ĐẶT VẤN ĐỀ Nghề chăn nuôi gà nói chung là nghề chăn nuôi truyền thống có thế mạnh luôn được khuyến khích phát triển ở nước ta. Sở dĩ chăn nuôi gà được lựa chọn bởi nhiều hộ nông dân cũng như nhiều thành phần kinh tế tham gia. Ngoài ra, chăn nuôi gà không chỉ cung cấp phần lớn thịt tiêu thụ hàng ngày, đáp ứng thói quen và khẩu vị ăn thịt gà của người dân Việt mà còn là thú vui chơi của một số người có sở thích. Mặt khác, gà là loài gia cầm có vòng đời ngắn, tăng trọng nhanh, thức ăn có thể tận dụng, thu hút được sức lao động thừa ở nông thôn.
Nuôi gà không những thể hiện được các ưu thế bền vững của nghề mà còn hấp dẫn người tiêu dùng ở chất lượng thịt, giàu hàm lượng dinh dưỡng với túi tiền vừa phải, sạch và an toàn do được chăn nuôi bán tự nhiên. Gà cho thu hoạch nhiều sản phẩm như: thịt có giá trị dinh dưỡng cao, ngon, mềm chế biến thành nhiều món ăn rất được ưa thích. Đặc biệt là trứng gà có giá trị dinh dưỡng cao, cân bằng về tất cả mọi mặt, trứng là thức ăn rất tốt và lành cho người mang bầu, bà mẹ trong thời kì sinh nở và trẻ nhỏ. Hiện nay, do nhu cầu tăng cao về số lượng thực phẩm từ gia cầm cũng cũng như nhu cầu tăng cao về sử dụng nguồn thực phẩm sạnh có có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, không có hormone và các chất tăng trọng khác.
Do vậy việc chăn nuôi gà bằng những sản phẩm sạch là rất cần thiết. 14 Vậy Để chăn nuôi gà phát triển phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng hiện nay thì công tác giống, thú y,…thì nguồn thức ăn giàu dinh dưỡng cũng rất quan trọng. Trong đó tỷ lệ protein trong thức ăn có ý nghĩa to lớn. Nhu cầu protein cho gà chính là nhu cầu về các axit amin.
Khi chúng ta sử dụng thức ăn không cân đối về tỷ lệ các axit amin đặc biệt là các axit amin thiết yếu sẽ ảnh hưởng đến quá trình sinh tổng hợp protein của cơ thể, gà sẽ chậm lớn, mắc một số bệnh và hiệu quả chăn nuôi không cao. Xuất phát từ những nhu cầu của thực tiễn sản xuất đồng thời để thấy rõ hơn hiệu quả kinh tế của việc thay thế giun quế vào thức ăn của gà nhằm góp phần tiết kiệm chi phí chăn nuôi, cùng với đó là sử dụng nguồn thức ăn sinh học từ việc nuôi dưỡng giun quế để xử lý chất thải chăn nuôi ở địa phương. Dựa trên cơ sở thừa kế kết quả của các tác giả trong và ngoài nước, tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá hiệu quả kinh tế của việc thay thế giun quế vào khẩu phần ăn cơ sở của gà thịt tại xã Hà Long huyện Hà Trung tỉnh Thanh Hóa” • Mục đích của đề tài - Thực hiện phương châm “Học đi đôi với hành, lý thuyết gắn liền với thực tiễn sản xuất”, củng cố lại những kiến thức lý thuyết đã học được, nâng cao tay nghề và năng lực của bản thân. - Rèn luyện tác phong làm việc của một nhà kỹ thuật: đúng đắn, sáng tạo.
- Đáp ứng được nhu cầu của người chăn nuôi về vấn đề tiếp cận và ứng dụng khoa học vào thực tiễn sản xuất. - Đáp ứng nhu cầu thực tiễn, nâng cao năng xuất đàn gà nuôi thịt, tăng cao hiệu quả kinh tế từ việc thay thế thức ăn sinh học vào chăn nuôi gà, góp phần vào sự phát triển kinh tế của địa phương. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học 2.
