Đánh Giá Đặc Điểm Nông Sinh Học Của Một Số Dòng Chè Đột Biến Chọn Lọc Tại Phú Hộ - Phú Thọ

Luận văn thạc sĩ vnua đánh giá đặc điểm nông sinh học của các dòng chè đột biến tại Phú Hộ, Phú Thọ, cung cấp thông tin quý giá cho nghiên cứu.

• Tác giả: Lê Thị Xuyến
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Đình Vinh
• Trường học: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Khoa Học Cây Trồng
• Đề tài: Đánh Giá Đặc Điểm Nông Sinh Học Của Một Số Dòng Chè Đột Biến Chọn Lọc Tại Phú Hộ - Phú Thọ
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 2. DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• 3. DANH MỤC BẢNG
• 4. DANH MỤC HÌNH
• 5. TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 6. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 7. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 8. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 9. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI, Ý NGHĨA KHOA HỌC HOẶC THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 9.1. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học
• 9.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 10. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 10.1. CƠ SỞ KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 10.1.1. Cơ sở sinh học
• 10.1.2. Cơ sở sinh lý học
• 10.1.3. Cơ sở thực tiễn của đề tài
• 10.2. NGUỒN GỐC, PHÂN LOẠI VÀ SỰ PHÂN BỐ CỦA CÂY CHÈ
• 10.2.1. Nguồn gốc
• 11. PHẦN 3: VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 11.1. Địa điểm nghiên cứu
• 11.2. Thời gian nghiên cứu
• 11.3. Vật liệu nghiên cứu
• 11.4. Thí nghiệm đánh giá đặc điểm nông sinh học các dòng chè
• 11.5. Thí nghiệm đánh giá hom giâm
• 11.6. Nội dung nghiên cứu
• 11.7. Phương pháp nghiên cứu
• 11.8. Bố trí thí nghiệm
• 11.9. Các chỉ tiêu và phương pháp theo dõi
• 11.10. Phương pháp xử lý số liệu
• 12. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 12.1. Nghiên cứu các đặc điểm về hình thái của các dòng chè đột biến chọn lọc
• 12.1.1. Nghiên cứu đặc điểm hình thái thân cành của các dòng chè đột biến chọn lọc
• 12.1.2. Nghiên cứu đặc điểm hình thái, kích thước lá của các dòng chè đột biến chọn lọc
• 12.1.3. Nghiên cứu đặc điểm, kích thước búp của các dòng chè đột biến chọn lọc
• 12.1.4. Nghiên cứu đặc điểm sinh trưởng sinh thực của các dòng chè đột biến chọn lọc
• 12.1.5. Nghiên cứu khả năng sinh trưởng và năng suất của các dòng chè đột biến chọn lọc
• 12.1.6. Nghiên cứu khả năng sinh trưởng thân cành của các dòng chè đột biến chọn lọc
• 12.1.7. Nghiên cứu khả năng sinh trưởng búp của các dòng chè đột biến chọn lọc
• 12.2. Năng suất và các yếu tố cấu thành năng suất của các dòng chè đột biến chọn lọc
• 12.3. Đánh giá khả năng chống chịu sâu bệnh hại và chất lượng của các dòng chè đột biến chọn lọc
• 12.3.1. Khả năng chống chịu một số loài sâu và bệnh hại chính
• 12.3.2. Nghiên cứu về chất lượng của các dòng chè đột biến chọn lọc
• 12.3.3. Nghiên cứu khả năng giâm cành của một số dòng chè đột biến chọn lọc
• 13. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đặc Điểm Nông Sinh Học Của Dòng Chè Đột Biến Tại Phú Thọ

Đặc điểm nông sinh học của dòng chè đột biến tại Phú Thọ đang thu hút sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu và nông dân. Việc đánh giá các dòng chè này không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn cải thiện chất lượng sản phẩm chè. Nghiên cứu này sẽ cung cấp cái nhìn tổng quan về các dòng chè đột biến, từ đó xác định được những dòng có tiềm năng phát triển tốt nhất.

1.1. Đặc Điểm Hình Thái Của Các Dòng Chè Đột Biến

Các dòng chè đột biến tại Phú Thọ có nhiều đặc điểm hình thái khác nhau. Những đặc điểm này bao gồm kích thước lá, hình dạng búp và màu sắc của cây chè. Nghiên cứu cho thấy dòng ĐB K25 có búp lớn nhất và màu sắc nổi bật, điều này có thể ảnh hưởng đến chất lượng chè sau khi chế biến.

