Luận văn thạc sĩ về hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp tại huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa

Luận văn thạc sĩ phân tích hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa, cung cấp cái nhìn sâu sắc về phát triển bền vững.

• Tác giả: Lê Văn Sang
• Người hướng dẫn: PGS. Hoàng Thị Thái Hòa
• Trường học: Đại học Nông Lâm Huế
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Sản Xuất Nông Nghiệp Tại Huyện Vạn Ninh, Tỉnh Khánh Hòa
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Huế

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• TÓM TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Cơ sở lý luận của các vấn đề nghiên cứu
• 1.1.1. Đất nông nghiệp và tình hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp
• 1.2. Vấn đề suy thoái đất sản xuất nông nghiệp
• 1.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp
• 1.4. Sử dụng đất sản xuất nông nghiệp hiệu quả
• 1.5. Phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp
• 1.6. Cơ sở thực tiễn của các vấn đề nghiên cứu
• 1.6.1. Hiện trạng sử dụng đất tại Việt Nam
• 1.6.2. Những thách thức đối với sử dụng đất bền vững ở Việt Nam
• 1.6.3. Hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp và sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện Vạn Ninh
• 1.6.4. Các nghiên cứu liên quan đến đề tài
• 1.6.4.1. Những nghiên cứu về thực trạng và hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên thế giới
• 1.6.4.2. Những nghiên cứu về thực trạng và hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp ở Việt Nam
• 2. MỤC TIÊU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Phương pháp điều tra thu thập thông tin, số liệu
• 2.3.2. Phương pháp tổng hợp, phân tích, thống kê so sánh
• 2.3.3. Phương pháp chuyên gia
• 2.3.4. Phương pháp xử lý số liệu
• 2.3.5. Phương pháp minh họa bằng sơ đồ, biểu đồ, hình ảnh
• 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội của huyện Vạn Ninh
• 3.1.3. Đánh giá chung về điều kiện tư nhiên, kinh tế xã hội của khu vực nghiên cứu
• 3.2. Đánh giá hiện trạng và tình hình sản xuất nông nghiệp tại huyện Vạn Ninh
• 3.2.1. Hiện trạng sử dụng các loại đất
• 3.2.2. Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp. Tình hình sản xuất nông nghiệp
• 3.3. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Vạn Ninh. Loại hình sử dụng đất và kiểu sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của huyện
• 3.3.1. Hiệu quả về kinh tế
• 3.3.2. Hiệu quả về xã hội
• 3.3.3. Hiệu quả về môi trường
• 3.4. Đề xuất các loại hình sử dụng đất và các giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp huyện Vạn Ninh
• 3.4.1. Cơ sở đề xuất các loại hình sử dụng đất nông nghiệp triển vọng tại địa phương
• 3.4.2. Đề xuất các loại hình sử dụng đất nông nghiệp có triển vọng của địa phương
• 3.4.3. Những giải pháp để thực hiện các loại hình sử dụng đất nông nghiệp được đề xuất
• 4. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 4.1. Đối với chính quyền địa phương
• 4.2. Đối với nông hộ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về huyện Vạn Ninh Khánh Hòa

Huyện Vạn Ninh, thuộc tỉnh Khánh Hòa, có tổng diện tích tự nhiên là 56.183,16 ha, trong đó diện tích đất nông nghiệp chiếm 63% (35.410,51 ha). Vị trí địa lý của huyện tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế, đặc biệt là nông nghiệp bền vững. Tuy nhiên, sản xuất nông nghiệp tại đây vẫn còn phụ thuộc nhiều vào điều kiện tự nhiên, dẫn đến sản lượng chưa cao. Việc đánh giá hiệu quả sử dụng đất là cần thiết để xác định các loại hình sử dụng đất phù hợp với điều kiện địa phương.

1.1. Tình hình sử dụng đất nông nghiệp

Tình hình sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Vạn Ninh cho thấy sự đa dạng về loại hình sử dụng. Hiện tại, huyện có 6 loại hình sử dụng đất chính, với nhiều kiểu sử dụng khác nhau. Việc quản lý đất đai và phát triển nông nghiệp cần được cải thiện để nâng cao hiệu quả sản xuất. Các chương trình phát triển nông nghiệp đã được triển khai, tuy nhiên, việc bố trí cơ cấu cây trồng chưa hợp lý vẫn là một thách thức lớn.

II. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp

Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Vạn Ninh được thực hiện trên ba phương diện: kinh tế, xã hội và môi trường. Kết quả cho thấy bình quân giá trị sản xuất trên một hecta đất sản xuất nông nghiệp đạt 112.660,12 nghìn đồng. Các loại hình sử dụng đất như LUT lúa – màu, LUT chuyên màu cho thấy hiệu quả kinh tế cao, thu hút nhiều lao động. Việc phân tích đất và quy hoạch sử dụng đất hợp lý là cần thiết để nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp.

2.1. Hiệu quả kinh tế

Hiệu quả kinh tế từ việc sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Vạn Ninh cho thấy sự chênh lệch rõ rệt giữa các tiểu vùng. Tiểu vùng 2 có hiệu quả cao nhất với giá trị sản xuất bình quân đạt 161.393,61 nghìn đồng/ha, gấp 1,26 lần tiểu vùng 1 và gấp 3,28 lần tiểu vùng 3. Điều này cho thấy sự cần thiết phải đánh giá hiệu quả và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp.

III. Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất

Để nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp, cần thực hiện đồng bộ một số giải pháp như: bố trí hệ thống canh tác hợp lý, hình thành thị trường tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp, và tăng cường đầu tư vào khoa học công nghệ. Việc hoàn thiện chính sách đất đai cũng rất quan trọng để hỗ trợ người nông dân trong việc cải thiện năng suất và chất lượng sản phẩm. Những giải pháp này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả sử dụng đất mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của huyện Vạn Ninh.

3.1. Hệ thống canh tác hợp lý

Bố trí hệ thống canh tác hợp lý trên đất sản xuất nông nghiệp là một trong những giải pháp quan trọng. Cần xác định rõ loại hình cây trồng phù hợp với từng tiểu vùng, từ đó tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên đất. Việc này không chỉ giúp tăng năng suất mà còn bảo vệ môi trường, đảm bảo phát triển nông nghiệp bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa, với tổng diện tích tự nhiên khoảng 56.183 ha, trong đó đất nông nghiệp chiếm tới 63% (khoảng 35.410 ha), là vùng có tiềm năng phát triển nông nghiệp đáng kể. Tuy nhiên, sự gia tăng dân số, quá trình đô thị hóa và công nghiệp hóa đã gây áp lực lớn lên diện tích và chất lượng đất sản xuất nông nghiệp, dẫn đến hiện tượng suy thoái đất như xói mòn, rửa trôi, nhiễm mặn và chua hóa. Năm 2015, giá trị sản xuất nông nghiệp của huyện đạt khoảng 150 tỷ đồng, trong đó trồng trọt chiếm 75,23 tỷ đồng và chăn nuôi 64,77 tỷ đồng. Mục tiêu nghiên cứu là đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên ba vùng sinh thái đại diện (đồi núi, đồng bằng, ven biển) của huyện Vạn Ninh trong giai đoạn 2010-2015, từ đó đề xuất các giải pháp sử dụng đất hợp lý nhằm nâng cao giá trị sản xuất, hiệu quả xã hội và bảo vệ môi trường. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp, phát triển vùng chuyên canh và góp phần phát triển kinh tế bền vững của địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên ba khía cạnh chính của hiệu quả sử dụng đất: kinh tế, xã hội và môi trường. Hiệu quả kinh tế được đo bằng các chỉ tiêu như giá trị sản xuất (GTSX), chi phí trung gian (CPTG) và giá trị gia tăng (GTGT). Hiệu quả xã hội tập trung vào khả năng tạo việc làm và nâng cao đời sống người dân. Hiệu quả môi trường được đánh giá qua mức độ ảnh hưởng của các biện pháp canh tác đến chất lượng đất và môi trường sinh thái. Các lý thuyết về quản lý đất đai, sinh thái nông nghiệp và phát triển bền vững được áp dụng để phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng đất, bao gồm điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, chính sách và kỹ thuật canh tác.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp số liệu thứ cấp và sơ cấp. Số liệu thứ cấp được thu thập từ các báo cáo kinh tế xã hội, niên giám thống kê của huyện và xã, các cơ quan quản lý đất đai và nông nghiệp. Số liệu sơ cấp được thu thập qua điều tra 90 hộ dân (30 hộ/xã) tại ba xã đại diện cho ba vùng sinh thái: Vạn Bình (đồng bằng), Vạn Thắng (ven biển) và Xuân Sơn (đồi núi). Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên đảm bảo tính đại diện. Phân tích số liệu sử dụng phần mềm Excel với các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh tế (GTSX, CPTG, GTGT), hiệu quả xã hội (thu hút lao động, thu nhập ngày công) và hiệu quả môi trường (mức sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật). Ngoài ra, phương pháp chuyên gia được áp dụng để thu thập ý kiến đánh giá tổng quan về tình hình sử dụng đất và phát triển nông nghiệp địa phương. Kết quả được trình bày bằng bảng biểu và biểu đồ minh họa.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiện trạng sử dụng đất: Tổng diện tích đất nông nghiệp của huyện là 35.410 ha, trong đó đất sản xuất nông nghiệp chiếm 8.603 ha, đất trồng cây hàng năm 6.576 ha, đất trồng cây lâu năm 2.027 ha. Đất lâm nghiệp chiếm 25.488 ha, đất nuôi trồng thủy sản 1.245 ha. Đất chưa sử dụng còn chiếm khoảng 30,77% diện tích tự nhiên.

