Luận văn thạc sĩ hus nghiên cứu đánh giá hệ thống sử dụng đất đai cho quy hoạch sử dụng đất xã mộ đạo huyện quế võ tỉnh bắc ninh theo hướng bền vững

Luận văn thạc sĩ phân tích hus nghiên cứu đánh giá hệ thống sử dụng đất đai cho quy hoạch sử dụng đất xã mộ đạo huyện quế võ, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Lê Khánh Hội
• Người hướng dẫn: GS. Nguyễn Cao Huần
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Tự nhiên
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Nghiên cứu đánh giá hệ thống sử dụng đất đai cho quy hoạch sử dụng đất xã Mộ Đạo, huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh theo hướng bền vững
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ khoa học
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết
• 0.2. Mục tiêu, nội dung nghiên cứu
• 0.3. Phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Cơ sở tài liệu
• 0.5. Kết quả và ý nghĩa
• 0.6. Cấu trúc luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU HỆ THỐNG SỬ DỤNG ĐẤT ĐAI CHO QUY HOẠCH SỬ DỤNG ĐẤT THEO HƯỚNG BỀN VỮNG
• 1.1. Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan
• 1.1.1. Các công trình nghiên cứu về đánh giá đất đai
• 1.1.1.1. Trên thế giới
• 1.1.1.2. Đánh giá đất đai ở Mỹ
• 1.1.1.3. Phương pháp đánh giá đất đai của FAO
• 1.1.1.4. Ở Việt Nam và khu vực nghiên cứu
• 1.1.1.5. Ở Philippin
• 1.1.1.6. Ở Thái Lan
• 1.1.2. Các công trình nghiên cứu về quy hoạch sử dụng đất
• 1.2. Quan điểm và phương pháp nghiên cứu
• 1.2.1. Quan điểm nghiên cứu
• 1.2.2. Phương pháp và quy trình nghiên cứu
• 1.3. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẶC ĐIỂM CÁC HỆ THỐNG SỬ DỤNG ĐẤT ĐAI VÀ TÌNH HÌNH SỬ DỤNG ĐẤT XÃ MỘ ĐẠO
• 2.1. Vị trí địa lý khu vực nghiên cứu
• 2.2. Đặc điểm và vai trò của các điều kiện tự nhiên đối với sự hình thành hệ thống sử dụng đất đai xã Mộ Đạo
• 2.3. Đặc điểm và vai trò của các hoạt động sử dụng đất đối với sự hình thành hệ thống sử dụng đất đai xã Mộ Đạo
• 2.4. Các hệ thống sử dụng đất xã Mộ Đạo
• 2.4.1. Các đơn vị đất đai
• 2.4.2. Các loại hình sử dụng đất
• 2.4.3. Đặc điểm các hệ thống sử dụng đất
• 2.5. Tình hình sử dụng và quản lý đất xã Mộ Đạo
• 2.5.1. Hiện trạng và biến động sử dụng đất
• 2.5.2. Tình hình quản lý đất đai
• 2.6. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: ĐÁNH GIÁ KINH TẾ SINH THÁI CÁC HỆ THỐNG SỬ DỤNG ĐẤT CHO QUY HOẠCH SỬ DỤNG ĐẤT XÃ MỘ ĐẠO
• 3.1. Đánh giá kinh tế sinh thái các hệ thống sử dụng đất đai
• 3.2. Đánh giá thích nghi sinh thái của các hệ thống sử dụng đất đai
• 3.3. Đánh giá hiệu quả kinh tế
• 3.4. Phân tích hiệu quả xã hội và môi trường
• 3.5. Đề xuất hướng lồng ghép đánh giá hệ thống sử dụng đất trong quy hoạch sử dụng đất xã Mộ Đạo
• 3.5.1. Mục tiêu, nguyên tắc lồng ghép đánh giá hệ thống sử dụng đất trong quy hoạch sử dụng đất
• 3.5.2. Phân tích hiện trạng quy hoạch sử dụng đất
• 3.5.3. Đề xuất nội dung điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất dựa theo kết quả đánh giá hệ thống sử dụng đất
• 3.6. Tiểu kết chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá Hệ Thống Sử Dụng Đất Đai Tại Xã Mộ Đạo

Đánh giá hệ thống sử dụng đất đai tại xã Mộ Đạo, huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh là một nhiệm vụ quan trọng trong việc quy hoạch và phát triển bền vững. Đất đai không chỉ là tài nguyên quý giá mà còn là nền tảng cho sự phát triển kinh tế - xã hội. Việc đánh giá này giúp xác định tình trạng hiện tại của đất đai, từ đó đưa ra các giải pháp hợp lý nhằm tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên này.

