Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Sản Xuất Nông Nghiệp Tại Huyện Kim Bôi, Tỉnh Hòa Bình

Luận văn thạc sĩ phân tích hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Kim Bôi, tỉnh Hòa Bình, cung cấp cái nhìn sâu sắc về phát triển bền vững.

• Tác giả: Vũ Thị Như Trang
• Người hướng dẫn: PGS. TS Nguyễn Như Hà
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp tại huyện Kim Bôi, tỉnh Hòa Bình
• Loại tài liệu: thesis
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 2. DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• 3. DANH MỤC BẢNG
• 4. DANH MỤC HÌNH
• 5. TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 6. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 7. MỤC ĐÍCH CỦA ĐỀ TÀI
• 8. PHẠM VI CỦA ĐỀ TÀI
• 9. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI, Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN
• 10. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 10.1. ĐẤT NÔNG NGHIỆP VÀ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG ĐẤT
• 10.1.1. Khái niệm về đất và sử dụng đất nông nghiệp

Tóm tắt

I. Tổng quan về hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp tại huyện Kim Bôi

Huyện Kim Bôi, tỉnh Hòa Bình, là một trong những địa phương có tiềm năng lớn về đất nông nghiệp. Việc đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp tại đây không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn đảm bảo phát triển bền vững. Đất nông nghiệp tại Kim Bôi chủ yếu được sử dụng cho các loại cây trồng như lúa, ngô, và các loại cây ăn quả. Tuy nhiên, việc sử dụng đất còn nhiều hạn chế, cần có các giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả.

1.1. Khái niệm về hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp

Hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp được hiểu là khả năng tạo ra sản phẩm từ đất đai. Các yếu tố như năng suất cây trồng, chi phí sản xuất và giá trị sản phẩm đều ảnh hưởng đến hiệu quả này. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất cần dựa trên các tiêu chí kinh tế, xã hội và môi trường.

1.2. Vai trò của đất đai trong sản xuất nông nghiệp

Đất đai là nguồn tài nguyên quan trọng trong sản xuất nông nghiệp. Nó không chỉ cung cấp nơi trồng trọt mà còn ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm. Việc quản lý và sử dụng đất hiệu quả sẽ góp phần nâng cao năng suất và thu nhập cho người nông dân.

II. Vấn đề và thách thức trong việc sử dụng đất tại huyện Kim Bôi

Mặc dù huyện Kim Bôi có nhiều tiềm năng về đất nông nghiệp, nhưng vẫn gặp phải nhiều thách thức trong việc sử dụng hiệu quả. Việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất từ nông nghiệp sang phi nông nghiệp đang diễn ra mạnh mẽ, dẫn đến tình trạng thiếu đất sản xuất. Ngoài ra, việc áp dụng công nghệ mới trong sản xuất nông nghiệp còn hạn chế.

2.1. Tình hình sử dụng đất nông nghiệp hiện nay

Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Kim Bôi cho thấy nhiều diện tích đất chưa được khai thác hiệu quả. Nhiều hộ nông dân vẫn sử dụng các phương pháp canh tác truyền thống, dẫn đến năng suất thấp.

2.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng đất

Các yếu tố như khí hậu, chất lượng đất, và trình độ canh tác của nông dân đều ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng đất. Việc thiếu thông tin và kiến thức về kỹ thuật canh tác hiện đại cũng là một trong những nguyên nhân chính.

III. Phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp

Để đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Kim Bôi, cần áp dụng các phương pháp khoa học. Các phương pháp này bao gồm phân tích kinh tế, xã hội và môi trường. Việc sử dụng các chỉ tiêu đánh giá cụ thể sẽ giúp xác định rõ ràng hiệu quả của từng loại hình sử dụng đất.

3.1. Phương pháp phân tích kinh tế

Phân tích kinh tế giúp đánh giá giá trị sản xuất và lợi nhuận từ các loại hình sử dụng đất. Các chỉ tiêu như giá trị sản xuất trên một đơn vị diện tích sẽ được sử dụng để so sánh hiệu quả giữa các loại hình.