2. Hiệu quả kinh tế sử dụng đất: Bình quân giá trị sản xuất trên 1 ha đất nông nghiệp đạt khoảng 112.660 nghìn đồng, giá trị gia tăng đạt 81.965 nghìn đồng. Tại tiểu vùng 2 (xã Vạn Thắng), hiệu quả kinh tế cao nhất với GTSX/ha đạt 161.394 nghìn đồng, gấp 1,26 lần tiểu vùng 1 và 3,28 lần tiểu vùng 3. Giá trị gia tăng trên lao động tại tiểu vùng 2 cũng cao nhất, đạt 323,86 nghìn đồng, gấp 2,61 lần tiểu vùng 3.

3. Hiệu quả xã hội: Các loại hình sử dụng đất như lúa – màu, chuyên màu, trồng cây hàng năm và cây ăn quả thu hút nhiều lao động với giá trị ngày công lao động cao. Loại hình chuyên rau màu có khả năng thu hút lao động tốt nhất, góp phần giải quyết việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân.

4. Hiệu quả môi trường: Mức sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật ở các loại hình sử dụng đất chưa gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường. Người dân nhận xét các loại hình sử dụng đất hiện tại phù hợp với điều kiện đất đai và ít tác động xấu đến môi trường.

Thảo luận kết quả

Hiệu quả sử dụng đất tại tiểu vùng ven biển (tiểu vùng 2) vượt trội nhờ điều kiện tự nhiên thuận lợi, cơ sở hạ tầng phát triển và áp dụng kỹ thuật canh tác hiện đại. So với các nghiên cứu ở các vùng khác, kết quả này phù hợp với xu hướng phát triển chuyên canh và thâm canh nhằm nâng cao giá trị sản xuất. Hiệu quả xã hội thể hiện qua việc tạo việc làm và thu nhập ổn định cho người dân, góp phần giảm nghèo và phát triển bền vững. Mức độ sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật hợp lý giúp duy trì độ phì nhiêu đất và bảo vệ môi trường, phù hợp với mục tiêu phát triển nông nghiệp bền vững. Biểu đồ so sánh hiệu quả kinh tế giữa các tiểu vùng sẽ minh họa rõ sự khác biệt về giá trị sản xuất và giá trị gia tăng trên diện tích đất và lao động, từ đó làm cơ sở cho việc phân bổ nguồn lực và quy hoạch sử dụng đất hợp lý.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Bố trí hệ thống canh tác hợp lý: Đề xuất xây dựng và ổn định các vùng chuyên canh cây trồng phù hợp với đặc điểm từng tiểu vùng nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất. Thời gian thực hiện trong 3-5 năm, chủ thể là UBND huyện phối hợp với các xã và ngành nông nghiệp.

2. Phát triển thị trường tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp: Tăng cường liên kết giữa người sản xuất và thị trường, xây dựng chuỗi giá trị sản phẩm để ổn định đầu ra, nâng cao giá trị sản phẩm. Thời gian 2-4 năm, do các tổ chức kinh tế và hợp tác xã thực hiện.

3. Tăng cường đầu tư nguồn lực và khoa học công nghệ: Đẩy mạnh ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, giống mới, công nghệ tưới tiêu và quản lý đất đai nhằm nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Chủ thể là các cơ quan nghiên cứu, trung tâm khuyến nông, doanh nghiệp và nông dân, thực hiện liên tục.