1.2. Khả Năng Sinh Trưởng Của Dòng Chè Đột Biến

Khả năng sinh trưởng của các dòng chè đột biến là một yếu tố quan trọng trong việc đánh giá tiềm năng sản xuất. Dòng ĐB K5 và ĐB K25 cho thấy khả năng sinh trưởng vượt trội, với năng suất đạt 2,88 tấn/ha, cao hơn so với các dòng khác.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Việc Đánh Giá Dòng Chè Đột Biến

Mặc dù có nhiều tiềm năng, việc đánh giá dòng chè đột biến cũng gặp phải một số thách thức. Các vấn đề như sâu bệnh, điều kiện khí hậu và kỹ thuật canh tác đều ảnh hưởng đến kết quả nghiên cứu. Việc nhận diện và khắc phục những thách thức này là cần thiết để tối ưu hóa năng suất và chất lượng chè.

2.1. Các Vấn Đề Về Sâu Bệnh Hại

Các dòng chè đột biến thường phải đối mặt với nhiều loại sâu bệnh khác nhau. Nghiên cứu cho thấy rằng các dòng chè này có khả năng chống chịu tốt với một số loại sâu bệnh chính, điều này giúp giảm thiểu thiệt hại và tăng năng suất.

2.2. Ảnh Hưởng Của Điều Kiện Khí Hậu

Điều kiện khí hậu tại Phú Thọ có thể ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của dòng chè đột biến. Nghiên cứu cần xem xét các yếu tố như nhiệt độ, độ ẩm và lượng mưa để đưa ra các giải pháp canh tác phù hợp.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Đặc Điểm Nông Sinh Học Của Dòng Chè Đột Biến

Phương pháp nghiên cứu là yếu tố quyết định đến độ chính xác của kết quả. Nghiên cứu này áp dụng phương pháp thí nghiệm so sánh giữa các dòng chè đột biến và giống đối chứng Kim Tuyên. Việc bố trí thí nghiệm theo phương pháp khối ngẫu nhiên đầy đủ giúp đảm bảo tính khách quan và chính xác.

3.1. Thiết Kế Thí Nghiệm

Thí nghiệm được thiết kế với 8 dòng chè đột biến và giống đối chứng, được bố trí ngẫu nhiên để đảm bảo tính chính xác. Mỗi dòng chè được theo dõi và đánh giá về các chỉ tiêu sinh trưởng và năng suất.

3.2. Phương Pháp Theo Dõi Và Đánh Giá

Các chỉ tiêu như chiều cao cây, kích thước lá và năng suất được theo dõi định kỳ. Phương pháp xử lý số liệu cũng được áp dụng để phân tích kết quả một cách khoa học và chính xác.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Đặc Điểm Nông Sinh Học Của Dòng Chè Đột Biến

Kết quả nghiên cứu cho thấy các dòng chè đột biến có nhiều đặc điểm nổi bật về hình thái và năng suất. Dòng ĐB K25 không chỉ có năng suất cao mà còn có chất lượng chè tốt, phù hợp cho chế biến chè xanh và chè đen. Những kết quả này mở ra hướng đi mới cho ngành chè tại Phú Thọ.

4.1. Đánh Giá Năng Suất Của Các Dòng Chè

Năng suất của các dòng chè đột biến được đánh giá cao hơn so với giống đối chứng. Dòng ĐB K25 đạt năng suất 2,88 tấn/ha, cho thấy tiềm năng phát triển mạnh mẽ trong tương lai.

4.2. Chất Lượng Chè Của Các Dòng Đột Biến

Chất lượng chè của các dòng đột biến cũng được đánh giá cao. Các dòng như ĐB K12, ĐB K11 và ĐB K2 có hàm lượng axit amin và đường cao, cho thấy khả năng chế biến chè xanh và chè đen chất lượng tốt.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Dòng Chè Đột Biến Tại Phú Thọ

Nghiên cứu về dòng chè đột biến tại Phú Thọ đã chỉ ra rằng đây là một hướng đi tiềm năng cho ngành chè Việt Nam. Việc phát triển và nhân giống các dòng chè này không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn cải thiện chất lượng sản phẩm. Tương lai của dòng chè đột biến tại Phú Thọ hứa hẹn sẽ mang lại nhiều giá trị cho nông nghiệp bền vững.

5.1. Hướng Đi Mới Cho Ngành Chè

Việc phát triển dòng chè đột biến có thể tạo ra những sản phẩm chè chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu thị trường trong nước và quốc tế. Điều này không chỉ giúp nâng cao giá trị sản phẩm mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế địa phương.

5.2. Đề Xuất Các Giải Pháp Phát Triển

Cần có các giải pháp đồng bộ trong việc phát triển dòng chè đột biến, từ nghiên cứu, nhân giống đến canh tác. Việc áp dụng công nghệ mới và cải tiến kỹ thuật canh tác sẽ giúp tối ưu hóa năng suất và chất lượng chè.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việt Nam hiện giữ vị trí thứ 5 trên thế giới về diện tích canh tác chè với 115,44 nghìn ha và xếp thứ 6 về sản lượng với 228,36 nghìn tấn chè búp khô. Mặc dù sản lượng và kim ngạch xuất khẩu duy trì đà tăng trưởng liên tục, giá xuất khẩu chè bình quân của nước ta chỉ đạt khoảng 1.700 USD/tấn, tương đương 60% đến 70% mức giá trung bình của thị trường toàn cầu. Nguyên nhân cốt lõi bắt nguồn từ cơ cấu giống chè phục vụ sản xuất còn đơn điệu, chủ yếu phù hợp với chế biến chè đen truyền thống, trong khi nguồn giống chuyên dùng cho chế biến chè xanh cao cấp và chè Ô Long còn thiếu hụt nghiêm trọng.

