MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Nông thôn Việt Nam được biết đến là vùng đất có cảnh quan thiên nhiên phong phú, đa dạng, giàu giá trị văn hóa và trong lành về môi trường. Tuy nhiên hiện tại thì môi trường nông thôn Việt Nam đang chịu sự tác động mạnh mẽ của quá trình phát triển kinh tế, công nghiệp hóa - hiện đại hóa đang diễn ra ở nước ta. Chất lượng môi trường nông thôn đang có chiều hướng suy giảm mạnh mẽ.
Vấn đề ô nhiễm ở các khu công nghiệp, khu đô thị… là những vấn đề nan giải, song tình trạng suy giảm chất lượng môi trường nông thôn cũng cần phải chú trọng và cần được báo động. Do việc xử lý các chất thải, lạm dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật…làm cho môi trường đất, nước, không khí bị ô nhiễm. Nhiều nơi đã trở thành nỗi bức súc của người dân và cũng là vấn đề cần quan tâm của tất cả chúng ta. Ngày nay nông thôn đang có sự phát triển mạnh mẽ về kinh tế - xã hội, ở các vùng nông thôn hầu hết đã có đủ điện, đường, trường, trạm, chỉ còn một số nơi vùng núi cao còn gặp nhiều khó khăn.
Nước ta xuất thân từ nông nghiệp với 75% dân số và nguồn lực lao động xã hội đang sinh sống và làm việc tại khu vực nông thôn, với hơn 43 triệu hộ nông dân, lực lượng sản xuất này chiếm vị trí quan trọng trong sự phát triển kinh tế xã hội. Do đặc điểm khác nhau về điều kiện tự nhiên - kinh tế xã hội, nên các vùng nông thôn ở nước ta có những đặc thù riêng và chất lượng môi trường cũng có những biến đổi khác nhau Trùng Khánh là huyện biên giới nằm ở phía Đông Bắc của tỉnh Cao Bằng, kinh tế cũng còn gặp nhiều khó khăn nhưng cũng đang trên đà phát triển cả về kinh tế và chất lượng cuộc sống của người dân trong huyện. Đoài Côn là một trong các xã của huyện Trùng Khánh. Tổng diện tích đất tự nhiên xã 1847,47 ha với dân số là 1.
Cơ cấu kinh tế của xã lao động nông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp 0.55 %, nông nghiệp chiếm 97,7% , lao động dịch vụ thương mại, hành chính sự nghiệp chiếm 1,75% Hiện nay, hệ thống chính quyền và người dân đang cố n 2 giắng phát triển kinh tế xã Hội. Cùng với sự phát triển đó thì môi trường trên địa bàn xã đang có dấu hiệu suy giảm, không đảm bảo cho sự phát triển bền vững cả kinh tế và môi trường. Trước tình hình đó đặt ra câu hỏi phải làm thế nào để đảm bảo hài hòa giữa lợi ích kinh tế - xã hội và bền vững về môi trường ? Xuất phát từ vấn đề trên, được sự nhất trí của Ban Giám hiệu nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa Môi trường - Trường Đại học Nông lâm Thái Nguyên, dưới sự hướng dẫn của thầy. Dư Ngọc Thành tôi tiến hành thực hiện đề tài: “Đánh giá hiện trạng môi trường nông thôn tại xã Đoài Côn, huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng”.
Mục tiêu, yêu cầu của đề tài 1. Mục tiêu của đề tài - Đánh giá hiện trạng môi trường nông thôn tại xã Đoài Côn, huyện Trùng Khánh, tinh Cao Bằng. - Từ đó đề xuất các giải pháp bảo vệ và quản lý môi trường tại địa phương. Yêu cầu - Phản ánh đúng hiện trạng môi trường tại địa phương nghiên cứu.
- Đảm bảo thu thập số liệu được phải trung thực, chính xác. - Các giải pháp đưa ra phải có ý nghĩa thực tiễn và phù hợp với địa phương. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học - Vận dụng và phát huy những kiến thức đã học trong thực tiễn.