4. Hoàn thiện hệ thống chính sách và nâng cấp cơ sở hạ tầng: Xây dựng chính sách hỗ trợ đầu tư, khuyến khích phát triển nông nghiệp bền vững; nâng cấp hệ thống thủy lợi, giao thông nông thôn phục vụ sản xuất và tiêu thụ nông sản. Thời gian 3-5 năm, do chính quyền địa phương và các cơ quan chức năng thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về đất đai và nông nghiệp: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, quy hoạch sử dụng đất và phát triển nông nghiệp bền vững tại địa phương.

2. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực quản lý đất đai, nông nghiệp và phát triển bền vững: Tham khảo phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất và các kết quả thực tiễn để phát triển nghiên cứu sâu hơn.

3. Hợp tác xã và doanh nghiệp nông nghiệp: Áp dụng các giải pháp kỹ thuật, mô hình canh tác và quản lý đất nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và giá trị kinh tế.

4. Người nông dân và cộng đồng địa phương: Nắm bắt thông tin về các loại hình sử dụng đất hiệu quả, áp dụng kỹ thuật canh tác phù hợp để tăng thu nhập và bảo vệ môi trường.

Câu hỏi thường gặp

1. Hiệu quả sử dụng đất được đánh giá dựa trên những chỉ tiêu nào?
   Hiệu quả sử dụng đất được đánh giá trên ba phương diện chính: kinh tế (giá trị sản xuất, giá trị gia tăng), xã hội (tạo việc làm, thu nhập lao động) và môi trường (mức độ ảnh hưởng của phân bón, thuốc bảo vệ thực vật). Ví dụ, giá trị sản xuất bình quân trên 1 ha đất nông nghiệp tại huyện Vạn Ninh đạt khoảng 112.660 nghìn đồng.

2. Tại sao hiệu quả sử dụng đất ở tiểu vùng ven biển cao hơn các vùng khác?
   Tiểu vùng ven biển có điều kiện tự nhiên thuận lợi, cơ sở hạ tầng phát triển và áp dụng kỹ thuật canh tác hiện đại, giúp tăng năng suất và giá trị sản xuất. Giá trị sản xuất trên 1 ha tại tiểu vùng này gấp 3,28 lần tiểu vùng đồi núi.

3. Các giải pháp chính để nâng cao hiệu quả sử dụng đất là gì?
   Bao gồm bố trí hệ thống canh tác hợp lý, phát triển thị trường tiêu thụ, tăng cường đầu tư khoa học công nghệ và hoàn thiện chính sách, nâng cấp cơ sở hạ tầng. Các giải pháp này cần được thực hiện đồng bộ và có sự phối hợp của nhiều chủ thể.

4. Hiệu quả môi trường được đánh giá như thế nào trong nghiên cứu?
   Đánh giá dựa trên mức độ sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và nhận xét của người dân về ảnh hưởng đến đất và môi trường. Kết quả cho thấy các loại hình sử dụng đất hiện tại chưa gây tác động xấu nghiêm trọng.

5. Làm thế nào để kết quả nghiên cứu này hỗ trợ phát triển nông nghiệp bền vững?
   Kết quả cung cấp cơ sở khoa học cho việc quy hoạch sử dụng đất, lựa chọn loại hình canh tác phù hợp, đồng thời đề xuất các giải pháp kỹ thuật và chính sách nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế, xã hội và bảo vệ môi trường, góp phần phát triển nông nghiệp bền vững tại huyện Vạn Ninh.

Kết luận

• Huyện Vạn Ninh có tiềm năng lớn về đất nông nghiệp với đa dạng loại hình sử dụng đất trên ba vùng sinh thái chính.
• Hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp cao nhất tập trung tại tiểu vùng ven biển, với giá trị sản xuất và giá trị gia tăng vượt trội so với các vùng khác.
• Các loại hình sử dụng đất như lúa – màu, chuyên màu và cây ăn quả không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế mà còn tạo việc làm và thu nhập ổn định cho người dân.
• Mức độ sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật hợp lý, chưa gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường, phù hợp với mục tiêu phát triển bền vững.
• Đề xuất các giải pháp đồng bộ về bố trí canh tác, phát triển thị trường, ứng dụng khoa học công nghệ và hoàn thiện chính sách nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất trong giai đoạn 3-5 năm tới.

