HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM BÙI THỊ THANH NGA ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG ĐẤT SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN THỊ XÃ BỈM SƠN, TỈNH THANH HÓA Ngành: Quản lý đất đai Mã số: 60.03 Người hướng dẫn khoa học : PGS. Đào Châu Thu NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Bùi Thị Thanh Nga i LỜI CÁM ƠN Trong quá trình thực hiện đề tài, tôi đã nhận được sự giúp đỡ nhiệt tình của nhiều đơn vị và cá nhân.
Tôi xin ghi nhận và bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới những tập thể, cá nhân đã dành cho tôi sự giúp đỡ quý báu đó. Xuất phát từ sự kính trọng và lòng biết ơn sâu sắc, tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô. Đặc biệt, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến cô giáo PGS.TS Đào Châu Thu, người thầy kính mến đã hết lòng giúp đỡ và trực tiếp hướng dẫn tôi, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn thành đề tài này. Tôi xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ, đóng góp quý báu và chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo trong Khoa Quản lý đất đai - Học viện Nông nghiệp Việt Nam; các tập thể và cá nhân đã tạo điều kiện để tôi hoàn thành luận văn tốt nghiệp này.
Qua đây tôi cũng xin gửi lời cảm ơn tới các bác, cô chú, anh, chị, các đồng chí lãnh đạo Uỷ ban nhân dân thị xã Bỉm Sơn, các đồng chí lãnh đạo, chuyên viên Phòng Tài nguyên và Môi trường, Phòng Kinh tế, Phòng Thống kê, Trạm Bảo vệ thực vật và Uỷ ban nhân dân các xã, phường đã tạo điều kiện cho tôi về thời gian và cung cấp số liệu giúp tôi thực hiện đề tài này. Cuối cùng, tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc tới gia đình, người thân, bạn bè và đồng nghiệp đã động viên, giúp đỡ tôi hoàn thành tốt việc học tập, nghiên cứu của mình trong suốt quá trình học tập vừa qua. Tôi xin chân thành cảm ơn tất cả sự giúp đỡ quý báu đó! Tôi xin kính chúc các thầy cô giáo, các bác, các cô chú, anh chị cùng toàn thể các bạn luôn mạnh khỏe, hạnh phúc và thành công! Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Bùi Thị Thanh Nga ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục.
iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng. vii Danh mục hình. viii Trích yếu luận văn.
ix Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.
Ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Tổng quan nghiên cứu. Đất và vai trò của đất đối với sản xuất nông nghiệp. Kháı niệm về đất và đất sản xuất nông nghiệp.
Vai trò và ý nghĩa của đất đai trong sản xuất nông nghiệp. Sử dụng đất và những quan điểm về sử dụng đất. Sử dụng đất và những nhân tố ảnh hưởng đến sử dụng đất. Quan điểm sử dụng đất bền vững.
Cơ sở lý luận về hiệu quả và đánh giá hiệu quả sử dụng đất. Khái quát hiệu quả sử dụng đất. Sự cần thiết phải đánh giá hiệu quả sử dụng đất. Tiêu chuẩn đánh giá hiệu quả sử dụng đất.
Hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Tình hình nghiên cứu đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên thế giới và Việt Nam. Tình hình nghiên cứu đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên thế giới. Tình hình nghiên cứu đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp ở Việt Nam.
Vật liệu và phương pháp nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. Đối tượng/vật liệu nghiên cứu.
Nội dung nghiên cứu. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội. Hiện trạng sử dụng đất và thực trạng phát triển sản xuất nông nghiệp trên địa bàn thị xã Bỉm Sơn. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của thị xã Bỉm Sơn.
Định hướng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của thị xã Bỉm Sơn. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp thu thập tài liệu, số liệu thứ cấp. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu.
Phương pháp thu thập tài liệu, số liệu sơ cấp. Phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất theo FAO. Phương pháp tổng hợp, so sánh và phân tích số liệu, tài liệu. Kết quả và thảo luận.
Điều kiện tự nhiên, kinh tế và xã hội thị xã Bỉm Sơn. Điều kiện tự nhiên. Điều kiện kinh tế - xã hội. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của thị xã Bỉm Sơn.
Hiện trạng sử dụng đất và thực trạng phát triển sản xuất nông nghiệp trên địa bàn thị xã Bỉm Sơn. Hiện trạng sử dụng đất thị xã Bỉm Sơn. Thực trạng phát triển sản xuất nông nghiệp thị xã Bỉm Sơn. Các loại hình sử dụng đất nông nghiệp của thị xã.
Đánh giá hiệu quả sử dụng đất. Đánh giá hiệu quả kinh tế. Hiệu quả xã hội. Đánh giá hiệu quả môi trường.
