Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Trên Địa Bàn Huyện Ân Thi, Tỉnh Hưng Yên

Luận văn thạc sĩ VNUA đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp huyện Ân Thi, tỉnh Hưng Yên, cung cấp thông tin và phân tích chi tiết.

• Tác giả: Nguyễn Thị Phong Thu
• Người hướng dẫn: TS. Đỗ Văn Nhạ
• Trường học: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Trên Địa Bàn Huyện Ân Thi, Tỉnh Hưng Yên
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Mục lục
• 1.3. Danh mục các chữ viết tắt
• 1.4. Danh mục bảng
• 1.5. Danh mục hình
• 1.6. Trích yếu luận văn
• 2. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 3. MỤC ĐÍCH VÀ YÊU CẦU CỦA ĐỀ TÀI
• 3.1. Mục đích nghiên cứu
• 3.2. Yêu cầu của đề tài
• 4. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 5. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI VÀ Ý NGHĨA
• 6. TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ CẦN NGHIÊU CỨU
• 7. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ TRONG SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP
• 7.1. Cơ sở lý luận về đất nông nghiệp
• 7.1.1. Khái niệm và phân loại đất nông nghiệp

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Tại Huyện Ân Thi

Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Ân Thi, tỉnh Hưng Yên là một vấn đề quan trọng trong bối cảnh phát triển kinh tế nông nghiệp hiện nay. Huyện Ân Thi có tổng diện tích tự nhiên là 12.871,50 ha, trong đó diện tích đất nông nghiệp chiếm 70,07%. Việc đánh giá này không chỉ giúp xác định tình hình sử dụng đất mà còn tìm ra các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp, từ đó góp phần vào sự phát triển bền vững của địa phương.

1.1. Tình Hình Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Tại Huyện Ân Thi

Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Ân Thi cho thấy sự đa dạng trong các loại hình sử dụng đất. Các loại hình chính bao gồm chuyên lúa, lúa - rau màu, và nuôi trồng thủy sản. Tuy nhiên, diện tích đất nông nghiệp đang có xu hướng giảm do chuyển đổi sang mục đích phi nông nghiệp.

1.2. Ý Nghĩa Của Việc Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất

Việc đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp không chỉ giúp phát hiện ra những hạn chế trong sản xuất mà còn là cơ sở để định hướng phát triển và thiết lập các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất, bảo vệ môi trường sinh thái.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Tại Ân Thi

Mặc dù huyện Ân Thi có nhiều tiềm năng về đất nông nghiệp, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong việc sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên này. Sự gia tăng dân số và nhu cầu lương thực thực phẩm đang tạo áp lực lớn lên đất nông nghiệp. Bên cạnh đó, quá trình đô thị hóa cũng làm giảm diện tích đất nông nghiệp.

2.1. Áp Lực Từ Dân Số Tăng Cao

Sự gia tăng dân số kéo theo nhu cầu về lương thực và thực phẩm ngày càng cao, gây áp lực lên diện tích đất nông nghiệp hiện có. Điều này đòi hỏi cần có các giải pháp hiệu quả để tối ưu hóa việc sử dụng đất.

2.2. Tác Động Của Đô Thị Hóa

Quá trình đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ tại huyện Ân Thi đã dẫn đến việc chuyển đổi nhiều diện tích đất nông nghiệp sang mục đích phi nông nghiệp, làm giảm khả năng sản xuất nông nghiệp.

III. Phương Pháp Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp

Để đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Ân Thi, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học phù hợp. Các phương pháp này bao gồm điều tra thu thập số liệu sơ cấp và thứ cấp, phân tích các chỉ tiêu kinh tế, xã hội và môi trường.

3.1. Phương Pháp Thu Thập Dữ Liệu

Việc thu thập dữ liệu được thực hiện thông qua các cuộc khảo sát, phỏng vấn nông dân và các cơ quan chức năng. Dữ liệu thu thập sẽ được phân tích để đánh giá hiệu quả sử dụng đất.

3.2. Các Chỉ Tiêu Đánh Giá Hiệu Quả

Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng đất bao gồm hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường. Những chỉ tiêu này sẽ giúp xác định mức độ hiệu quả của các loại hình sử dụng đất khác nhau.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng các loại hình sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Ân Thi có sự khác biệt rõ rệt về hiệu quả. Các loại hình như lúa - rau màu và nuôi trồng thủy sản cho hiệu quả kinh tế cao hơn so với loại hình chuyên lúa.