Các cơ quan quản lý và người dân cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục theo dõi, đánh giá hiệu quả sử dụng đất để điều chỉnh phù hợp. Để biết thêm chi tiết và ứng dụng thực tiễn, quý độc giả và các nhà nghiên cứu có thể tham khảo toàn bộ luận văn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Cơ sở lý luận của các vấn đề nghiên cứu 1. Đất nông nghiệp và tình hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp Có quan điểm cho rằng: “Đất là một vật thể thiên nhiên cấu tạo độc lập lâu đời do kết quả quá trình hoạt động tổng hợp của 5 yếu tố hình thành đất đó là: sinh vật, đá mẹ, khí hậu, địa hình và thời gian” [18]. Sau này một số học giả khác đã bổ sung các yếu tố: Nước của đất, nước ngầm và đặc biệt là vai trò của con người để hoàn chỉnh khái niệm về đất nêu trên.

Như vậy, đất đai là một khoảng không gian có giới hạn gồm: Khí hậu, lớp đất bề mặt, thảm thực vật, động vật, diện tích mặt nước, nước ngầm và khoáng sản trong lòng đất. Trên bề mặt đất đai là sự kết hợp giữa các yếu tố thổ nhưỡng, địa hình, thuỷ văn, thảm thực vật cùng với các thành phần khác có vai trò quan trọng và ý nghĩa to lớn đối với hoạt động sản xuất và cuộc sống của xã hội loài người. Theo Luật đất đai 2003, đất nông nghiệp được chia ra làm các nhóm đất chính sau: Đất sản xuất nông nghiệp, đất lâm nghiệp, đất nuôi trồng thuỷ sản, đất làm muối và đất nông nghiệp khác [25]. Đất đai đóng vai trò quyết định đến sự tồn tại và phát triển của xã hội loài người, là cơ sở tự nhiên, là tiền đề cho mọi quá trình sản xuất.

Đất đai được xem vừa là đối tượng lao động vừa là tư liệu lao động trong quá trình sản xuất. Đất đai là đối tượng lao động bởi lẽ nó là nơi để con người thực hiện các hoạt động của mình tác động vào cây trồng, vật nuôi để tạo ra sản phẩm. Bên cạnh đó, đất đai còn là tư liệu lao động trong quá trình sản xuất thông qua việc con người đã biết lợi dụng một cách ý thức các đặc tính tự nhiên của đất như lý học, hoá học, sinh vật học và các tính chất khác để tác động và giúp cây trồng tạo nên sản phẩm [20]. Năm 2010, Việt Nam có tổng diện tích tự nhiên là 33.115 nghìn ha, dân số là 86220,8 nghìn người, mật độ dân số 261 người/km2.

Bình quân diện tích đất tự nhiên là 3890 m2/người đứng thứ 9 trong khu vực. Trong đó đất nông nghiệp chỉ có 24995,2 nghìn ha, bình quân diện tích đất nông nghiệp là 2897,55 m2/người [35]. Năm 2010, giá trị sản xuất nông nghiệp đạt 155120,1 tỷ đồng, trong đó trồng trọt là 122,47 tỷ đồng, chăn nuôi đạt 30940,8 tỷ đồng và nuôi trồng thủy sản là 3340,8 tỷ đồng. Trong trồng trọt, cây lương thực đạt giá trị sản xuất là 70062,8 tỷ đồng; cây rau đậu đạt 10562,6 tỷ đồng; cây công nghiệp là 31005,7 tỷ đồng và cây ăn quả đạt 9084,9 tỷ đồng.

Trong năm 2010, diện tích cây lương thực có hạt là 8544 nghìn ha, cây công nghiệp hàng năm là 803,8 nghìn ha, cây công nghiệp lâu năm là 1882,2 nghìn ha và cây ăn quả là 771,2 nghìn ha [35]. Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 4 Mỗi vùng đất đai luôn gắn liền với các điều kiện tự nhiên (thổ nhưỡng, khí hậu, nước, thảm thực vật), điều kiện kinh tế - xã hội như (dân số, lao động, giao thông, thị trường). Do vậy, muốn sử dụng đất đai hợp lý, có hiệu quả cần bố trí sử dụng đất hợp lý trên cơ sở khai thác lợi thế sẵn có của vùng. Với những áp lực từ sự gia tăng dân số, sự phát triển của xã hội làm cho nhu cầu sử dụng đất phi nông nghiệp ngày càng tăng làm giảm diện tích và chất lượng đất sản xuất nông nghiệp.