Nghiên cứu tập trung giải quyết vấn đề chọn tạo nguồn giống mới mang các đặc tính vượt trội về năng suất và nội chất thông qua phương pháp xử lý đột biến thực nghiệm. Mục tiêu cụ thể là đánh giá toàn diện các đặc điểm hình thái thực vật học, khả năng sinh trưởng, tính chống chịu sâu bệnh hại, tiềm năng năng suất, chất lượng nguyên liệu chế biến chè xanh và chè đen, cũng như khả năng nhân giống vô tính bằng phương pháp giâm cành của 8 dòng chè đột biến tuổi 2 chọn lọc.

Phạm vi nghiên cứu được tiến hành từ tháng 1 năm 2016 đến tháng 1 năm 2017 tại Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển chè thuộc Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp miền núi phía Bắc tại Phú Hộ, thị xã Phú Thọ. Đề tài mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc khi xác định được dòng ĐB K25 cho năng suất búp vượt trội đạt 2,88 tấn/ha và các dòng ĐB K12, ĐB K11 có điểm cảm quan thử nếm đạt trên 17,4 điểm, cung cấp cơ sở khoa học vững chắc để phát triển vùng nguyên liệu chè chất lượng cao cho các tỉnh Trung du và Miền núi phía Bắc.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết di truyền học chọn giống và phương pháp đột biến thực nghiệm. Theo định luật biến dị tương đồng của nhà di truyền học Nikolai Vavilov và các công trình nghiên cứu của Luyện Hữu Chỉ, tác nhân phóng xạ và hóa chất có khả năng làm biến đổi cấu trúc phân tử của gen, tạo ra nguồn vật liệu khởi đầu đa dạng với tần số biến dị cao gấp nhiều lần so với chọn lọc tự nhiên. Việc ứng dụng tác nhân vật lý như tia gamma nguồn Coban-60 và tác nhân hóa học Ethyl methanesulfonate cho phép rút ngắn chu kỳ chọn giống xuống còn 3 đến 6 thế hệ so với 6 đến 10 thế hệ của phương pháp lai hữu tính truyền thống.

Khung lý thuyết sinh lý học cây chè dựa trên quy luật chu kỳ phát triển lớn gồm 5 giai đoạn do Trang Văn Phương và Nguyễn Ngọc Kính đúc kết, kết hợp với chu kỳ phát triển nhỏ hàng năm gồm giai đoạn sinh trưởng dinh dưỡng từ tháng 2 đến tháng 11 và giai đoạn tạm ngừng sinh trưởng từ tháng 12 đến tháng 2. Bên cạnh đó, mối quan hệ sinh hóa giữa hàm lượng axit amin, đường khử và tannin quyết định trực tiếp đến phẩm cấp sản phẩm: nguyên liệu chè xanh chất lượng cao đòi hỏi hàm lượng axit amin trên 2,5%, đường hòa tan trên 3,0% và tannin dưới 30%, trong khi hàm lượng catechin và polyphenol cao là điều kiện tiên quyết để tạo nên hương vị đặc trưng của chè đen.

Phương pháp nghiên cứu

Thí nghiệm so sánh nông sinh học được bố trí theo khối ngẫu nhiên đầy đủ (RCBD) gồm 9 công thức tương ứng với 8 dòng chè đột biến tuổi 2 (ĐB K1, ĐB K2, ĐB K5, ĐB K6, ĐB K11, ĐB K12, ĐB K23, ĐB K25) và giống đối chứng Kim Tuyên. Mỗi công thức được nhắc lại 3 lần trên các ô thí nghiệm diện tích 22 m2, mật độ trồng 2.200 cây/ha với tổng diện tích khu thí nghiệm là 400 m2. Phương pháp chọn mẫu áp dụng kỹ thuật lấy mẫu đường chéo 5 điểm, chọn cố định 10 cây trên mỗi ô để theo dõi các chỉ tiêu hình thái thân cành, kích thước lá, động thái sinh trưởng búp và năng suất cá thể.