- Nâng cao kiến thức, kỹ năng và rút ra kinh nghiệm phục vụ cho công tác sau này. Ý nghĩa trong thực tiễn - Xác định được hiện trạng môi trường nông thôn tại xã tại xã Đoài Côn, huyện Trùng Khánh, tinh Cao Bằng. - Đưa ra các giải pháp bảo vệ môi trường cho khu vực nông thôn tại xã Đoài Côn nói riêng và các vùng nông thôn vùng núi phía Bắc nói chung. n 3 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.
Cơ sở khoa học của đề tài 2. Cơ sở lý luận Theo khoản 1 điều 3 Luật Bảo vệ Môi trường Việt Nam năm 2014 thì: Môi trường Luật này đã được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XIII, kỳ họp thứ 7 thông qua ngày 23 tháng 6 năm 2014. Chức năng của môi trƣờng : - Môi trường là không gian sống của con người và các loài sinh vật. - Môi trường là nơi cung cấp nguồn tài nguyên cần thiết cho đời sống và sản xuất của con người.
- Môi trường là nơi chứa đựng phế thải do con người tạo ra trong hoạt động sống và hoạt động sản xuất. - Chức năng giảm nhẹ các tác động có hại của thiên nhiên tới con người và sinh vật trên trái đất. - Chức năng lưu trữ và cung cấp thông tin cho con người. Môi trƣờng nông thôn - Nông thôn là vùng đất đai rộng lớn với cộng đồng dân cư chủ yếu làm nông nghiệp (Nông, lâm, ngư nghiệp), có mật độ dân cư thấp, cơ sở hạ tầng kém phát triển, có trình độ văn hóa, khoa học kỹ thuật, trình độ sản xuất hàng hóa thấp và thu nhập mức sống của người dân nông thôn thấp hơn đô thị.
- Môi trường nông thôn thực chất là liên quan đến các khía cạnh sinh thái nông nghiệp và phát triển nông thôn. Liên quan đến khía cạnh sinh thái nông nghiệp hoặc hoạt động sản xuất nông nghiệp là các vấn đề: Các điều kiện sinh thái đồng ruộng, khả năng cấp nước, nguồn gen trong nông nghiệp, điều kiện canh tác, sử dụng phân bón và thuốc trừ sâu. Còn liên quan đến khía cạnh phát triển nông thôn là các vấn đề: Chất lượng cuộc sống nông dân, dân trí và giáo dục, vệ sinh nông thôn, bệnh dịch, cơ sở hạ tầng và các vấn đề xã hội khác. n 4 Theo khoản 8 điều 3 Luật Bảo vệ Môi trường 2014 thì: Ô nhiễm môi trường là sự biến đổi của các thành phần môi trường không phù hợp với tiêu chuẩn môi trường, gây ảnh hưởng xấu đến con người và sinh vật.
+ Ô nhiễm môi trường nước Theo khoản 14 điều 2 Luật Tài nguyên nước năm 2012: Ô nhiễm nguồn nước là sự biến đổi tính chất vật lý, tính chất hóa học của nước không phù hợp với tiêu chuẩn kỹ thuật, quy chuẩn kỹ thuật cho phép, gây ảnh hưởng xấu đến con người và sinh vật. + Ô nhiễm môi trường đất Ô nhiễm đất là sự biến đổi thành phần, tính chất của đất gây ra bởi những tập quán phản vệ sinh của các hoạt động sản xuất nông nghiệp và những phương thức canh tác khác nhau và do thải bỏ không hợp lý các chất cặn bã đặc và lỏng vào đất. Ngoài ra ô nhiễm đất còn do sự lắng đọng của các chất gây ô nhiễm không khí lắng xuống đất. Đất bị suy thoái là những loại đất do những nguyên nhân tác động nhất định theo thời gian đã và đang mất đi những đặc tính và tính chất vốn có ban đầu trở thành các loại đất mang đặc tính và tính chất không có lợi cho sinh trưởng và phát triển của các loại cây trồng nông lâm nghiệp.
