Đánh Giá Hiện Trạng Sử Dụng Đất Huyện Phú Bình, Tỉnh Thái Nguyên – 2023

Khóa luận đánh giá hiện trạng sử dụng đất huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên, cung cấp cái nhìn tổng quan và phân tích sâu sắc về tình hình đất đai.

• Trường học: Trường Đại Học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản Lý Đất Đai
• Đề tài: Đánh Giá Hiện Trạng Sử Dụng Đất Huyện Phú Bình, Tỉnh Thái Nguyên Năm 2023
• Loại tài liệu: báo cáo
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Toàn Cảnh Hiện Trạng Sử Dụng Đất Huyện Phú Bình 2023

Việc đánh giá hiện trạng sử dụng đất huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên có ý nghĩa then chốt trong bối cảnh công nghiệp hóa và đô thị hóa đang diễn ra mạnh mẽ. Đất đai, với vai trò là nguồn lực quốc gia đặc biệt, cần được quản lý và sử dụng một cách hiệu quả để đảm bảo phát triển bền vững. Huyện Phú Bình, một huyện trung du với địa hình tương đối bằng phẳng, đang đứng trước những thách thức lớn về việc cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo vệ quỹ đất. Báo cáo này cung cấp một cái nhìn sâu sắc và toàn diện về thực trạng sử dụng đất của huyện trong năm 2023, dựa trên các số liệu đất đai tỉnh Thái Nguyên và kết quả kiểm kê đất đai định kỳ. Mục tiêu chính là xác định những bất cập, phân tích các yếu tố ảnh hưởng và làm cơ sở khoa học cho việc lập quy hoạch sử dụng đất huyện Phú Bình giai đoạn tiếp theo. Theo khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Lưu Tùng Lâm (2023), quá trình này không chỉ là một yêu cầu pháp lý mà còn là nền tảng để đề xuất các giải pháp sử dụng đất hợp lý, nâng cao hiệu quả kinh tế và bảo vệ môi trường. Các phân tích sẽ tập trung vào cơ cấu các loại đất, sự biến động qua các thời kỳ và hiệu quả sử dụng thực tế, từ đó đưa ra định hướng chiến lược phù hợp với kế hoạch sử dụng đất tỉnh Thái Nguyên.

1.1. Tổng quan điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội

Huyện Phú Bình nằm ở phía đông nam tỉnh Thái Nguyên, có vị trí địa lý thuận lợi cho giao thương kinh tế. Địa hình chủ yếu là đồng bằng xen lẫn đồi núi thấp, tạo điều kiện cho cả sản xuất nông nghiệp và phát triển công nghiệp. Khí hậu nhiệt đới gió mùa với hai mùa rõ rệt, thuận lợi cho canh tác đa dạng. Tuy nhiên, tài nguyên đất đai của huyện được đánh giá là có chất lượng chưa cao, nghèo dinh dưỡng, đặt ra thách thức cho việc nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp Phú Bình. Về kinh tế, huyện đang trong quá trình chuyển dịch cơ cấu từ nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ, với sự hình thành của các khu công nghiệp, tiêu biểu là đất khu công nghiệp Phú Bình tại Điềm Thụy. Dân số đông và nguồn lao động dồi dào là một lợi thế, nhưng cũng tạo áp lực lớn lên quỹ đất ở và hạ tầng xã hội. Những yếu tố này tác động trực tiếp đến tình hình quản lý đất đai tại Thái Nguyên nói chung và tại Phú Bình nói riêng.

1.2. Cơ sở pháp lý và vai trò của công tác đánh giá đất đai

Công tác đánh giá hiện trạng sử dụng đất được thực hiện dựa trên một hệ thống cơ sở pháp lý vững chắc, bao gồm Hiến pháp 2013, Luật Đất đai 2013 và các nghị định, thông tư hướng dẫn liên quan. Đặc biệt, Thông tư số 27/2018/TT-BTNMT quy định chi tiết về thống kê đất đai huyện Phú Bình và lập bản đồ hiện trạng. Việc đánh giá này không chỉ là nhiệm vụ quản lý nhà nước mà còn là cơ sở khoa học để xây dựng phương án quy hoạch khả thi, khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai. Kết quả đánh giá giúp các nhà quản lý nhận diện chính xác những thay đổi trong cơ cấu sử dụng đất huyện Phú Bình, từ đó ban hành các chính sách đất đai mới nhất phù hợp, giải quyết các vấn đề tranh chấp, lấn chiếm và tối ưu hóa việc phân bổ quỹ đất cho các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội.