3.2. Phương pháp đánh giá xã hội và môi trường

Đánh giá xã hội và môi trường sẽ xem xét tác động của việc sử dụng đất đến cộng đồng và môi trường xung quanh. Các chỉ tiêu như mức độ hài lòng của người dân và tác động đến hệ sinh thái sẽ được đưa vào phân tích.

IV. Kết quả nghiên cứu về hiệu quả sử dụng đất tại Kim Bôi

Kết quả nghiên cứu cho thấy một số loại hình sử dụng đất tại huyện Kim Bôi có hiệu quả cao. Các loại cây trồng như ngô và lúa mùa cho giá trị sản xuất cao, trong khi một số loại cây ăn quả như cam cũng có tiềm năng phát triển mạnh. Tuy nhiên, cần có các giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả sử dụng đất.

4.1. Đánh giá hiệu quả kinh tế của các loại hình sử dụng đất

Các loại hình sử dụng đất như ngô xuân - lúa mùa - cà chua cho thấy hiệu quả kinh tế cao với giá trị sản xuất đạt 122,09 triệu đồng/ha. Điều này cho thấy tiềm năng lớn trong việc phát triển các loại hình này.

4.2. Đánh giá hiệu quả xã hội và môi trường

Hiệu quả xã hội và môi trường của các loại hình sử dụng đất cũng được đánh giá cao. Việc áp dụng các phương pháp canh tác bền vững không chỉ nâng cao năng suất mà còn bảo vệ môi trường sống.

V. Giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất tại huyện Kim Bôi

Để nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp tại huyện Kim Bôi, cần có các giải pháp đồng bộ. Các giải pháp này bao gồm cải thiện hệ thống thủy lợi, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, và áp dụng công nghệ mới trong sản xuất. Việc này sẽ giúp tăng năng suất và thu nhập cho người nông dân.

5.1. Cải thiện hệ thống thủy lợi

Hệ thống thủy lợi đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp nước cho sản xuất nông nghiệp. Cần đầu tư nâng cấp và mở rộng hệ thống này để đảm bảo nguồn nước cho cây trồng.

5.2. Chuyển đổi cơ cấu cây trồng

Chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo hướng tăng cường các loại cây có giá trị kinh tế cao sẽ giúp nâng cao hiệu quả sử dụng đất. Việc này cần được thực hiện đồng bộ với các chính sách hỗ trợ từ chính quyền địa phương.

VI. Kết luận và định hướng tương lai cho sử dụng đất nông nghiệp

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy việc đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp tại huyện Kim Bôi là cần thiết. Định hướng tương lai cần tập trung vào việc phát triển bền vững, bảo vệ môi trường và nâng cao đời sống cho người dân. Các giải pháp đề xuất sẽ là cơ sở cho việc phát triển nông nghiệp hiệu quả tại địa phương.

6.1. Định hướng phát triển bền vững

Định hướng phát triển bền vững sẽ giúp bảo vệ tài nguyên đất đai và môi trường. Cần có các chính sách khuyến khích nông dân áp dụng các phương pháp canh tác bền vững.

6.2. Tăng cường hợp tác giữa các bên liên quan

Hợp tác giữa nông dân, chính quyền và các tổ chức nghiên cứu sẽ tạo ra sức mạnh tổng hợp trong việc nâng cao hiệu quả sử dụng đất. Việc này sẽ giúp chia sẻ thông tin và kinh nghiệm trong sản xuất nông nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khai thác tài nguyên đất đai bền vững là tiền đề then chốt thúc đẩy kinh tế nông thôn và bảo đảm an ninh lương thực. Huyện Kim Bôi, tỉnh Hòa Bình sở hữu tổng diện tích tự nhiên 54.950,64 ha trải rộng trên 27 xã và 1 thị trấn. Trong cơ cấu kinh tế năm 2016 của địa phương, tỷ trọng ngành nông nghiệp và thủy sản chiếm tới 30,73%, đóng vai trò trụ cột sinh kế của đại đa số người dân, bên cạnh ngành dịch vụ chiếm 54,46% và công nghiệp - xây dựng chiếm 14,82%.

