HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM TEO THỊ THANH THẢO ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG ĐẤT SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP HUYỆN PHONG THỔ - TỈNH LAI CHÂU Chuyên ngành: Quản lý đất đai Mã số: 60.03 Người hướng dẫn khoa học: GS. Nguyễn Hữu Thành NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là kết quả nghiên cứu của tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn này là trung thực và chưa từng được sử dụng để bảo vệ một học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng, mọi sự giúp đỡ trong quá trình thực hiện luận văn đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đã được chỉ rõ nguồn gốc.
Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Teo Thị Thanh Thảo i LỜI CẢM ƠN Trong suốt quá trình làm luận văn tôi đã nhận được sự chỉ bảo, giúp đỡ rất tận tình của GS. Nguyễn Hữu Thành – Giảng viên Học viện Nông nghiệp Việt Nam. Nhân dịp này cho phép tôi được bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc tới GS. Nguyễn Hữu Thành trong suốt thời gian thực hiện đề tài đã hướng dẫn, góp ý và giúp đỡ để tôi hoàn thành được đề tài của mình.
Tôi xin trân trọng cảm ơn sự góp ý chân thành của các thầy, cô giáo Khoa Quản lý đất đai, Ban quản lý đào tạo - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi thực hiện và hoàn thành đề tài. Tôi xin trân trọng cảm ơn Ủy ban nhân dân huyện Phong Thổ, Chi cục thống kê huyện Phong Thổ, Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Phong Thổ, cấp ủy, chính quyền và bà con nhân dân các xã, thị trấn trong huyện Phong Thổ đã giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện đề tài trên địa bàn. Tôi xin cảm ơn đến gia đình, người thân, các cán bộ đồng nghiệp và bạn bè đã động viên, giúp đỡ và tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong qua trình thực hiện đề tài này. Một lần nữa tôi xin trân trọng cảm ơn! Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Teo Thị Thanh Thảo ii MỤC LỤC Lời cam đoan.ii Mục lục.
iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng.vii Trích yếu luận văn. viii Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài.
Mục tiêu nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Tổng quan tài liệu.
Lý luận về sử dụng đất và sử dụng đất nông nghiệp. Khái quát về đất và đất nông nghiệp, đất sản xuất nông nghiệp. Tình hình sử dụng đất nông nghiệp trên thế giới. Tình hình sử dụng đất nông nghiệp của Việt Nam.
Nguyên tắc và quan điểm sử dụng đất nông nghiệp. Cơ sở lý luận về hiệu quả và hiệu quả sử dụng đất. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Tiêu chí đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp.
Hệ thống các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp. Tình hình nghiên cứu nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Những nghiên cứu trên Thế giới. Các nghiên cứu ở trong nước.
Các nghiên cứu trên địa bàn vùng núi Tây Bắc. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu.
Đối tượng nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Điều tra đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội liên quan đến sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Phong Thổ. Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp, đất sản xuất nông nghiệp huyện Phong Thổ 26 3.
Đánh giá hiệu quả các loại sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện Phong Thổ. Đề xuất lựa chọn các loại sử dụng đất nông nghiệp có hiệu quả và các giải pháp thích hợp cho việc nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất của huyện Phong Thổ. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu.
Phương pháp điều tra thu thập số liệu. Phương pháp thống kê, phân tích, xử lý số liệu. Phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất dựa vào một số tiêu chí. Kết quả nghiên cứu.
Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của huyện Phong Thổ. Điều kiện tự nhiên. Thực trạng phát triển kinh tế, xã hội. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của huyện Phong Thổ 48 4.
Hiện trạng sử dụng đất huyện phong thổ. Hiện trạng sử dụng đất. Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp. Các loại sử dụng đất và kiểu sử dụng đất sản xuất nông nghiệp chính của huyện Phong Thổ.
Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp. Hiệu quả kinh tế. Hiệu quả xã hội. Đánh giá hiệu quả môi trường.
Đánh giá chung hiệu quả kinh tế, xã hội, môi trường của các loại sử dụng đất trên địa bàn huyện Phong Thổ. Đề xuất lựa chọn các loại sử dụng đất sản xuất nông nghiệp có hiệu quả và các giải pháp thích hợp cho việc nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Phong Thổ 68 4. Đề xuất lựa chọn các loại sử dụng đất sản xuất nông nghiệp có hiệu quả. Quan điểm và định hướng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Phong Thổ 70 4.
Các giải pháp thích hợp cho việc nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của huyện Phong Thổ 72 Phần 5. Kết luận và kiến nghị. 78 Tài liệu tham khảo. 82 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa Tiếng Việt CLĐ Công lao động CPTG Chi phí trung gian GTNCLĐ Giá trị ngày công lao động GTSX Giá trị sản xuất HQĐV Hiệu quả đồng vốn LĐ Lao động PC Phân chuồng PTNT Phát triển nông thôn QL Quốc lộ TNHH Thu nhập hỗn hợp vi DANH MỤC BẢNG Bảng 3.
Phân cấp các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh tế của các LUT huyện Phong Thổ 28 Bảng 3. Bảng đánh giá chung hiệu quả kinh tế của các LUT huyện Phong Thổ. Phân cấp các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả xã hội của các LUT huyện Phong Thổ 29 Bảng 3. Phân cấp các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả môi trường của các LUT huyện Phong Thổ 30 Bảng 3.
