HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM CHU MINH THỊNH ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN KIM SƠN, TỈNH NINH BÌNH Ngành: Quản lý đất đai Mã số: 60.03 Người hướng dẫn khoa học: TS. Đỗ Văn Nhạ NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng, số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực và chưa hề được sử dụng để bảo vệ một học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng, mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đều đã được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Chu Minh Thịnh i LỜI CẢM ƠN Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới thầy giáo TS, Đỗ Văn Nhạ - người đã hướng dẫn, giúp đỡ rất tận tình trong thời gian tôi nghiên cứu và hoàn thành luận văn tốt nghiệp.
Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo trong bộ môn Quy hoạch, các thầy cô giáo trong Khoa Quản lý Đất đai - Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam đã giảng dạy, đóng góp ý kiến, tạo điều kiện cho tôi học tập và hoàn thành luận văn của mình. Tôi xin chân thành cảm ơn Phòng Tài nguyên & Môi trường huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình, đã giúp đỡ tôi trong quá trình thu thập số liệu và hoàn thành luận văn này. Tôi xin chân thành cảm ơn UBND, cán bộ địa chính và các hộ gia đình thuộc các xã trong huyện Kim Sơn đã giúp đỡ tôi trong việc cung cấp tài liệu của địa phương, và cá nhân của các hộ gia đình để tôi nghiên cứu và hoàn thành luận văn này. Một lần nữa tôi xin trân trọng cảm ơn! Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Chu Minh Thịnh ii MỤC LỤC Lời cảm ơn.
ii Mục lục. iii Danh mục các chữ viết tắt. vi Danh mục bảng. vii Danh mục hình.
viii Trích yếu luận văn. ix Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục đích nghiên cứu của đề tài.
Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Tổng quan tài liệu. Một số vấn đề lý luận đất nông nghiệp.
Khái niệm về đất đai. Đất nông nghiệp và vai trò của đất nông nghiệp. Vấn đề suy thoái đất nông nghiệp. Sử dụng đất nông nghiệp theo quan điểm phát triển bền vững.
Quan điểm về phát triển bền vững. Các quan điểm sử dụng đất bền vững. Các nguyên tắc sử dụng đất nông nghiệp bền vững. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp.
Nhóm yếu tố về điều kiện tự nhiên. Nhóm các yếu tố kỹ thuật canh tác. Nhóm các yếu tố kinh tế - tổ chức. Nhóm yếu tố xã hội.
Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Khái niệm hiệu quả và hiệu quả sử dụng đất. Đặc điểm, phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Nghiên cứu hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp.
Những nghiên cứu trên Thế giới. Nghiên cứu hiệu quả sử dụng đất ở Việt Nam. Nghiên cứu hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp của tỉnh Ninh Bình. Nội dung và phương pháp nghiên cứu.
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu.
Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình. Thực trạng sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình. Đánh giá hiệu quả các loại hình sử dụng đất nông nghiệp. Định hướng sử dụng đất nông nghiệp hiệu quả.
Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp phân vùng chọn điểm nghiên cứu. Phương pháp điều tra số liệu sơ cấp. Phương pháp điều tra thu thập tài liệu, số liệu thứ cấp.
Phương pháp tổng hợp và phân tích số liệu. Phương pháp đánh giá hiệu quả của các loại hình sử dụng đất và các kiểu sử dụng đất. Kết quả nghiên cứu. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Kim Sơn.
Điều kiện tự nhiên. Điều kiện kinh tế - xã hội. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên kinh tế - xã hội. Thực trạng sử dụng đất nông nghiệp của huyện Kim Sơn.
Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp. Biến động sử dụng đất nông nghiệp. Hiện trạng các loại sử dụng đất (LUT). Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp.
Đánh giá hiệu quả kinh tế. Hiệu quả xã hội. Hiệu quả môi trường. Đánh giá tổng hợp hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp huyện Kim Sơn.
Định hướng sử dụng đất theo hướng hiệu quả và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất. Lựa chọn và định hướng các loại sử dụng đất nông nghiệp có hiệu quả. Các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Kim Sơn. Kết luận và đề nghị.
80 v DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng việt AFPPF Diễn đàn các nghị sỹ châu Á về dân số và phát triển ANLT An ninh lương thực BC Kiểm soát sinh học CHXHCN Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa CP Chỉnh phủ CPTG Chi phí trung gian DVP Dịch vụ phí FAO Tổ chức Nông – Lương Liên hợp quốc GTGT Giá trị gia tăng GTNC Giá trị ngày công GTSX Giá trị sản xuất HQĐV Hiệu quả đồng vốn HQKT Hiệu quả kinh tế HQMT Hiệu quả môi trường HQXH Hiệu quả xã hội IPM Kiểm soát dịch hại tổng hợp KHHGĐ Kế hoạch hóa gia đình LHQ Liên hợp quốc LUT Loại sử dụng đất QĐ Quyết định TNHH Thu nhập hỗn hợp UBND Ủy ban nhân dân VC Chi phí vật chất WB Ngân hàng thế giới vi DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Phân cấp các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh tế của các kiểu sử dụng đất. Phân cấp các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả xã hội. Các chỉ tiêu phân cấp đánh giá hiệu quả môi trường của các loại sử dụng đất.