4.1. Hiệu Quả Kinh Tế Của Các Loại Hình Sử Dụng Đất

Các loại hình sử dụng đất như lúa - rau màu và nuôi trồng thủy sản cho thấy hiệu quả kinh tế cao hơn, trong khi loại hình chuyên lúa có hiệu quả thấp hơn. Điều này cho thấy cần có sự chuyển đổi trong cơ cấu cây trồng.

4.2. Đánh Giá Hiệu Quả Xã Hội Và Môi Trường

Ngoài hiệu quả kinh tế, các loại hình sử dụng đất cũng cần được đánh giá về hiệu quả xã hội và môi trường. Các loại hình như nuôi trồng thủy sản được đánh giá là ít gây ảnh hưởng đến môi trường hơn so với các loại hình khác.

V. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp

Để nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Ân Thi, cần có các giải pháp đồng bộ từ chính sách đến thực tiễn. Các giải pháp này bao gồm cải thiện kỹ thuật canh tác, tăng cường quản lý đất đai và phát triển thị trường nông sản.

5.1. Cải Thiện Kỹ Thuật Canh Tác

Cần áp dụng các kỹ thuật canh tác hiện đại để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp. Việc này không chỉ giúp tăng hiệu quả kinh tế mà còn bảo vệ môi trường.

5.2. Tăng Cường Quản Lý Đất Đai

Quản lý đất đai hiệu quả sẽ giúp tối ưu hóa việc sử dụng đất, giảm thiểu tình trạng lãng phí và bảo vệ tài nguyên đất. Cần có các chính sách rõ ràng và minh bạch trong quản lý đất đai.

VI. Kết Luận Và Tương Lai Của Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất

Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Ân Thi là một nhiệm vụ quan trọng nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững. Tương lai của việc sử dụng đất nông nghiệp cần được định hướng rõ ràng để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội.

6.1. Tương Lai Của Đất Nông Nghiệp Tại Huyện Ân Thi

Với sự phát triển của công nghệ và nhu cầu thị trường, đất nông nghiệp tại huyện Ân Thi cần được sử dụng một cách hiệu quả hơn. Cần có các chính sách hỗ trợ nông dân trong việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng.

6.2. Định Hướng Phát Triển Bền Vững

Định hướng phát triển bền vững trong sử dụng đất nông nghiệp sẽ giúp bảo vệ tài nguyên đất và môi trường. Cần có sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng để thực hiện các giải pháp này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Huyện Ân Thi nằm ở phía Đông tỉnh Hưng Yên, sở hữu tổng diện tích đất tự nhiên là 12.998,19 ha, trong đó quỹ đất nông nghiệp chiếm tới 9.108,15 ha (tương đương 70,07% tổng diện tích). Với quy mô dân số 144.353 người, 41.187 hộ gia đình và mật độ dân số đạt 1.121 người/km², áp lực đất đai phục vụ nhu cầu dân sinh và phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương ngày càng gia tăng. Trong giai đoạn 2010 - 2015, kinh tế huyện duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân ấn tượng đạt 11,36%/năm, thu nhập bình quân đầu người tăng mạnh từ 18,9 triệu đồng/năm lên 33 triệu đồng/năm. Đến năm 2015, giá trị sản xuất nông nghiệp toàn huyện đạt 3.941 tỷ đồng, đóng góp 33,8% vào cơ cấu kinh tế chung.

Tuy nhiên, quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa nhanh chóng khiến diện tích đất nông nghiệp suy giảm dần do chuyển đổi mục đích sang phi nông nghiệp (đạt 3.879,09 ha, chiếm 29,21%). Đồng thời, tập quán canh tác độc canh lúa truyền thống bộc lộ nhiều hạn chế về mặt giá trị gia tăng, trong khi khả năng khai hoang mở rộng đất mới gần như không còn (đất chưa sử dụng chỉ còn 10,95 ha, chiếm 0,3%).

Trước thực tế đó, nghiên cứu được thực hiện nhằm đánh giá hệ thống và toàn diện hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên 3 phương diện: kinh tế, xã hội và môi trường; phân loại và lựa chọn các loại hình sử dụng đất (LUT) tối ưu; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp khoa học, khả thi nhằm nâng cao hiệu quả khai thác tài nguyên đất, phục vụ đắc lực cho công tác quy hoạch sử dụng đất và chuyển đổi cơ cấu cây trồng bền vững tại huyện Ân Thi.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng lý thuyết phát triển nông nghiệp bền vững của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO, 1994) và khung đánh giá quản lý đất bền vững của Smyth và Dumanski (1993). Khung lý thuyết này khẳng định một hệ thống sử dụng đất bền vững phải thỏa mãn đồng thời 5 mục tiêu: duy trì nâng cao sản lượng, giảm thiểu rủi ro sản xuất, bảo vệ tài nguyên đất nước, đảm bảo hiệu quả lâu bền và được xã hội chấp nhận. Bên cạnh đó, luận văn vận dụng lý thuyết địa tô chênh lệch của Karl Marx và nguyên lý hiệu quả kinh tế của Samuelson - Nordhaus nhằm phân tích sự tương quan giữa chi phí đầu vào và giá trị đầu ra trên một đơn vị diện tích.