II. Thách Thức Trong Quản Lý Hiện Trạng Sử Dụng Đất Phú Bình

Quá trình đánh giá hiện trạng sử dụng đất huyện Phú Bình đã chỉ ra nhiều thách thức đáng kể. Sức ép từ quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa là nguyên nhân chính gây ra biến động sử dụng đất Phú Bình 2023. Nhu cầu chuyển đổi mục đích sử dụng đất từ nông nghiệp sang phi nông nghiệp ngày càng tăng cao để phục vụ xây dựng hạ tầng, khu công nghiệp và khu dân cư. Theo thống kê, diện tích đất nông nghiệp có xu hướng giảm, trong khi đất phi nông nghiệp huyện Phú Bình lại tăng lên, đặc biệt là đất dành cho các dự án phát triển. Vấn đề này đặt ra bài toán khó khăn trong việc đảm bảo an ninh lương thực và ổn định sinh kế cho người nông dân. Bên cạnh đó, công tác quản lý nhà nước về đất đai còn tồn tại một số hạn chế. Khóa luận của Lưu Tùng Lâm (2023) chỉ ra rằng, trước khi có Luật Đất đai 2013, việc quản lý chưa chặt chẽ, hồ sơ địa chính chưa đồng bộ đã dẫn đến tình trạng tranh chấp, lấn chiếm. Mặc dù đã có nhiều cải thiện, việc cập nhật biến động đất đai vẫn chưa kịp thời, gây khó khăn cho công tác lập quy hoạch và thực thi chính sách.

2.1. Phân tích biến động sử dụng đất giai đoạn 2015 2022

Giai đoạn 2015 - 2022 chứng kiến sự biến động sử dụng đất Phú Bình một cách rõ rệt. Dữ liệu từ các kỳ kiểm kê đất đai định kỳ cho thấy sự sụt giảm đáng kể của diện tích đất nông nghiệp, chủ yếu do việc thu hồi để phát triển các khu công nghiệp và hạ tầng giao thông. Ngược lại, diện tích đất phi nông nghiệp, bao gồm đất ở và đất chuyên dùng, tăng lên nhanh chóng. Sự thay đổi này phản ánh đúng xu thế chuyển dịch cơ cấu kinh tế của huyện nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro về môi trường và xã hội. Việc quản lý quá trình chuyển đổi mục đích sử dụng đất cần được giám sát chặt chẽ hơn để đảm bảo tính hiệu quả và bền vững, tránh lãng phí tài nguyên và ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống người dân.

2.2. Áp lực từ phát triển công nghiệp và đô thị hóa

Sự phát triển của đất khu công nghiệp Phú Bình, đặc biệt là KCN Điềm Thụy, đã thu hút một lượng lớn vốn đầu tư và lao động, tạo động lực tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, điều này cũng tạo ra áp lực khổng lồ lên quỹ đất. Nhu cầu mở rộng sản xuất, xây dựng nhà ở cho công nhân và các công trình dịch vụ phụ trợ đòi hỏi phải có thêm diện tích đất. Tốc độ đô thị hóa nhanh tại thị trấn Hương Sơn và các xã lân cận cũng làm gia tăng nhu cầu đất ở, dẫn đến sự biến động mạnh về giá đất huyện Phú Bình năm 2023. Việc quản lý và quy hoạch cần phải đi trước một bước để định hướng sự phát triển một cách có trật tự, hài hòa giữa các mục tiêu kinh tế, xã hội và môi trường.