Thí nghiệm nhân giống vô tính bằng kỹ thuật giâm cành được thiết kế với quy mô 300 bầu đất trên mỗi lần nhắc lại với diện tích ô 9 m2 nhằm đánh giá tỷ lệ ra rễ, tỷ lệ sống và tỷ lệ xuất vườn sau 9 tháng ươm. Các phương pháp phân tích sinh hóa tuân thủ nghiêm ngặt tiêu chuẩn quốc tế: xác định tannin theo phương pháp Leventhal với hệ số K = 0,582, đạm tổng số theo phương pháp Kjeldahl với K = 1,42, đường khử theo phương pháp Bertrand và đánh giá cảm quan chất lượng theo Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 3218-1993. Lý do lựa chọn thiết kế RCBD và phân tích phương sai trên phần mềm thống kê chuyên ngành IRRISTAT 5.0 cùng Microsoft Excel là nhằm kiểm soát tối đa sai số ngoại cảnh địa hình đồi dốc, đảm bảo các kết luận về sự sai khác giữa các dòng chè đạt độ tin cậy thống kê ở mức xác suất 95%.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả đánh giá hình thái thân cành và tán lá ghi nhận sự phân ly rõ nét giữa các dòng đột biến. Dòng ĐB K5 và ĐB K25 hình thành kiểu thân bán gỗ với độ cao phân cành lần lượt là 3,75 cm và 4,23 cm, trong khi 6 dòng còn lại và giống đối chứng Kim Tuyên mang kiểu thân bụi với độ cao phân cành dao động từ 1,85 cm đến 3,49 cm. Góc phân cành của dòng ĐB K25 đạt 48,42° tạo thế cây xiên lý tưởng cho quá trình quang hợp, trong khi dòng ĐB K12 có góc phân cành lớn nhất đạt 57,65°. Diện tích phiến lá của toàn bộ 8 dòng đột biến đều đạt mức trung bình từ 25,15 cm2 đến 38,70 cm2, vượt trội hơn hẳn so với giống đối chứng Kim Tuyên chỉ đạt 19,77 cm2; đặc biệt dòng ĐB K25 đạt diện tích lá lớn nhất với chiều dài lá 12,34 cm và chiều rộng lá 4,48 cm.

Đối với kích thước và khối lượng búp, dòng ĐB K25 thể hiện ưu thế vượt trội với chiều dài búp tôm 3 lá đạt 9,84 cm, đường kính gốc búp 0,25 cm và khối lượng búp đạt 1,19 g, cao hơn 38,37% so với đối chứng Kim Tuyên đạt 0,86 g/búp. Dòng ĐB K5 đạt khối lượng búp tôm 3 lá là 0,88 g, trong khi dòng ĐB K23 có chiều dài búp ngắn nhất đạt 6,24 cm. Về năng suất búp thực thu, dòng ĐB K25 xác lập mức năng suất cao nhất trong tập đoàn nghiên cứu với 2,88 tấn/ha, vượt trội so với dòng ĐB K1 có năng suất thấp nhất đạt 2,29 tấn/ha.

Về thành phần sinh hóa và phẩm cấp thử nếm cảm quan, ba dòng ĐB K12, ĐB K11 và ĐB K2 đáp ứng hoàn hảo tiêu chuẩn chế biến chè xanh chất lượng cao với hàm lượng axit amin đạt trên 2,5%, hàm lượng đường khử vượt 3,0% và hàm lượng tannin duy trì dưới 30%. Điểm thử nếm cảm quan chè xanh ghi nhận dòng ĐB K12 đạt số điểm cao nhất là 17,7 điểm, dòng ĐB K11 đạt 17,4 điểm và dòng ĐB K2 đạt 17,2 điểm. Ngược lại, các dòng ĐB K25, ĐB K5 và ĐB K6 sở hữu hàm lượng tannin và chất hòa tan dồi dào, đạt điểm cảm quan chè đen xuất sắc trên 17,5 điểm. Trong thí nghiệm giâm hom vô tính, các dòng ĐB K5, ĐB K6 và ĐB K25 thể hiện sức sống vượt trội với tỷ lệ cây con đạt tiêu chuẩn xuất vườn sau 9 tháng đạt trên 80%.

Thảo luận kết quả

Sự biến đổi về cấu trúc hình thái và năng suất của các dòng chè nghiên cứu phản ánh hiệu quả rõ rệt của phương pháp đột biến thực nghiệm bằng Ethyl methanesulfonate ở các nồng độ từ 50 phần vạn đến 400 phần vạn và bức xạ gamma nguồn Coban-60 ở liều lượng 2,5 kR. Dữ liệu thực nghiệm khi được trực quan hóa qua biểu đồ động thái tăng trưởng chiều dài búp theo các mùa vụ và biểu đồ cột so sánh năng suất thực thu đã làm nổi bật tương quan thuận giữa kích thước búp, diện tích lá quang hợp và năng suất chung của cây chè. Góc đính lá của dòng ĐB K5 đạt 46,90° và ĐB K12 đạt 47,50° nằm trong ngưỡng tối ưu 45° giúp tối đa hóa khả năng hấp thụ bức xạ mặt trời mà không gây hiện tượng che khuất tầng lá dưới.