Tuy nhiên, quá trình đô thị hóa cùng sự mở rộng của các công trình hạ tầng đã thúc đẩy làn sóng chuyển đổi đất sản xuất nông nghiệp sang đất phi nông nghiệp, khiến quỹ đất canh tác bị thu hẹp đáng kể. Đồng thời, tập quán canh tác thiếu cân đối đã làm suy giảm độ phì nhiêu của đất, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng nông sản. Vấn đề cốt lõi đặt ra là làm thế nào để vừa duy trì an ninh sinh kế, vừa phát huy tối đa tiềm năng đất đai theo nguyên tắc sinh thái.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý Đất đai của tác giả Vũ Thị Như Trang, thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Như Hà tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam, tập trung giải quyết trọn vẹn bài toán trên. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể gồm: đánh giá thực trạng hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại hai tiểu vùng sinh thái đặc trưng; sàng lọc các loại hình sử dụng đất đạt hiệu quả cao; và xây dựng hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả canh tác đến năm 2020.

Công trình có ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc cung cấp cơ sở khoa học để chính quyền địa phương phân bổ tài nguyên hợp lý, nâng cao thu nhập cho nông dân trên từng đơn vị diện tích và bảo vệ môi trường sinh thái nông nghiệp dài hạn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên khung đánh giá đất chuẩn hóa của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc cùng lý thuyết hệ thống trong kinh tế nông nghiệp. Khung lý thuyết này khẳng định hiệu quả sử dụng đất phải là sự tích hợp chặt chẽ giữa ba trụ cột: kinh tế, xã hội và môi trường. Theo quan điểm kinh tế học cổ điển, hiệu quả sản xuất phản ánh nguyên tắc không lãng phí tài nguyên nhằm tối đa hóa sản lượng đầu ra trên một đơn vị chi phí đầu vào.

Nghiên cứu chuẩn hóa hệ thống 5 khái niệm chuyên ngành nền tảng:

• Loại hình sử dụng đất: Mô tả thực trạng sử dụng đất với những đặc tính công nghệ, kinh tế và quản lý xác định.
• Kiểu sử dụng đất: Đơn vị phân loại chi tiết của loại hình sử dụng đất gắn liền với công thức luân canh cụ thể.
• Giá trị sản xuất: Toàn bộ giá trị sản phẩm vật chất và dịch vụ thu được trên 1 ha trong một chu kỳ canh tác.
• Thu nhập hỗn hợp: Phần giá trị còn lại sau khi lấy tổng giá trị sản xuất trừ đi chi phí trung gian.
• Hiệu quả đồng vốn: Tỷ số giữa thu nhập hỗn hợp và chi phí trung gian bỏ ra trong quá trình sản xuất.

Về mặt pháp lý, đề tài bám sát các quy định của Luật Đất đai năm 2013, Nghị định số 64/CP về giao đất nông nghiệp và định hướng chuyển dịch cơ cấu cây trồng từ Nghị quyết số 10 của Bộ Chính trị.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của đề tài bao gồm dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2011 - 2015 thu thập tại Ủy ban nhân dân huyện Kim Bôi, Phòng Tài nguyên và Môi trường, Phòng Nông nghiệp cùng niên giám thống kê địa phương. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua phương pháp điều tra nông hộ bằng phiếu câu hỏi thiết kế sẵn theo chuẩn của Viện Quy hoạch và Thiết kế Nông nghiệp.

Quy mô mẫu khảo sát gồm 60 phiếu điều tra, được phân bổ đồng đều tại 2 điểm nghiên cứu đại diện cho 2 tiểu vùng sinh thái của huyện: 30 hộ tại xã Nật Sơn (đại diện Tiểu vùng 1 - địa hình đồi núi thấp xen kẽ ruộng bậc thang) và 30 hộ tại xã Kim Sơn (đại diện Tiểu vùng 2 - địa hình cánh đồng bằng phẳng lòng chảo). Phương pháp chọn mẫu có chủ đích này đảm bảo tính đại diện cao cho tập quán canh tác và điều kiện thổ nhưỡng của địa phương.