III. Phương Pháp Đánh Giá Hiện Trạng Sử Dụng Đất Khoa Học

Để có được bức tranh chính xác về hiện trạng sử dụng đất huyện Phú Bình, một hệ thống phương pháp nghiên cứu khoa học và đồng bộ đã được áp dụng. Nghiên cứu của Lưu Tùng Lâm (2023) đã sử dụng kết hợp nhiều phương pháp hiệu quả. Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp là nền tảng, bao gồm việc tổng hợp các báo cáo thống kê đất đai huyện Phú Bình từ Phòng Tài nguyên và Môi trường, số liệu kiểm kê các năm, và các văn bản pháp lý liên quan đến quy hoạch sử dụng đất huyện Phú Bình. Bên cạnh đó, phương pháp điều tra sơ cấp thông qua khảo sát thực địa đã giúp bổ sung và xác thực thông tin. Dữ liệu sau khi thu thập được xử lý bằng các phần mềm chuyên dụng như Excel để phân nhóm, tính toán cơ cấu và tỷ lệ. Đặc biệt, phương pháp so sánh, phân tích và đánh giá được sử dụng để nhận định những thay đổi, chỉ ra các mặt hợp lý và bất cập trong quá trình sử dụng đất. Việc xây dựng bản đồ hiện trạng sử dụng đất Phú Bình bằng phần mềm MicroStation V8i là một công cụ trực quan quan trọng, giúp minh họa rõ nét sự phân bố các loại đất, tạo điều kiện thuận lợi cho công tác quản lý và định hướng phát triển trong tương lai.

3.1. Quy trình thống kê kiểm kê và lập bản đồ hiện trạng

Quy trình thống kê, kiểm kê đất đai huyện Phú Bình được thực hiện nghiêm ngặt theo Thông tư 27/2018/TT-BTNMT. Công việc bắt đầu bằng việc thu thập và tổng hợp số liệu từ hồ sơ địa chính và sổ sách quản lý tại cấp xã. Sau đó, các cán bộ chuyên trách tiến hành điều tra, đối soát thực địa để cập nhật những biến động chưa được ghi nhận. Dữ liệu được tổng hợp và phân loại theo các chỉ tiêu quy định. Bước cuối cùng là xây dựng bản đồ hiện trạng sử dụng đất Phú Bình. Bản đồ này không chỉ thể hiện ranh giới, diện tích các loại đất mà còn là tài liệu pháp lý quan trọng, phục vụ cho việc công khai quy hoạch và giám sát thực hiện.

3.2. Phân tích và xử lý số liệu đất đai bằng công nghệ

Việc ứng dụng công nghệ trong phân tích và xử lý số liệu đất đai tỉnh Thái Nguyên đã nâng cao đáng kể độ chính xác và hiệu quả. Các phần mềm như Excel được dùng để xử lý các bảng biểu thống kê, tính toán tỷ lệ, tốc độ biến động và phân tích cơ cấu sử dụng đất. Phần mềm GIS và MicroStation V8i được sử dụng để số hóa, chỉnh lý và thành lập bản đồ. Công nghệ viễn thám cũng có thể được áp dụng để theo dõi những thay đổi trên quy mô lớn. Sự kết hợp này giúp các nhà quản lý có được cái nhìn đa chiều, từ tổng quan đến chi tiết, làm cơ sở vững chắc cho việc ra quyết định trong công tác quản lý đất đai tại Thái Nguyên.

IV. Kết Quả Chi Tiết Hiện Trạng Sử Dụng Đất Phú Bình 2023

Kết quả đánh giá hiện trạng sử dụng đất huyện Phú Bình năm 2023 cho thấy một cơ cấu đất đai đang có sự chuyển dịch mạnh mẽ. Theo số liệu từ Khóa luận tốt nghiệp của Lưu Tùng Lâm (2023), tổng diện tích tự nhiên của huyện là 24.138,99 ha. Trong đó, nhóm đất nông nghiệp chiếm tỷ trọng lớn nhất với 19.703,38 ha (khoảng 81%), nhưng đang có xu hướng giảm dần. Nhóm đất phi nông nghiệp huyện Phú Bình có diện tích 4.433,2 ha (khoảng 18,5%) và đang tăng lên do nhu cầu phát triển hạ tầng và công nghiệp. Đất chưa sử dụng chiếm một tỷ lệ rất nhỏ, chỉ 2,41 ha, cho thấy quỹ đất của huyện về cơ bản đã được khai thác triệt để. Đánh giá chi tiết cho thấy hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp Phú Bình còn chưa cao, giá trị sản xuất trên một đơn vị diện tích còn thấp. Trong khi đó, việc phát triển đất khu công nghiệp Phú Bình đã mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt nhưng cũng đi kèm với những thách thức về môi trường. Các số liệu này là đầu vào quan trọng để xây dựng kế hoạch sử dụng đất tỉnh Thái Nguyên một cách bền vững và hiệu quả hơn.