So sánh với các công bố khoa học của Lê Mệnh và Nguyễn Văn Toàn tại Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp miền núi phía Bắc, các cá thể đột biến thu được từ giống gốc Kim Tuyên không chỉ duy trì được đặc tính chống chịu sâu bệnh hại chính như rầy xanh, bọ cánh tơ, bọ xít muỗi ở mức nhẹ mà còn khắc phục được nhược điểm năng suất búp thấp của giống nhập nội ban đầu. Dòng ĐB K25 với kích thước búp lớn và sinh khối mạnh mẽ là đối tượng lý tưởng cho cơ giới hóa thu hái công nghiệp, trong khi dòng ĐB K12 với mật độ lông tuyết dày và tỷ lệ axit amin cao cung cấp nguồn vật liệu quý giá để sản xuất các dòng chè xanh đặc sản cao cấp.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu toàn diện về đặc điểm nông sinh học, năng suất và phẩm cấp công nghệ, các giải pháp và khuyến nghị kỹ thuật được đề xuất như sau:

Thứ nhất, tổ chức mở rộng khảo nghiệm sản xuất và hoàn thiện hồ sơ công nhận giống đối với hai dòng chè ĐB K25 và ĐB K5. Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển chè phối hợp cùng các Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tại Phú Thọ, Thái Nguyên, Yên Bái xây dựng mô hình trình diễn quy mô 5 đến 10 ha trong giai đoạn 2018 đến 2020, hướng tới mục tiêu đạt năng suất ổn định trên 2,8 tấn búp khô/ha phục vụ chế biến chè đen thương phẩm chất lượng cao.

Thứ hai, định hướng phát triển dòng chè ĐB K12 và ĐB K11 chuyên canh cho vùng nguyên liệu chè xanh đặc sản. Doanh nghiệp và các hợp tác xã chế biến cần áp dụng quy trình thu hái tiêu chuẩn 1 tôm 2 lá non nhằm tận dụng tối đa hàm lượng axit amin trên 2,5% và chỉ số cảm quan 17,7 điểm, hoàn thiện quy trình công nghệ diệt men và vò sấy hiện đại để tạo ra các dòng sản phẩm chè xanh có giá trị kinh tế gia tăng cao.

Thứ ba, chuẩn hóa quy trình nhân giống vô tính đại trà bằng kỹ thuật giâm hom cho các dòng triển vọng. Sử dụng hom giống bánh tẻ có chiều dài 3 đến 4 cm, đường kính 2,5 đến 3,0 mm, xử lý môi trường giâm trong túi bầu Polyethylene kích thước 8 x 28 cm trên nền giá thể đất chua có độ pH dưới 5,0. Đảm bảo chế độ tưới ẩm và che sáng để duy trì tỷ lệ cây con đạt chuẩn xuất vườn trên 85% sau chu kỳ nuôi dưỡng 9 tháng.

Thứ tư, duy trì và mở rộng chương trình bảo tồn nguồn gen đột biến quý hiếm tại vườn tập đoàn giống. Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp miền núi phía Bắc tiếp tục ứng dụng các chỉ thị sinh học phân tử để đánh giá mức độ tương đồng di truyền ở thế hệ M2 và M3, đồng thời đẩy mạnh nghiên cứu tính chống chịu khô hạn nhằm thích ứng với biến đổi khí hậu tại các vùng đồi dốc.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị học thuật và ứng dụng chuyên sâu cho 4 nhóm đối tượng chính:

Nhà khoa học và chuyên gia chọn tạo giống cây trồng: Cung cấp nguồn tư liệu thực nghiệm chi tiết về tác động của tia gamma nguồn Coban-60 và hóa chất Ethyl methanesulfonate lên cây chè, phục vụ công tác nghiên cứu di truyền, đột biến cảm ứng và khai thác biến dị nhân tạo trên cây công nghiệp lâu năm.

Kỹ sư nông nghiệp và cán bộ khuyến nông vùng Trung du Miền núi phía Bắc: Nắm vững các chỉ tiêu hình thái thân cành, mật độ búp và khả năng chống chịu sâu bệnh của từng dòng đột biến để tư vấn cơ cấu giống, mật độ gieo trồng 2.200 cây/ha và kỹ thuật đốn hái phù hợp với địa hình đồi dốc.

Doanh nghiệp, chủ trang trại và hợp tác xã sản xuất chè: Tiếp cận dữ liệu phân tích sinh hóa chính xác về hàm lượng tannin, đường hòa tan và điểm thử nếm cảm quan để quy hoạch vùng nguyên liệu chuyên biệt cho từng mặt hàng chè xanh cao cấp hoặc chè đen xuất khẩu.

Học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Khoa học cây trồng, Nông học, Công nghệ sinh học: Tham khảo cấu trúc phương pháp luận nghiên cứu bố trí thí nghiệm khối ngẫu nhiên đầy đủ (RCBD), kỹ thuật đo đếm chỉ tiêu nông sinh học và quy trình xử lý số liệu thống kê sinh học trên phần mềm IRRISTAT 5.0.