Các khái niệm then chốt được chuẩn hóa trong nghiên cứu gồm:

• Đất nông nghiệp: Đất được xác định chủ yếu sử dụng vào mục đích sản xuất nông nghiệp theo quy định tại Điều 10 Luật Đất đai năm 2013.
• Loại hình sử dụng đất (LUT - Land Use Type): Mô tả thực trạng sử dụng đất với những đặc điểm công nghệ canh tác, mức độ đầu tư và yêu cầu kinh tế - xã hội nhất định.
• Kiểu sử dụng đất (LUTs): Đơn vị phân chia chi tiết hơn của loại hình sử dụng đất, phản ánh công thức luân canh cây trồng cụ thể.
• Thu nhập hỗn hợp (TNHH) và Hiệu quả đồng vốn (HQĐV): Các chỉ tiêu tài chính cốt lõi phản ánh chênh lệch giữa giá trị sản xuất với chi phí trung gian và tỷ suất sinh lời trên vốn đầu tư.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa nguồn dữ liệu thứ cấp và sơ cấp. Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ Phòng Tài nguyên và Môi trường, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Chi cục Thống kê huyện Ân Thi về hiện trạng đất đai, cơ cấu mùa vụ và số liệu kinh tế - xã hội giai đoạn 2010 - 2015.

Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua phương pháp điều tra chọn mẫu phân tầng có chủ đích với quy mô 90 hộ nông dân trực tiếp canh tác tại 3 xã đại diện (30 hộ/xã). Căn cứ vào điều kiện tự nhiên và thổ nhưỡng với 6 loại đất phù sa thuộc hệ thống sông Hồng và sông Thái Bình, địa bàn huyện được chia thành 2 tiểu vùng sinh thái:

• Vùng 1 (Phía Bắc và trung tâm): Gồm các xã Bãi Sậy, Đào Dương, Phù Ủng, Bắc Sơn, Vân Du, Tân Phúc có địa hình bằng phẳng, phù sa màu mỡ, tưới tiêu chủ động từ sông Bắc Hưng Hải; chọn xã Bãi Sậy và Đào Dương làm điểm điều tra đại diện cho mô hình thâm canh rau màu và lúa.
• Vùng 2 (Phía Nam): Gồm các xã Hạ Lễ, Hồng Vân, Hồng Quang, Hồ Tùng Mậu, Đa Lộc có địa hình trũng thấp, đất nghèo dinh dưỡng; chọn xã Hạ Lễ làm điểm điều tra đại diện cho mô hình nuôi trồng thủy sản và cây ăn quả.

Phương pháp phân tích bao gồm: lượng hóa hiệu quả kinh tế (GTSX, CPTG, TNHH, HQĐV), phân tích hiệu quả xã hội (mức thu hút lao động và giá trị ngày công theo thang điểm chuẩn), phân tích môi trường (mức đầu tư phân bón N-P-K và thuốc bảo vệ thực vật so với quy chuẩn), và phương pháp tổng hợp cho điểm đa tiêu chí (thang điểm tối đa 18 điểm) để phân hạng LUT.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã nhận diện và đánh giá chi tiết 5 loại hình sử dụng đất nông nghiệp chính trên địa bàn huyện Ân Thi, mang lại những phát hiện có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc:

