Luận văn tốt nghiệp đánh giá hiện trạng môi trường không khí và đề xuất giải pháp kiểm soát ô nhiễm không khí thị xã đồng xoài tỉnh bình phước đến năm 2015 và định hướng đến năm 2020

Luận văn đánh giá hiện trạng môi trường không khí tại thị xã Đồng Xoài, tỉnh Bình Phước, đề xuất giải pháp kiểm soát ô nhiễm đến năm 2015 và định hướng 2020.

• Tác giả: Nguyễn Thị Kim Thúy
• Người hướng dẫn: Th.S Tô Thị Hằng
• Trường học: Trường Đại học Kỹ thuật Công nghệ
• Chuyên ngành: Môi trường & Công nghệ sinh học
• Đề tài: Đánh giá hiện trạng môi trường không khí và đề xuất giải pháp kiểm soát ô nhiễm không khí thị xã Đồng Xoài - tỉnh Bình Phước đến năm 2015 và định hướng đến năm 2020
• Loại tài liệu: Luận văn tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ THỊ XÃ ĐỒNG XOÀI
• 1.1. Điều kiện tự nhiên
• 1.1.1. Vị trí địa lý
• 1.1.2. Đặc điểm địa hình
• 1.1.3. Đặc điểm địa chất
• 1.1.4. Đặc điểm khí hậu
• 1.1.5. Đặc điểm thuỷ văn
• 1.2. Các nguồn tài nguyên
• 1.2.1. Tài nguyên đất
• 1.2.2. Tài nguyên nước
• 1.2.3. Tài nguyên rừng
• 1.2.4. Tài nguyên khoáng sản
• 1.2.5. Tài nguyên nhân văn
• 1.3. Thực trạng môi trường
• 1.3.1. Đặc điểm sinh thái và đa dạng sinh học
• 1.3.2. Thực trạng phát triển kinh tế, xã hội
• 1.3.2.1. Tăng trưởng kinh tế và chuyển dịch cơ cấu kinh tế
• 1.3.2.2. Thực trạng phát triển các ngành kinh tế
• 1.3.2.3. Dân số, lao động, việc làm và thu nhập
• 1.3.2.4. Thực trạng phát triển đô thị và các khu dân cư nông thôn
• 1.3.2.5. Thực trạng phát triển cơ sở hạ tầng
• 2. CHƯƠNG 2: HIỆN TRẠNG MÔI TRƯỜNG KHÔNG KHÍ THỊ XÃ ĐỒNG XOÀI
• 2.1. Nguồn gây ô nhiễm môi trường không khí thị xã Đồng Xoài
• 2.1.1. Nguồn tự nhiên
• 2.1.2. Nguồn thải nhân tạo
• 2.2. Hành vi và tác hại của các chất gây ô nhiễm môi trường không khí
• 2.2.1. Các thành phần chất hữu cơ dễ bay hơi (VOCs)
• 2.3. Đánh giá chất lượng không khí thị xã Đồng Xoài
• 2.3.1. Đánh giá hàm lượng bụi
• 2.3.2. Đánh giá hàm lượng SO2
• 2.3.3. Đánh giá hàm lượng NO2
• 2.3.4. Đánh giá hàm lượng CO
• 3. CHƯƠNG 3: DỰ BÁO DIỄN BIẾN CHẤT LƯỢNG MÔI TRƯỜNG KHÔNG KHÍ THỊ XÃ ĐỒNG XOÀI
• 3.1. Dự đoán dân số thị xã Đồng Xoài
• 3.2. Dự báo tải lượng ô nhiễm không khí do hoạt động dân cư
• 3.3. Dự báo khí thải từ hoạt động giao thông vận tải
• 3.4. Dự báo khí thải từ hoạt động sản xuất công nghiệp
• 4. CHƯƠNG 4: ĐỀ XUẤT BIỆN PHÁP KIỂM SOÁT Ô NHIỄM KHÔNG KHÍ THỊ XÃ ĐỒNG XOÀI ĐẾN NĂM 2015 VÀ ĐỊNH HƯỚNG ĐẾN NĂM 2020
• 4.1. Xác định vấn đề gây ô nhiễm và xếp đặt thứ tự ưu tiên giải quyết
• 4.1.1. Xác định vấn đề gây ô nhiễm và xếp đặt thứ tự ưu tiên giải quyết giai đoạn 2011-2015
• 4.1.2. Xác định vấn đề gây ô nhiễm và xếp đặt thứ tự ưu tiên giải quyết giai đoạn 2016 - 2020
• 4.2. Các giải pháp để giải quyết vấn đề
• 4.2.1. Các giải pháp chung cho tất cả các nguồn gây ô nhiễm
• 4.2.2. Các biện pháp giải quyết vấn đề do hoạt động giao thông vận tải
• 4.2.3. Kiểm soát ô nhiễm không khí do hoạt động các khu công nghiệp, các cơ sở sản xuất tiểu thủ công nghiệp
• 4.3. Đề xuất một số chương trình, dự án nhằm giảm thiểu ô nhiễm không khí
• 4.3.1. Đề xuất một số dự án và thời gian thực hiện
• 4.3.2. Đánh giá tính khả thi của dự án
• 4.3.3. Các dự án cụ thể
• PHẦN KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Đánh giá môi trường không khí