Dữ liệu định lượng được tổng hợp và xử lý bằng phần mềm Microsoft Excel. Phương pháp phân tích ma trận đa tiêu chí kết hợp so sánh định mức kỹ thuật khuyến nông được lựa chọn nhằm lượng hóa chính xác các chỉ tiêu định tính và định lượng, giúp phân cấp hiệu quả theo 3 mức Cao, Trung bình và Thấp một cách khách quan. Toàn bộ quá trình thực hiện đề tài diễn ra từ tháng 1/2016 đến tháng 5/2017.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả đánh giá tổng hợp tại huyện Kim Bôi đã chỉ ra sự phân hóa rõ rệt về hiệu quả giữa các kiểu sử dụng đất tại 2 tiểu vùng:

• Tại Tiểu vùng 1 (xã Nật Sơn): Kiểu sử dụng đất trồng cam đạt hiệu quả kinh tế vượt bậc với giá trị sản xuất đạt 217,62 triệu đồng/ha, thu nhập hỗn hợp đạt 170,77 triệu đồng/ha và hiệu quả đồng vốn đạt 3,65 lần. Kiểu sử dụng đất luân canh Ngô xuân – Lúa mùa – Cà chua ghi nhận giá trị sản xuất 122,09 triệu đồng/ha, thu nhập hỗn hợp 78,53 triệu đồng/ha và hiệu quả đồng vốn 1,80 lần. Cả hai mô hình đều có hiệu quả xã hội và kinh tế ở mức cao, hiệu quả môi trường đạt mức trung bình.

• Tại Tiểu vùng 2 (xã Kim Sơn): Xuất hiện 4 kiểu sử dụng đất đạt hiệu quả tổng hợp vượt trội. Dẫn đầu là cây cam với giá trị sản xuất đạt 228,50 triệu đồng/ha, thu nhập hỗn hợp đạt 179,31 triệu đồng/ha và hiệu quả đồng vốn đạt 3,65 lần. Tiếp theo là mô hình Dưa chuột – Cà chua – Đậu xanh mang lại giá trị sản xuất 167,92 triệu đồng/ha và thu nhập hỗn hợp 116,47 triệu đồng/ha (hiệu quả đồng vốn 2,26 lần). Công thức Ngô xuân – Lúa mùa – Cà chua đạt giá trị sản xuất 123,78 triệu đồng/ha, thu nhập hỗn hợp 80,17 triệu đồng/ha (hiệu quả đồng vốn 1,84 lần). Mô hình Lúa xuân – Lúa mùa – Cà chua đạt giá trị sản xuất 121,85 triệu đồng/ha, thu nhập hỗn hợp 82,16 triệu đồng/ha và hiệu quả đồng vốn 2,07 lần.

• Về khía cạnh xã hội và môi trường: Các công thức chuyên canh rau màu và cây ăn quả tạo ra từ 450 đến trên 700 công lao động/ha/năm, giá trị ngày công đều vượt ngưỡng 120.000 đồng/công. Tỷ lệ nông hộ sẵn sàng mở rộng mô hình đạt trên 75%. Tuy nhiên, mức độ lạm dụng phân bón vô cơ và thuốc bảo vệ thực vật hóa học ở các cây rau màu vụ đông còn cao hơn 20 - 30% so với khuyến cáo kỹ thuật.

Thảo luận kết quả

Sự chênh lệch về hiệu quả kinh tế giữa hai tiểu vùng bắt nguồn từ lợi thế vi khí hậu và địa hình. Tiểu vùng 2 có cánh đồng bằng phẳng, chủ động nước tưới nên hệ số quay vòng đất đạt từ 3 vụ/năm, giúp giá trị sản xuất mô hình rau màu cao hơn Tiểu vùng 1 từ 15% đến 25%. So sánh với các nghiên cứu tại các huyện lân cận như Tân Lạc hay Lạc Thủy, mô hình cây có múi tại Kim Bôi cho thu nhập hỗn hợp tương đương nhưng đòi hỏi mức vốn đầu tư ban đầu cao hơn khoảng 40%.

Để phục vụ công tác quản lý và trình bày số liệu trực quan, các dữ liệu tài chính này có thể được biểu diễn thông qua biểu đồ cột ghép so sánh tương quan giữa giá trị sản xuất và chi phí trung gian của từng công thức luân canh. Song song đó, biểu đồ mạng nhện radar đa trục là công cụ lý tưởng để thể hiện sự cân bằng giữa ba chỉ số: kinh tế (thu nhập hỗn hợp), xã hội (số công giải quyết việc làm) và môi trường (tỷ lệ tuân thủ quy trình an toàn).