• Hiệu quả kinh tế phân hóa rõ rệt giữa các mô hình canh tác: LUT Chuyên rau màu và LUT Nuôi trồng thủy sản kết hợp Cây ăn quả (nhãn lồng, bưởi) đạt hiệu quả kinh tế vượt trội nhất. Giá trị sản xuất của các mô hình chuyên rau màu và cây ăn quả đạt trên 150 - 220 triệu đồng/ha/năm, thu nhập hỗn hợp vượt ngưỡng 125 triệu đồng/ha/năm, và hiệu quả đồng vốn đạt 1,6 - 2,1 lần. Kết quả này cao gấp 2,8 đến 4,2 lần so với canh tác lúa thuần túy.
• Hiệu quả xã hội tạo bước đột phá trong giải quyết việc làm: Mô hình 2 Lúa - 1 màu (đặc biệt là công thức lúa xuân - lúa mùa - rau vụ đông) và mô hình Chuyên rau màu thu hút từ 550 đến 680 công lao động/ha/năm. Giá trị ngày công lao động tại các LUT này đạt trên 200.000 đồng/công, cao hơn từ 45% đến 60% so với mô hình độc canh lúa nước (chỉ đạt khoảng 110.000 - 125.000 đồng/công).
• Bất cập từ sự thống trị của diện tích chuyên lúa: Mặc dù chiếm tỷ trọng áp đảo trong tổng số 9.108,15 ha đất nông nghiệp, LUT Chuyên lúa lại mang lại hiệu quả kinh tế và xã hội thấp nhất. Giá trị sản xuất bình quân của chuyên lúa chỉ đạt dưới 90 triệu đồng/ha/năm, thu nhập hỗn hợp thực tế chỉ đạt 35 - 45 triệu đồng/ha do chi phí trung gian (giống, phân bón, làm đất, thủy lợi phí) chiếm tỷ lệ quá cao trong tổng doanh thu.
• Tác động môi trường tiềm ẩn từ thâm canh hóa chất: Về phương diện sinh thái, LUT Nuôi trồng thủy sản và Chuyên lúa ít gây xáo trộn tiêu cực đến chất lượng đất. Ngược lại, tại các vùng chuyên canh rau màu, kết quả điều tra ghi nhận khoảng 60% số hộ nông dân bón phân đạm và phân lân vô cơ vượt mức khuyến cáo từ 15% đến 25%, cùng tần suất sử dụng thuốc bảo vệ thực vật từ 6 đến 8 lần/vụ, làm tăng nguy cơ suy giảm độ phì nhiêu của đất và ô nhiễm nguồn nước mặt sông Cửu An.

Thảo luận kết quả

Sự vượt trội của các mô hình đa canh cây rau màu và cây ăn quả xuất phát từ lợi thế thổ nhưỡng đất phù sa không glây màu nâu tươi của hệ thống sông Hồng, kết hợp với mạng lưới giao thông thuận lợi (Quốc lộ 38, Tỉnh lộ 200) kết nối thẳng tới thị trường tiêu thụ nông sản lớn tại Hà Nội và Hải Dương. Ngược lại, mô hình chuyên lúa rơi vào điểm nghẽn giá trị thấp do quy mô ruộng đất manh mún, chi phí đầu vào tăng nhanh nhưng giá nông sản đầu ra tăng chậm.

Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các công trình nghiên cứu của các tác giả tại vùng đồng bằng sông Hồng như Đỗ Thị Tám tại huyện Văn Giang (Hưng Yên) hay Phạm Văn Vân và Nguyễn Thanh Trà tại huyện Chương Mỹ (Hà Nội). Tất cả đều khẳng định xu hướng chuyển đổi từ độc canh lúa sang luân canh 3 - 4 vụ/năm hoặc chuyển đổi đất trũng sang mô hình lúa - cá - cây ăn quả là quy luật phát triển tất yếu.

Toàn bộ các chuỗi dữ liệu kinh tế - kỹ thuật trong nghiên cứu có thể được hệ thống hóa trực quan thông qua biểu đồ cơ cấu kinh tế (Nông nghiệp 33,8%, Công nghiệp 35,2%, Dịch vụ 31,0%) và bảng ma trận tổng hợp đánh giá hiệu quả đa tiêu chí (phân hạng 3 mức: Cao 16-18 điểm, Trung bình 13-16 điểm, Thấp dưới 13 điểm).