Vì vậy, định hướng sử dụng đất đai một cách hợp lý, có hiệu quả và bền vững là một trong những điều kiện quan trọng nhất để phát triển nền kinh tế của mọi quốc gia. Vấn đề suy thoái đất sản xuất nông nghiệp Để đáp ứng được lương thực, thực phẩm cho con người trong hiện tại và tương lai, con đường duy nhất là thâm canh tăng năng suất cây trồng. Trong điều kiện hầu hết đất canh tác đều bị nghèo về độ phì, để tăng vụ và năng suất cây trồng đòi hỏi phải bổ sung cho đất một lượng dinh dưỡng cần thiết qua con đường sử dụng phân bón. Đây là những nguyên nhân làm suy thoái đất nông nghiệp, giảm khả năng sản xuất của đất.

* Diện tích đất nông nghiệp suy thoái của thế giới Lịch sử đã chứng kiến sự thoái hóa đất trên quy mô lớn toàn cầu từ hơn 5000 năm qua (Hillel, 1991; Hyams, 1952). Tuy nhiên việc đánh giá suy thoái đất toàn cầu (GLASOD) dựa vào kết quả nghiên cứu chính thức của các chuyên gia khu vực. Chương trình đánh giá suy thoái đất toàn cầu đưa ra những dẫn liệu về quy mô thoái hóa đất từ sau đại chiến thế giới thứ 2 đến 1990. Theo kết quả nghiên cứu của chương trình môi trường Liên hiệp quốc và Trung tâm Thông tin Đất quốc tế, trong 13.340 triệu ha đất của lục địa đã có 2.000 triệu ha bị thoái hóa.

Trong đó Châu Á và Châu Phi có 1.240 triệu ha đất bị thoái hóa. Đất bị thoái hóa trung bình là 900 triệu ha. Dự báo trong vòng 20 năm nữa diện tích đất bị thoái hóa mạnh sẽ tăng thêm 140 triệu ha [53].1) Diện tích đất nông nghiệp của thế giới bị thoái hóa 568 triệu ha, đất đồng cỏ thoái hóa 679 triệu ha, đất rừng thoái hóa 719 triệu ha. Phân hóa đất nông nghiệp bị thoái hóa theo các khu vực như sau: Châu Phi 121 triệu ha, Châu Á Thái Bình Dương 219 triệu ha, Nam Phi 66 triệu ha, Trung Mỹ 30 triệu ha, Bắc Mỹ 66 triệu ha, Châu Âu 74 triệu ha.

Đất đồng cỏ bị thoái hóa ở các khu vực: Nam Phi 248 triệu ha, Châu Á Thái Bình Dương 30 triệu ha, Nam Mỹ 69 triệu ha, Trung Mỹ 11 triệu ha, Bắc Mỹ 29 triệu ha, Châu Âu 55 triệu ha. Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 5 Đất rừng bị thoái hóa phân bố như sau: Châu Mỹ 131 triệu ha, Châu Á Thái Bình Dương 358 triệu ha, Nam Mỹ 111 triệu ha, Trung Mỹ 24 triệu ha, Bắc Mỹ 5 triệu ha, Châu Âu 93 triệu ha. Phân hóa diện tích đất bị sa mạc hóa ở Châu Á Thái Bình Dương: Trung Quốc 933 triệu ha (28%), Mông Cổ 157 triệu ha (42%), Azecbaizan 8,7 triệu ha, Kazakhstan 272,8 triệu ha (6.5%), Kyrgystan 19,9 triệu ha (60%), Tajikistan 14,3 triệu ha, Turkmenistan 48,9 triệu ha (66,6%), Uzbekistan 44,6 triệu ha (58,7%). Ấn Độ 329 triệu ha (54%), Pakistan 79,6 triệu ha (52%), Afganistan 65,2 triệu ha (85%), Iran 161,6 triệu ha (41%).