4.1. Phân tích cơ cấu sử dụng đất theo mục đích sử dụng

Phân tích cơ cấu sử dụng đất huyện Phú Bình cho thấy đất sản xuất nông nghiệp vẫn giữ vai trò chủ đạo với 13.614,03 ha. Tuy nhiên, cơ cấu nội bộ ngành nông nghiệp chưa có sự đột phá, cây lúa vẫn chiếm diện tích lớn (7.034,69 ha). Đất lâm nghiệp có 5.511,96 ha, chủ yếu là rừng trồng, có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ môi trường. Diện tích đất phi nông nghiệp tăng lên chủ yếu do mở rộng đất ở, đất xây dựng cơ sở hạ tầng và đất cho khu công nghiệp. Sự chuyển dịch này là tất yếu nhưng cần có sự kiểm soát để cân bằng giữa phát triển và bảo tồn, đặc biệt là bảo vệ diện tích đất trồng lúa theo quy hoạch quốc gia.

4.2. Hiện trạng sử dụng đất theo đối tượng quản lý sử dụng

Về đối tượng sử dụng, hộ gia đình và cá nhân đang quản lý và sử dụng phần lớn diện tích đất nông nghiệp và đất ở. Các tổ chức kinh tế trong nước và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài chủ yếu sử dụng đất tại các khu, cụm công nghiệp. UBND cấp xã quản lý một phần diện tích đất công ích và đất chưa sử dụng. Việc phân tích theo đối tượng sử dụng giúp làm rõ trách nhiệm quản lý và hiệu quả khai thác của từng chủ thể. Công tác quản lý đất đai tại Thái Nguyên cần tăng cường giám sát việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất, đảm bảo đất đai được sử dụng đúng mục đích, hiệu quả và tuân thủ pháp luật.

4.3. Đánh giá hiệu quả sử dụng các loại đất chủ yếu

Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp Phú Bình cho thấy tiềm năng chưa được khai thác hết. Năng suất cây trồng còn hạn chế do chất lượng đất chưa tốt và phương thức canh tác còn nhỏ lẻ. Cần có các chính sách khuyến khích ứng dụng công nghệ cao, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi để nâng cao giá trị. Đối với đất phi nông nghiệp, hiệu quả sử dụng đất tại các khu công nghiệp là khá cao, đóng góp lớn vào ngân sách và giải quyết việc làm. Tuy nhiên, cần chú trọng hơn đến vấn đề xử lý ô nhiễm môi trường. Việc định giá đất, đặc biệt là giá đất huyện Phú Bình năm 2023, cần sát với thị trường để tối ưu hóa nguồn thu từ đất và đảm bảo công bằng trong đền bù, giải phóng mặt bằng.

V. Định Hướng Quy Hoạch Sử Dụng Đất Huyện Phú Bình Tới 2030

Trên cơ sở kết quả đánh giá hiện trạng sử dụng đất huyện Phú Bình, các định hướng quy hoạch đến năm 2030 được xây dựng nhằm mục tiêu phát triển bền vững. Trọng tâm của quy hoạch sử dụng đất huyện Phú Bình là phân bổ lại quỹ đất một cách hợp lý, vừa đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, vừa đảm bảo an ninh lương thực và bảo vệ môi trường. Kế hoạch sẽ ưu tiên mở rộng đất khu công nghiệp Phú Bình và các cụm công nghiệp theo hướng tập trung, công nghệ cao, thân thiện với môi trường. Đồng thời, cần bảo vệ nghiêm ngặt diện tích đất trồng lúa, quy hoạch các vùng sản xuất nông nghiệp hàng hóa tập trung, ứng dụng công nghệ cao. Việc phát triển đô thị và các khu dân cư nông thôn sẽ được thực hiện theo mô hình đô thị xanh, thông minh. Để thực hiện được các mục tiêu này, việc hoàn thiện hệ thống chính sách đất đai mới nhất và nâng cao năng lực quản lý đất đai tại Thái Nguyên là yếu tố quyết định. Cần công khai, minh bạch thông tin quy hoạch để người dân và doanh nghiệp cùng tham gia giám sát.