+ Ô nhiễm môi trường không khí Theo TCVN 5966 -1995, sự ô nhiễm không khí được định nghĩa là: “Sự có mặt của các chất trong khí quyển, sinh ra từ hoạt động của con người hoặc từ các quá trình tự nhiên và nếu nồng độ đủ lớn, thời gian đủ lâu chúng xẽ ảnh hưởng đến sự thoải mái, dễ chịu, sức khỏe và lợi ích của con người và môi trường”. + Ô nhiễm tiếng ồn Tiếng ồn là âm thanh không mong muốn hay âm thanh được phát ra không đúng lúc, đúng chỗ. Tiếng ồn là tổng hợp của nhiều thành phần khác nhau được tổng hợp trong sự cân bằng biến động. Mỗi thành phần có vai trò riêng trong việc gây tiếng ồn, nó khác nhau với những người khác nhau, ở những chỗ khác nhau và trong thời điểm không giống nhau.
n 5 Ô nhiễm tiếng ồn như một âm thanh không mong muốn bao hàm sự bất lợi làm ảnh hưởng đến con người và môi trường sống của con người bao gồm đất đai, công trình xây dựng và động vật nuôi ở trong nhà. Theo khoản 9 điều 3 Luật Bảo vệ Môi trường thì: Suy thoái môi trường là sự suy giảm về chất lượng và số lượng của thành phần môi trường gây ảnh hưởng xấu đến con người và sinh vật. Tiêu chuẩn môi trường: Theo khoản 6 điều 3 Luật Bảo vệ Môi trường Việt Nam 2014: Tiêu chuẩn môi trường là mức giới hạn của các thông số về chất lượng môi trường xung quanh, hàm lượng của các chất gây ô nhiễm có trong chất thải, các yêu cầu kỹ thuật và quản lý được các cơ quan nhà nước và các tổ chức công bố dưới dạng văn bản tự nguyện áp dụng để bảo vệ môi trường Các khái niệm chất thải rắn: Chất thải rắn là toàn bộ các loại tạp chất được con người loại bỏ trong các hoạt động kinh tế - xã hội của mình (bao gồm các hoạt động sản xuất, các hoạt động sống và sự duy trì tồn tại của cộng đồng). - Chất thải rắn sinh hoạt: Chất thải rắn phát sinh trong sinh hoạt cá nhân, hộ gia đình, nơi công cộng.
- Thu gom chất thải rắn: Là hoạt động tập hợp, phân loại, đóng gói, lưu giữ tạm thời chất thải rắn tại nhiều điểm thu gom tới thời điểm hoặc cơ sở được cơ quan nhà nước có thẩm quyền chấp thuận. - Lưu giữ chất thải rắn: Là việc giữ chất thải rắn trong một khoảng thời gian nhất định ở nơi cơ quan có thẩm quyền chấp thuận trước khi vận chuyển đến cơ sở xử lý. - Vận chuyển chất thải rắn: Là quá trình chuyên trở chất thải rắn từ nơi phát sinh, thu gom, lưu trữ trung chuyển đến nơi xử lý, tái chế, tái sử dụng hoặc bãi chôn lấp cuối cùng. - Xử lý chất thải rắn: Là quá trình sử dụng các giải pháp công nghệ, kỹ thuật làm giảm, loại bỏ tiêu hủy các thành phần có hại hoặc không có ích.
- Chôn lấp chất thải rắn hợp vệ sinh: Là hoạt động chôn lấp phù hợp với các yêu cầu của tiêu chuẩn kỹ thuật về bãi chôn lấp chất thải rắn hợp vệ sinh. Cơ sở pháp lý - Căn cứ vào Luật Bảo vệ Môi trường 2014 Luật này đã được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XIII, kỳ họp thứ 7 thông qua ngày 23 tháng 6 năm 2014.