Câu hỏi thường gặp

Phương pháp đột biến thực nghiệm mang lại ưu thế gì vượt trội so với phương pháp lai hữu tính trên cây chè? Phương pháp đột biến thực nghiệm bằng tia gamma hoặc hóa chất Ethyl methanesulfonate cho phép tạo ra nguồn biến dị phong phú với tần số xuất hiện cao, giúp rút ngắn thời gian chọn tạo giống chỉ còn 3 đến 6 thế hệ so với 6 đến 10 thế hệ của lai hữu tính truyền thống, đồng thời giúp cải thiện đơn lẻ các tính trạng quý như giảm vị đắng chát của tannin mà không phá vỡ cân bằng di truyền.

Tại sao dòng chè ĐB K25 lại đạt năng suất thực thu cao nhất trong tập đoàn thí nghiệm? Dòng ĐB K25 sở hữu kiểu thân bán gỗ với độ cao phân cành 4,23 cm, góc phân cành xiên 48,42° tối ưu hóa quang hợp, kết hợp diện tích lá lớn nhất đạt 38,70 cm2 và khối lượng búp tôm 3 lá đạt tới 1,19 g (cao hơn 38,37% so với đối chứng), từ đó tạo nên ưu thế sinh khối vượt trội giúp năng suất thực thu đạt 2,88 tấn/ha.

Những chỉ tiêu sinh hóa nào quyết định việc chọn dòng ĐB K12 để chế biến chè xanh chất lượng cao? Dòng ĐB K12 tích lũy hàm lượng axit amin cao trên 2,5%, hàm lượng đường hòa tan vượt 3,0% kết hợp cùng hàm lượng tannin ở mức cân đối dưới 30%. Các chỉ số này giúp tạo nên vị ngọt dịu hậu, hương thơm tự nhiên đặc trưng và mang lại điểm cảm quan thử nếm cao nhất toàn diện đạt 17,7 điểm.

Hiệu quả nhân giống vô tính bằng kỹ thuật giâm cành của các dòng chè đột biến được ghi nhận như thế nào? Cả 8 dòng chè đột biến đều có khả năng nhân giống vô tính xuất sắc bằng hom cành. Sau 9 tháng nuôi dưỡng trong vườn ươm, các dòng ĐB K5, ĐB K6 và ĐB K25 sinh trưởng đồng đều, chiều cao cây đạt trên 20 cm, đường kính gốc trên 2 mm và đạt tỷ lệ cây con tiêu chuẩn xuất vườn đạt trên 80%.

Các dòng chè đột biến chọn lọc có khả năng chống chịu sâu bệnh hại chính trong điều kiện tự nhiên ra sao? Theo dõi xuyên suốt 3 mùa vụ xuân, hè, thu cho thấy toàn bộ các dòng đột biến đều biểu hiện tính chống chịu tốt, mật độ xuất hiện của rầy xanh, bọ cánh tơ, nhện đỏ và tỷ lệ búp bị bọ xít muỗi gây hại đều ở mức rất thấp, không gây ảnh hưởng tiêu cực đến sinh trưởng và năng suất búp thương phẩm.

Kết luận

Công trình nghiên cứu đã mang lại những đóng góp khoa học và thực tiễn mang tính đột phá cho ngành chè:

• Hệ thống hóa toàn diện các đặc điểm thực vật học, giải phẫu hình thái thân cành, tán lá và cấu trúc hoa của 8 dòng chè đột biến chọn lọc từ nguồn giống gốc Kim Tuyên.
• Xác định dòng ĐB K25 là giống chè đột biến vượt trội nhất về năng suất búp thực thu đạt 2,88 tấn/ha, sở hữu kích thước búp lớn và kiểu thân bán gỗ lý tưởng cho canh tác quy mô lớn.
• Tuyển chọn thành công bộ ba dòng chè ĐB K12, ĐB K11 và ĐB K2 chuyên dùng cho chế biến chè xanh cao cấp với hàm lượng axit amin trên 2,5%, đường hòa tan trên 3,0% và điểm thử nếm đạt tới 17,7 điểm.
• Khẳng định tính khả thi trong nhân giống vô tính thương mại khi các dòng ĐB K5, ĐB K6, ĐB K25 đều đạt tỷ lệ xuất vườn trên 80% sau 9 tháng giâm cành.
• Đề ra định hướng chuyển giao kỹ thuật và khảo nghiệm diện rộng tại các vùng sinh thái đồi gò Trung du phía Bắc giai đoạn 2018 đến 2020.