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm tối ưu hóa hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Kim Bôi, tác giả đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược:

• Chuyển đổi và quy hoạch cơ cấu cây trồng: Ủy ban nhân dân huyện Kim Bôi cùng Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cần định hướng mở rộng diện tích các kiểu sử dụng đất triển vọng thêm 25 - 30% giai đoạn 2018 - 2020. Tại Tiểu vùng 1, ưu tiên nhân rộng vùng chuyên canh cam tại các sườn đồi thấp và mô hình Ngô xuân – Lúa mùa – Cà chua. Tại Tiểu vùng 2, tập trung phát triển vùng thâm canh rau củ cao cấp gồm Dưa chuột – Cà chua – Đậu xanh và Lúa xuân – Lúa mùa – Cà chua.

• Đầu tư kiên cố hóa hệ thống thủy lợi: Phòng Tài nguyên và Môi trường phối hợp với Ban Quản lý dự án huyện bố trí nguồn vốn công nhằm nâng cấp, kiên cố hóa 80% hệ thống kênh mương nội đồng tại 27 xã trước năm 2025, bảo đảm tưới tiêu chủ động cho 100% diện tích đất thâm canh 3 vụ.

• Hoàn thiện chuỗi giá trị và thị trường tiêu thụ: Hợp tác xã nông nghiệp và Phòng Kinh tế - Hạ tầng xúc tiến xây dựng nhãn hiệu chứng nhận nông sản an toàn Kim Bôi, phấn đấu kết nối tiêu thụ qua hợp đồng bao tiêu đạt 60% sản lượng cam và rau màu nhằm ổn định giá bán, giảm thiểu rủi ro ép giá từ thương lái trung gian.

• Tăng cường khuyến nông và bảo vệ môi trường đất: Trạm Khuyến nông huyện đẩy mạnh tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật bón phân cân đối N-P-K kết hợp phân hữu cơ vi sinh, phấn đấu cắt giảm 25% lượng thuốc bảo vệ thực vật hóa học trong vòng 3 năm, đồng thời khuyến khích xen canh cây họ đậu để cải tạo độ phì cho đất.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nghiên cứu là tài liệu tham khảo giá trị cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Cán bộ quản lý quy hoạch và tài nguyên đất đai: Cung cấp phương pháp luận phân vùng sinh thái nông nghiệp và bộ số liệu thực địa để lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cấp huyện, cấp xã tầm nhìn 2025 - 2030.

• Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên ngành Quản lý đất đai: Cung cấp khung đánh giá đa mục tiêu kết hợp chuẩn mực của FAO với điều kiện kinh tế nông nghiệp Việt Nam, đóng vai trò tài liệu tham khảo phương pháp xử lý 60 mẫu điều tra nông hộ.

• Doanh nghiệp nông nghiệp và chủ trang trại: Vận dụng các chỉ tiêu kinh tế định lượng (như suất sinh lời của cây cam đạt hiệu quả đồng vốn 3,65 lần hay mô hình rau màu đạt giá trị sản xuất 167,92 triệu đồng/ha) để xây dựng phương án kinh doanh khả thi.

• Nông hộ tại các huyện trung du miền núi: Tham khảo các công thức luân canh 3 vụ đạt hiệu quả kinh tế cao để chuyển đổi cơ cấu cây trồng từ đất lúa kém hiệu quả sang cây trồng cạn có giá trị gia tăng lớn.

Câu hỏi thường gặp

• Những kiểu sử dụng đất nào đạt hiệu quả tổng hợp cao nhất tại huyện Kim Bôi? Mô hình chuyên canh cây cam (thu nhập hỗn hợp đạt 170,77 - 179,31 triệu đồng/ha) và mô hình luân canh 3 vụ Dưa chuột – Cà chua – Đậu xanh (thu nhập hỗn hợp 116,47 triệu đồng/ha) là hai kiểu sử dụng đất đạt hiệu quả kinh tế và xã hội cao nhất, có tiềm năng nhân rộng lớn tại địa phương.