Luận văn tập trung đánh giá môi trường không khí tại Thị xã Đồng Xoài, Bình Phước giai đoạn 2015-2020. Nghiên cứu xác định các nguồn gây ô nhiễm chính, bao gồm hoạt động công nghiệp, giao thông và sinh hoạt dân cư. Kết quả phân tích cho thấy mức độ ô nhiễm bụi, SO2, NO2 và CO vượt quá tiêu chuẩn cho phép tại nhiều khu vực. Tình trạng ô nhiễm đặc biệt nghiêm trọng ở các khu công nghiệp và trục giao thông chính. Dữ liệu thu thập từ các mẫu không khí được phân tích bằng phương pháp khoa học, đảm bảo độ chính xác và tin cậy.

1.1. Nguồn gây ô nhiễm

Nguồn gây ô nhiễm không khí tại Thị xã Đồng Xoài được chia thành hai nhóm chính: tự nhiên và nhân tạo. Nguồn nhân tạo bao gồm hoạt động công nghiệp, giao thông và sinh hoạt dân cư. Các khu công nghiệp như KCN Sơn Thành và KCN Phú Xuân là nguồn phát thải lớn các chất ô nhiễm như bụi, SO2 và NO2. Giao thông vận tải, đặc biệt trên các tuyến quốc lộ 14 và ĐT 741, cũng đóng góp đáng kể vào ô nhiễm không khí.

1.2. Chất lượng không khí

Kết quả phân tích cho thấy chất lượng không khí tại Thị xã Đồng Xoài đang ở mức báo động. Nồng độ bụi trung bình vượt quá tiêu chuẩn QCVN 05:2013/BTNMT tại nhiều điểm đo. SO2 và NO2 cũng có xu hướng tăng cao, đặc biệt vào mùa khô. CO tuy không vượt quá ngưỡng cho phép nhưng cũng cần được theo dõi chặt chẽ. Các khu vực dân cư gần khu công nghiệp và trục giao thông chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.

II. Giải pháp kiểm soát ô nhiễm

Luận văn đề xuất các giải pháp kiểm soát ô nhiễm không khí tại Thị xã Đồng Xoài dựa trên kết quả nghiên cứu. Các giải pháp được chia thành hai giai đoạn: 2011-2015 và 2016-2020. Trọng tâm là kiểm soát nguồn phát thải từ công nghiệp và giao thông, đồng thời tăng cường quản lý môi trường tại địa phương. Các biện pháp cụ thể bao gồm lắp đặt hệ thống xử lý khí thải, quy hoạch lại giao thông và phát triển cây xanh đô thị.