Diện tích, cơ cấu các loại đất nông nghiệp năm 2016. Biến động diện tích đất nông nghiệp giai đoạn (2011 -2016). Loại sử dụng đất huyện Kim Sơn. Hiệu quả kinh tế các kiểu sử dụng đất trên địa bàn huyện Kim Sơn (Tính trên 1 ha).
Phân cấp đánh giá hiệu quả kinh tế các kiểu sử dụng đất. Hiệu quả xã hội của các kiểu sử dụng đất huyện Kim Sơn. Phân cấp hiệu quả xã hội các kiểu sử dụng đất huyện Kim Sơn. Phân cấp đánh giá hiệu quả môi trường của các kiểu sử dụng đất.
Tổng hợp đánh giá hiệu quả sử dụng đất huyện Kim Sơn. Loại sử dụng đất được lựa chọn. Giá cả vật tư nông nghiệp trên địa bàn huyện Kim Sơn. Giá bán một số sản phẩm nông sản trên địa bàn huyện Kim Sơn.
Hiệu quả kinh tế, xã hội một số loại cây trồng chính tiểu vùng 1. 81 vii DANH MỤC HÌNH Hình 4. Sơ đồ hiện trạng loại sử dụng đất trên địa bàn huyện Kim Sơn. Sơ đồ hiện trạng loại sử dụng đất trên địa bàn huyện Kim Sơn.
46 viii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Chu Minh Thịnh Tên Luận văn: “Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình”. Ngành: Quản lý đất đai Mã số: 60.03 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam. Mục đích nghiên cứu - Đánh giá hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường của các loại hình sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình; - Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp của các loại hình sử dụng đất trên địa bàn huyện Kim Sơn. Phương pháp nghiên cứu Phương pháp phân vùng chọn điểm nghiên cứu: Căn cứ đặc điểm địa lý, thổ nhưỡng huyện Kim Sơn được chia thành 2 tiểu vùng.
Mỗi tiểu vùng có đặc điểm sử dụng đất khác nhau. Phương pháp điều tra số liệu sơ cấp: Nguồn số liệu sơ cấp được thu thập bằng cách phỏng vấn nông hộ: ở ba xã có những đặc thù về nông nghiệp đặc trưng nhất của huyện là xã Kim Trung, xã Hùng Tiến và Lai Thành tổng số phiếu điều tra là 90 phiếu. Phương pháp thu thập tài liệu, số liệu thứ cấp: Thu thập tư liệu, số liệu có sẵn từ các cơ quan nhà nước, các sở, các phòng ban trong huyện, các thư viện, các trung tâm nghiên cứu. Phương pháp thống kê sử lý số liệu: Sử dụng các phần mềm máy tính (Excel).
Kết quả được trình bày bằng các bảng biểu số liệu. Phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình: * Hệ thống chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh tế. * Hệ thống chỉ tiêu đánh giá hiệu quả xã hội. * Hệ thống chỉ tiêu đánh giá hiệu quả môi trường.
Kết quả chính và kết luận Kết quả đánh giá hiệu quả các LUT của huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình.cho thấy: - Về hiệu quả kinh tế: Nhìn chung, trên cả 2 vùng thì LUT Nuôi trồng thủy sản, LUT chuyên màu đều mang lại hiệu quả kinh tế cao. Vùng 1 phát triển LUT nuôi trồng ix thủy sản, vùng 2 phát triển kiểu Lúa xuân- Lúa mùa-Cải bắp, Lạc – Đậu tương – Cải bắp cho hiệu quả kinh tế cao. Về hiệu quả xã hội: Kết quả điều tra cho thấy LUT nuôi trồng thủy sản và LUT chuyên màu thu hút được nhiều lao động và góp phần nâng cao đời sống cho nông dân mà không yêu cầu kỹ thuật cao, cho thu nhập ổn định, phù hợp với khả năng của người dân nên phát triển trong tương lai. - Về hiệu quả môi trường: Việc bón phân theo tỷ lệ chưa hợp lý liều lượng bón phân chưa đảm bảo theo hướng dẫn của Phòng nông nghiệp và phát triển nông thôn huyện Kim Sơn.
Còn nhiều kiểu sử dụng đất việc bón phân chưa hợp lý gây ảnh hưởng xấu tới năng suất, sản lượng cây trồng cũng như tới môi trường đất như kiểu sử dụng đất. Để nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Kim Sơn trong thời gian tới cần đưa ra các giải pháp cụ thể như sau: Đưa các giống mới giá trị kinh tế cao, duy trì ổn định diện tích cây lương thực phù hợp với các vùng trong huyện. Cần kiên cố hóa kênh mương, giao thông nội đồng để thuận tiện cho việc cơ giới hóa trong nông nghiệp.