Protein và vai trò của protein * Định nghĩa protein Protein bắt nguồn từ tiếng Hi Lạp: Proteios có ngĩa là đầu tiên, nói lên vai trò quan trọng của phân tử protein trong mọi chuyển hóa của quá trình trao đổi chất diễn ra trong cơ thể sống. Protein là hợp chất hữu cơ có khối lượng phân tử lớn, được tạo thành từ các gốc axit α – amin vốn liên kết với nhau bằng liên kết peptit, bị kết tủa bởi dung dịch axit tricloroacetic 10% (Nguyễn Thị Hiền, Vũ Huy Thư, 2007) [6]. Protein là thành phần không thể thiếu được của tất cả các cơ thể sống. Protein là nền tảng về cấu trúc và chức năng của cơ thể sinh vật (Lê Trọng Tú và cs, 2002) [22].
Protein có tính đặc thù cao cho từng loài, từng cá thể của cùng một loài, từng cơ quan, từng mô của một cá thể, chúng rất đa dạng về cấu trúc và chức năng (Phạm Thị Trân Châu, Trần Thị Áng, 2011) [2]. Protein là cấu trúc quan trọng bậc nhất trong cơ thể sống. Nó chiếm không dưới 50% trọng lượng khô của tế bào. Cấu trúc protein bao giờ cũng chứa 16% nitơ còn lại là các nguyên tố khác như lưu huỳnh (S) phosphor (P), và các nguyên tố vi lượng khác như sắt (Fe), đồng (Cu),… (Nguyễn Thị Tình, 2006) [18].
Protein tham gia mọi hoạt động sống của cở thể sinh vật, từ việc tham gia xây dựng tế bào, mô, đến những hoạt động khác như xúc tác, bảo vệ,… Ngày nay, khi đã hiểu rõ hơn về vao trò to lớn của protein đối với cơ thể sống người ta càng hiểu rõ hơn về câu nói của Anghen F: “sống là phương thức tồn tại của protein” 16 * Vai trò của protein - Xúc tác Các protein có chức năng xúc tác cho các phản ứng gọi là enzim. Hầu hết các phản ứng của hệ thống sinh học, từ những phản ứng đơn giản nhất như phản ứng hidrat hóa CO2 đến những phản ứng khá phức tạp như sao chép mã di truyền đều do enzime xúc tác. Enzime đóng vai trò quan trọng trong xác định kiểu biến đổi hóa học quan trọng trong hệ thống (Phạm Thị Trân Châu, Trần Thị Áng, 2011) [2]. - Vận tải Các protein có chức năng như những xe tải vận chuyển các chất trong cơ thể.
Chúng làm nhiệm vụ vận chuyển các chất có khối lượng phân tử nhỏ như oxy, các ion khoáng… trong quá trình chao đổi chất của cơ thể (Nguyễn Thị Hiền, Vũ Huy Thư, 2007) [6]. - Điều hòa Một số protein có chức năng điều hòa quá trình truyền thông tin di truyền, điều hòa quá trình chao đổi chất. Đó là các hoocmon, chất hoạt hóa, chất kìm hãm, chất tiếp nhận. Chức năng này được thể hiện rõ ở các hoocmon động vật như insulin, vasopressin, các hoocmon thực vật như auxin.
Tế bào đáp ứng tín hiệu hoocmon thông qua nhóm phân tử protein liên kết G – protein. Kết quả là tăng cường hoặc kìm hãm quá trình chao đổi chất của cơ thể (Nguyễn Thị Hiền, Vũ Huy Thư, 2007) [6]. - Bảo vệ Cơ thể người và động vật có khả năng chống lại các bệnh tật do các loại vi khuẩn từ môi trường ngoài lây nhiễm vào là nhờ tiểu phần γ – globulin của protein máu, được gọi là kháng thể (Nguyễn Thị Hiền, Vũ Huy Thư, 2007) [6]. 17 Chúng có khả năng đặc biệt là nhận biết và bắt các chất là xâm nhập vào cở thể như protein lạ virut, vi khuẩn hoặc tế bào lạ.