2.1. Giải pháp công nghiệp

Để kiểm soát ô nhiễm từ hoạt động công nghiệp, luận văn đề xuất lắp đặt hệ thống xử lý khí thải tại các nhà máy và khu công nghiệp. Các cơ sở sản xuất cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về môi trường. Đồng thời, đề xuất áp dụng công nghệ sản xuất sạch hơn để giảm thiểu phát thải. Các biện pháp này không chỉ cải thiện chất lượng không khí mà còn góp phần phát triển bền vững.

2.2. Giải pháp giao thông

Giao thông là một trong những nguồn gây ô nhiễm chính tại Thị xã Đồng Xoài. Luận văn đề xuất quy hoạch lại hệ thống giao thông, hạn chế phương tiện cá nhân và khuyến khích sử dụng phương tiện công cộng. Đồng thời, tăng cường kiểm tra khí thải xe cộ và áp dụng tiêu chuẩn khí thải Euro 4, Euro 5. Các biện pháp này sẽ giúp giảm đáng kể lượng khí thải ra môi trường.

III. Dự báo và định hướng

Luận văn dự báo diễn biến chất lượng không khí tại Thị xã Đồng Xoài đến năm 2020 dựa trên các kịch bản phát triển kinh tế - xã hội. Kết quả cho thấy, nếu không có biện pháp kiểm soát hiệu quả, tình trạng ô nhiễm sẽ tiếp tục gia tăng. Định hướng đến năm 2020 tập trung vào việc thực hiện các giải pháp bền vững như phát triển năng lượng sạch, tăng cường quản lý môi trường và nâng cao nhận thức cộng đồng.

3.1. Dự báo ô nhiễm

Dự báo tải lượng ô nhiễm không khí đến năm 2020 cho thấy, hoạt động công nghiệp và giao thông sẽ tiếp tục là nguồn phát thải chính. Nồng độ bụi, SO2 và NO2 dự kiến sẽ tăng cao nếu không có biện pháp kiểm soát kịp thời. Các khu vực dân cư và khu công nghiệp sẽ chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.

3.2. Định hướng phát triển

Định hướng đến năm 2020 tập trung vào việc thực hiện các giải pháp bền vững như phát triển năng lượng sạch, tăng cường quản lý môi trường và nâng cao nhận thức cộng đồng. Các chính sách môi trường cần được lồng ghép vào quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: TỔNG QUAN VỀ THỊ XÃ ĐỒNG XOÀI 1.1 Điều kiện tự nhiên 1. Vị trí địa lý Thị xã Đồng Xoài nằm ở phía Nam tỉnh Bình Phước, có tổng diện tích tự nhiên là 16.769,83 ha, gần bằng 2,44% diện tích của cả tỉnh Bình Phước và bằng khoảng 0,05% diện tích toàn quốc. Toàn thị xã được chia làm 05 phường và 03 xã (theo NĐ số 49/2007/NĐ-CP ngày 28/03/2007 thành lập phường mới trên cơ sở chia tách phường Tân Xuân). Trung tâm thị xã đặt tại phường Tân Phú.

Tỷ lệ % diện tích các phường, xã ở Đồng Xoài 6% 5% 3% 30% 6% 2% Phường Tân Phú Phường Tân Đồng Phường Tân Bình 15% Phường Tân Xuân Phường Tân Thiện Xã Tiến Thành Xã Tân Thành Xã Tiến Hưng 33% Biểu đồ 2.1: Tỷ lệ % diện tích các phường, xã ở Đồng Xoài Ranh giới hành chính được xác định bởi: Phía Đông, Nam, Bắc: giáp huyện Đồng Phú Phía Tây Nam: giáp tỉnh Bình Dương Phía Tây: giáp huyện Chơn Thành Thị xã Đồng Xoài nằm trong địa bàn phát triển kinh tế trọng điểm phía nam, có Quốc lộ 14 chạy dọc theo hướng Đông-Tây, cách thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Thị Kim Thúy 8 MSSV:107108074 Luận văn tốt nghiệp GVHD: Th.S Tô Thị Hằng khoảng 100km về phía Bắc; là một trong các vùng kinh tế quan trọng và có vị trí chiến lược. Đặc điểm địa hình Tuy là khu vực miền đồi núi, nhưng Đồng Xoài có địa hình tương đối bằng, rất thuận lợi cho việc bố trí sử dụng đất. Thống kê diện tích theo địa hình cho thấy: độ dốc rất thuận lợi cho sử dụng đất, trong đó địa hình <3o có 10.1 Thống kê diện tích theo địa hình ST Cấp độ dốc-Địa hình Diện tích Định hướng sử dụng đất T nông nghiệp (ha) (%) 1 Ít dốc (<3o) 10.228,32 60,99 Thích hợp trồng cây lâu năm và hàng năm. 2 Ít dốc đến dốc nhẹ (3-8o) 4.757,38 28,37 Thích hợp trồng cây lâu năm và các cây trồng sản xuất nông nghiệp khác.