• Hiệu quả kinh tế của mô hình trồng cam tại Kim Bôi vượt trội ra sao? Cây cam mang lại giá trị sản xuất cao nhất trong các loại cây trồng tại huyện, đạt 217,62 triệu đồng/ha ở Tiểu vùng 1 và 228,50 triệu đồng/ha ở Tiểu vùng 2, hiệu quả đồng vốn đạt 3,65 lần, vượt trội hơn gấp 2 đến 3 lần so với độc canh cây lúa truyền thống.

• Bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả môi trường của luận văn gồm những gì? Hiệu quả môi trường được lượng hóa thông qua 3 tiêu chí: mức độ tuân thủ quy trình bón phân cân đối, tình trạng sử dụng thuốc bảo vệ thực vật (đáp ứng 4 tiêu chuẩn kỹ thuật) và tỷ lệ che phủ kết hợp khả năng cải tạo độ phì nhiêu của đất qua cơ cấu luân canh cây trồng.

• Khung lý thuyết của FAO được vận dụng như thế nào trong đề tài? Đề tài vận dụng quy trình phân hạng đất đai của FAO (1976, 1995) để phân tích khả năng thích nghi đất đai, từ đó sàng lọc các loại hình sử dụng đất thích hợp với điều kiện sinh thái đồi gò và đồng bằng lòng chảo đặc thù tại 27 xã của huyện.

• Giải pháp trọng tâm nào giúp phát triển nông nghiệp Kim Bôi bền vững? Giải pháp cốt lõi là chuyển dịch cơ cấu cây trồng theo hướng tăng diện tích các công thức luân canh 3 vụ có cây họ đậu và vùng cam tập trung, kết hợp kiên cố hóa 80% kênh mương thủy lợi và chuẩn hóa quy trình VietGAP nhằm giảm thiểu hóa chất độc hại.

Kết luận

• Luận văn xác định toàn diện hiện trạng quỹ đất nông nghiệp 54.950,64 ha tại huyện Kim Bôi và chứng minh tính cấp thiết của việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng.
• Đánh giá định lượng thành công hiệu quả kinh tế của mô hình cây cam (TNHH đạt 179,31 triệu đồng/ha) và luân canh 3 vụ rau màu (TNHH đạt 80,17 - 116,47 triệu đồng/ha).
• Hoàn thiện khung phương pháp tích hợp 3 trụ cột Kinh tế - Xã hội - Môi trường với 60 mẫu điều tra thực địa tại 2 tiểu vùng đặc trưng.
• Đề xuất lộ trình 4 giải pháp đồng bộ về quy hoạch, thủy lợi, thị trường và khuyến nông với mục tiêu nâng cao 25 - 30% giá trị thu nhập cho nông dân trước năm 2025.
• Cung cấp cơ sở dữ liệu khoa học vững chắc phục vụ công tác lập quy hoạch sử dụng đất cấp huyện và chuyển đổi mô hình tăng trưởng nông nghiệp xanh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM VŨ THỊ NHƯ TRANG ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢSỬ DỤNGĐẤT SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP TẠI HUYỆN KIM BÔI, TỈNH HÒA BÌNH Ngành: Quản lý đất đai Mã số: 8850103 Người hướng dẫn khoa học: PGS. TS Nguyễn Như Hà NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày 10 tháng 12 năm 2017 Tác giả luận văn Vũ Thị Như Trang i LỜI CẢM ƠN Tôi xin trân trọng cảm ơn các thầy giáo, cô giáo Khoa Quản Lý Đất Đai, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và nhiệt tình giảng dạy, hướng dẫn tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu luận văn này.

Đặc biệt, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới PGS. Nguyễn Như Hà, thầy là người trực tiếp hướng dẫn khoa học, đã tận tình giúp đỡ và hướng dẫn tôi hoàn thành luận văn này. Tôi xin trân trọng cảm ơn UBND huyện Kim Bôi, tỉnh Hòa Bình đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và cung cấp đầy đủ các thông tin, số liệu, tư liệu bản đồ trong quá trình nghiên cứu luận văn này. Cuối cùng, tôi xin trân trọng cám ơn các bạn học viên cùng lớp, những người thân trong gia đình và bạn bè đã giúp đỡ và động viên tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu để hoàn thành luận văn này.

Hà Nội, ngày 10 tháng 12 năm 2017 Tác giả luận văn Vũ Thị Như Trang ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng.

vii Danh mục hình. viii Trích yếu luận văn. ix Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài.