5.1. Giải pháp tối ưu hóa quỹ đất nông nghiệp và phi nông nghiệp

Để tối ưu hóa quỹ đất, cần áp dụng đồng bộ nhiều giải pháp. Đối với đất nông nghiệp, cần đẩy mạnh dồn điền đổi thửa, xây dựng các mô hình trang trại quy mô lớn và liên kết chuỗi giá trị để nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp Phú Bình. Đối với đất phi nông nghiệp huyện Phú Bình, cần ưu tiên sử dụng đất tiết kiệm, hiệu quả, đặc biệt trong các dự án đầu tư. Khuyến khích phát triển các công trình theo chiều cao, tận dụng không gian ngầm. Quá trình chuyển đổi mục đích sử dụng đất phải được thực hiện theo đúng quy hoạch và kế hoạch đã được phê duyệt, đảm bảo hài hòa lợi ích giữa nhà nước, nhà đầu tư và người dân.

5.2. Hoàn thiện chính sách và tăng cường công tác quản lý

Việc hoàn thiện chính sách đất đai mới nhất là nhiệm vụ cấp bách. Các chính sách cần tập trung vào việc đơn giản hóa thủ tục hành chính, xây dựng cơ chế định giá đất minh bạch, sát thị trường, và có chính sách hỗ trợ thỏa đáng cho người dân bị thu hồi đất. Công tác quản lý đất đai tại Thái Nguyên cần được số hóa toàn diện, xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai tập trung, liên thông. Tăng cường thanh tra, kiểm tra để xử lý nghiêm các vi phạm, ngăn chặn tình trạng sử dụng đất lãng phí, sai mục đích. Nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ địa chính cấp huyện và xã là yếu tố nền tảng để thực thi hiệu quả các chính sách này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Đất đai là tài nguyên vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt, là nguồn nội lực, nguồn vốn to lớn của đất nước, là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống, là địa bàn phân bố dân cư, xây dựng các cơ sở kinh tế, văn hoá, xã hội, an ninh và quốc phòng; có ý nghĩa kinh tế - xã hội sâu sắc trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc. Tại Điều 54 Hiến pháp nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013 quy định “Đất đai là tài nguyên đặc biệt của Quốc gia, nguồn lực quan trọng phát triển đất nước, được quản lý theo pháp luật”. Chính vì vậy quản lý, sử dụng đất đai có hiệu quả, tiết kiệm là nhiệm vụ quan trọng của Nhà nước, là yếu tố quyết định sự phát triển một cách bền vững của nền kinh tế, đảm bảo mục tiêu ổn định chính trị - xã hội.

Để có thể sử dụng đất đai một cách hiệu quả và bền vững cần phải có những định hướng rõ ràng về phương án quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất một cách khoa học và phù hợp với từng địa phương được cụ thể hóa bằng những phương án quy hoạch sử dụng đất dài hạn và kế hoạch sử dụng đất hàng năm. Để hoàn thành tốt công tác thành lập phương án quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cần có công tác đánh giá hiện trạng sử dụng đất để nắm bắt được thực trạng và đặc điểm riêng biệt của từng địa phương để từ đó có một cái nhìn chính xác nhất để xây dựng phương án quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cho từng địa phương trên cả nước. Phú Bình là một huyện trung du của tỉnh Thái Nguyên. Phú Bình là huyện có địa hình tương đối bằng phẳng.

Kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp, các ngành nghề, nghề phụ trong huyện khá ít. Song cùng với quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa đang có chiều hướng diễn ra nhanh chóng. Sự phát triển này đã nâng cao đời sống nhân dân về mọi mặt và nắm bắt kịp thời sự chuyển mình của nhân loại. Tuy nhiên chính sự phát triển đô thị hóa đã gây sức ép lớn trong việc sử dụng đất.

Điều đó đang đưa huyện Phú Bình đứng trước bài toán sử dụng đất như thế nào để đảm bảo hợp lý, tiết kiệm, hiệu quả, đáp ứng nhu cầu phát triển mạnh mẽ, bền vững của Huyện. 1 Từ những thực tế đó để có thể làm tốt công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất nhằm nâng cao hiệu quả phát triển và bảo vệ các giá trị vốn có của huyện Phú Bình cùng với sự phân công của Bộ môn Quy hoạch đất đai - Khoa Tài nguyên và Môi trường - Học viện Nông nghiệp Việt Nam và sự hướng dẫn tận tình chu đáo của cô TS. Quyền Thị Lan Phương, em xin tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá hiện trạng sử dụng đất huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên. Mục đích và yêu cầu 2.

