MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Khoai tây là loại cây nông nghiệp ngắn ngày, trồng lấy củ chứa tinh bột. Chúng là loại cây trồng lấy củ rộng rãi nhất thế giới và là loại cây trồng phổ biến thứ tư về mặt sản lượng tươi xếp sau lúa, lúa mì và ngô (http://vi. Theo David Spooner (2005) thì quê hương của khoai tây là một khu vực phía nam Peru.
Hiện tại người ta cho rằng khoai tây đã được du nhập vào châu Âu khoảng thập niên 1570 và sau đó đã được những người đi biển châu Âu đưa đến các lãnh thổ và các cảng trên khắp thế giới. Khi đã được phổ biến ở châu Âu, khoai tây đã sớm trở thành một thực phẩm và cây trồng chủ yếu ở nhiều nơi khác trên thế giới. Theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hiệp Quốc (FAO) thì sản lượng khoai tây Khóa luận tốt nghiệp môi trường toàn Thế giới năm 2010 là 320 triệu tấn, trong đó chỉ hơn 2/3 là thức ăn trực tiếp của con người, còn lại là thức ăn cho động vật và nguyên liệu sản xuất tinh bột. Điều này cho thấy chế độ ăn hàng năm của mỗi công dân toàn cầu trung bình trong những thập kỷ đầu của thế kỷ 21 là 33 kg khoai tây.
Khoai tây có chứa rất nhiều các loại vitamin và khoáng chất thiết yếu cho cơ thể con người, trong một củ khoai tây trung bình chứa khoảng 26 g cacbohydrat, hình thức chủ yếu của cacbohydrat này là tinh bột nó có khả năng chống tiêu hóa từ enzyme trong dạ dày và ruột non. Tinh bột khoáng này được coi là có lợi ích cho sức khỏe trong chống ung thu ruột kết, tăng khả năng nạp glucose, giảm nồng độ cholesterol và chất béo trung bình trong huyết tương, tăng cảm giác no, thậm trí nó còn có thể làm giảm chất béo tích trữ trong cơ thể. Bên cạnh đó khoai tây còn là một loại cây trồng ít tốn kém công chăm sóc và thích hợp với nhiều loại khí hậu khác nhau. Chính vì vậy khoai tây đã trở thành một trong bốn cây lương thực chính của toàn thế giới.
1 Tại Việt Nam sản xuất khoai tây phát triển mạnh nhất vào những năm 1979, 1980 sau đó giảm dần. Nhu cầu về khoai tây cũng như việc sản xuất loại cây này bắt đầu phát triển mạnh mẽ trở lại từ năm 1998. Đặc biệt là ở những vùng như Đồng bằng Sông Hồng và miền núi phía Bắc Việt Nam với tổng sản lượng chiếm khoảng 85% sản lượng khoai tây của Việt Nam. Bắc Ninh cũng là một trong những tỉnh có diện tích trồng khoai tây lớn của khu vực Đồng bằng Sông Hồng, với những điều kiện thuận lợi về khí hậu, đất đai đã tạo nên những tiềm năng lớn cho sản xuất khoai tây nói riêng và các cây trồng nông nghiệp nói chung trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh.
Việt Thống là một trong những xã của huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh đã đưa khoai tây trở thành cây trồng sản xuất chính của vụ đông và sản xuất khoai tây góp phần nâng cao thu nhập, nâng cao mức sống cho các hộ nông dân trên địa bàn xã. Tuy nhiên, các hộ nông dân vẫn chưa xác định được việc sản xuất khoai tây có đem lại hiệu quả kinh tế hay không? hiệu quả kinh tế đạt Khóa luận tốt nghiệp môi trường được là cao hay thấp. Đây là cơ sở để các hộ nông dân thực hiện các biện pháp chăm sóc, kỹ thuật hợp lí, lựa chọn các giống cây trồng phù hợp với đặc điểm tự nhiên của địa phương góp phần nâng cao năng suất, sản lượng trong sản xuất khoai tây. Trước thực tế đó đòi hỏi phải có sự đánh giá đúng thực trạng, thấy rõ được các tồn tại để từ đó đề ra các giải pháp nâng cao hiệu quả kinh tế sản xuất khoai tây trên địa bàn xã.
