Luận văn đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên địa bàn xã gia thịnh huyện gia viễn tỉnh ninh bình

Luận văn phân tích hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại xã Gia Thịnh, huyện Gia Viễn, tỉnh Ninh Bình, cung cấp thông tin quý giá cho quản lý đất đai.

• Tác giả: Nguyễn Thị Duyên
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Thị Thanh Thủy
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Địa chính môi trường
• Đề tài: Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Sản Xuất Nông Nghiệp Trên Địa Bàn Xã Gia Thịnh, Huyện Gia Viễn, Tỉnh Ninh Bình
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• 1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Yêu cầu của đề tài
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở lý luận của để tài
• 2.2. Khái quát về đất nông nghiệp
• 2.3. Sử dụng đất và nhân tố ảnh hưởng đến sử dụng đất nông nghiệp
• 2.4. Quan điểm sử dụng đất nông nghiệp bền vững
• 2.5. Hệ thống các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng dất sản xuất nông nghiệp
• 3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp điều tra số liệu thứ cấp
• 3.4.2. Phương pháp điều tra số liệu sơ cấp
• 3.4.3. Phương pháp tính hiệu quả các loại hình sử dụng đất
• 3.4.4. Phương pháp đánh giá tính bền vững
• 3.4.5. Phương pháp tính toán phân tích số liệu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của xã Gia Thịnh, huyện Gia Viễn, tỉnh Ninh Bình
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 4.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 4.2. Hiện trạng sử dụng đất xã Gia Thịnh
• 4.2.1. Hiện trạng sử dụng đất của xã Gia Thịnh năm 2016
• 4.2.2. Hiện trạng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp năm 2016
• 4.2.3. Hiện trạng cây trồng chính
• 4.3. Các loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp (LUTs) và hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của xã Gia Thịnh
• 4.3.1. Các loại hình sử dụng đất của xã Gia Thịnh
• 4.3.2. Mô tả các loại hình sử dụng đất có trên địa bàn xã
• 4.3.3. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệpcủa xã
• 4.4. Lựa chọn và định hướng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp cho xã và một số giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp cho xã Gia Thịnh
• 4.4.1. Lựa chọn và định hướng sử dụng đất nông nghiệp cho xã Gia Thịnh
• 4.4.2. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp cho xã Gia Thịnh - huyện Gia Viễn - tỉnh Ninh Bình
• 5. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1

Tóm tắt

I. Mở đầu

Đất là nguồn tài nguyên quan trọng trong sản xuất nông nghiệp, đặc biệt tại xã Gia Thịnh, huyện Gia Viễn, tỉnh Ninh Bình. Việc đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp là cần thiết để xác định các loại hình sử dụng đất phù hợp, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Đất nông nghiệp hiện đang chịu áp lực từ đô thị hóa và gia tăng dân số, dẫn đến nguy cơ suy giảm cả về số lượng và chất lượng. Do đó, việc nghiên cứu và đưa ra các giải pháp sử dụng đất bền vững là rất quan trọng. Các yếu tố như điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và chính sách cũng ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng đất. Đặc biệt, cần phải có sự phối hợp giữa các cấp chính quyền và người dân trong việc quản lý và khai thác nguồn tài nguyên này.

1.1. Tầm quan trọng của đất nông nghiệp

Đất nông nghiệp không chỉ là nơi sản xuất thực phẩm mà còn là nơi định cư và phát triển các hoạt động kinh tế - xã hội. Việc sử dụng đất một cách hợp lý sẽ góp phần vào việc phát triển bền vững, bảo vệ môi trường và đảm bảo an ninh lương thực. Theo FAO, sử dụng đất bền vững cần phải đảm bảo rằng đất đai được bảo tồn và sử dụng hiệu quả để đáp ứng nhu cầu hiện tại mà không làm tổn hại đến khả năng đáp ứng nhu cầu trong tương lai.