Các cơ quan quản lý nông nghiệp, viện nghiên cứu chuyên ngành và doanh nghiệp sản xuất hãy chủ động phối hợp khai thác các dòng chè đột biến ưu tú này nhằm tái cơ cấu cơ cấu giống cây trồng, nâng cao chất lượng và vị thế thương hiệu của ngành chè Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM LÊ THỊ XUYẾN ĐÁNH GIÁ ĐẶC ĐIỂM NÔNG SINH HỌC CỦA MỘT SỐ DÒNG CHÈ ĐỘT BIẾN CHỌN LỌC TẠI PHÚ HỘ - PHÚ THỌ Chuyên ngành: Khoa học cây trồng Mã số: 60.10 Người hướng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Đình Vinh NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2017 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày 18 tháng 04 năm 2017 Tác giả luận văn Lê Thị Xuyến i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.

Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới thầy giáo TS. Nguyễn Đình Vinh – Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Cây công nghiệp và Cây thuốc, Khoa Nông học - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức Bộ môn Chọn tạo và nhân giống chè, Trung tâm Nghiên cứu và phát triển chè - Viện KHKT Nông Lâm nghiệp miền núi phía Bắc đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài.

Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày 18 tháng 04 năm 2017 Tác giả luận văn Lê Thị Xuyến ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt.

vi Danh mục bảng. vii Danh mục hình. viii Trích yếu luận văn. ix Thesis abstract.

Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học hoặc thực tiễn của đề tài.

Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn. Tổng quan tài liệu. Cơ sở khoa học và thực tiễn của đề tài.

Cơ sở sinh học. Cơ sở sinh lý học. Cơ sở thực tiễn của đề tài. Nguồn gốc, phân loại và sự phân bố của cây chè.

Sự phân bố của cây chè. Tình hình sản xuất chè trong nước và thế giới. Tình hình sản xuất chè trên thế giới. Tình hình sản xuất chè trong nước.

Các nghiên cứu về cây chè trong và ngoài nước. Nghiên cứu trên thế giới. Các nghiên cứu trong nước .12 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Các kết quả nghiên cứu về chọn tạo giống cây trồng bằng phương pháp đột biến.

Nghiên cứu ở ngoài nước. Nghiên cứu trong nước. Nghiên cứu về giâm cành chè. Nghiên cứu ở nước ngoài.

Nghiên cứu ở trong nước.22 Phần 3: Vật liệu và phương pháp nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. Vật liệu nghiên cứu.

Thí nghiệm đánh giá đặc điểm nông sinh học các dòng chè. Thí nghiệm đánh giá hom giâm. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Bố trí thí nghiệm. Các chỉ tiêu và phương pháp theo dõi. Phương pháp xử lý số liệu. 31 Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận.

Nghiên cứu các đặc điểm về hình thái của các dòng chè đột biến chọn lọc. Nghiên cứu đặc điểm hình thái thân cành của các dòng chè đột biến chọn lọc. Nghiên cứu đặc điểm hình thái, kích thước lá của các dòng chè đột biến chọn lọc. Nghiên cứu đặc điểm, kích thước búp của các dòng chè đột biến chọn lọc.

Nghiên cứu đặc điểm sinh trưởng sinh thực của các dòng chè đột biến chọn lọc. Nghiên cứu khả năng sinh trưởng và năng suất của các dòng chèđột biến chọn lọc. Nghiên cứu khả năng sinh trưởng thân cành của các dòng chè đột biến chọn lọc. Nghiên cứu khả năng sinh trưởng búp của các dòng chè đột biến chọn lọc .43 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Năng suất và các yếu tố cấu thành năng suất của các dòng chè đột biến chọn lọc. Đánh giá khả năng chống chịu sâu bệnh hại và chất lượng của các dòng chè đột biến chọn lọc. Khả năng chống chịu một số loài sâu và bệnh hại chính. Nghiên cứu về chất lượng của các dòng chè đột biến chọn lọc.

Nghiên cứu khả năng giâm cành của một số dòng chè đột biến chọn lọc. Kết luận và kiến nghị. 69 Tài liệu tham khảo. 76 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa Tiếng việt Cs Cộng sự đ/c Đối chứng KHKT Khoa học kỹ thuật NXB Nhà xuất bản PP Phương pháp PTNT Phát triển nông thôn vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 2.

Sản lượng chè thế giới trong những năm gần đây. Diện tích, năng suất và sản lượng chè trong nước. Đặc điểm thân cành của các dòng chè nghiên cứu. Đặc điểm kích thước lá các dòng chè nghiên cứu.

Đặc điểm hình thái lá của các dòng chè nghiên cứu. Đặc điểm kích thước búp của các dòng chè nghiên cứu. Đặc điểm hình thái búp của các dòng chè nghiên cứu. Đặc điểm cấu tạo hoa của các dòng chè nghiên cứu.

Tình hình sinh trưởng của các dòng chè nghiên cứu. Đợt sinh trưởng và thời gian sinh trưởng của các dòng chè nghiên cứu. Động thái tăng trưởng chiều dài búp của cácdòng chè nghiên cứu. Thời gian hình thành lá của các dòng chè nghiên cứu.