1.1. Khái Niệm Về Hệ Thống Sử Dụng Đất Đai

Hệ thống sử dụng đất đai bao gồm các loại hình sử dụng đất khác nhau như nông nghiệp, công nghiệp, và đô thị. Việc hiểu rõ khái niệm này giúp xác định các yếu tố ảnh hưởng đến việc sử dụng đất và phát triển bền vững.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Đánh Giá Hệ Thống Sử Dụng Đất

Đánh giá hệ thống sử dụng đất giúp phát hiện các vấn đề trong quản lý đất đai, từ đó đề xuất các giải pháp cải thiện. Điều này không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn nâng cao hiệu quả kinh tế cho xã hội.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Quản Lý Đất Đai Tại Xã Mộ Đạo

Xã Mộ Đạo đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc quản lý và sử dụng đất đai. Sự gia tăng dân số và nhu cầu sử dụng đất cho các mục đích khác nhau đã dẫn đến tình trạng lãng phí tài nguyên và xung đột trong sử dụng đất.

2.1. Tình Trạng Lãng Phí Tài Nguyên Đất

Nhiều khu vực đất đai không được sử dụng hiệu quả, dẫn đến tình trạng lãng phí tài nguyên. Việc này không chỉ ảnh hưởng đến kinh tế mà còn gây ra các vấn đề môi trường nghiêm trọng.

2.2. Xung Đột Trong Sử Dụng Đất

Sự gia tăng nhu cầu sử dụng đất cho các mục đích khác nhau như xây dựng nhà ở, công nghiệp và nông nghiệp đã dẫn đến xung đột giữa các bên liên quan. Điều này cần được giải quyết thông qua quy hoạch hợp lý.

III. Phương Pháp Đánh Giá Hệ Thống Sử Dụng Đất Đai Hiện Nay

Để đánh giá hệ thống sử dụng đất đai tại xã Mộ Đạo, cần áp dụng các phương pháp khoa học và thực tiễn. Các phương pháp này giúp xác định mức độ thích nghi và hiệu quả của các loại hình sử dụng đất.

3.1. Phương Pháp Đánh Giá Kinh Tế Sinh Thái

Phương pháp này tập trung vào việc phân tích hiệu quả kinh tế và tác động đến môi trường của các hệ thống sử dụng đất. Điều này giúp đưa ra các quyết định hợp lý trong quy hoạch sử dụng đất.

3.2. Phương Pháp Phân Tích Địa Chính

Phân tích địa chính giúp xác định ranh giới và tình trạng sử dụng đất hiện tại. Đây là cơ sở quan trọng để xây dựng các kế hoạch quy hoạch sử dụng đất hiệu quả.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Đánh Giá Hệ Thống Sử Dụng Đất Đai

Kết quả đánh giá hệ thống sử dụng đất đai tại xã Mộ Đạo có thể được ứng dụng vào thực tiễn để cải thiện quản lý đất đai. Việc này không chỉ giúp tối ưu hóa việc sử dụng đất mà còn bảo vệ môi trường.

4.1. Đề Xuất Quy Hoạch Sử Dụng Đất

Dựa trên kết quả đánh giá, các đề xuất quy hoạch sử dụng đất sẽ được đưa ra nhằm tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên đất, đảm bảo phát triển bền vững cho xã Mộ Đạo.

4.2. Tác Động Đến Phát Triển Kinh Tế Xã Hội

Việc áp dụng các giải pháp từ đánh giá hệ thống sử dụng đất sẽ góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương, nâng cao đời sống người dân.

V. Kết Luận Về Đánh Giá Hệ Thống Sử Dụng Đất Đai Tại Xã Mộ Đạo

Đánh giá hệ thống sử dụng đất đai tại xã Mộ Đạo là một bước quan trọng trong việc quy hoạch và phát triển bền vững. Kết quả đánh giá sẽ là cơ sở để đưa ra các quyết định hợp lý trong quản lý đất đai.

5.1. Tương Lai Của Quản Lý Đất Đai Tại Xã Mộ Đạo

Tương lai của quản lý đất đai tại xã Mộ Đạo sẽ phụ thuộc vào việc áp dụng các giải pháp từ đánh giá hệ thống sử dụng đất. Điều này sẽ giúp đảm bảo phát triển bền vững cho địa phương.

5.2. Khuyến Nghị Đối Với Chính Sách Quản Lý Đất Đai

Cần có các chính sách quản lý đất đai linh hoạt và hiệu quả hơn để đáp ứng nhu cầu phát triển của xã Mộ Đạo, đồng thời bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa tại tỉnh Bắc Ninh đã và đang tạo ra sức ép chuyển dịch cơ cấu sử dụng đất vô cùng mạnh mẽ. Nghiên cứu tại xã Mộ Đạo, huyện Quế Võ với tổng diện tích tự nhiên 503,93 ha cho thấy đất nông nghiệp chiếm tới 72,22% (tương ứng 363,94 ha), trong đó đất chuyên trồng lúa nước chiếm vị trí chủ đạo với 328,54 ha (chiếm 65,20% tổng diện tích toàn xã). Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong giai đoạn 2006-2010 đã làm tỷ lệ lao động nông nghiệp giảm từ 85% xuống còn 65%, đồng thời lao động trong khu vực công nghiệp và dịch vụ tăng nhanh từ 15% lên 35%. Thực tế này đặt ra bài toán cấp bách về việc quản lý, phân bổ nguồn lực đất đai nhằm tránh tình trạng chuyển đổi tự phát, lãng phí tài nguyên và ô nhiễm môi trường sinh thái.

Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là phân tích, đánh giá toàn diện các hệ thống sử dụng đất (HTSDĐ) về mức độ thích nghi sinh thái, hiệu quả kinh tế, hiệu quả xã hội và môi trường; từ đó đề xuất phương án điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất xã Mộ Đạo đến năm 2020 theo định hướng phát triển bền vững. Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ 503,93 ha diện tích tự nhiên thuộc địa giới hành chính của 4 thôn: Trạc Nhiệt, Trúc Ổ, Mai Ổ và Mộ Đạo.

Ý nghĩa của công trình thể hiện rõ nét qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho công tác dồn điền đổi thửa, tối ưu hóa giá trị sản xuất trên 328,54 ha đất lúa, thúc đẩy thu nhập bình quân đầu người vượt mức 23,10 triệu đồng/năm và hạ tỷ lệ hộ nghèo xuống dưới 7,33%. Đây là tài liệu quy hoạch tham khảo trực tiếp cho tiến trình xây dựng nông thôn mới tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự tích hợp giữa các trường phái lý thuyết quản lý đất đai hiện đại và địa lý sinh thái cảnh quan:

• Khung đánh giá đất đai của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO 1976, 1983): Áp dụng nguyên tắc đối chiếu trực tiếp giữa yêu cầu sinh thái của loại hình sử dụng đất với các đặc tính tự nhiên vốn có của đất đai nhằm phân hạng thích nghi theo các cấp bậc từ rất thích hợp đến không thích hợp.
• Lý thuyết hệ thống tự nhiên - nhân tác của Ixatsenko (1991): Xem xét hệ thống sử dụng đất như một phức hợp toàn vẹn gồm hai phân hệ: phân hệ tự nhiên (đơn vị đất đai với các đặc tính thổ nhưỡng, địa hình, chế độ nước) và phân hệ nhân tác (loại hình sử dụng đất đi kèm vốn đầu tư, kỹ thuật canh tác, thị trường).
• Quan điểm phát triển bền vững và kinh tế sinh thái: Đảm bảo sự cân bằng hài hòa giữa ba trụ cột: tối đa hóa giá trị kinh tế trên một đơn vị diện tích, đảm bảo an sinh xã hội và duy trì tính toàn vẹn của môi trường đất, nước ngầm.
• Các khái niệm then chốt: Đơn vị đất đai (Land Unit - LU), Loại hình sử dụng đất (Land Use Type - LUT), Hệ thống sử dụng đất (Land Use System - LUS) và Đánh giá thích nghi sinh thái.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Hồ sơ thống kê đất đai năm 2010, bản đồ địa chính tỷ lệ 1/2.000 và 1/5.000 của xã Mộ Đạo, số liệu điều tra kinh tế - xã hội định kỳ từ Ủy ban nhân dân huyện Quế Võ và Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2001-2010.
• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Tiến hành điều tra nông hộ với quy mô mẫu 120 phiếu khảo sát, áp dụng phương pháp lấy mẫu ngẫu nhiên phân tầng tại 4 thôn (Trạc Nhiệt: 20 hộ, Trúc Ổ: 40 hộ, Mai Ổ: 25 hộ, Mộ Đạo: 35 hộ). Mẫu đại diện đầy đủ cho 3 nhóm mô hình sản xuất: chuyên canh lúa nước, luân canh lúa màu và nuôi trồng thủy sản.
• Phương pháp phân tích: Ứng dụng công nghệ hệ thống thông tin địa lý (GIS) trên phần mềm ArcGIS và MicroStation để thực hiện kỹ thuật chồng xếp bản đồ đơn tính (bản đồ đất, địa hình, chế độ tưới tiêu). Lý do lựa chọn là nhằm bóc tách chính xác ranh giới không gian của các đơn vị đất đai và tự động hóa quá trình phân hạng thích nghi đa chỉ tiêu theo tiêu chuẩn FAO.
• Thời gian nghiên cứu: Dữ liệu điều tra thực địa và phân tích được triển khai liên tục từ năm 2011 đến năm 2014.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã làm rõ thực trạng phân hóa tài nguyên và cấu trúc không gian sử dụng đất tại xã Mộ Đạo thông qua các kết quả định lượng cụ thể:

1. Xác lập 4 đơn vị đất đai đặc trưng: Toàn bộ 503,93 ha đất tự nhiên được phân định thành 4 đơn vị đất đai (LU). Đơn vị I phân bố tại địa hình vàn trũng với đất phù sa glây (Pg), thoát nước kém. Đơn vị II nằm trên địa hình vàn cao với đất phù sa có tầng loang lổ đỏ vàng (Pf), thoát nước tốt. Đơn vị III thuộc địa hình vàn thấp với đất Pg, thoát nước tốt. Đơn vị IV thuộc địa hình vàn trung bình với đất phù sa điển hình (P), thoát nước tốt.
2. Cơ cấu đất nông nghiệp chiếm tỷ trọng chi phối: Đất nông nghiệp chiếm 363,94 ha (72,22% tổng diện tích), trong đó đất chuyên lúa nước đạt 328,54 ha (chiếm 90,27% đất nông nghiệp), đất nuôi trồng thủy sản đạt 33,20 ha (chiếm 9,12%) và đất cây hàng năm khác chiếm 2,20 ha (0,60%).
3. Chênh lệch hiệu quả kinh tế giữa các hệ thống canh tác: Việc đánh giá kinh tế sinh thái chỉ ra rằng mô hình chuyên canh 2 vụ lúa trên đơn vị đất I và III chỉ mang lại lợi nhuận ở mức trung bình. Ngược lại, mô hình luân canh 2 vụ lúa kết hợp 1 vụ màu đông (khoai tây, rau màu) trên đơn vị đất II và IV cho hiệu quả kinh tế cao hơn gấp 2,5 đến 3,2 lần so với độc canh cây lúa.
4. Cơ cấu hạ tầng và phân bố dân cư: Đất phát triển hạ tầng kỹ thuật đạt 68,39 ha (chiếm 13,57% diện tích tự nhiên, gồm 30,79 ha giao thông và 32,22 ha thủy lợi). Đất ở nông thôn chiếm 53,64 ha (10,64% diện tích tự nhiên), đạt mức bình quân đất ở 94,72 m²/người, phản ánh mật độ cư trú nông thôn tương đối tập trung.

Thảo luận kết quả

Các kết quả phân tích cho thấy tính cấp thiết của việc cơ cấu lại không gian nông nghiệp. Mặc dù địa phương đã hoàn thành xuất sắc công tác dồn điền đổi thửa vào năm 2008, giúp giảm số thửa ruộng xuống chỉ còn 1 đến 3 thửa/hộ (mỗi thửa tối thiểu 360 m²), nhưng mô hình sản xuất vẫn còn nặng tính truyền thống. Vị trí tiếp giáp tỉnh lộ 279 và khoảng cách 2 km đến thị trấn Phố Mới tạo lợi thế giao thương cực lớn, mở ra cơ hội tiêu thụ nông sản hàng hóa giá trị cao cho các khu công nghiệp lân cận.

Dữ liệu đánh giá hiệu quả kinh tế và thích nghi sinh thái được tổng hợp trực quan qua các bảng ma trận so sánh chi phí - doanh thu và hệ thống bản đồ đơn vị đất đai tỷ lệ 1/5.000. Qua đối chiếu, các khu vực nuôi trồng thủy sản (33,20 ha) tập trung ở phía Tây Nam tuy cho doanh thu vượt trội nhưng việc sử dụng phụ phẩm chăn nuôi chưa qua xử lý đang gây nguy cơ suy thoái cục bộ chất lượng nước mặt. Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các nghiên cứu quy hoạch nông nghiệp tại vùng phụ cận Đồng bằng sông Hồng, khẳng định việc tích hợp bản đồ thích nghi đất đai là điều kiện tiên quyết để định hình phương án phân vùng sử dụng đất chính xác.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm thực hiện quy hoạch sử dụng đất xã Mộ Đạo đến năm 2020 theo hướng bền vững, tác giả đề xuất 4 nhóm giải pháp hành động cụ thể:

1. Chuyển dịch cơ cấu cây trồng trên đất lúa: Tiến hành chuyển đổi 85 ha đất chuyên trồng 2 vụ lúa thuộc đơn vị đất đai II và IV (đất phù sa và phù sa loang lổ) sang công thức luân canh 2 lúa + 1 vụ màu đông (ưu tiên cây khoai tây xuất khẩu). Mục tiêu nâng giá trị sản xuất bình quân đạt từ 150 đến 180 triệu đồng/ha/năm trước năm 2018. Chủ thể thực hiện: Ủy ban nhân dân xã Mộ Đạo phối hợp cùng Hội Nông dân và Hợp tác xã nông nghiệp.
2. Quy hoạch vùng nuôi trồng thủy sản an toàn sinh học: Hiện đại hóa 33,20 ha đất nuôi trồng thủy sản tại vùng vàn trũng phía Tây Nam theo tiêu chuẩn VietGAP; xây dựng hệ thống ao lắng và xử lý chất thải sinh học nhằm giảm 40% lượng phát thải hữu cơ ra kênh Thái Hòa và sông Tào Khê trước năm 2017. Chủ thể thực hiện: Ban Nông nghiệp xã và các hộ dân nuôi trồng thủy sản.
3. Mở rộng quỹ đất phát triển hạ tầng và phi nông nghiệp: Phân bổ hợp lý 15,2 ha đất từ quỹ đất nông nghiệp kém hiệu quả sang mở rộng hệ thống giao thông nội đồng, chợ liên thôn và các cụm tiểu thủ công nghiệp nhằm phục vụ cung ứng dịch vụ cho chuỗi đô thị - công nghiệp Quế Võ trong giai đoạn 2015-2020. Chủ thể thực hiện: Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Quế Võ kết hợp Ban Quản lý Nông thôn mới xã.
4. Tăng cường quản lý và bảo vệ môi trường đất, nước: Ban hành quy chuẩn quản lý sử dụng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật tại 4 thôn; xây dựng 100% hệ thống bể chứa bao bì thuốc bảo vệ thực vật trên các cánh đồng trước năm 2016 nhằm bảo vệ an toàn nguồn nước mặt sông Đuống. Chủ thể thực hiện: Cán bộ Địa chính - Môi trường xã Mộ Đạo.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị khoa học và thực tiễn cao, đặc biệt hữu ích đối với các nhóm đối tượng sau:

• Cán bộ quản lý tài nguyên và môi trường cấp cơ sở: Cung cấp quy trình từng bước để thực hiện đánh giá thích nghi đất đai, giúp cán bộ địa chính xã và phòng chuyên môn cấp huyện lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất bám sát hiện trạng thực tế.
• Các nhà khoa học, giảng viên chuyên ngành Địa lý, Quản lý đất đai và Môi trường: Là tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp luận kết hợp GIS với khung đánh giá kinh tế sinh thái của FAO trong việc phân tích các đơn vị đất đai cấp xã.
• Học viên cao học và sinh viên đại học: Tài liệu mẫu chuẩn mực về phương pháp điều tra nông hộ phân tầng, kỹ năng xử lý dữ liệu bản đồ địa chính và cấu trúc hoàn chỉnh của một đề tài luận văn thạc sĩ khoa học.
• Chủ doanh nghiệp và các hợp tác xã nông nghiệp: Cung cấp thông tin chi tiết về đặc tính thổ nhưỡng, tính thích nghi của từng chân đất tại xã Mộ Đạo để xây dựng dự án đầu tư vùng nguyên liệu nông sản và liên kết chuỗi tiêu thụ.

Câu hỏi thường gặp

• Mục tiêu cốt lõi của việc đánh giá hệ thống sử dụng đất tại xã Mộ Đạo là gì? Nghiên cứu so sánh sự tương thích giữa đặc tính thổ nhưỡng, địa hình của 4 đơn vị đất đai với các loại hình sử dụng đất hiện hữu (328,54 ha đất lúa, 33,20 ha thủy sản), từ đó xây dựng cơ sở khoa học điều chỉnh quy hoạch đất đai bền vững đến năm 2020.
• Luận văn phân chia đất đai xã Mộ Đạo thành bao nhiêu đơn vị đất đai (LU)? Nghiên cứu đã phân chia toàn bộ diện tích 503,93 ha thành 4 đơn vị đất đai chính (LU I, II, III, IV) dựa trên các tiêu chí: loại đất (phù sa điển hình, phù sa glây, phù sa có tầng loang lổ), địa hình (từ vàn trũng đến vàn cao) và mức độ tiêu thoát nước.
• Phương pháp đánh giá đất đai của FAO được vận dụng như thế nào trong luận văn? Tác giả vận dụng quy trình đối chiếu đa chỉ tiêu của FAO kết hợp phân tích kinh tế sinh thái, chấm điểm mức độ phù hợp về mặt tự nhiên (S1, S2, S3, N) song hành với việc đánh giá doanh thu thuần và tác động môi trường của từng mô hình canh tác.
• Quá trình công nghiệp hóa tại Quế Võ tác động ra sao đến việc quản lý đất đai ở Mộ Đạo? Sự chuyển dịch lao động nông nghiệp giảm từ 85% xuống 65% đã tạo áp lực chuyển đổi đất nông nghiệp sang đất phi nông nghiệp và hạ tầng (chiếm 136,49 ha), đòi hỏi phải quy hoạch tập trung để không làm suy giảm 328,54 ha đất chuyên lúa nước.
• Đâu là mô hình sử dụng đất mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất được luận văn khuyến nghị? Mô hình luân canh 2 vụ lúa kết hợp 1 vụ khoai tây vụ đông trên chân đất vàn cao và vàn trung bình (Đơn vị II và IV) được khẳng định có hiệu quả vượt trội, mang lại doanh thu cao gấp 2,5 đến 3,2 lần so với phương thức độc canh 2 vụ lúa truyền thống.