Đánh giá tổng hợp hiệu quả của các loại sử dụng đất trên địa bàn thị xã Bỉm Sơn. Định hướng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên địa bàn thị xã Bỉm Sơn. Quan điểm sử dụng đất nông nghiệp của thị xã Bỉm Sơn. Đề xuất hướng sử dụng đất nông nghiệp hiệu quả.
Đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên địa bàn thị xã Bỉm Sơn. Kết luận và kiến nghị. 80 Tài liệu tham khảo. 84 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BVTV Bảo vệ thực vật CLĐ Công lao động CNNN Công nghiệp ngắn ngày CPTG Chi phí trung gian FAO Tổ chức lương thực và nông nghiệp thế giới GTNC Giá trị ngày công GTSX Giá trị sản xuất KT Kinh tế LUT Loại sử dụng đất LX - LM Lúa xuân - Lúa mùa MT Môi trường NXB Nhà xuất bản TNHH Thu nhập hỗn hợp UBND Ủy ban nhân dân XH Xã hội vi DANH MỤC BẢNG Bảng 3.
Phân cấp chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh tế các loại hình sử dụng đất. Phân cấp chỉ tiêu đánh giá hiệu quả xã hội. Phân cấp chỉ tiêu đánh giá hiệu quả môi trường. Kết quả phân loại đất thị xã Bỉm Sơn năm 2016.
Các chỉ tiêu kinh tế chủ yếu qua các năm. Các chỉ tiêu về dân số qua các năm. Kết quả đo bụi lắng tại các điểm quan trắc năm 2016. Kết quả phân tích chất lượng nước mặt tại Bỉm Sơn năm 2016.
Hiện trạng sử dụng đất thị xã Bỉm Sơn năm 2016. Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp thị xã Bỉm Sơn năm 2016. Tình hình biến động đất nông nghiệp thị xã Bỉm Sơn. Diễn biến kết quả thâm canh một số cây trồng chính43 thị xã Bỉm Sơn giai đoạn 2014 - 2016.
Phát triển chăn nuôi của thị xã Bỉm Sơn giai đoạn 2014 - 2016. Hiện trạng các loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp Bỉm Sơn. Hiệu quả kinh tế của các cây trồng. Hiệu quả kinh tế của các loại hình sử dụng đất.
Tổng hợp điểm đánh giá hiệu quả kinh tế các loại hình sử dụng đất. Hiệu quả xã hội các loại hình sử dụng đất. So sánh mức phân bón thực tế của một số cây trồng với tiêu chuẩn bón phân cân đối và hợp lý. Mức độ sử dụng một số loại thuốc bảo vệ thực vật.
Tổng hợp hiệu quả môi trường của các loại sử dụng đất trên địa bàn thị xã Bỉm Sơn. Tổng hợp hiệu quả KT - XH - MT đối với từng kiểu sử dụng đất thị xã Bỉm Sơn. 70 vii DANH MỤC HÌNH Hình 4. Sơ đồ vị trí thị xã Bỉm Sơn, tỉnh Thanh Hóa.
Cơ cấu đất đai theo mục đích sử dụng tại thị xã Bỉm Sơn. Vùng sản xuất rau an toàn tập trung tại phường Lam Sơn. Đồi dứa tại phường Bắc Sơn. Cánh đồng mía tại phường Bắc Sơn.
Vườn Thanh long tại phường Đông Sơn. Vườn Ổi tại phường Ba Đình. Cánh đồng lúa tại xã Hà Lan. Ruộng lạc tại phường Đông Sơn.
Ruộng ngô tại phường Lam Sơn. 50 viii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Bùi Thị Thanh Nga Tên Luận văn: "Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên địa bàn thị xã Bỉm Sơn, tỉnh Thanh Hóa". Ngành: Quản lý đất đai Mã số: 60.03 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam. Mục đích nghiên cứu - Xác định được hiệu quả và các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả của các loại sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên địa bàn thị xã Bỉm Sơn.
- Định hướng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của thị xã Bỉm Sơn. Phương pháp nghiên cứu Vật liệu nghiên cứu: - Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội liên quan đến sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của thị xã Bỉm Sơn. - Các loại sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của thị xã Bỉm Sơn. Nội dung nghiên cứu: - Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội có liên quan đến sử dụng đất sản xuất nông nghiệp thị xã Bỉm Sơn.
- Đánh giá hiện trạng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp thị xã Bỉm Sơn. - Đánh giá hiệu quả của các loại sử dụng đất. - Định hướng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp thị xã Bỉm Sơn. Phương pháp nghiên cứu: - Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp: thu thập tại các phòng, ban chuyên môn của thị xã Bỉm Sơn.
- Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp: điều tra nhanh nông thôn theo phiếu điều tra; - Phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp: theo phương pháp cho điểm dựa vào kết quả tính toán các chỉ tiêu: GTSX, TNHH, HQĐV, GTNC, ….; - Phương pháp thống kê, xử lý số liệu: bằng phần mềm Excel.