Mục đích -Tìm hiểu thực trạng sử dụng đất và điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội tại huyện Phú Bình. -Xác định những bất cập trong sử dụng đất phục vụ phát triển kinh tế xã hội tại địa phương. - Đề xuất sử dụng đất hợp lý hơn cho phát triển kinh tế xã hội tại địa phương. Yêu cầu - Đánh giá hiện trạng sử dụng đất phải đầy đủ, chi tiết , thể hiện đúng hiện trạng sử dụng đất theo mục đích và đối tượng sử dụng.

- Xác định các bất cập trong sử dụng đất có mối quan hệ với phát triển kinh tế xã hội tại địa phương. - Đề xuất giải pháp về sử dụng đất hiệu quả, hợp lý. Ý nghĩa đề tài Ý nghĩa khoa học: - Xác định các điêu kiện tự nhiên – kinh tế - xã hội liên quan đến hoạt đông sử dụng đất - Xác định những nhân tố ảnh hưởng - Là một phần của cơ sở định hướng sử dụng đất Ý nghĩa thực tiễn: - Đề xuất phương pháp, định hướng sử dụng đất một cách đầy đủ, khoa học, hợp lý và hiệu quả để tăng cường công tác quản lý bảo vệ đất và bảo vệ môi trường. TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.

Cơ sở lý luận và pháp lý của đánh giá hiện trạng sử dụng đất 1. Cơ sở lý luận của đánh giá hiện trạng sử dụng đất 1. Khái niệm về đánh giá hiện trạng sử dụng đất Theo FAO (1993): Đất đai là một nhân tố sinh thái bao gồm tất cả các thuộc tính sinh học và tự nhiên của bề mặt Trái đất có ảnh hưởng nhất định đến tiềm năng và hiện trạng sử dụng đất. Theo thông tư số 14/2014/TT-BTNMT ngày 26/11/2012 thì đất đai được định nghĩa như sau: Đất đai là một vùng đất có ranh giới, vị trí, diện tích cụ thể và có các thuộc tính tương đối ổn định hoặc thay đổi nhưng có tính chu kỳ, có thể dự đoán được, có ảnh hưởng tới việc sử dụng đất trong hiện tại và tương lai của các yếu tố tự nhiên, kinh tế - xã hội như: thổ nhưỡng, khí hậu, địa hình, địa mạo, địa chất, thuỷ văn, thực vật, động vật cư trú và hoạt động sản xuất của con người.

Đánh giá hiện trạng sử dụng đất là mô tả hiện trạng sử dụng từng quỹ đất (đất nông nghiệp, đất phi nông nghiệp, đất chưa sử dụng). Từ đó rút ra những nhận định, kết luận về tính hợp lý hay chưa hợp lý trong sử dụng đất, làm cơ sở để đề ra những quyết định sử dụng đất có hiệu quả kinh tế cao, nhưng vẫn đảm bảo việc sử dụng đất theo hướng bền vững. Đánh giá hiện trạng sử dụng đất ngoài việc đánh giá, phân tích tổng hợp số liệu về tình hình đất theo mục đích sử dụng còn đánh giá hiện trạng sử dụng đất theo đối tượng sử dụng và việc sử dụng đất của các đơn vị hành chính cấp dưới. Đánh giá hiện trạng sử dụng đất theo mục đích sử dụng cần đánh giá theo thực trạng từng loại đất (đất nông nghiệp, đất phi nông nghiệp, đất chưa sử dụng).

Với mỗi loại cần đánh giá theo diện tích, tỉ lệ phần trăm cơ cấu, so sánh đối chiếu với các tiêu chuẩn, định mức sử dụng đất theo quy định để thấy được tính hợp lý trong phân bổ quỹ đất ở địa phương. Từ đó đưa ra những định hướng sử dụng đất hiệu quả. 3 Đánh giá theo đối tượng sử dụng (Hộ gia đình cá nhân, các tổ chức trong nước, cộng đồng dân cư, tổ chức nước ngoài). Đánh giá theo đối tượng quản lý (Cộng đồng dân cư, UBND, tổ chức phát triển quỹ đất, tổ chức khác).