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm tối ưu hóa hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Ân Thi trong giai đoạn 2016 - 2025, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Tái cơ cấu quỹ đất và chuyển đổi mô hình cây trồng: Ủy ban nhân dân huyện Ân Thi phối hợp cùng Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn xây dựng lộ trình quy hoạch, thực hiện chuyển đổi từ 800 đến 1.200 ha diện tích đất chuyên lúa kém hiệu quả sang mô hình 2 Lúa - 1 màu, chuyên rau an toàn và vùng nuôi thủy sản tập trung kết hợp cây ăn quả; phấn đấu nâng giá trị sản xuất bình quân đất nông nghiệp toàn huyện lên trên 160 triệu đồng/ha/năm trước năm 2020.
2. Hoàn thiện hệ thống kết cấu hạ tầng phục vụ sản xuất: Ủy ban nhân dân các xã và Ban quản trị Hợp tác xã nông nghiệp tập trung nguồn vốn kiên cố hóa 100% hệ thống kênh mương tưới tiêu nội đồng, nạo vét trục sông Cửu An và cứng hóa đường giao thông nội đồng, bảo đảm năng lực tưới tiêu chủ động cho toàn bộ 9.108,15 ha đất canh tác, giảm 15% chi phí vận chuyển nông sản.
3. Thiết lập chuỗi liên kết giá trị và xúc tiến thương mại nông sản: Phòng Kinh tế và Hạ tầng chủ trì kết nối các doanh nghiệp chế biến nông sản với các Hợp tác xã tại xã Đào Dương, Bãi Sậy, Hạ Lễ; xây dựng tối thiểu 5 chuỗi cung ứng nông sản sạch mang thương hiệu Nhãn lồng Ân Thi và rau màu an toàn vào hệ thống siêu thị, nâng tỷ lệ nông sản được bao tiêu qua hợp đồng lên trên 40% trong giai đoạn 2017 - 2020.
4. Chuyển giao tiến bộ kỹ thuật và kiểm soát an toàn môi trường: Trạm Khuyến nông phối hợp Trạm Bảo vệ thực vật tổ chức 30 lớp tập huấn kỹ thuật thâm canh theo tiêu chuẩn VietGAP cho trên 1.500 lượt hộ nông dân mỗi năm, giảm 25% lượng thuốc bảo vệ thực vật hóa học, nâng tỷ lệ sử dụng phân bón hữu cơ sinh học lên 45% trước năm 2020 nhằm bảo vệ tài nguyên đất và nguồn nước mặt.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị học thuật và thực tiễn cao, đặc biệt hữu ích cho 4 nhóm đối tượng sau:

• Cơ quan quản lý nhà nước về tài nguyên và nông nghiệp: Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Hưng Yên, Phòng Tài nguyên và Môi trường, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Ân Thi có thể sử dụng hệ thống số liệu kiểm kê đất đai (9.108,15 ha đất nông nghiệp) và kết quả phân hạng LUT làm căn cứ xây dựng quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cấp huyện tầm nhìn 2021 - 2030, đồng thời ban hành các chính sách dồn điền đổi thửa hợp lý.
• Ban quản trị Hợp tác xã và doanh nghiệp nông nghiệp: Vận dụng các phân tích về chi phí trung gian, cơ cấu giống và hiệu quả đồng vốn (đạt trên 1,6 lần) để lập phương án sản xuất kinh doanh, đầu tư mở rộng vùng chuyên canh rau vụ đông và vùng nuôi trồng thủy sản tập trung theo chuỗi giá trị.
• Hộ nông dân và chủ trang trại tại Đồng bằng sông Hồng: Ứng dụng công thức luân canh 2 Lúa - 1 màu (lúa xuân - lúa mùa - rau vụ đông) và mô hình chuyên rau màu để gia tăng thu nhập hộ gia đình, nâng cao giá trị ngày công lao động lên trên 200.000 đồng/công.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Quản lý đất đai: Kế thừa khung phương pháp luận đánh giá đất đai đa tiêu chí kết hợp chuẩn FAO và mô hình phân vùng sinh thái để phục vụ công tác giảng dạy, nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực đánh giá tài nguyên đất.

Câu hỏi thường gặp

1. Vì sao loại hình chuyên trồng lúa nước tại huyện Ân Thi lại có hiệu quả kinh tế và xã hội thấp nhất? Mô hình chuyên lúa chỉ đạt giá trị sản xuất dưới 90 triệu đồng/ha và thu nhập hỗn hợp thực tế dao động từ 35 đến 45 triệu đồng/ha. Nguyên nhân do giá thóc thương phẩm thấp trong khi chi phí phân bón, giống, làm đất chiếm tới 45% tổng doanh thu, kéo theo giá trị ngày công chỉ đạt 110.000 - 125.000 đồng/công.

2. Loại hình sử dụng đất nào đem lại thu nhập hỗn hợp và tỷ suất sinh lời cao nhất trong nghiên cứu? LUT Chuyên rau màu tại xã Bãi Sậy, Đào Dương và mô hình Nuôi trồng thủy sản kết hợp Cây ăn quả tại xã Hạ Lễ dẫn đầu với giá trị sản xuất vượt 150 - 220 triệu đồng/ha, thu nhập hỗn hợp đạt trên 125 triệu đồng/ha và hiệu quả đồng vốn đạt từ 1,6 đến 2,1 lần.