Vì vậy tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá hiệu quả kinh tế trong sản xuất khoai tây vụ đông của các hộ nông dân trên địa bàn xã Việt Thống – huyện Quế Võ – tỉnh Bắc Ninh”. Mục tiêu nghiên cứu 1. Mục tiêu chung Trên cơ sở đánh giá hiệu quả kinh tế trong sản xuất khoai tây của các hộ nông dân trên địa bàn xã Việt Thống, huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh từ đó 2 đề ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế sản xuất khoai tây của các hộ nông dân trong thời gian tới. Mục tiêu cụ thể - Góp phần hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về đánh giá hiệu quả kinh tế nói chung và hiệu quả kinh tế trong sản xuất khoai tây các hộ nông dân.
- Đánh giá hiệu quả kinh tế sản xuất khoai tây của các hộ nông dân trên địa bàn xã Việt thống, huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh. - Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế sản xuất khoai tây của các hộ nông dân trên địa bàn xã Việt Thống, huyện Quế Võ, tỉnh Băc Ninh. - Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả kinh tế sản xuất khoai tây của các hộ nông dân tại xã Việt Thống, huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 1.
Đối tượng nghiên cứu Các hộ nông dân trồng khoai tây trên địa bàn xã Việt Thống, huyện Khóa luận tốt nghiệp môi trường Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh. Đề tài tập trung nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn về hiệu quả kinh tế trong sản xuất khoai tây của các hộ nông dân trên địa bàn xã việt Thống, huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh. Phạm vi nghiên cứu 1. Phạm vi không gian Nghiên cứu được thực hiện trên địa bàn xã Việt Thống, huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh.
Phạm vi thời gian - Số liệu thứ cấp: được thu thập từ giai đoạn 2012-2014. - Số liệu sơ cấp: Số liệu điều tra của các hộ nông dân trồng khoai tây năm 2014. - Thời gian thực hiện đề tài từ 1/2015 – 6/2015. Phạm vi nội dung 3 Đề tài tập trung đánh giá hiệu quả kinh tế sản xuất khoai tây của các hộ nông dân tại xã Việt thống, huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh.
Câu hỏi nghiên cứu - Tình hình sản xuất khoai tây của các hộ nông dân trên địa bàn xã như thế nào? - Sản xuất khoai tây đem lại hiệu quả kinh tế như thế nào cho các hộ nông dân tại xã? - Các yếu tố nào ảnh hưởng đến sản xuất khoai tây tại xã? - Những thuận lợi và khó khăn trong sản xuất khoai tây của các hộ nông dân trên địa bàn xã là gì? - Giải pháp nào nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế sản xuất khoai tây của các hộ nông dân tại xã? Khóa luận tốt nghiệp môi trường 4 PHẦN II CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ HIỆU QUẢ KINH TẾ TRONG SẢN XUẤT KHOAI TÂY CỦA HỘ NÔNG DÂN TẠI XÃ 2. Cơ sở lý luận về hiệu quả kinh tế trong sản xuất khoai tây của hộ nông dân tại xã 2. Đặc điểm kinh tế, kỹ thuật trong sản xuất khoai tây 2. Nguồn gốc của cây khoai tây Khoai tây có nguồn gốc từ Peru, trong nghiên cứu của David Spooner (2005) thì quê hương của cây khoai tây là một khu vực phía nam Peru (ngay phía bắc hồ Titicaca).