Mục đích của đề tài. Phạm vi của đề tài. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Tổng quan tài liệu.

Đất nông nghiệp và hiệu quả sử dụng đất. Khái niệm về đất và sử dụng đất nông nghiệp. Vai trò và ý nghĩa của đất đai trong sản xuất nông nghiệp. Hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp.

Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Quan điểm về hiệu quả. Phân loại hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp.

Đặc điểm đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Nghiên cứu sử dụng và đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp 23 2. Một số nghiên cứu trên thế giới.

Một số nghiên cứu trong nước. Một số nghiên cứu ở tỉnh Hòa Bình. Nội dung và phương pháp nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu.

Thời gian nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Kim Bôi.

Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp huyện Kim Bôi. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Kim Bôi 32 3. Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Kim Bôi. Phương pháp nghiên cứu.

Phương pháp chọn điểm nghiên cứu. Phương pháp thu thập số liệu. Phương pháp xử lý kết quả nghiên cứu. Phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp.

Phương pháp so sánh. Phương pháp xác định LUT, KSD đất triển vọng. Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội trên địa bàn huyện Kim Bôi.

Điều kiện tự nhiên của huyện Kim Bôi. Điều kiện kinh tế - xã hội. Dân số, lao động. Thực trạng phát triển cơ sở hạ tầng.

Đánh giá chung về điều skiện tự nhiên, kinh tế xã hội huyện Kim Bôi 47 4. Hiện trạng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của huyện Kim Bôi 48 4. Hiện trạng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của huyện Kím Bôi 48 4. Hiện trạng các loại hình sử dụng đất tại các tiểu vùng huyện Kim Bôi 50 4.

Mô tả các loại hình sử dụng đất chính tại huyện Kim Bôi. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp ở các tiểu vùng của huyện Kim Bôi. Đánh giá hiệu quả kinh tế các LUT,KSD đất tại tiểu vùng 1. Đánh giá hiệu quả xã hội của các LUT, KSD đất tại huyện Kim Bôi 56 4.

Đánh giá hiệu quả môi trường các LUT, KSD đất tại huyện Kim Bôi 58 4. Đánh giá hiệu quả tổng hợp của các LUT và KSD đất huyện Kim Bôi 65 iv 4. Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp tại huyện Kim Bôi. Lựa chọn các LUT và KSD đất sản xuất nông nghiệp có triển vọng phát triển tại huyện Kim Bôi.

Định hướng phát triển các LUT, KSD đất triển vọng tại huyện Kim Bôi 67 4. Giải pháp khắc phục những tồn tại hạn chế của các LUT, KSD đất triển vọng. Giải pháp về thủy lợi. Giải pháp về thị trường tiêu thụ.

Giải pháp về vốn. Giải pháp về công tác khuyến nông và chuyển giao tiến bộ kỹ. Một số giải pháp khác. Kết luận và kiến nghị.

72 Tài liệu tham khảo. 73 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BVTV Bảo vệ thực vật CPTG Chi phí trung gian C Cao DVP Dịch vụ phí GTSX Giá trị sản xuất HQKT Hiệu quả kinh tế KT-XH Kinh tế - xã hội KSD Kiểu sử dụng LV Lãi vay LUT Loại hình sử dụng đất TB Trung Bình T Thấp TNHH Thu nhập hỗn hợp VC Vật chất vi DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Phân cấp các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh tế của các LUT, KSD đất tại huyện Kim Bôi.2 Phân cấp các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả xã hội của các loại hình sử dụng đất tại huyện Kim Bôi. Phân cấp các chỉ tiêu hiệu quả môi trường của các LUT, KSD đất 37 Bảng 4.

Tình hình sản xuất các cây trồng tại huyện Kim Bôi. Dân số, lao động năm 2016 huyện Kim Bôi. Hiện Trạng sử dụng đất của huyện Kim Bôi năm 2016. Các loại hình sử dụng đất tại các tiểu vùng huyện Kim Bôi.

