quả sử dụng đất phải thực hiện tốt, đồng bộ các biện pháp kỹ thuật và chính sách kinh tế - xã hội trên cơ sở đảm bảo về lương thực thực phẩm, tăng cường nguyên liệu cho công nghiệp chế biến, xuất khẩu. - Đất sản xuất nông nghiệp phải được quản lý và sử dụng một cách bền vững.

Sự bền vững ở đây là sự bền vững cả về chất lượng và số lượng, có nghĩa là phải được bảo tồn không chỉ đáp ứng nhu cầu của hiện tại mà còn cho cả tương lai. Bền vững gắn với điều kiện sinh thái và môi trường. Như vậy sử dụng đất có hiệu quả cần đáp ứng các nguyễn tắc trên là việc làm cần thiết và hết sức quan trọng đối với mỗi quốc gia. Quan điểm sử dụng đất nông nghiệp 1.

Quan điểm sử dụng đất nông nghiệp bền vững Khái niệm nông nghiệp bền vững được Bill Mollison và David Holingren (1978) cho thấy phát triển vào năm 70 của thế kỷ này nhằm khắc phục nạn ô nhiễm đất, nước, không khí bởi hệ thống nông nghiệp, công nghiệp cùng với sự mất mát của các loài động vật, thực vật, suy giảm tài nguyên thiên nhiên không tái sinh. Sử dụng đất bền vững dựa trên quan điểm sau: + Duy trì, nâng cao sản lượng + Giảm thiểu rủi ro trong sản xuất + Bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, ngăn chặn sự thái hóa đất và nước + Có hiệu quả lâu bền + Được xã hội chấp nhận Hiện nay, nhân loại đang phải đương đầu với nhiều vấn đề hết sức phức tạp và khó khăn. Nhiều nước trên thế giới đã phát triển nông nghiệp theo hướng quan điểm nông nghiệp bền vững. Nông nghiệp bền vững không có nghĩa là bỏ đi những kinh nghiệm truyền thống mà là phối hợp, lồng ghép các sáng kiến mới từ các nhà khoa học, nông dân hoặc cả hai.

Phát triển nông nghiệp bền vững vừa đáp ứng nhu cầu hiện tại, vừa đảm bảo nhu cầu tương lai. Phát triển nông nghiệp bền vững là sự quản lý và bảo tồn sự thay 5 đổi về tổ chức và kỹ thuật nhằm đảm bảo thỏa mãn như cầu ngày càng tăng của cong người cả hiện tại và mai sau. Sử dụng hợp lý là một bộ phận quan trọng hợp thành chiến lược phát triển nông nghiệp bền vững. Các quan điểm cụ thể sử dụng đất nông nghiệp dựa trên cơ sở phát triển nông nghiệp bền vững là: - Chuyển đổi hệ thống cây trồng trên quan điểm sản xuất hàng hóa và đạt hiệu quả cao.

- Sản xuất nông nghiệp phải gắn liền với chuyên môn hóa, tập trung hóa. - Chuyển đổi hệ thống cây trồng theo hướng đa dạng hóa sản phẩm trong điều kiện kinh tế hộ nông dân trong điều kiện ít đất.