II. Tổng quan tài liệu

Tài liệu nghiên cứu về hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp đã chỉ ra rằng có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến việc sử dụng đất, bao gồm điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội. Việc phân loại đất nông nghiệp theo Luật đất đai 2013 giúp xác định rõ ràng các loại hình sử dụng đất và mục đích sử dụng. Điều này cũng giúp người dân và các nhà quản lý có cái nhìn tổng quan hơn về tình hình sử dụng đất tại địa phương. Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng việc áp dụng các biện pháp thâm canh và chuyển đổi cơ cấu cây trồng là cần thiết để nâng cao hiệu quả sử dụng đất. Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng đất bao gồm giá trị sản xuất, chi phí và lợi nhuận cũng cần được xem xét một cách toàn diện.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến sử dụng đất

Yếu tố tự nhiên như địa hình, khí hậu và thổ nhưỡng có ảnh hưởng lớn đến năng suất cây trồng. Bên cạnh đó, các yếu tố kinh tế như thị trường tiêu thụ sản phẩm và cơ sở hạ tầng cũng đóng vai trò quan trọng. Việc hiểu rõ các yếu tố này sẽ giúp trong việc đề xuất các giải pháp phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất. Đặc biệt, trong bối cảnh hiện nay, việc đánh giá hiệu quả sử dụng đất không chỉ dừng lại ở khía cạnh kinh tế mà còn cần chú trọng đến các vấn đề xã hội và môi trường.

III. Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu được áp dụng trong bài luận này bao gồm điều tra số liệu sơ cấp và thứ cấp, nhằm thu thập thông tin chính xác về hiện trạng sử dụng đất tại xã Gia Thịnh. Việc sử dụng các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng đất sẽ giúp xác định rõ ràng mức độ hiệu quả của các loại hình sử dụng đất hiện có. Các phương pháp phân tích số liệu cũng sẽ được áp dụng để so sánh và đánh giá hiệu quả giữa các loại hình sử dụng đất khác nhau. Điều này không chỉ giúp đưa ra các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất mà còn góp phần vào việc phát triển bền vững nông nghiệp tại địa phương.

3.1. Điều tra và thu thập dữ liệu

Việc thu thập dữ liệu được thực hiện thông qua các cuộc khảo sát và phỏng vấn với người dân và cán bộ địa phương. Dữ liệu thu thập được sẽ được phân tích để đưa ra các kết luận về hiện trạng sử dụng đất, từ đó xác định các loại hình sử dụng đất hiệu quả. Phương pháp này sẽ giúp đảm bảo tính khách quan và khoa học trong việc đánh giá hiệu quả sử dụng đất tại xã Gia Thịnh.

IV. Kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp tại xã Gia Thịnh còn hạn chế. Năng suất cây trồng chưa đạt yêu cầu do nhiều nguyên nhân, bao gồm điều kiện tự nhiên không thuận lợi và thiếu kiến thức về kỹ thuật canh tác. Tuy nhiên, một số loại hình sử dụng đất như trồng cây ăn quả và cây công nghiệp đã cho thấy hiệu quả kinh tế cao hơn. Việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo hướng sản xuất hàng hóa là cần thiết để nâng cao hiệu quả sử dụng đất. Ngoài ra, cần có các chính sách hỗ trợ từ chính quyền địa phương để khuyến khích người dân áp dụng các biện pháp sản xuất bền vững.

4.1. Đánh giá hiệu quả các loại hình sử dụng đất

Các loại hình sử dụng đất tại xã Gia Thịnh đã được đánh giá dựa trên các chỉ tiêu kinh tế và môi trường. Kết quả cho thấy rằng việc áp dụng các biện pháp thâm canh và chuyển đổi cơ cấu cây trồng là cần thiết để nâng cao hiệu quả sử dụng đất. Việc lựa chọn các loại hình sử dụng đất phù hợp sẽ không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

V. Kết luận và đề nghị

Bài luận đã chỉ ra rằng việc đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp tại xã Gia Thịnh là rất cần thiết. Kết quả nghiên cứu cho thấy nhiều yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng đất, từ điều kiện tự nhiên đến các chính sách hỗ trợ từ chính quyền. Để nâng cao hiệu quả sử dụng đất, cần có sự phối hợp giữa người dân và các cấp chính quyền trong việc áp dụng các biện pháp sản xuất bền vững. Các giải pháp đề xuất bao gồm chuyển đổi cơ cấu cây trồng, nâng cao kiến thức cho người dân và cải thiện cơ sở hạ tầng phục vụ sản xuất nông nghiệp.