Bảng tổng hợp đánh giá hiệu quả sử dụng đất của các LU Thuyện Phong Thổ 30 Bảng 4. Các nhóm đất chính trên địa bàn huyện Phong Thổ. Phát triển kinh tế giai đoạn 2005 - 2015. Cơ cấu kinh tế giai đoạn 2005 - 2015.
Kết quả sản xuất ngành trồng trọt giai đoạn (2005-2015). Diện tích, cơ cấu các loại đất. Diện tích, cơ cấu các loại đất nông nghiệp. Các loại sử dụng đất và kiểu sử dụng đất chính trên địa bàn huyện Phong Thổ 53 Bảng 4.
Hiệu quả kinh tế các loại sử dụng đất huyện Phong Thổ (tính trên 1ha). Đánh giá hiệu quả kinh tế của các loại sử dụng đất. Hiệu quả xã hội các loại sử dụng đất huyện Phong Thổ (tính trên 1 ha). Đánh giá hiệu quả xã hội của các loại sử dụng đất huyện Phong Thổ (tính trên 1ha) 58 Bảng 4.
So sánh mức phân bón của nông hộ với quy trình kỹ thuật. Lượng thuốc BVTV thực tế và khuyến cáo trên cây trồng (tính trên 1 ha) 63 Bảng 4. Mức độ che phủ đất của các loại sử dụng đất. Đánh giá chung hiệu quả môi trường của các loại sử dụng đất huyện Phong Thổ (tính trên 1 ha) 65 Bảng 4.
Bảng đánh giá chung hiệu quả kinh tế, xã hội, môi trường của các loại sử dụng đất trên địa bàn huyện Phong Thổ 66 vii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Teo Thị Thanh Thảo Tên Luận văn: Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Phong Thổ, tỉnh Lai Châu. Ngành: Quản lý đất đai Mã số: 60.03 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu: - Lựa chọn được các loại sử dụng đất có hiệu quả cho huyện Phong Thổ - tỉnh Lai Châu. - Đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên địa bàn nghiên cúu. Phương pháp nghiên cứu: Luận văn đã sử dụng các phương pháp: - Phương pháp chọn điểm nghiên cứu: Chọn 3 xã: xã Mường So, xã Nậm Xe và xã Bản Lang để làm điểm điều tra vì 3 xã này có đầy đủ các loại sử dụng đất của huyện Phong Thổ.
- Phương pháp điều tra thu thập thông tin, số liệu thứ cấp: Gồm những thông tin, số liệu, bản đồ về tình hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện tại các phòng Nông nghiệp và PTNT, phòng Tài nguyên và môi trường, phòng Thống kê huyện. - Phương pháp điều tra, thu thập thông tin, số liệu sơ cấp: Căn cứ vào tình hình thực tế phân theo các loại đất và kiểu sử dụng đất tiến hành điều tra 90 hộ nông dân của 3 xã đại diện: Mường So, Nậm Xe và Bản Lang. Mỗi xã điều tra 30 hộ dân. - Phương pháp thống kê, phân tích, xử lý số liệu: Các số liệu thu thập được tập hợp và xử lý bằng phần mềm Excel.
- Phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất: Đánh giá hiệu quả sử dụng đất dựa vào các tiêu chí đánh giá hiệu quả kinh tế ( GTSX, TNHH, HQĐV), hiệu quả xã hội (CLĐ, GTNCLĐ) và hiệu quả môi trường (Mức độ sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và mức độ che phủ). Các tiêu chí được tổng hợp và đánh giá theo phương pháp cho điểm. Kết quả chính và kết luận - Phong Thổ là huyện vùng cao biên giới, có địa hình phức tạp, chủ yếu là núi cao thấp dần từ Đông bắc xuống Tây nam. Huyện có 18 xã, Thị trấn, có 13 xã biên giới; viii diện tích tự nhiên là 102924,50 ha.
Phong Thổ có điều kiện thuận lợi trong việc giao lưu phát triển kinh tế, trao đổi, tiếp thu khoa học kỹ thuật, đặc biệt là dịch vụ xuất nhập khẩu, du lịch. Tuy nhiên, đất đai và khí hậu phân hoá theo mùa, là địa bàn có hệ thống sông, suối có độ dốc lớn nên ảnh hưởng không nhỏ đến sản xuất nông nghiệp và đời sống sinh hoạt của người dân. - Diện tích đất sản xuất nông nghiệp là 14.958,69 ha chỉ chiếm 14,53% diện tích tự nhiên. Địa hình cao thấp khác nhau nên hệ thống cây trồng tương đối phong phú và đa dạng.
Hiện nay toàn huyện có 4 loại sử dụng đất phổ biến với 9 kiểu sử dụng đất chính. - Hiệu quả sử dụng đất của các loại sử dụng đất: Về hiệu quả kinh tế: Các kiểu sử dụng đất cho hiệu quả kinh tế cao chủ yếu là ở các LUT 2 vụ lúa, LUT cây lâu năm và một số kiểu sử dụng đất Ngô và lạc ở LUT chuyên màu.