3 Dốc trung bình(8-15o) 1,237,44 7,59 Thích hợp trồng cây lâu năm. 4 Sông suối, ao hồ 510,24 3,04 Tổng diện tích 16.769,83 100 Nguồn: Quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020, thị xã Đồng Xoài Nguyễn Thị Kim Thúy 9 MSSV:107108074 Luận văn tốt nghiệp GVHD: Th.S Tô Thị Hằng 1. Đặc điểm địa chất Thị xã Đồng Xoài có 3 loại mẫu chất, đá mẹ hình thành đất là đá bazan, đá phiến sét, mẫu chất phù sa cổ và được phân bố thành 3 khối tập trung [16]: (1) Đá bazan trên địa bàn không chỉ hình thành ra các đất có chất lượng thích hợp cho phát triển nông nghiệp, nó còn là nguồn nguyên liệu xây dựng quan trọng: Đá bazan bao phủ khoảng 3.488,37 ha, chiếm 20,80 % diện tích lãnh thổ, phân bố tập trung thành khối ở phía Bắc Thị xã; ở xã Tiến Thành, phường Tân Phú và phường Tân Đồng. Đặc điểm chung của đá bazan là hàm lượng oxit sắt cao (10-11%), oxit magiê từ 7-10 %, oxit canxi từ 8-10%, oxit photpho từ 0,5-0,8 %, hàm lượng natri cao hơn kali một ít.

Vì vậy các đá bazan thường có màu đen và trong điều kiện nhiệt đới ẩm đã phát trển một lớp vỏ phong hóa dày trung bình từ 20-30 mét, có nơi dày 40-50 mét và có màu nâu đỏ rực rỡ. Các đất hình thành trên đá bazan là nhóm đỏ vàng (Ferralsols), các đất này có chất lượng cao nhất trong các loại đất đồi núi ở nước ta. Đá bazan trong thị xã còn là nguồn vật liệu xây dựng có tính chịu lực rất cao. (2) Đá phiến sét: trên địa bàn thị xã đá phiến sét có diện tích là 2.136,61 ha, chiếm 12,74% diện tích toàn thị xã; phân bố thành khối chạy dọc phía Đông thị xã từ phía Bắc xuống phía Nam, nó có ở các xã Tiến Hưng, phường Tân Xuân, phường Tân Đồng.

Khối đá này thường có địa hình tương đối dốc, chia cắt mạnh. Nó hình thành ra nhóm đất đỏ vàng, tầng đất thường mỏng và rất mỏng, chất lượng đất kém. (3) Mẫu đất phù sa cổ: mẫu chất phù sa cổ có tuổi Pleistocene, bao phủ phần lớn diện tích tự nhiên thị xã chiếm khoảng 62,58 % diện tích lãnh thổ (khoảng 10. Tầng dầy của phù sa cổ từ 2-3 đến 5-7 mét, vật liệu của nó màu nâu vàng, lên sát tầng mặt chuyển sang màu xám.

