HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM TRẦN QUANG HẢI ĐÁNH GIÁ ĐẶC ĐIỂM NÔNG SINH HỌC CỦA TẬP ĐOÀN LÚA NHẬP NỘI TỪ NGÂN HÀNG GEN CÂY TRỒNG QUỐC GIA NĂM 2015 Chuyên ngành: Khoa học cây trồng Mã số: 60 62 01 10 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Lê Khả Tường NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày 05 thán 12 năm 2016 Tác giả luận văn Trần Quang Hải i LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.
Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Lê Khả Tường, T.S Hoàng Thị Lan Hương đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám Đốc, Ban Đào Tạo Sau Đại Học- Viện Khoa Học Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức Trung Tâm Tài Nguyên Thực Vật đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn.
Hà Nội, ngày 05 tháng 12 năm 2016 Tác giả luận văn Trần Quang Hải ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục .iii Danh mục chữ viết tắt. v Danh mục bảng và phụ lục. vi Danh mục đồ thị, sơ đồ.
Tính cấp thiết của đề tài. Mục đích và yêu cầu của đề tài. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài.
Tổng quan tài liệu và cơ sở khoa học của đề tài. Nguồn gốc và phân loại thực vật cây lúa. Phân loại thực vật cây lúa. Nghiên cứu đặc điểm nông sinh học cây lúa.
Đặc điểm thực vật cây lúa. Nghiên cứu đặc điểm sinh lý thực vật cây lúa. Khả năng thích ứng với điều kiện ngoại cảnh của cây lúa. Nghiên cứu bảo tồn tài nguyên cây lúa.
Nghiên cứu đặc điểm hạt gạo. Nghiên cứu sinh hóa và dinh dưỡng lúa gạo. Giá trị dinh dưỡng. Giá trị sử dụng.
Giá trị thương mại. Tình hình sản xuất lúa gạo trên thế giới và trong nước. Sản xuất lúa gạo trên thế giới. Sản xuất lúa gạo ở Việt Nam.
Vật liệu, nội dung và phương pháp nghiên cứu. Vật liệu nghiên cứu. 30 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Vật liệu sinh học.
Vật liệu khác. Nội dung nghiên cứu. Nghiên cứu đặc điểm nông sinh học của tập đoàn lúa nhập nội. Nghiên cứu so sánh, đánh giá đặc điểm nông sinh học bộ giống ưu tú.
Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp bố trí thí nghiệm. Các chỉ tiêu theo dõi và phương pháp đánh giá:. Kết quả nghiên cứu và thảo luận.
Nghiên cứu đánh giá tập đoàn lúa nhập nội. Nghiên cứu hình thái chất lượng. Nghiên cứu đa dạng các tính trạng hình thái số lượng. Các yếu tố cấu thành năng suất.
Nghiên cứu đánh giá sâu bệnh hại. Tương quan của một số tính trạng trong tập đoàn lúa nhập nội. Tuyển chọn bộ giống lúa ưu tú từ kết quả khảo sát đặc điểm nông sinh học. Kết quả nghiên cứu so sánh bộ giống lúa ưu tú.
Nghiên cứu đặc điểm sinh trưởng và phát triển bộ giống ưu tú. Nghiên cứu khả năng chống chịu sâu bệnh hại của bộ giống lúa ưu tú. Nghiên cứu đánh giá yếu tố cấu thành năng suất bộ giống ưu tú. Nghiên cứu đánh giá năng suất bộ giống lúa ưu tú.
Đánh giá chất lượng gạo và khả năng đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu của bộ giống lúa ưu tú:. Kết quả tuyển chọn giống lúa triển vọng. Kết luận và đề nghị. 77 Tài liệu tham khảo.
81 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt NSLT Năng suất lí thuyết NSTT Năng suất thực thu D/R Dài/rộng IPGRI International Plant Genetic Resources Institute (Viện tài nguyên di truyền thực vật Quốc tế) IRRI Interntional Rice Research Institute (Viện nghiên cứu lúa quốc tế) P 1.000 hạt TGST: Thời gian sinh trưởng TT Thứ tự TB Trung bình SĐK Số đăng kí v LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC BẢNG VÀ PHỤ LỤC Bảng 2. Các loài Oryza theo Takeoka (1963) với số nhiễm sắc thể, kiểu gien và phân bố địa lý. Đặc trưng hình thái tổng quát của 3 nhóm giống lúa. Ảnh hưởng của hàm lượng amylose đến chất lượng cơm.
Thành phần sinh hóa lúa gạo so với một số ngũ cốc khác. Giá các loại gạo xuất khẩu trên thế giới, tháng 7-2012…………………. Các chỉ tiêu theo dõi và đánh giá tập đoàn lúa nhập nội………. Phân nhóm thời gian sinh trưởng các giống lúa ở Việt Nam………….
Tần số biểu hiện các tính trạng hình thái chất lượng của thân cây lúa ở vụ Xuân 2015………………………………………………………. Tần số biểu hiện các tính trạng hình thái chất lượng của lá lúa ở vụ Xuân 2015………………………. Tần số biểu hiện các tính trạng hình thái chất lượng thìa lìa lúa ở vụ Xuân 2015. Tần số biểu hiện các tính trạng hình thái chất lượng của bông lúa ở vụ Xuân 2015.