Vì vậy protein như những lính gác nhận biết được những vật thể lạ để loại trừ chúng ra khỏi cơ thể. Ngoài ra các protein còn tham gia vào quá trình đông máu, có vai trò bảo vệ cho cơ thể khỏi bị mất máu. Ở một số thực vật có chứa các protein có tác dụng độc đối với động vật ngay cả ở liều lượng thấp. Chúng có tác dụng bảo vệ thực vật khỏi bị động vật phá hoại (Phạm Thị Trân Châu, Trần Thị Áng, 2011) [2].
Nhờ các chất sinh học đặc biệt mà protein có vai trò quan trọng trong khả năng chống đỡ bệnh tật của người và động vật. - Dự trữ dinh dưỡng. Protein được xem là chất dự trữ dinh dưỡng quan trọng, cung cấp các axit amin cho phôi phát triển. Đó là các protein hạt của các loài thực vật cần cho sự nảy mầm, albumin lòng trắng trứng, casein trong sữa,… Nếu mất đi lượng protein này thì phôi không có khả năng phát triển thành cơ thể mới.
Nhiều protein trực tiếp tham gia vào quá trình chuyển động như: co cơ, sự di động của tinh trùng,… Ở động vật có xương sống, sự có cơ vân được thực hiện nhờ chuyển động trượt lên nhau của 2 sợi protein: sợi to chứa protein miozin và sợi mảnh chứa các protein actin, tropomiozin và propponin (Phạm Thị Trân Châu, Trần Thị Áng, 2011) [2]. Actin và myosin là protein làm khung vận của mô cơ và nhiều tế bào khác, tubulin là protein vận động của lông mao (Nguyễn Thị Hiền, Vũ Huy Thư, 2007) [6]. Đó là các loại protein dạng sợi như collagen là thành phần chính của sợi, elastin là protein tạo màng bọc. Tóc, móng chân tay, lông động vật chứa nhiêu keratin là protein cứng không tan trong nước.
Tơ tằm, mạng nhện được 18 tạo bởi fibroin, cánh của côn trùng là resilin đều có tính đàn hồi cao (Nguyễn Thị Hiền, Vũ Huy Thư, 2007) [6]. - Truyền xung thần kinh. Một số protein có vai trò trung gian cho phản ứng trả lời của tế bào thần kinh đối với các kích thích đặc hiệu. Ví dụ điển hình là rodopxin, rodopxin là protein nhận ánh sang của người và động vật có vú, thích nghi với ánh sáng yếu do sự chuyển hóa lẫn nhau giữa dạng cis và trans của phân tử này.
Trong bong tối, phân tử này chuyển hóa thành dạng cis để làm tăng sự nhạy cảm của mắt trong ánh sang yếu (Phạm Thị Trân Châu, Trần Thị Áng, 2011) [2]. Nhu cầu protein Cũng như bất kì những loại vật nuôi nào, protein là quan trọng nhất với cơ thể gia cầm. Protein có hang loạt đặc tính không thể có được ở bất kì một hợp chất nào khác. Những đặc tính này đảm bảo chức năng của các thể protein với tư cách là những chất biểu hiện của sự sống.
Do đó cơ thể bắt buộc phải lấy protein từ ngoài vào một cách đều đặn với số lượng đầy đủ và theo tỷ lệ thích hợp so với các chất dinh đưỡng khác (Nguyễn Duy Hoan, Trần Thanh Vân, 1998) [8]. Trong khi nuôi dưỡng gia cầm, không chỉ dựa vào hàm lượng protein thô mà phải chú trọng đến những axit amin không thay thế được. Muốn sử dụng protein có hiệu quả cần cân đối đủ mức nhu cầu về số lượng cũng như chất lượng, cần chú trọng vào những axit amin không thay thế được (Nguyễn Thị Tình, 2006) [18]. - Nhu cầu protein cho duy trì.
Nhu cầu cho duy trỳ là nhu cầu giúp cho con vật không thay đổi trọng lượng và thực hiện các hoạt động sinh lý bình thường.