HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN TRUNG KIÊN ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN LẠC THỦY - TỈNH HÒA BÌNH Ngành: Quản lý đất đai Mã số: 60.03 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Đào Châu Thu NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cảm ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được ghi rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Nguyễn Trung Kiên i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.
Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Đào Châu Thu, đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Khoa Quản lý đất đai - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức Uỷ ban nhân dân huyện Lạc Thủy, Phòng Tài nguyên và Môi trường, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Phòng Thống kê, Trung tâm khuyến nông, cấp ủy Đảng – chính quyền và bà con nhân dân các xã, thị trấn trên địa bàn huyện Lạc Thủy đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn.
Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Nguyễn Trung Kiên ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục từ viết tắt. vi Danh mục bảng.
vii Danh mục hình. viii Trích yếu luận văn. ix Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài.
Mục đích nghiên cứu. Yêu cầu của đề tài. Tổng quan các vấn đề nghiên cứu. Đất và vai trò của đất trong nông nghiệp.
Khái niệm về đất và đất nông nghiệp. Vai trò và ý nghĩa của đất đai trong sản xuất nông nghiệp. Một số quan điểm sử dụng đất. Sử dụng đất theo quan điểm sinh thái.
Quan điểm sử dụng đất hiệu quả. Quan điểm sử dụng đất bền vững. Hiệu quả sử dụng đất. Khái quát hiệu quả sử dụng đất.
Các tiêu chuẩn đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Sự cần thiết phải đánh giá hiệu quả sử dụng đất.
Những nghiên cứu về hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên thế giới và Việt Nam. Những nghiên cứu về hiệu quả sử dụng đất trên thế giới .2 Những nghiên cứu về hiệu quả sử dụng đất trong nước. Khái quát tình hình nghiên cứu về sử dụng đất nông nghiệp ở huyện Lạc Thủy - tỉnh Hòa Bình. Nội dung và phương pháp nghiên cứu.
Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu.
Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội. Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện. Đánh giá hiệu quả của các loại hình sử dụng đất nông nghiệp. Định hướng và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Lạc Thủy.
Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp điều tra thu thập số liệu thứ cấp. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu. Phương pháp điều tra thu thập số liệu sơ cấp.
Phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất theo FAO. Phương pháp tổng hợp và phân tích số liệu, tài liệu. Kết quả và thảo luận. Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xă hội huyện Lạc Thủy.
Điều kiện tự nhiên. Các nguồn tài nguyên. Điều kiện kinh tế - xã hội. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Lạc Thủy.
Hiện trạng sử dụng đất và thực trạng phát triển nông nghiệp trên địa bàn huyện Lạc Thủy. Hiện trạng sử dụng đất huyện Lạc Thủy. Đánh giá chung hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp của huyện Lạc Thủy. Các loại hình sử dụng đất nông nghiệp của huyện Lạc Thủy.
Đánh giá hiệu sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Lạc Thủy. Đánh giá hiệu quả kinh tế. Đánh giá hiệu quả xã hội. Đánh giá hiệu quả môi trường.
Đánh giá tổng hợp hiệu quả các loại hình sử dụng đất trên địa bàn huyện Lạc Thủy. Định hướng và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Lạc Thủy. Định hướng sử dụng đất nông nghiệp hiệu quả. Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp.
Kết luận và kiến nghị. 82 Tài liệu tham khảo. 86 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BVTV Bảo vệ thực vật CLĐ Công lao động CNNN Công nghiệp ngắn ngày CPTG Chi phí trung gian FAO Tổ chức lương thực và nông nghiệp thế giới GTNC Giá trị ngày công GTSX Giá trị sản xuất HQĐV Hiệu quả đồng vốn KT-XH Kinh tế - xã hội LUT Loại hình sử dụng đất NXB Nhà xuất bản TB Trung bình TNHH Thu nhập hỗn hợp UBND Ủy ban nhân dân vi DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Phân cấp chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh tế.
Phân cấp chỉ tiêu đánh giá hiệu quả xã hội. Phân cấp các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả môi trường. Các chỉ tiêu kinh tế chủ yếu huyện Lạc Thủy giai đoạn 2012-2016. Diện tích, cơ cấu đất đai phân theo mục đích sử dụng.
Biến động diện tích đất nông nghiệp huyện Lạc Thủy giai đoạn 2010- 2016. Một số loại hình sử dụng đất chính tiểu vùng 1. Một số loại hình sử dụng đất chính tiểu vùng 2. Hiệu quả kinh tế các cây trồng tiểu vùng 1.