Cấp hạt thường thô, tạo cho đất có cấp hạt cát là chủ yếu (cát, cát pha, thịt nhẹ và thịt trung bình). Các loại đất hình Nguyễn Thị Kim Thúy 10 MSSV:107108074 Luận văn tốt nghiệp GVHD: Th.S Tô Thị Hằng thành trên phù sa cổ thường có thành phần cơ giới nhẹ, cùng với điều kiện nhiệt đới gió mùa, mưa lớn và tập trung làm cho đất bị rửa trôi mạnh, nghèo dưỡng chất và có hoạt tính thấp. Phần lớn đất hình thành trên phù sa cổ thuộc nhóm đất đỏ vàng và nhóm đất xám (Acrisols). Đặc điểm khí hậu Thị xã Đồng Xoài thuộc khí hậu miền Đông Nam Bộ mang đặc điểm khí hậu nhiệt đới gió mùa cận xích, có nền nhiệt cao đều quanh năm, ít gió bão và không có màu đông lạnh.

Khí hậu tỉnh Bình Phước nói chung và thị xã Đồng Xoài nói riêng mang đặc thù khí hậu nhiệt đới gió mùa không đồng nhất với các đặc điểm sau: - Có cấu trúc đa dạng về thời tiết mùa. - Khí hậu có tính biến động rất cao do hệ quả của phức hệ gió mùa và quan hệ tương tác với cảnh quan địa hình. - Diễn thế khí hậu quan hệ với động lực gió mùa. Các đặc điểm khí hậu thể hiện qua các yếu tố khí tượng như sau: 1.1 Nhiệt độ không khí Nhiệt độ không khí ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình phát tán và chuyển hóa các chất ô nhiễm trong khí quyển.

Nhiệt độ càng cao thì tốc độ phản ứng hóa học trong khí quyển càng lớn và thời gian lưu các chất ô nhiễm trong khí quyển càng nhỏ. Ngoài ra nhiệt độ không khí còn làm thay đổi quá trình bay hơi các chất gây mùi hôi, là yếu tố quan trọng tác động lên sức khỏe của nhân dân sinh sống trong khu vực. Nguyễn Thị Kim Thúy 11 MSSV:107108074 Luận văn tốt nghiệp GVHD: Th.S Tô Thị Hằng Bảng 1.2 Nhiệt độ trung bình các tháng trong năm tại Đồng Xoài 2008 2009 Cả năm 26,6 26,7 Tháng 1 26,7 24,4 Tháng 2 26,4 26,5 Tháng 3 27 27,9 Tháng 4 28,3 27,7 Tháng 5 26,9 27,2 Tháng 6 27,3 27,2 Tháng 7 26,8 26,4 Tháng 8 26,4 27,5 Tháng 9 26 25,9 Tháng 10 26,6 26,1 Tháng 11 25,4 26,9 Tháng 12 25,6 26,2 Nguồn: Niên giám thống kê Bình Phước (2009) 1.2 Số giờ nắng Số giờ nắng biểu thị khả năng cung cấp năng lượng mặt trời cho mặt đất, tăng cường chu trình Cacbon cho thực vật. Xét về mặt môi trường, số giờ nắng cao góp phần phát tán và chuyển hóa mạnh các chất ô nhiễm trong môi trường tự nhiên.