3. Cơ sở khoa học nào được sử dụng để phân chia địa bàn nghiên cứu thành 2 tiểu vùng sinh thái? Tác giả căn cứ vào đặc điểm địa hình, 6 nhóm đất phù sa và hệ thống thủy văn sông Bắc Hưng Hải. Vùng 1 (phía Bắc) có đất phù sa màu mỡ, tưới tiêu chủ động phù hợp chuyên rau lúa; Vùng 2 (phía Nam) trũng thấp, đất nghèo dinh dưỡng thích hợp cho thủy sản và cây ăn quả chịu úng.

4. Tình trạng sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật tại các vùng chuyên canh rau màu diễn biến ra sao? Kết quả khảo sát 90 hộ cho thấy khoảng 60% hộ trồng rau bón phân vô cơ vượt mức khuyến cáo từ 15% đến 25% và phun thuốc bảo vệ thực vật 6 đến 8 lần/vụ. Điều này làm gia tăng lượng tồn dư hóa chất trong đất và ảnh hưởng tiêu cực đến chỉ số an toàn sinh thái.

5. Cần những điều kiện tiên quyết nào để nhân rộng thành công mô hình luân canh 2 Lúa - 1 màu? Địa phương cần hoàn thiện hệ thống thủy lợi tưới tiêu chủ động phục vụ sản xuất vụ đông, chuyển giao các giống cây ngắn ngày có giá trị kinh tế cao (ngô ngọt, dưa chuột, bí xanh), và thiết lập hợp đồng liên kết bao tiêu nông sản với các hợp tác xã nhằm ổn định giá bán.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện hiện trạng quản lý và khai thác 9.108,15 ha đất nông nghiệp (chiếm 70,07% diện tích tự nhiên) trên địa bàn huyện Ân Thi năm 2015.
• Đánh giá định lượng 5 loại hình sử dụng đất chính thông qua hệ thống chỉ tiêu tích hợp về kinh tế, xã hội và môi trường theo chuẩn phương pháp luận quốc tế.
• Khẳng định các mô hình Chuyên rau màu, 2 Lúa - 1 màu, Nuôi trồng thủy sản và Cây ăn quả mang lại hiệu quả bền vững vượt trội với hiệu quả đồng vốn đạt trên 1,6 lần.
• Cung cấp luận cứ khoa học thực tiễn giúp chính quyền địa phương định hướng chuyển đổi cơ cấu sản xuất, phục vụ mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế 11,36%/năm của huyện.
• Đề xuất đồng bộ 4 nhóm giải pháp chiến lược về quy hoạch đất đai, đầu tư hạ tầng thủy lợi, phát triển thị trường và chuyển giao kỹ thuật canh tác VietGAP.

Định hướng chuyển dịch cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Ân Thi cần được triển khai quyết liệt theo lộ trình giai đoạn 2016 - 2025. Các nhà quản lý, doanh nghiệp nông nghiệp, nhà nghiên cứu và bạn đọc quan tâm có thể khai thác trực tiếp toàn văn công trình nghiên cứu để áp dụng hiệu quả vào thực tiễn quản lý đất đai và phát triển nền nông nghiệp sinh thái bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN THỊ PHONG THU ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN ÂN THI, TỈNH HƯNG YÊN Chuyên ngành: Quản lý đất đai Mã số: 60.03 Người hướng dẫn khoa học: TS. Đỗ Văn Nhạ NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng, số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực và chưa hề được sử dụng để bảo vệ một học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Nguyễn Thị Phong Thu i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Trong quá trình học tập và thực hiện nghiên cứu đề tài, ngoài sự cố gắng nỗ lực của bản thân, tôi đã nhận được sự giúp đỡ tận tình và những lời chỉ bảo chân tình từ rất nhiều đơn vị và cá nhân cả trong và ngoài ngành nông nghiệp.

Tôi xin ghi nhận và bày tỏ lòng biết ơn tới những tập thể, cá nhân đã dành cho tôi sự giúp đỡ quý báu đó. Trước tiên, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc và kính trọng sự giúp đỡ nhiệt tình của thầy giáo -TS. Đỗ Văn Nhạ là người trực tiếp hướng dẫn và giúp đỡ tôi về mọi mặt để hoàn thành đề tài. Tôi xin chân thành cảm ơn những ý kiến đóng góp quý báu của các thầy, cô trong khoa Quản lý đất đai.