Kết luận

• Luận văn đã chuẩn hóa quy trình đánh giá hệ thống sử dụng đất đai theo hướng tiếp cận kinh tế sinh thái và phương pháp FAO, phù hợp với điều kiện tự nhiên - xã hội của vùng đồng bằng Châu thổ sông Hồng.
• Phân định chính xác 4 đơn vị đất đai và đánh giá hiệu quả của các hệ thống sử dụng đất trên toàn bộ diện tích 503,93 ha tại xã Mộ Đạo.
• Chứng minh được tính ưu việt của mô hình luân canh lúa - màu vụ đông và vùng nuôi trồng thủy sản thâm canh so với phương thức canh tác lúa truyền thống.
• Đề xuất phương án điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất xã Mộ Đạo đến năm 2020 đảm bảo tính khả thi cao, gắn liền với chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới.
• Cung cấp nguồn cơ sở dữ liệu số hóa tin cậy phục vụ hiệu quả cho công tác quản lý nhà nước về đất đai tại huyện Quế Võ.

Để đưa kết quả nghiên cứu vào thực tế, chính quyền địa phương cần sớm phê duyệt phương án chuyển đổi cơ cấu cây trồng, bố trí nguồn vốn hoàn thiện hạ tầng thủy lợi nội đồng giai đoạn 2015-2020. Các nhà quản lý và nghiên cứu quan tâm có thể khai thác trực tiếp cơ sở dữ liệu bản đồ trong luận văn để áp dụng cho các đề án phát triển nông nghiệp sinh thái tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận và kiến nghị, luận văn đƣợc chia thành 3 chƣơng: Chƣơng I: Cơ sở lý luận và phƣơng pháp nghiên cứu hệ thống sử dụng đất đai cho quy hoạch sử dụng đất theo hƣớng bền vững. Chƣơng 2: Đặc điểm các hệ thống sử dụng đất đai và tình hình sử dụng đất xã Mộ Đạo. Chƣơng 3: Đánh giá kinh tế sinh thái các hệ thống sử dụng đất cho quy hoạch sử dụng đất xã Mộ Đạo. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU HỆ THỐNG SỬ DỤNG ĐẤT ĐAI CHO QUY HOẠCH SỬ DỤNG ĐẤT THEO HƢỚNG BỀN VỮNG 1.

Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan 1. Các công trình nghiên cứu về đánh giá đất đai 1. Trên thế giới Tùy theo mục đích và điều kiện cụ thể, mỗi nƣớc đã đề ra nội dung, phƣơng pháp đánh giá đất của mình. Đã có nhiều phƣơng pháp đánh giá đất khác nhau, nhƣng nhìn chung theo hai khuynh hƣớng: Đánh giá đất theo điều kiện tự nhiên có xem xét tới điều kiện kinh tế - xã hội và đánh giá kinh tế đất có xem xét tới điều kiện tự nhiên.

Nhƣng dù có theo phƣơng pháp nào thì cũng phải lấy đất đai làm nền và loại sử dụng đất đai cụ thể để đánh giá, phân hạng. Phƣơng pháp đánh giá đất đai ở Liên Xô cũ: theo quyết định của Chính phủ, công tác đánh giá đất đai đƣợc tiến hành trên toàn Liên bang và đƣợc Bộ Nông nghiệp chủ trì. Công tác đánh giá đất đai nhằm mục đích: * Xác định hiệu quả kinh tế sử dụng đất * Đánh giá và so sánh hoạt động kinh doanh của các xí nghiệp * Dự kiến số lƣợng và giá thành sản phẩm * Hoàn thiện kế hoạch sản xuất và xây dựng các đồ án quy hoạch Đánh giá đất đƣợc chia theo hai hƣớng: đánh giá chung và đánh giá riêng (theo hiệu quả của từng loại cây trồng). Chỉ tiêu đánh giá là: * Năng suất – giá thành sản phẩm * Mức hoàn vốn * Địa tô cấp sai (phần lãi thuần túy) 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Cây trồng lấy làm gốc để đánh giá nhất thiết phải là cây ngũ cốc và cây họ đậu.

Đơn vị đánh giá là các chủng đất. Đánh giá đất chủ yếu dựa trên cơ sở các đặc tính khí hậu, địa hình địa mạo, thổ nhƣỡng, nƣớc ngầm và thực vật. Nguyên tắc đánh giá mức độ thích hợp là chia khả năng sử dụng đất thành các nhóm và lớp trong đó nhóm đất thích hợp đƣợc tách ra theo sự khác biệt về loại hình thổ nhƣỡng nhƣ địa hình, mẫu chất, thành phần cơ giới, chế độ nƣớc. Kết quả đánh giá đất của Liên Xô (cũ) đã giúp cho việc thống kê tài nguyên đất đai và hoạch định chiến lƣợc sử dụng, quản lý nguồn tài nguyên đất trong phạm vi toàn Liên bang Xô Viết.