5.1. Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất

Các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất cần tập trung vào việc khuyến khích người dân áp dụng các biện pháp sản xuất bền vững, cải thiện chất lượng đất và tăng cường quản lý tài nguyên. Đặc biệt, cần có các chương trình đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật cho nông dân để họ có thể áp dụng các phương pháp canh tác hiện đại và hiệu quả hơn. Sự tham gia của chính quyền địa phương và các tổ chức phi chính phủ cũng rất quan trọng trong việc thực hiện các giải pháp này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Đất là một bộ phận hợp thành quan trọng của môi trường sống, là tài nguyên thiên nhiên vô cùng quý giá, là nơi để định cư và tổ chức các hoạt động kinh tế - xã hội, hơn hết là tư liệu sản xuất đặc biệt không thể thay thế trong sản xuất nông - lâm nghiệp. Chính vì vậy, sử dụng đất nông nghiệp là hợp thành của chiến lược phát triển nông nghiệp bền vững và cân bằng sinh thái. Do sức ép của đô thị hóa và sự gia tăng dân số, đất nông nghiệp đã và đang đứng trước nguy cơ suy giảm về số lượng và chất lượng. Trong khi đó, con người đã và vẫn đang khai thác quá mức mà chưa có biện pháp hợp lý để bảo vệ đất đai.

Hiện nay, việc sử dụng đất đai hợp lý, xây dựng một nền nông nghiệp sạch, sản xuất ra nhiều sản phẩm có chất lượng đảm bảo, môi trường sinh thái ổn định là vấn đề toàn cầu. Thực chất của vấn đề này chính là vừa đem lại hiệu quả kinh tế, vừa đem lại hiệu quả xã hội và môi trường. Xã hội phát triển, dân số tăng nhanh kéo theo những đòi hỏi ngày càng tăng về lương thực, thực phẩm, nhà ở cũng như các nhu cầu về văn hóa, xã hội. Con người đã tìm mọi cách để khai thác đất đai nhằm thỏa mãn những nhu cầu ngày càng tăng của chúng ta.

Vì vậy, chính con người đã làm tăng áp lực lên đất đai, đặc biệt là lên đất nông nghiệp. Đất nói chung và đất nông nghiệp nói riêng đã có hạn về diện tích nhưng lại còn có nguy cơ suy thoái dưới tác động của thiên nhiên cũng như là sự thiếu ý thức của con người trong quá trình sản xuất. Đó còn chưa kể đến sự suy giảm diện tích đất nông nghiệp do quá trình đô thị hóa đang diễn ra mạnh mẽ, trong khi đó, khả năng khai hoang đất chưa sử dụng lại rất hạn chế. Do vậy việc đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp là rất quan trọng.

Từ đó lựa chọn được các loại hình sử dụng đất có hiệu quả để sử dụng hợp lý theo quan điểm sinh thái đang được các nhà khoa học trên thế 2 giới quan tâm. Đối với một nước có nền nông nghiệp chủ yếu như Việt Nam thì nghiên cứu và đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp càng trở nên cần thiết hơn bao giờ hết. Xã Gia Thịnh là một xã nhỏ, nằm ở phía Tây của huyện Gia Viễn, có tổng diện tích đất tự nhiên là 538. Diện tích đất canh tác nông nghiệp không lớn, hiệu quả sử dụng đất lại chưa cao.

Vì vậy, việc định hướng cho người dân trên địa bàn xã khai thác, sử dụng hợp lý và có hiệu quả vốn đất nông nghiệp hiện có đang là vấn đề được các cấp chính quyền quan tâm, nghiên cứu để đưa ra các giải pháp chuyển đổi cơ cấu cây trồng một cách hợp lý nhằm đạt hiệu quả kinh tế cao nhất. Xuất phát từ thực tế trên, được sự đồng ý của Khoa Quản lý Tài nguyên - Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, em đã tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên địa bàn xã Gia Thịnh, huyện Gia Viễn, tỉnh Ninh Bình”. Mục tiêu nghiên cứu 1. Mục tiêu tổng quát Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp nhằm tìm ra loại hình sử dụng đất có hiệu quả cao và bền vững để đề xuất, khuyến khích người dân sản xuất.