Đánh giá hiệu quả kinh tế của các loại hình sử dụng đất tại tiểu vùng 1 ở huyện Kim Bôi. Đánh giá hiệu quả kinh tế của các loại hình sử dụng đất tại tiểu vùng 2 ở huyện Kim Bôi. Đánh giá hiệu quả xã hội của các loại hình sử dụng đất tại các tiểu vùng huyện Kim Bôi 57 Bảng 4. Tình trạng sử dụng phân bón cho các cây trồng tại huyện Kim Bôi tỉnh Hòa Bình 59 Bảng 4.

Tình hình sử dụng thuốc BVTV cho các cây trồng tại huyện Kim Bôi 61 Bảng 4. Khả năng bảo vệ cải tạo của các LUT, KSD đất tại các tiểu vùng huyện Kim Bôi 62 Bảng 4. Đánh giá hiệu quả môi trường của các loại hình sử dụng đất tại các tiểu vùng huyện Kim Bôi. Đánh giá hiệu quả tổng hợp của các LUT, KSD đất sản xuất nông nghiệp tại huyện Kim Bôi.

Định hướng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Kim Bôi đến năm 2020. 67 vii DANH MỤC HÌNH Hình 4. Sơ đồ hành chính huyện Kim Bôi - tỉnh Hòa Bình. Cơ cấu kinh tế năm 2016, huyện Kim Bôi.3: Cơ cấu sử dụng đất huyện Kim Bôi năm 2016.

Hiệu quả kinh tế các loại hình sử dụng đất ở tiểu vùng 1. Hiệu quả kinh tế các loại hình sử dụng đất ở tiểu vùng 2 .56 viii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Vũ Thị Như Trang Tên đề tài:“Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp tại huyện Kim Bôi, tỉnh Hòa Bình” Ngành: Quản lý Đất đai Mã số: 60.03 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu của đề tài - Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp tạo điều kiện cho việc lựa chọn các loại hình sử dụng đất có hiệu quả cao phù hợp với điều kiện cụ thể của huyện Kim Bôi, tỉnh Hòa Bình. - Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả và định hướng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp cho địa phương. Phương pháp nghiên cứu - Phương pháp chọn điểm nghiên cứu: đề tài chọn 2 tiểu vùng: I (xã Nật Sơn) và II (xã Kim Sơn).

- Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp và sơ cấp - Phương pháp xử lý kết quả nghiên cứu: Các thông tin định lượng được tổng hợp từ phiếu điều tra và được xử lý bằng phần mềm Excel. - Phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp: đánh giá iệu quả kinh tế, hiệu quả xã hội và hiệu quả môi trường. - Phương pháp so sánh: sử dụng để đánh giá mức độ áp dụng trong thực tiễn với tiêu chuẩn cho phép hoặc khuyến cáo của cơ quan chức năng - Phương pháp lựa chọn các LUT triển vọng, có hiệu quả cao: Tổng hợp, so sánh kết quả đánh giá chung về hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường của các LUT và KSD. Kết quả chính và kết luận 1.Kim Bôi nằm ở ở phía Đông tỉnh Hòa Bình, với tổng diện tích tự nhiên của huyện là 54.950,64 ha, phân bố ở 27 xã và 1 thị trấn.

Xã có diện tích lớn nhất là xã Thượng Tiến với tổng diện tích tự nhiên của xã là 5.557,18 ha; nhỏ nhất là thị trấn Bo với diện tích 62,82 ha. Cơ cấu kinh tế huyện Kim Bôi năm 2016: nông nghiệp, thủy sản (30,73%) - công nghiệp và xây dựng (14,82%) - dịch vụ (54,46%). Kết quả đánh giá HQKT, HQXH, HQMT của các LUT, KSD đất tại 2 tiểu vùng của huyện Kim Bôi cho thấy: - Tại tiểu vùng 1 có 2 KSD đất có hiệu quả tổng hợp cao và triển vọng phát triển mạnh là: Ngô xuân –lúa mùa- cà chua tuy có HQMT trung bình nhưng có HQXH và HQKT cao, với GTSX đạt 122,09 triệu đồng/ha, TNHH đạt 78,53 triệu đồng/ha, HQĐV đạt 1,80 lần; KSD đất trồng cam cũng có HQMT trung bình nhưng có HQXH và HQKT cao, với GTSX đạt 217,62 triệu đồng/ha, TNHH đạt 170,77 triệu đồng/ha, HQĐV đạt 3,65 lần.