Đánh giá đất đai ở Mỹ Phƣơng pháp đánh giá đất đai của Mỹ là dựa vào các yếu tố hạn chế trong sử dụng đất, các yếu tố này đƣợc chia thành hai nhóm: + Nhóm các yếu tố hạn chế vĩnh viễn bao gồm những hạn chế không thể cải tạo đƣợc nhƣ độ dốc, độ dày tầng đất, lũ lụt và khí hậu khắc nghiệt. + Nhóm những yếu tố hạn chế tạm thời có khả năng khắc phục đƣợc bằng các biện pháp cải tạo trong quản lý đất đai nhƣ độ phì, thành phần dinh dƣỡng, những trở ngại về tƣới hoặc tiêu. Đánh giá mức độ khả năng sử dụng đất đai chủ yếu đƣợc xác định dựa trên những yếu tố hạn chế vĩnh viễn. Nguyên tắc chung của phƣơng pháp là các yếu tố nào có mức độ hạn chế lớn và khả năng chi phối mạnh đến sử dụng đất là yếu tố quyết định mức độ thích hợp mà không cần tính đến những khả năng thuận lợi của các yếu tố khác có trong đất.

Tóm lại : Các nƣớc trên Thế giới đều đã nghiên cứu về đánh giá, phân hạng đất đai ở mức khái quát chung cho cả nƣớc và ở mức độ chi tiết cho các vùng cụ thể. Hạng đất đƣợc phân ra đều thể hiện tính thực tế theo điều kiện từng nƣớc. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Phƣơng pháp đánh giá đất đai của FAO: Thấy rõ vai trò quan trọng của đánh giá, phân hạng làm cơ sở cho công tác quy hoạch sử dụng đất đai. Tổ chức Nông nghiệp – Lƣơng thực của Liên hợp quốc (FAO) với sự tham gia của các chuyên gia đầu ngành, đã tổng hợp kinh nghiệm của nhiều nƣớc, xây dựng lên bản : Đề cƣơng đánh giá đất đai năm 1976.

Tài liệu đƣợc cả thế giới quan tâm thử nghiệm, vận dụng và chấp nhận là phƣơng tiện tốt nhất để đánh giá tiềm năng đất đai. Tiếp theo đó, hành loạt các tài liệu hƣớng dẫn đã đƣợc xuất bản nhƣ : Đánh giá đất cho nông nghiệp nhờ nƣớc trời năm 1983, cho các vùng nông nghiệp đƣợc tƣới năm 1985, đánh giá đất cho các vùng rừng năm 1984 và đánh giá đất cho đồng cỏ Trƣớc hết cần xác định : Đề cƣơng và hƣớng dẫn của FAO là khát quát toàn bộ nội dung, các bƣớc tiến hành, những gợi ý, ví dụ nêu ra để minh họa và tham khảo. Trên cơ sở đó, tùy điều kiện cụ thể của từng nơi mà vận dụng cho sát đúng và phù hợp. Đề cƣơng đã đề ra những nguyên tắc đánh giá đất nhƣ sau : * Mức độ thích hợp của đất đai đƣợc đánh giá, phân hạng cho các loại sử dụng đất cụ thể.

* Việc đánh giá yêu cầu có sự so sánh giữa lợi nhuận thu đƣợc và đầu tƣ cần thiết trên các loại đất đai khác nhau. * Yêu cầu phải có quan điểm tổng hợp * Việc đánh giá phải phù hợp với điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của vùng * Khả năng thích nghi đƣa vào sử dụng phải dựa trên cơ sở bền vững. * Đánh giá đất có liên quan tới so sánh với nhiều loại sử dụng đất. Đề cƣơng đã giới thiệu 3 mức độ đánh giá : sơ lƣợc, bán chi tiết và chi tiết ; hai phƣơng pháp đánh giá : phƣơng pháp hai bƣớc và phƣơng pháp song song để tùy theo điều kiện cụ thể mà vận dụng.