Mục tiêu cụ thể - Đánh giá các yếu tố về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp của xã Gia Thịnh; - Đánh giá hiện trạng sử dụng đất của xã; - Đánh giá các loại hình sử dụng đất của xã từ đó lựa chọn các loại hình sử dụng đất có hiệu quả cao; - Đưa ra giải pháp để nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp và định hướng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp tại địa phương. Yêu cầu của đề tài - Đánh giá đúng, khách quan, khoa học và phù hợp với tình hình phát triển thực tiễn ở địa phương; - Thu thập số liệu một cách chính xác và tin cậy; - Các giải pháp đề xuất phải khoa học và có tính khả thi; - Định hướng phù hợp với điều kiện thực tế ở địa phương. 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở lý luận của để tài 2.

Khái quát về đất nông nghiệp 2. Các khái niệm * Khái niệm về đất - Đất là một phần của lớp vỏ Trái Đất, là lớp phủ của lục địa mà bên dưới nó là đá và khoáng sinh ra nó, bên trên là thảm thực bì và khí quyển. Đất là một lớp mặt tơi xốp của lục địa có khả năng sản xuất ra sản phẩm của cây trồng. Đất được xem như một thể sống, nó luôn luôn vận động, biến đổi và phát triển.

Đât được cấu tạo nên bởi các chất khoáng (chủ yếu từ đá mẹ) và các hợp chất hữu cơ do hoạt động sống của sinh vật cung cấp (Nguyễn Thế Đặng, 2008) [4]. - Đất là phần tơi xốp của lớp vỏ trái đất mà trên đó có các hoạt động của sinh vật. Độ dày được quy định từ 120 – 150 cm kể từ lớp đất mặt. Ở những nơi có tàng đất mỏng thì được tính từ lớp đá mẹ hay tầng cứng rắn mà rễ cây không thể xuyên qua được trở lên, có khi chỉ 10 – 12 cm, (Huỳnh Thanh Hiền, 2015) [7].

- Theo Docutraiev (1846-1903) nhà bác học người Nga đưa ra định nghĩa: “Đất là một vật thể thiên nhiên cấu tạo độc lập, lâu dời do kết quả quá trình hoạt động của năm yếu tố hình thành là: đá mẹ, địa hình, khí hậu, sinh vât, thời gian”. Sau này người ta bổ sung thêm yếu tố thứ sáu là con người, (Nguyễn Thế Đặng và cs, 1999) [3]. 5 - “Đất là môi trường sống của mọi sinh vật trên Trái Đất: cây cỏ, động vật, con người. Đất còn là môi trường sản xuất của con người: sản xuất nông nghiệp, sản xuất công nghiệp, khai thác khoáng sản”, (Đào Thu Châu, 2012)[2].

- Các nhà kinh tế, quy hoạch và thổ nhưỡng Việt Nam cho rằng: Đất đai là phần trên mặt của vỏ Trái Đất mà ở đó cây cối có thể mọc được và đất đai hiểu theo nghĩa rộng như sau: Đất đai là một phần diện tích cụ thể của bề mặt Trái Đất bao gồm các cấu thành của môi trường sinh thái ngay bên trên và bên dưới nó bao gồm: khí hậu, thời tiết, thổ nhưỡng, địa hình, mặt nước, các dạng trầm tích sát bề mặt cùng với nước ngầm và khoáng sản trong lòng đất, tập đoàn thực vật, trạng thái định cư của con người trong quá khứ và hiện tại để lại. * Khái niệm đất nông nghiệp Theo Luật đất đai 2013 quy định: “Đất nông nghiệp là đất sử dụng vào mục đích sản xuất, nghiên cứu, thí nghiệm về nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản, đất làm muối và đất sản xuất nông nghiệp khác”. * Khái niệm đất sản xuất nông nghiệp Đất sản xuất nông nghiệp là đất dùng cho các hoạt động sản xuất nông nghiệp như: đất trồng cây hàng năm (đất trồng lúa, đất trồng cỏ dùng vào chăn nuôi, đất trồng cây hàng năm khác), đất trồng cây lâu năm (đất trồng cây công nghiệp lâu năm, đất trồng cây ăn quả lâu năm và dất trồng cây lâu năm khác). Phân loại đất nông nghiệp Theo Luật đất đai 2013, nhóm đất nông nghiệp được phân thành các loại sau: - Đất trồng cây hàng năm (đất canh tác) là loại đất trồng các loại cây ngắn ngày, có chu kỳ sinh trưởng không quá 1 năm.