Nội dung đánh giá cần xác định rõ diện tích, mục đích sử dụng cũng như cơ cấu sử dụng của từng đối tượng quản lý, sử dụng đất. Đánh giá hiện trạng sử dụng đất theo đơn vị hành chính cấp dưới cần phải xác định tổng diện tích tự nhiên của từng đơn vị, tỉ lệ diện tích so với tổng diện tích đất của các cấp trên cũng như cơ cấu sử dụng đất của từng loại đất, từng đơn vị hành chính và hiệu quả sử dụng đất của đơn vị đó. Phân tích tính hiệu quả sử dụng đất trong thời gian qua, đặc biệt là giai đoạn 5 năm gần đây. Hiệu quả sử dụng đất đai được phân tích theo các tiêu chí sau: + Tỷ lệ sử dụng đất: là tỷ lệ của phần diện tích đất đai được khai thác sử dụng vào mục đích kinh tế khác nhau so với tổng diện tích tự nhiên và được tính theo công thức: α= (1) + Tỷ lệ sử dụng các loại đất được tính theo công thức sau: (2) Trong đó: α :Tỷ lệ sử dụng đất đai :Tổng diện tích tự nhiên :Diện tích đất chưa sử dụng :Tỷ lệ sử dụng của loại đất i :Diện tích sử dụng của loại đất i (Đoàn Công Quỳ và cs,2006) 1.

Sự cần thiết phải đánh giá hiện trạng sử dụng đất 4 Đất đai là tài nguyên hữu hạn nhưng không thể thiếu được trong ngành sản xuất cũng như trong đời sống con người. Việc sử dụng tài nguyên đất đai hợp lý không những góp phần vào tạo đà cho sự phát triển mà còn đảm bảo an ninh, quốc phòng. Với những áp lực và hiện trạng sử dụng đất đai như hiện nay cho thấy nguồn tài nguyên đất đai ngày càng khan hiếm trong khi dân số thế giới ngày càng tăng. Do đó, đòi hỏi phải có sự đối chiếu hợp lý giữa các kiểu sử dụng đất đai và các loại đất đai để đạt được khả năng tối đa về sản xuất ổn định và an toàn lương thực, đồng thời cũng bảo vệ được hệ sinh thái cây trồng và môi trường đang sống.

Đánh giá hiện trạng sử dụng đất là một bộ phận quan trọng trong việc đánh giá tài nguyên thiên nhiên. Đối với quá trình quy hoạch và sử dụng đất cũng vậy, công tác đánh giá hiện trạng sử dụng đất là một nội dung quan trọng, là cơ sở để đưa ra những quyết định cũng như định hướng sử dụng đất hợp lý cho địa phương. Đánh giá hiện trạng sử dụng đất làm cơ sở khoa học cho việc đề xuất phương thức sử dụng đất hợp lý. Việc đánh giá chính xác, đầy đủ, cụ thể hiện trạng sử dụng đất giúp cho các nhà lãnh đạo, các nhà chuyên môn đưa ra các quyết định chính xác, phù hợp với việc sử dụng đất hiện tại và hướng sử dụng đất trong tương lai.

Vì vậy, có thể nói công tác đánh giá hiện trạng sử dụng đất trước các kì quy hoạch, kế hoạch là hết sức cần thiết đối với công tác quản lí và sử dụng đất của địa phương. Như vậy, có thể nói đánh giá hiện trạng sử dụng đất là công việc không thể thiếu trong công tác quy hoạch sử dụng đất, cũng như trong công tác quản lý và phương thức sử dụng đất tiết kiệm hiệu quả. Đánh giá hiện trạng sử dụng đất là một trong những nội dung quan trọng của công tác quản lý Nhà nước về đất đai cũng như trong quy trình quy hoạch sử dụng đất, được quy định tại thông tư số 29/2014/TT-BTNMT ngày 02/6/2014 của Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định chi tiết việc lập, điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất. Hiện nay tình hình quản lý và sử dụng đất là một vấn đề nổi cộm trong xã hội, hiện tượng lấn chiếm, tranh chấp đất đai xảy ra thường xuyên đã gây nhiều khó khan cho công tác quản lý đất đai ở địa phương.

Do đó để quản lý chặt chẽ quỹ đất thì cần nắm bắt được các thông tin, dữ liệu về hiện trạng sử dụng đất.