Tôi xin chân thành cảm ơn Uỷ ban nhân dân huyện Ân Thi, Uỷ ban nhân dân các xã trong huyện và các phòng, ban, cá nhân đã tạo điều kiện, giúp đỡ tôi trong thời gian thu thập thông tin, tài liệu, nghiên cứu làm luận văn. Tôi xin cảm ơn sự cổ vũ, động viên và giúp đỡ của gia đình, các anh chị đồng nghiệp, bạn bè trong quá trình học tập và thực hiện luận văn này. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Nguyễn Thị Phong Thu ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục.

iii Danh mục các chữ viết tắt. v Danh mục bảng. vi Danh mục hình. vii Trích yếu luận văn.

viii Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục đích và yêu cầu của đề tài. Mục đích nghiên cứu.

Yêu cầu của đề tài. Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới và ý nghĩa. Tổng quan các vấn đề cần nghiên cứu.

Cơ sở lý luận về hiệu quả trong sử dụng đất nông nghiệp. Cơ sở lý luận về đất nông nghiệp. Cơ sở lý luận về hiệu quả trong sử dụng đất nông nghiệp. Cơ sở thực tiễn về hiệu quả trong sử dụng đất nông nghiệp.

Nghiên cứu nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên thế giới và Việt Nam. Nghiên cứu hiệu quả sử dụng đất huyện Ân Thi, tỉnh Hưng Yên. Nội dung và phương pháp nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu.

Nội dung nghiên cứu. Nghiên cứu các điều kiện tự nhiên, kinh tế- xã hội có liên quan đến sử dụng đất nông nghiệp. Nghiên cứu hiện trạng sử dụng đất huyện Ân Thi. Đánh giá hiệu quả các loại hình sử dụng đất theo các tiêu chí về kinh tế, xã hội, môi trường.

Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu. Phương pháp điều tra thu thập số liệu thứ cấp.

Phương pháp điều tra thu thập số liệu sơ cấp. 31 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Phương pháp xác định chỉ tiêu để đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Kết quả và thảo luận .1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội, huyện Ân Thi.

Điều kiện tự nhiên.2 Thực trạng phát triển kinh tế, xã hội. Hiện trạng sử dụng đất huyện Ân Thi. Hiện trạng sử dụng các loại đất của huyện. Biến động sử dụng đất nông nghiệp của huyện.

Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp ở huyện Ân Thi. Loại hình sử dụng đất và kiểu sử dụng đất vùng nghiên cứu. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Đánh giá hiệu quả kinh tế sử dụng đất nông nghiệp.

Đánh giá hiệu quả xã hội sử dụng đất nông nghiệp. Đánh giá hiệu quả môi trường sử dụng đất nông nghiệp. Lựa chọn các loại hình sử dụng đất nông nghiệp có hiệu quả. Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp.

Căn cứ và quan điểm định hướng sử dụng đất. Định hướng sử dụng đất nông nghiệp huyện Ân Thi. Một số giải pháp thực hiện nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Kết luận và kiến nghị.

83 Tài liệu tham khảo. 85 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BQ Bình quân BVTV Bảo vệ thực vật CNH Công nghiệp hoá CPTG Chi phí trung gian ĐTH Đô thị hóa ĐVT Đơn vị tính FAO Tổ chức nông lương thế giới GTXS Giá trị sản xuất HĐH Hiện đại hoá HĐND Hội đồng nhân dân HQĐV Hiệu quả đồng vốn HTX Hợp tác xã LĐ Lao động LUT Loại hình sử dụng đất LUTs Kiểu sử dụng đất NTTS Nuôi trồng thủy sản SXKD Sản xuất kinh doanh Tr.đồng Triệu đồng v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Phân cấp các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh tế. Phân cấp các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả xã hội.

Phân cấp các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả môi trường. Hiện trạng sử dụng đất huyện Ân Thi tỉnh Hưng yên.2 Biến động sử dụng đất nông nghiệp của huyện Ân Thi giai đoạn 2010 - 2015. Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp của huyện Ân Thi năm 2015. Các loại hình sử dụng đất chính trên địa bàn của huyện Ân Thi.

Tổng hợp hiệu kinh tế các cây trồng vùng 1. Hiệu quả kinh tế của các LUT vùng 1. Hiệu quả kinh tế của cây trồng vùng 2. Hiệu quả kinh tế của các LUT vùng 2.