Đất trồng cây hàng năm bao gồm: 6 Đất 3 vụ là đất gieo trồng và thu hoạch được 3 vụ/năm với các công thức 3 vụ lúa, 2 vụ lúa – 1 vụ màu,… Đất 2 vụ lúa có công thức luân canh như lúa – lúa, lúa – màu, màu – màu, … Đất 1 vụ là đất trên đó chỉ trồng được 1 vụ lúa hay 1 vụ màu/năm. Ngoài ra đất trồng cây hàng năm còn được phân theo các tiêu thức khác và chia thành các nhóm đất chuyên trồng lúa, đất chuyên trồng màu… - Đất trồng cây lâu năm gồm đất dùng để trồng các loại cây có chu kỳ sinh trưởng kéo dài trong nhiều năm, phải trải qua thời kì kiến thiết cơ bản mới đưa vào kinh doanh, trồng một lần nhưng thu hoạch trong nhiều năm. - Đất rừng sản xuất là diện tích đất được dùng để chuyên trồng các loại cây rừng với mục đích sản xuất. - Đất rừng phòn hộ là diện tích đất được dùng để trồng rừng với mục đích phòng hộ.

- Đất rừng đặc dụng là diện tích đất được nhà nước quy hoạch, đưa vào sử dụng với much đích riêng. - Đất nuôi trồng thủy sản là diện tích đất dùng để nuoi trồng thủy sản như tôm, cua, cá… - Đất làm muối là diện tích đất phục vụ cho quá trình sản xuất muối. - Đất nông nghiệp khác bao gồm đất sử dụng để xây nhà kính và các loại nhà khác phục vụ mục đích trồng trọt, kể cả các hình thức trồng trọt không trực tiếp trên đất; xây dựng chuồng trại chăn nuôi gia súc, gia cầm và các hoạt động khác được pháp luật cho phép; đất trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản cho mục đích học tập, nghiên cứ thid nghiệm, đất ươm tạo cây giống, con giống và đất trồng hoa, cây cảnh, Luật đất đai (2013)[10]. Sử dụng đất và nhân tố ảnh hưởng đến sử dụng đất nông nghiệp 2.

Sử dụng đất và loại hình sử dụng đất - Sử dụng đất là hệ thống các biện pháp nhắm điều hòa mối quan hệ người – đất trong tổ hợp các nguồn tài nguyên thiên nhiên khác và môi 7 trường. Căn cứ vào quy luật phát triển kinh tế xã hội cùng với yêu cầu không ngừng ổn định và bền vững về mặt sinh thái, quyết định phương hướng chung và mục tiêu sử dụng đất hợp lý nhất là tài nguyên đất đai, phát huy tối đa công dụng của đất nhằm đạt tới hiệu ích sinh thái, kinh tế, xã hội cao nhất. Vì vậy sử dụng đất thuộc phạm trù hoạt động kinh tế của nhân loại. Trong mỗi phương thức sản xuất nhất định, việc sử dụng đất theo yêu cầu của sản xuất và đời sống cần căn cứ vào thuộc tính tự nhiên của đất đai.

Với vai trò là nhân tố của sức sản xuất, các nhiệm vụ và ội dung sử dụng đất đai được thể hiện ở các khía cạnh sau: + Sử dụng đất hợp lý về không gian, hình thành hiệu quả kinh tế không gian sử dụng đất.