Năng suất cá thể của các dòng chè nghiên cứu. Năng suất và các yếu tố cấu thành năng suất của các dòng chè nghiên cứu. Một số loài sâu và bệnh gây hại chính trên các dòng chè nghiên cứu. Tỷ lệ mù xòe của các dòng chè nghiên cứu.

Thành phần cơ giới búp chè tôm 3 lá của các dòng chè nghiên cứu. Kết quả phân tích sinh hoá của các dòng chè. Kết quả thử nếm cảm quan chất lượng chè xanh của các dòng chè nghiên cứu. Kết quả thử nếm cảm quan chất lượng chè đen của các dòng chè nghiên cứu.

Tỷ lệ sống của các dòng chè nghiên cứu khi nhân giống bằng kỹ thuật giâm hom. Đánh giá sinh trưởng cây con xuất vườn của các dòng chè nghiên cứu .67 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌNH Hình 4. Tốc độ tăng trưởng búp của các dòng chè trong vụ xuân 2016. Năng suất thực thu của các dòng chè.

50 viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Lê Thị Xuyến. Tên luận văn: Đánh giá đặc điểm nông sinh học của một số dòng chè đột biến chọn lọc tại Phú Hộ - Phú Thọ. Ngành: Khoa học cây trồng Mã số: 60. Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam.

Mục đích nghiên cứu Đánh giá đặc điểm nông sinh học của một số dòng chè đột biến triển vọng để chọn ra dòng chè có năng suất cao, chất lượng tốt thích hợp để chế biến chè xanh và chè đen chất lượng cao. Phương pháp nghiên cứu Thí nghiệm so sánh 8 dòng chè đột biến tuổi 2 (ĐB K1, ĐB K2, ĐB K5, ĐB K6, ĐBK11, ĐB K12, ĐB K23 và ĐB K25) được bố trí theo phương pháp khối ngẫu nhiên đầy đủ (RCB), nhắc lại 3 lần (đối chứng là giống Kim Tuyên). Kết quả chính và kết luận Dòng ĐB K5 và ĐB K25 có kiểu thân bán gỗ, các dòng chè còn lại đều có kiểu thân bụi.Các dòng chè nghiên cứu đều có diện tích lá thuộc loại trung bình, lá màu xanh, xanh vàng và xanh đậm, hình trứng hoặc trứng thuôn. Búp màu xanh, xanh vàng, xanh nhạt, xanh đậm, phớt tím.

Dòng ĐB K25 có độ dài búp và khối lượng búp lớn nhất. Dòng ĐB K25 có khả năng sinh trưởng và cho năng suất cao nhất đạt 2,88 tấn/ha. Dòng ĐB K1 cho năng suất thấp nhất đạt 2,29 tấn/ha. Các dòng chè nghiên cứu ít bị sâu bệnh hại.

Các dòng chè nghiên cứu đều có chất lượng chè xanh và chè đen khá. Các dòng chè có hàm lượng axit amin trên 2,5%, hàm lượng đường trên 3%, hàm lượng tanin dưới 30% là ĐB K12, ĐB K11 và ĐB K2, đây cũng là ba dòng chè có chất lượng chè xanh tốt, dòng ĐB K12 điểm thử nếmcao nhất đạt 17,7 điểm, dòng ĐB K11 đạt 17,4 điểm, dòng ĐB K2 đạt 17,2 điểm (tương đương đối chứng Kim Tuyên). Ba dòng chè ĐB K25, ĐB K5 và ĐB K6 có chất lượng chè đen tốt nhất, điểm thử nếm đều đạt trên 17,5 điểm. Các dòng chè nghiên cứu đều có khả năng nhân giống bằng kỹ thuật giâm cành tốt, trong đó ba dòng ĐB K5, ĐB K6 và ĐB K25 có khả năng sinh trưởng phát triển tốt nhất, cây con đồng đều, tỷ lệ xuất vườn trên 80%.

Từ khóa: chè, đột biến, năng suất, chất lượng. ix LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] THESIS ABSTRACT Master candidate: Le Thi Xuyen. Thesis title: Evaluation on agro-biological characteristics of some selected mutant tea linesat Phu Ho - Phu Tho province. Major: Crop Science Code: 60.10 Educational organization: Vietnam National University of Agriculture (VNUA).

Research Objectives The objectives of this study were to evaluate some agro-biological characteristics of some promising mutant tea lines and select potential lines showing high productivity and quality for high quality green and black teaprocessing. Materials and Methods The experiments compared 8 mutant tea lines at 2-year-old stage (namely, DB K1, DB K2, DB K5, DB K6, DB K27, DB K12, DB K23 and DB K25). The randomized complete block design were carried out with 3 replications, using Kim Tuyen variety as the control. Main findings and conclusions DB K5 and DB K25 are small-wood stem type while the remaining lines are tea shrub.