Đánh giá công tác sử dụng đất của các tổ chức kinh tế tại thành phố Tuyên Quang (2017-2019)

Luận văn thạc sĩ đánh giá công tác sử dụng đất của tổ chức kinh tế tại Tuyên Quang giai đoạn 2017-2019, phân tích hiệu quả và thách thức.

• Tác giả: Ngô Xuân Hoàn
• Người hướng dẫn: PGS. Phan Đình Binh
• Trường học: Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý Đất đai
• Đề tài: Đánh Giá Công Tác Sử Dụng Đất Của Các Tổ Chức Kinh Tế Được Nhà Nước Cho Thuê Đất Tại Thành Phố Tuyên Quang, Giai Đoạn 2017-2019
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 5. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về công tác sử dụng đất tại Tuyên Quang giai đoạn 2017 2019

Công tác quản lý đất đai tại Tuyên Quang trong giai đoạn 2017-2019 đã có những bước tiến đáng kể. Tỉnh đã chú trọng đến việc sử dụng đất hiệu quả, nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Việc đánh giá đất đai không chỉ giúp xác định tình hình sử dụng mà còn tạo cơ sở cho các chính sách phát triển bền vững.

1.1. Tình hình sử dụng đất tại Tuyên Quang

Tình hình sử dụng đất tại Tuyên Quang giai đoạn này cho thấy sự chuyển biến tích cực. Các tổ chức kinh tế đã được giao đất và cho thuê đất để phát triển sản xuất, góp phần vào sự phát triển kinh tế địa phương.

1.2. Các chính sách liên quan đến quản lý đất đai

Chính sách quản lý đất đai đã được điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn. Các quy định về quy hoạch sử dụng đất và giao đất đã được thực hiện nghiêm túc, tạo điều kiện cho các tổ chức kinh tế hoạt động hiệu quả.

II. Những thách thức trong công tác sử dụng đất tại Tuyên Quang

Mặc dù có nhiều tiến bộ, công tác quản lý đất đai tại Tuyên Quang vẫn gặp phải nhiều thách thức. Việc sử dụng đất không hiệu quả và tình trạng lãng phí đất đai là những vấn đề cần được giải quyết triệt để.

2.1. Tình trạng lãng phí đất đai

Nhiều khu đất được giao cho các tổ chức kinh tế nhưng không được sử dụng đúng mục đích, dẫn đến tình trạng lãng phí. Việc này không chỉ ảnh hưởng đến ngân sách mà còn gây khó khăn cho việc phát triển kinh tế địa phương.

2.2. Khó khăn trong việc thực hiện quy hoạch

Việc thực hiện quy hoạch sử dụng đất gặp nhiều khó khăn do sự thay đổi nhanh chóng của nhu cầu thị trường. Điều này đòi hỏi các cơ quan chức năng phải có những điều chỉnh kịp thời và hợp lý.

III. Phương pháp đánh giá công tác sử dụng đất hiệu quả

Để nâng cao hiệu quả trong công tác quản lý đất đai, cần áp dụng các phương pháp đánh giá khoa học. Việc này không chỉ giúp xác định thực trạng mà còn đưa ra các giải pháp cải thiện.

3.1. Phân tích dữ liệu sử dụng đất

Phân tích dữ liệu về sử dụng đất giúp xác định các khu vực có hiệu quả sử dụng cao và thấp. Từ đó, có thể đưa ra các biện pháp điều chỉnh phù hợp.

3.2. Đánh giá hiệu quả kinh tế xã hội

Đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội từ việc sử dụng đất giúp xác định tác động của các chính sách đến đời sống người dân và phát triển kinh tế địa phương.

IV. Ứng dụng thực tiễn từ công tác sử dụng đất tại Tuyên Quang

Các kết quả từ công tác quản lý đất đai đã được áp dụng vào thực tiễn, giúp nâng cao hiệu quả sử dụng đất. Những bài học kinh nghiệm từ Tuyên Quang có thể được áp dụng cho các địa phương khác.

4.1. Mô hình quản lý đất đai hiệu quả

Mô hình quản lý đất đai tại Tuyên Quang đã cho thấy hiệu quả trong việc sử dụng đất. Các tổ chức kinh tế đã có những bước tiến trong việc phát triển sản xuất và đóng góp vào ngân sách địa phương.

4.2. Kinh nghiệm từ các tổ chức kinh tế

Các tổ chức kinh tế tại Tuyên Quang đã áp dụng nhiều phương pháp mới trong quản lý đất đai, từ đó nâng cao hiệu quả sử dụng đất và phát triển bền vững.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho công tác sử dụng đất

Công tác quản lý đất đai tại Tuyên Quang cần tiếp tục được cải thiện để đáp ứng nhu cầu phát triển. Việc xây dựng các chính sách phù hợp sẽ giúp nâng cao hiệu quả sử dụng đất trong tương lai.