Hiện có khoảng 800 triệu dân thiếu đói. Trong đó khoảng 100 triệu dân đang sống trên đất gần như mất khả năng sản xuất [2]. * Nguyên nhân gây suy thoái hóa đất nông nghiệp Theo tài liệu của FAO/UNESCO (1993): trên thế giới hàng năm có khoảng 15% diện tích đất bị suy thoái vì lý do nhân tạo, trong đó suy thoái vì xói mòn do nước chiếm khoảng 56,6% diện tích, do gió 29% diện tích, mất chất dinh dưỡng do rửa trôi 13,3% diện tích. Ở Trung Quốc, diện tích đất bị suy thoái là 280 triệu ha, chiếm 30% lãnh thổ, trong đó có 35,67 triệu ha đất đồi bị xói mòn nặng; 7,67 triệu ha đất bị chua mặn; 5 triệu ha đất bị úng, lầy.

Ở Ấn Độ, hàng năm mất khoảng 4,7 triệu ha đất trồng trọt. Tại khu vực Châu Á Thái Bình Dương có khoảng 862 ha đất đã bị hoang mạc hoá làm ảnh hưởng đến đời sống của 153 triệu người. Theo kết quả điều tra của FAO (1993), do chế độ canh tác không tốt đã gây xói mòn đất nghiêm trọng dẫn đến suy thoái đất, đặc biệt ở vùng nhiệt đới và vùng đất dốc. Mỗi năm lượng đất bị xói mòn tại các châu lục là: Châu Âu, Châu Úc, Châu Phi: 6 -10 tấn/ha, Châu Mỹ: 11 - 20 tấn/ha; Châu Á: 32 tấn/ha [53].

Báo cáo của Viện Tài nguyên thế giới (dẫn theo ESCAP/FAO/UNIDO), cho thấy gần 20% diện tích đất đai châu Á bị suy thoái do những hoạt động của con người. Trong đó hoạt động sản xuất nông nghiệp là một nguyên nhân không nhỏ làm suy thoái đất. Quá trình thâm canh tăng vụ trong nông nghiệp đã làm phá huỷ cấu trúc đất, xói mòn và suy kiệt dinh dưỡng [52]. Dự án điều tra, đánh giá tốc độ thoái hoá đất ở một số nước vùng nhiệt đới châu Á cho phát triển nông nghiệp bền vững trong chương trình môi trường của Trung tâm Đông Tây và khối các trường đại học Đông Nam Châu Á đã tập trung nghiên cứu những thay đổi dinh dưỡng trong hệ sinh thái nông nghiệp.

Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra rằng các yếu tố dinh dưỡng N, P, K của hầu hết các hệ sinh thái đều bị suy giảm. Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 6 Nghiên cứu cũng chỉ ra nguyên nhân của sự thất thoát dinh dưỡng trong đất do thâm canh thiếu phân bón và đưa các sản phẩm của cây trồng, vật nuôi ra khỏi hệ thống. Hiện tượng suy thoái đất có liên quan chặt chẽ đến chất lượng đất và môi trường. Để đáp ứng được lương thực, thực phẩm cho con người trong hiện tại và tương lai, con đường duy nhất là thâm canh tăng năng suất cây trồng trong điều kiện hầu hết đất canh tác trong khu vực đều bị nghèo về độ phì, đòi hỏi phải bổ sung cho đất một lượng dinh dưỡng cần thiết qua con đường sử dụng phân bón.

* Suy thoái đất Việt Nam Những thay đổi về chất lượng đất ở Việt Nam, cụ thể là những thay đổi liên quan đến các điều kiện tự nhiên và hoạt động tiêu cực của con người đều gây thoái hóa mạnh đến môi trường đất. Đất bị thoái hóa là đất có độ phì nhiêu kém đi và mất cân bằng dinh dưỡng do bị rửa trôi, xói mòn, hoang hóa, úng ngập, thoái hóa hữu cơ, đất bị trượt lở. Nghiêm trọng hơn cả là tình trạng rửa trôi, xói mòn, thoái hóa hóa học và vật lý đất, khô hạn và sa mạc hóa, phèn hóa, mặn hóa, ngập úng, ô nhiễm đất do phát triển đô thị và công nghiệp. Diện tích đất nước ta có có khoảng 33,2 triệu ha, trong đó 3/4 là đất dốc, trong điều kiện nhiệt đới ẩm, lượng mưa lớn nên dễ bị rửa trôi xói mòn khá mạnh.

Điều kiện đất do rửa trôi bốc hơi, tích luỹ sắt nhôm dễ biến thành đá ong, quá trình này xảy ra nhiều lúc rất mãnh liệt ở vùng trung du, vùng cao ven đồng bằng [9].