Hiện tại người ta cho rằng khoai tây đã được du nhập vào châu Âu vào khoảng thập niên 1570 và sau đó nó đã được những người đi biển châu Âu đưa đến các lãnh thổ và các cảng trên khắp thế giới khi chế độ thực dân châu Âu mở rộng vào thế kỷ 17 và 18. Có hàng ngàn thứ khoai tây được tìm thấy ở vùng Andes, nơi đó người ta có thể tìm thấy hơn một trăm Khóa luận tốt nghiệp môi trường thứ khoai tây ở một thung lũng, mỗi hộ nông dân có thể tích trữ tới mười mấy thứ khoai tây. Khi đã được phổ biến ở châu Âu, khoai tây đã sớm trở thành một thực phẩm và cây trồng chủ yếu ở nhiều nới khác trên thế giới. Nhưng trong các thập kỷ cuối của thế kỷ 20, việc mở rộng diện tích trồng trọt khoai tây lớn nhất lại là ở châu Á, nơi có khoảng 8% số lượng khoai tây trên thế giới được trồng.
Kể từ khi Liên Xô bị giải tán, Trung Quốc đã trở thành quốc gia sản xuất khoai tây lớn nhất thế giới, tiếp theo là Ấn Độ (vi. Năm 1890, một người Pháp là giám đốc Vườn bách thảo Hà Nội đem hạt khoai tây trồng thử ở nước ta. Do khoai tây dễ trồng, củ ăn ngon, nó mau chóng được trồng ở nhiều địa phương. Khoai tây do người Pháp mang đến và phổ biến cách trồng nên nhân dân ta gọi củ đó là “Khoai tây”.
Hiện nay, khoai tây được trồng chủ yếu ở đồng bằng sông Hồng và Đà Lạt – Lâm Đồng và một vài tỉnh khác trong đó có tỉnh Bắc Ninh. Giá trị dinh dưỡng của khoai tây Các chuyên gia dinh dưỡng cho biết, khoai tây được mệnh danh là “nhân sâm dưới lòng đất”. Khoai tây có thể cung cấp cho cơ thể những thành phần dinh dưỡng cao nếu chúng được chế biến tốt. Theo các chuyên gia dinh dưỡng của Trung tâm Y tế Texas (Mỹ) thì dùng khoảng 203g khoai tây trên một ngày có thể cung cấp được 50% số lượng Vitamin C và B6 cần thiết cho một người lớn/ngày.
Về dinh dưỡng, khoai tây được biết với carbohydrate (khoảng 26g trong củ khoai tây trung bình). Các hình thức chủ yếu của Carbohydrate này là tinh bột. Một phần nhỏ những ý nghĩa, lợi ích như chất xơ, tinh bột là khả năng chống tiêu hóa của các enzyme trong dạ dày, ruột non và để đạt đến ruột già cơ bản còn nguyên vẹn.1: Giá trị dinh dưỡng trong 100g khoai tây Thành phần Giá trị Khóa luận tốt nghiệp môi trường Năng lượng Cacbohydrates 321 KJ (77 Kcal) 19g Tinh bột 15g Chất xơ 2.1g Protein 2g Nước 75g Vitamin B1 0.25mg Vitamin C 20mg (33%) Calcium (Ca) 12mg Magnesium (Mg) 23mg Phosphorus (P) 57mg Kalium (K) 42mg Nguồn: vi.org/wiki/Khoai_t%C3%A2y[4] 2. Đặc điểm kinh tế, kỹ thuật của cây khoai tây 6 a.
Đặc điểm về sinh học Đời sống của cây khoai tây có thể chia làm 4 thời kì: ngủ, nẩy mầm, hình thành thân củ và thân củ phát triển. Rễ khoai tây phân bổ chủ yếu ở tầng đất sâu 30 cm. Thân cây khoai tây là loại thân bò. Thân dài 50-60 cm, trên thân có thể mọc các nhánh.
Quả khoai tây tròn hoặc hơi dẹt, nhỏ, màu xanh nhạt hay tím. Trong quả chứa hạt nhỏ. Hạt màu vàng nhạt trong hạt có nhiều dầu. Cây con sau khi mọc khỏi mặt đất 7-10 ngày thì trên các đốt đoạn thân, nằm trong đất xuất hiện những nhánh con, đó là những đoạn thân địa sinh.