Hiệu quả kinh tế các cây trồng tiểu vùng 2. Hiệu quả kinh tế các loại hình sử dụng đất tiểu vùng 1. Hiệu quả kinh tế các loại hình sử dụng đất tiểu vùng 2. Tổng hợp hiệu quả kinh tế theo các LUT huyện Lạc Thủy.
Đánh giá hiệu quả kinh tế các LUT huyện Lạc Thủy. Đánh giá các chỉ tiêu hiệu quả xã hội. Error! Bookmark not defined. So sánh mức sử dụng phân bón thực tế tại tiểu vùng 1 với khuyến cáo của Trung tâm khuyến nông huyện Lạc Thủy.
So sánh mức sử dụng phân bón thực tế tại tiểu vùng 2 với khuyến cáo của Trung tâm khuyến nông huyện Lạc Thủy. Mức độ sử dụng một số loại thuốc bảo vệ thực vật. Tổng hợp hiệu quả môi trường các LUT trên địa bàn huyện Lạc Thủy. Tổng hợp hiệu quả kinh tế - xã hội - môi trường các LUT trên địa bàn huyện Lạc Thủy.
76 vii DANH MỤC HÌNH Hình 4. Sơ đồ vị trí huyện Lạc Thủy - tỉnh Hòa Bình. Cơ cấu đất đai theo mục đích sử dụng huyện Lạc Thủy năm 2016. Biểu đồ biến động sử dụng đất nông nghiệp huyện Lạc Thủy giai đoạn 2010-2016.
Kiểu sử dụng đất lúa xuân tại xã Yên Bồng. Kiểu sử dụng đất ngô xuân tại xã Cố Nghĩa. Kiểu sử dụng đất lạc thu tại xã Lạc Long. Kiểu sử dụng đất bắp cải tại xã Yên Bồng.
Kiểu sử dụng đất mía tại xã Thanh Nông. Kiểu sử dụng đất chè tại xã Cố Nghĩa. Kiểu sử dụng đất cam tại xã Phú Thành. Kiểu sử dụng đất trồng keo tại xã Yên Bồng.
Vỏ thuốc BVTV tại bờ ruộng và mương. 75 viii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Nguyễn Trung Kiên Tên luận văn: Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Lạc Thủy - tỉnh Hòa Bình. Ngành: Quản lý đất đai Mã số: 60.03 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam. Mục đích nghiên cứu - Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Lạc Thủy, tỉnh Hòa Bình.
- Đề xuất những giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Lạc Thủy, tỉnh Hòa Bình. Phương pháp nghiên cứu Vật liệu nghiên cứu: - Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội liên quan đến sử dụng đất nông nghiệp huyện Lạc Thủy. - Các loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp, đất lâm nghiệp trên địa bàn huyện Lạc Thủy. Phương pháp nghiên cứu: - Phương pháp điều tra thu thập số liệu thứ cấp; - Phương pháp chọn điểm nghiên cứu; - Phương pháp điều tra thu thập số liệu sơ cấp; - Phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất theo FAO; - Phương pháp tổng hợp và phân tích số liệu, tài liệu.
Kết quả chính và kết luận Qua điều tra đã xác định trên địa bàn huyện Lạc Thủy có 6 loại hình sử dụng đất chính là: LUT Chuyên lúa (1.590,64 ha), LUT Lúa – màu (811,14 ha), LUT Chuyên màu – Cây CNNN (1.567,85 ha), LUT Cây ăn quả (3.042,52ha), LUT Cây CN lâu năm (217,00 ha) và LUT Cây lâm nghiệp (14. Trong đó có tất cả 16 kiểu sử dụng đất. Kết quả nghiên cứu về hiệu quả sử dụng đất trên địa bàn huyện cho thấy. - Về hiệu quả kinh tế: LUT Cây ăn quả là LUT cho hiệu quả kinh tế cao nhất huyện; tiếp đến là LUT Cây CN lâu năm.
ix LUT Chuyên màu – Cây CNNN và LUT Cây lâm nghiệp là 2 LUT cho hiệu quả kinh tế trung bình. LUT Lúa – màu và LUT Chuyên lúa cho hiệu quả kinh tế thấp. Khi tiến hành so sánh hiệu quả kinh tế giữa các LUT giữa 2 tiểu vùng có thể thấy, tiểu vùng 1 có thế mạnh hơn đối với các LUT trồng cây hàng năm, trong khi đó thế mạnh của tiểu vùng 2 là các LUT trồng cây lâu năm, đặc biệt LUT cây CN lâu năm là LUT đặc trưng chỉ có ở tiểu vùng 2.