Đặc điểm màu sắc nhụy cái, vỏ hạt và vỏ trấu lúa ở vụ Xuân 2015. Đặc điểm độ rụng, độ dai hạt và độ phủ lông vỏ trấu lúa ở vụ Xuân 2015. Đặc điểm râu đầu hạt, mày vỏ gạo và chiều dài mày hạt lúa ở vụ Xuân 2015. Phân nhóm cao cây mẫu giống tập đoàn lúa nhập nội ở vụ Xuân 2015…….
Phân nhóm mẫu giống theo thời gian sinh trưởng, Xuân 2015. Kích thước và tỉ lệ D/R của hạt thóc ở vụ Xuân 2015………………. Diễn biến sâu hại chính trên các giống tập đoàn, Xuân 2015. Diễn biến bệnh hại chính trên các giống tập đoàn, Xuân 2015…………….Tương quan của một số tính trạng nông sinh học trong tập đoàn lúa nhập nội, xuân 2015.
Một số đặc điểm về sinh trưởng và phát triển của các giống nhập nội tại vụ Mùa 2015. Mức độ chống chịu sâu, bệnh các mẫu giống ưu tú nhập nội, Mùa 2015. 68 vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Yếu tố cấu thành năng suất và năng suất các giống lúa ưu tú, Mùa 2015.
Năng suất các giống lúa ưu tú, Mùa 2015…………. Kết quả phân tích một số chỉ tiêu chất lượng gạo của các mẫu giống lúa ưu tú, Mùa 2015. Đặc điểm nông sinh học chính của giống lúa triển vọng 12L221. Một số hình ảnh trong quá trình thực hiện thí nghiệm.
Danh sách các giống tham gia thí nghiệm.83 PHỤ LỤC 3 Phiếu mô tả đánh giá các mẫu giống lúa.85 PHỤ LỤC 4 Sự đa dạng các tính trạng hình thái số lượngcủa các mẫu giống lúa nhập nội vụ Xuân 2015. Các tính trạng chất lượng các mẫu giống lúa……………………………94 PHỤ LỤC 6: Một số đặc điểm thân của các giống lúa nhập nội…………………….96 PHỤ LỤC 7: Một số đặc điểm hạt lúa của các giống lúa nhập nội…………….101 PHỤ LỤC 8: Một số đặc điểm bông của các giống lúa nhập nội…………………….Khả năng chống chịu sâu bệnh của các giống tham gia thí nghiệm trong vụ Xuân. Một số chỉ tiêu năng suất của các mẫu giống nhập nội trong. Một số chỉ tiêu chất lượng các dòng triển vọng vụ Mùa 2015.
Kết quả xử lí thống kê bằng phần mềm Statistx 8.113 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC ĐỒ THỊ, SƠ ĐỒ Hình 2.Giá xuất khẩu của gạo, lúa mì và ngô, 1/1960 - 6/2015 (USD/tấn). Sản lượng và diện tích gieo trồng lúa thế giới 2005-2014. Diện tích và sản lượng lúa gạo của Việt Nam, 1990 - 2013. Sự đa dạng về số bông/khóm của các mẫu giống lúa.
53 nhập nội trong vụ Xuân 2015. Sự đa dạng về số hạt/bông của các mẫu giống lúa. 54 nhập nội trong vụ Xuân 2015. Sự đa dạng về số hạt chắc/bông của các mẫu giống lúa.
54 nhập nội trong vụ Xuân 2015. Sự đa dạng khối lượng 1000 hạt của các mẫu giống lúa. 55 nhập nội trong vụ Xuân 2015. Sơ đồ hình cây thể hiện mối quan hệ giữa các mẫu mẫu giống lúa trong tập đoàn nhập nội, xuân 2015.
62 viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Lúa gạo là cây lương thực phổ biến hiện đang được sản xuất trên 100 nước thuộc châu Á, châu Phi và vùng Nam Mỹ, đồng thời lúa gạo cũng chính là nguồn lương thực quan trọng của trên 50% dân số toàn thế giới. Nhập nội giống mặc dù là một phương pháp chọn giống truyền thống nhưng luôn được đánh giá là phương pháp có hiệu quả cao không chỉ ở nước ta mà còn ở nhiều nước trên thế giới. Để sử dụng một cách có hiệu quả nguồn vật liệu này, sau khi nhập nội, công tác đánh giá các đặc trưng, đặc tính cũng như phân loại một cách có hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong công tác nghiên cứu tuyển chọn giống lúa mới ở nước ta. Xuất phát từ những yêu cầu trên, chúng tôi triển khai thực hiện đề tài: " Đánh giá đặc điểm nông sinh học của tập đoàn lúa nhập nội từ Ngân Hàng Gen Cây Trồng Quốc Gia năm 2015" tại An Khánh, Hoài Đức, Hà Nội với mục tiêu là xác định và phân loại được một số đặc điểm hình thái, sinh trưởng, chống chịu, yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của tập đoàn lúa nhập nội, qua đó giới thiệu một số nguồn gen có đặc tính nông sinh học quý làm vật liệu khởi đầu phục vụ công tác nghiên cứu chọn tạo giống lúa mới.