Nguyễn Thị Kim Thúy 12 MSSV:107108074 Luận văn tốt nghiệp GVHD: Th.S Tô Thị Hằng Tại trạm Đồng Xoài, tổng số giờ nắng trong năm 2009 khoảng 2. Số giờ nắng bình quân trong ngày là từ 6,2-6,6 giờ, thời gian nắng nhiều nhất vào các tháng 1,2,3,4 và thời gian ít nắng nhất vào các tháng 7,8,9.3 : Số giờ nắng trung bình các tháng trong năm tại Đồng Xoài Tháng 2005 2006 2007 2008 2009 1 263,4 267 261 222 249 2 220,1 253 241 226 217 3 213,9 239 247 263 265 4 208,9 242 224 251 211 5 205,7 190 204 182 201 6 164,7 145 202 210 197 7 140,1 173 132 188 164 8 121,8 138 152 181 209 9 156.9 171 117 130 131 10 108,5 267 193 207 201 11 196,9 261 185 177 226 12 208,6 260 145 199 272 Nguồn: Niên giám thống kê Bình Phước (2005-2009) Nguyễn Thị Kim Thúy 13 MSSV:107108074 Luận văn tốt nghiệp GVHD: Th.S Tô Thị Hằng 1.3 Độ ẩm không khí Độ ẩm không khí trung bình năm 2009 từ 81%.4: Độ ẩm tương đối trung bình các tháng trong năm tại Đồng Xoài Tháng 2005 2006 2007 2008 2009 1 78,0 67 67 72 69 2 76,0 67 70 67 81 3 77,0 70 66 73 79 4 81,0 70 67 78 82 5 86,0 79 79 85 84 6 88,0 87 83 85 84 7 90,0 86 88 84 87 8 91,0 89 88 86 83 9 90,0 86 89 89 88 10 93,0 76 84 86 87 11 82,0 71 82 85 77 12 78,0 67 77 78 73 Nguồn: Niên giám thống kê Bình Phước (2005-2009) Nguyễn Thị Kim Thúy 14 MSSV:107108074 Luận văn tốt nghiệp GVHD: Th.S Tô Thị Hằng 1.4 Độ bốc hơi Theo số liệu tại trạm Đồng Xoài lượng bốc hơi hằng năm khá cao từ 1113-1447 mm. Thời gian kéo dài quá trình bốc hơi lớn nhất vào khoảng tháng 2,3,4. Do chế độ mưa theo mùa nên biên độ giao động về độ ẩm không khí giữa mùa mưa và mùa khô khá lớn.5 Lượng mưa Mưa có tác dụng thanh lọc các chất trong không khí và pha loãng các chất ô nhiễm trong nước.

Mưa còn cuốn theo các chất ô nhiễm rơi vãi từ mặt đất xuống các nguồn nước. Lượng mưa ảnh hưởng đến tình hình sản xuất, đời sống của nhân dân. Lượng mưa bình quân năm 2009 tương đối cao (2.905 mm), nhưng phân hóa theo mùa tạo ra hai mùa rất trái ngược nhau: mùa mưa và mùa khô. - Mùa khô kéo dài trong 06 tháng từ tháng 11 đến tháng 04 năm sau, lượng mưa rất thấp chỉ chiếm khoảng 10-15% lượng mưa cả năm.

Trong khi đó lượng bốc hơi rất cao, nó chiếm khoảng 64-67% tổng lượng bốc hơi cả năm và cán cân ẩm rất cao. - Mùa mưa kéo dài trong 06 tháng từ tháng 5 đến tháng 11, mưa rất tập trung, lượng mưa trong 06 tháng này chiếm khoảng 85-90% lượng mưa cả năm Bảng 1.5: Lượng mưa trung bình các tháng trong năm tại Đồng Xoài Tháng 2005 2006 2007 2008 2009 1 103,4 7 0 0,3 4,7 2 55 0 0 58,4 66,9 3 47,1 77 62,6 99,1 64,5 Nguyễn Thị Kim Thúy 15 MSSV:107108074 Luận văn tốt nghiệp GVHD: Th.S Tô Thị Hằng 4 251 70 130,9 149 323,3 5 326 246 368,4 342,3 313,3 6 322,2 339 297 156,2 233,1 7 452,6 297 465,5 240,6 404,9 8 513,4 609 552,5 393,4 399,3 9 460,1 296 660,6 607,8 562,6 10 663,1 193 299,7 292,7 459,3 11 133,5 25 177,3 280,1 39,3 12 55,8 0 217,4 77,2 33,5 Nguồn: Niên giám thống kê Bình Phước (2005-2009) 1.6 Gió và hướng gió Hướng gió chủ đạo từ tháng 7 đến tháng 10 là hướng Tây-Tây Nam, tương ứng với tốc độ gió là 3-3,6 m/s. Hướng gió chủ đạo từ tháng 11 đến tháng 2 là Bắc – Đông Bắc tương ứng với tốc độ gió là 3,4 - 4,7m/s.7 Bức xạ mặt trời Thị xã Đồng Xoài có bức xạ mặt trời cao hơn so với cả nước: trên 130 kcal/cm2/năm.