Tổng hợp hiệu quả xã hội của các cây trồng vùng 1. Hiệu quả xã hội của các LUT vùng 1 .11 Tổng hợp hiệu quả xã hội của các cây trồng vùng 2.12 Hiệu quả xã hội của các LUT vùng 2. So sánh mức đầu tư phân bón với tiêu chuẩn bón phân cân đối và hợp lý vùng 1. So sánh mức đầu tư phân bón với tiêu chuẩn bón phân cân đối và hợp lý vùng 2.

Mức độ sử dụng thuốc bảo vệ thực vật ở 1 số cây trồng vùng 1. Hiệu quả môi trường của các kiểu sử dụng đất vùng 1. Mức độ sử dụng thuốc bảo vệ thực vật ở 1 số cây trồng vùng 2. Hiệu quả môi trường của các kiểu sử dụng đất vùng 2.

Bảng tổng hợp hiệu quả của các kiểu sử dụng đất vùng 1. Bảng tổng hợp hiệu quả của các kiểu sử dụng đất vùng 2. Định hướng sử dụng đất nông nghiệp huyện Ân Thi. 77 vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌNH Hình 4.

Cơ cấu kinh tế huyện Ân Thi Năm 2015. Cơ cấu sử dụng đất huyện Ân Thi năm 2015. Cảnh quan LUT 2 lúa xã Bãi Sậy. Cảnh quan chuyên rau xã Quang Vinh.

Cảnh quan LUT cây ăn quả xã Đào Dương. Cảnh quan nuôi trồng thủy sản tại xã Hạ Lễ .52 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên đề tài: “Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Ân Thi, tỉnh Hưng Yên” Tên học viên: Nguyễn Thị Phong Thu Chuyên ngành: Quản lý đất đai Mã số: 60.03 Người hướng dẫn: TS. Mục đích nghiên cứu - Đánh giá hiệu quả của các loại hình sử dụng đất nông nghiệp từ đó lựa chọn các loại hình sử dụng đất hiệu quả nhất trên địa bàn huyện Ân Thi. - Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp.

Phương pháp nghiên cứu Để thực hiện các nội dung của đề tài, chúng tôi sử dụng các phương pháp sau: phương pháp chọn điểm nghiên cứu, phương pháp thu thập số liệu thứ cấp; phương pháp thu thập số liệu sơ cấp; phương pháp xác định chỉ tiêu để đánh giá hiệu quả sử dụng đất. Kết quả nghiên cứu chính - Luận văn đã khái quát được tình hình cơ bản của địa bàn nghiên cứu với các nội dung gồm: điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội; hiện trạng sử dụng đất và biến động sử dụng đất nông nghiệp; hiện trạng các LUT trên địa bàn huyện Ân Thi. - Luận văn đã đánh giá được hiệu quả kinh tế, xã hội, môi trường và hiệu quả chung của các LUT trên địa bàn huyện Ân Thi. - Luận văn đã lựa chọn các LUT có hiệu quả và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Ân Thi.

Kết luận chủ yếu của luận văn - Huyện Ân Thi có tổng diện tích đất tự nhiên là 6.108,87 ha, trong đó diện tích đất nông nghiệp là 2.999,15 ha ha chiếm 49,1 % tổng diện tích đất tự nhiên. Huyện Ân Thi có điều kiện khí hậu, đất đai, hệ thống thủy lợi và mạng lưới giao thông thuận lợi cho việc đa dạng hóa cây trồng và lưu thông hàng hóa. - Huyện Ân Thi có 5 loại hình sử dụng đất chính là: Chuyên lúa;; 2 Lúa - 1 màu; Chuyên rau màu, cây ăn quả và NTTS. Tuy nhiên, diện tích LUT chuyên trồng lúa vẫn là chủ yếu.

- Kết quả nghiên cứu hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp như sau: viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] + Về hiệu quả kinh tế: Các LUT có hiệu quả kinh tế cao là LUT 2 Lúa –1 rau, màu; LUT chuyên rau- màu; LUT NTTS. LUT có hiệu quả kinh tế thấp là LUT chuyên Lúa. + Về hiệu quả xã hội: Các LUT cho hiệu quả xã hội cao là LUT chuyên rau, màu; LUT Lúa - rau, màu; LUT NTTS. LUT chuyên Lúa cho hiệu quả xã hội thấp nhất.

+ Về môi trường: LUT NTTS, LUT chuyên lúa được đánh giá là ít gây ảnh hưởng đến môi trường nhất. Các LUT còn lại đều chưa thÂn Thiện với môi trường do người dân vẫn giữ thói quen sử dụng chưa đúng liều lượng các loại phân bón hóa học, thuốc BVTV trong mùa vụ.