11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Trong đánh giá đất đƣợc chia thành hai bậc : thích hợp và không thích hợp Trong bậc thích hợp chia thành 3 hạng : * Thích hợp cao (Hight suitable) * Thích hợp trung bình (Moderately suitable) * Kém thích hợp (Marginally suitable) Bậc không thích hợp chia thành 2 hạng : * Không thích hợp hiện tại (Currently not suitable) * Không thích hợp vĩnh viễn (Permanently suitable) Từ lớp thích hợp trung bình và kém đƣợc chia ra nhiều hạng phụ để chỉ rõ bản chất của các yếu tố giới hạn. Để chỉ rõ những yêu cầu chi tiết hơn về quản lý, sử dụng đất đai, từ hạng phụ chia nhỏ ra các đơn vị đất thích hợp. Ngoài ra, các hƣớng dẫn cụ thể khác nhƣ : Xác định loại sử dụng đất đai, xác định đơn vị đất đai, phân hạng mức độ thích hợp… Có thể nói, đề cƣơng hƣớng dẫn của FAO rất đầy đủ, chặt chẽ và dễ dàng vận dụng với mọi hoàn cảnh. Ở Việt Nam và khu vực nghiên cứu Xuất phát từ quá trình sản xuất nông nghiệp lâu đời, bằng những kinh nghiệm tích luỹ trong sản xuất nông nghiệp, khái niệm về đánh giá đất, phân hạng đất đã xuất hiện dựa vào kinh nghiệm để phân biệt loại đất tốt, đất xấu để bố trí thích hợp cho từng loại cây trồng.

Năm 1092 thời nhà Lý ngƣời ta đã biết tiến hành đạc điền. Vào thời nhà Lê thế kỷ XV đã bắt đầu phân ra các hạng điền nhằm phục vụ công tác quản lý và thu thuế điền địa. Vào thời Gia Long nhà Nguyễn đã phân chia thành "Tứ hạng điền" và "Lục hạng thổ" để làm cơ sở cho việc mua bán và phân cấp ruộng đất Thời Pháp thuộc nhằm mục đích khai thác tài nguyên đất, công tác nghiên cứu đánh giá đất đƣợc chú ý và tiến hành nghiên cứu ở các vùng đất màu mỡ để xác định tiềm năng và lựa chọn đất đai lập đồn điền trồng cây ngắn ngày và dài ngày. 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Sau hoà bình lặp lại, các công trình nghiên cứu về đất cũng nhƣ đánh giá đất đai ở hai miền có những thành tựu khác nhau.

Tại miền Bắc, đƣợc sự giúp đỡ của các chuyên gia Liên Xô (cũ) các nhà khoa học Việt Nam đã tiến hành điều tra ở miền Bắc tỷ lệ 1/1.000, mỗi huyện đều xây dựng đƣợc sơ đồ thổ nhƣỡng tỷ lệ 1/50. Một số công trình nghiên cứu cơ bản về đất đƣợc công bố nhƣ Fridland V. M với "Một số kết quả nghiên cứu bƣớc đầu về đất miền Bắc Việt Nam"; Vũ Ngọc Tuyên, Trần Khải, Phạm Gia Tu với "Những loại đất chính miền Bắc Việt Nam", Tôn Thất Chiểu với "Tổng quan về điều tra phân loại đất Việt Nam". Từ đầu những năm 1970, Bùi Quang Toản đã cùng một số cán bộ khoa học của Viện Thổ nhƣỡng nông hoá nhƣ Vũ Cao Thái, Đinh Văn Tính, Nguyễn Văn Thân.

thực hiện công tác nghiên cứu đánh giá đất và phân hạng đất ở 23 huyện, 286 hợp tác xã thuộc 9 vùng chuyên canh thu đƣợc những kết quả phục vụ thiết thực cho công tác tổ chức lại sản xuất. Từ những năm 1989 đến năm 1995 nhiều công trình đánh giá đất ứng dụng quy trình đánh giá đất của FAO đƣợc tiến hành và thu đƣợc nhiều kết quả tốt nhƣ nghiên cứu của Vũ Cao Thái và một số tác giả xác định mức độ thích hợp của đất Tây Nguyên với cây cao su, cà phê, chè và dâu tằm Nguyễn Khang và Phạm Dƣơng Ƣng với những kết quả nghiên cứu bƣớc đầu đánh giá tài nguyên đất đai Việt Nam. Nguyễn Công Pho với đánh giá đất vùng đồng bằng Sông Hồng. Nguyễn Khang và Nguyễn Văn Tân với đánh giá đất vùng dự án đa mục tiêu EA SOUP.

Phạm Quang Khánh với kết quả nghiên cứu hệ thống sử dụng đất trong nông nghiệp và nhiều kết quả nghiên cứu của các tác giả khác. Đặc biệt khi Luật đất đai 1993 đƣợc ban hành, Tổng cục Địa Chính và sau là Bộ Tài nguyễn và Môi trƣờng triển khai xây dựng quy hoạch sử dụng đất đai toàn quốc, tất cả các cấp. Thông qua quy hoạch sử dụng đất, các mối 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] quan hệ đất đai đƣợc điều chỉnh đồng thời đã tạo điều kiện để quan hệ đất đai đƣợc tiếp cận với cơ chế thị trƣờng có sự quản lý của Nhà nƣớc theo định hƣớng XHCN.