5.1. Đề xuất chính sách cải cách

Cần có các chính sách cải cách trong quản lý đất đai để nâng cao hiệu quả sử dụng đất. Điều này sẽ giúp các tổ chức kinh tế hoạt động hiệu quả hơn.

5.2. Tương lai của công tác quản lý đất đai

Tương lai của công tác quản lý đất đai tại Tuyên Quang sẽ phụ thuộc vào khả năng thích ứng với các thay đổi của thị trường và nhu cầu sử dụng đất của các tổ chức kinh tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quá trình phát triển kinh tế - xã hội và đô thị hóa nhanh chóng tại tỉnh Tuyên Quang đã tạo ra áp lực lớn đối với công tác quản lý tài nguyên đất đai. Tính đến năm 2018, tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) đạt 8,04%, giá trị sản xuất công nghiệp đạt 14.500 tỷ đồng và GRDP bình quân đầu người đạt 36 triệu đồng/người/năm. Đứng trước sự chuyển dịch mạnh mẽ này, việc giải quyết hài hòa giữa nhu cầu mặt bằng sản xuất kinh doanh của các tổ chức kinh tế và yêu cầu khai thác bền vững quỹ đất 11.905,98 ha của thành phố Tuyên Quang trở thành nhiệm vụ then chốt. Đất đai là nguồn lực kinh tế đặc biệt, trong đó các tổ chức kinh tế đóng vai trò chủ đạo trong việc đóng góp ngân sách địa phương và thúc đẩy công nghiệp hóa.

Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là đánh giá toàn diện thực trạng công tác giao đất, cho thuê đất và hiệu quả sử dụng đất của các tổ chức kinh tế trên địa bàn 13 đơn vị hành chính cấp xã (gồm 07 phường và 06 xã) thuộc thành phố Tuyên Quang trong giai đoạn 2017 - 2019. Nghiên cứu phân tích các khía cạnh kinh tế, xã hội và môi trường nhằm chỉ rõ những kết quả đạt được cũng như các tồn tại như tình trạng chậm tiến độ, nguy cơ lãng phí đất đai. Thông qua việc đo lường các chỉ số tài chính, trong đó nguồn thu ngân sách từ đất đai tăng từ 19,8 tỷ đồng năm 2013 lên 33,6 tỷ đồng năm 2018, luận văn xây dựng hệ thống giải pháp khả thi nhằm hoàn thiện công tác quản lý nhà nước, nâng cao hiệu suất khai thác diện tích đất phi nông nghiệp đạt 3.656,50 ha vào năm 2019, đảm bảo phương châm từng mét vuông đất đều mang lại giá trị thiết thực cho cộng đồng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết địa tô và giá trị kinh tế của đất đai, kết hợp với khung thể chế quản lý nhà nước về tài nguyên đất trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Các bài học kinh nghiệm quốc tế tiêu biểu như mô hình đấu giá chuyển nhượng quyền sử dụng đất có thời hạn tại Trung Quốc từ năm 1988 (khởi điểm với khu đất 8.588 m2 tại Thẩm Quyến) và hệ thống quy hoạch kiểm soát 98% đất công tại Singapore với các thời hạn thuê linh hoạt từ 20 đến 99 năm được vận dụng để làm sáng tỏ cơ chế điều tiết quỹ đất đô thị.

Luận văn làm rõ 4 khái niệm cốt lõi:

• Đất đai với tư cách là tài sản quốc gia đặc biệt thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu.
• Thuê đất của tổ chức kinh tế theo hình thức trả tiền hàng năm hoặc trả tiền một lần theo Điều 56 Luật Đất đai 2013.
• Tổ chức kinh tế theo Luật Đầu tư 2014 gồm doanh nghiệp, hợp tác xã trực tiếp tạo ra của cải vật chất.
• Hiệu quả sử dụng đất tổng hợp trên cả 3 phương diện kinh tế, xã hội và bảo vệ môi trường sinh thái.

Hệ thống văn bản pháp lý nền tảng được áp dụng đồng bộ gồm Luật Đất đai 2013, Nghị định 43/2014/NĐ-CP, Nghị định 44/2014/NĐ-CP về giá đất, Nghị định 01/2017/NĐ-CP và Thông tư 30/2014/TT-BTNMT quy định về hồ sơ giao đất, cho thuê đất.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp thu thập tại Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Tuyên Quang, Cục Thuế, Phòng Tài nguyên và Môi trường thành phố Tuyên Quang qua các mốc kiểm kê đất đai năm 2010, 2015 và số liệu tài chính liên tục giai đoạn 2013 - 2018.

Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua phương pháp điều tra chọn mẫu với quy mô cỡ mẫu gồm 35 tổ chức kinh tế tiêu biểu đang thuê đất trên địa bàn thành phố, phân bổ theo tiến trình: 13 tổ chức năm 2017, 12 tổ chức năm 2018 và 10 tổ chức năm 2019. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu phi ngẫu nhiên có chủ đích phân tầng theo lĩnh vực đầu tư (công nghiệp chế biến, thương mại dịch vụ, nông lâm nghiệp) và theo địa bàn 13 phường, xã. Việc lựa chọn phương pháp này nhằm đảm bảo tính đại diện cao cho các loại hình doanh nghiệp, nắm bắt sát sao tình hình thực hiện nghĩa vụ tài chính và tiến độ dự án.

Nghiên cứu kết hợp phương pháp phỏng vấn sâu chuyên gia là các cán bộ lãnh đạo, chuyên viên địa chính tại Văn phòng Đăng ký đất đai và Chi nhánh thành phố Tuyên Quang. Phương pháp thống kê mô tả, tổng hợp dữ liệu trên phần mềm chuyên dụng và phương pháp so sánh liên năm (2017 - 2019) được áp dụng nhằm lượng hóa chính xác các biến động về diện tích, cơ cấu ngành nghề và tỷ lệ tuân thủ quy hoạch.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích hiện trạng sử dụng đất giai đoạn 2017 - 2019 cho thấy sự chuyển dịch cơ cấu đất đai mạnh mẽ tại thành phố Tuyên Quang:

Thứ nhất, diện tích đất nông nghiệp có xu hướng giảm liên tục để phục vụ phát triển hạ tầng và công nghiệp. Năm 2017, diện tích đất nông nghiệp đạt 8.406,81 ha, đến năm 2018 giảm 275,50 ha và đến năm 2019 chỉ còn 8.010,72 ha (giảm thêm 120,59 ha so với năm 2018, tương đương mức giảm 1,48%). Ngược lại, diện tích đất phi nông nghiệp tăng nhanh từ 3.247,50 ha năm 2017 lên 3.523,92 ha năm 2018 (tăng 276,42 ha) và đạt 3.656,50 ha vào năm 2019 (tăng thêm 132,58 ha, tương đương tăng 3,76%).

Thứ hai, đất dành cho các tổ chức kinh tế phát triển hạ tầng và sản xuất kinh doanh ghi nhận mức tăng trưởng vượt bậc. Đất khu công nghiệp (mã SKK) tăng từ 60,00 ha năm 2017 lên 91,01 ha năm 2018 (tăng 51,68%) và đạt 120,03 ha năm 2019 (tăng 31,89% so với 2018, tăng gấp đôi sau 2 năm). Đất thương mại, dịch vụ (TMD) mở rộng từ 21,75 ha năm 2017 lên 25,04 ha năm 2019 (tăng 15,13%). Đất phát triển hạ tầng (DHT) tăng từ 964,12 ha năm 2017 lên 1.238,16 ha năm 2019 (tăng 28,42%).

Thứ ba, hiệu quả đóng góp tài chính của các tổ chức kinh tế thuê đất vào ngân sách địa phương tăng trưởng vững chắc. Tổng thu từ đất trên địa bàn thành phố tăng từ 19,8 tỷ đồng năm 2013 lên 32,5 tỷ đồng năm 2017 và chạm mốc 33,6 tỷ đồng năm 2018, tăng trưởng 69,70% qua 5 năm, khẳng định vai trò nguồn thu trụ cột cho ngân sách thành phố.

BIẾN ĐỘNG CƠ CẤU ĐẤT ĐAI TP. TUYÊN QUANG (2017 - 2019)

Thảo luận kết quả

Khi xem xét diễn biến dữ liệu thông qua các bảng tổng hợp và biểu đồ xu hướng cơ cấu đất, có thể thấy tiến trình mở rộng đất công nghiệp và thương mại dịch vụ hoàn toàn phù hợp với định hướng tăng tỷ trọng công nghiệp - xây dựng (chiếm 51,59%) và dịch vụ - thương mại (chiếm 44,56%) trong cơ cấu kinh tế của thành phố. Việc mở rộng Khu công nghiệp Long Bình An, xây dựng trung tâm thương mại Phan Thiết và hệ thống nhà phố thương mại đã tạo động lực giải quyết việc làm, nâng cao thu nhập cho người lao động tại địa phương.

Tuy nhiên, kết quả điều tra 35 tổ chức kinh tế cũng bộc lộ một số hạn chế mang tính hệ thống. Việc áp dụng cơ chế một cửa tại Sở Tài nguyên và Môi trường đã rút ngắn thời gian giao đất, cho thuê đất, nhưng công tác lập hồ sơ địa chính tại 13 xã, phường vẫn còn chậm và thiếu đồng bộ do bản đồ địa chính cũ qua nhiều thời kỳ chưa được đo đạc chỉnh lý chính xác. Ngoài ra, việc thiếu vắng các quy định cụ thể về suất vốn đầu tư tối thiểu trên một hecta đất thuê và định mức công nghệ khiến cơ quan quản lý gặp khó khăn trong việc sàng lọc năng lực tài chính của nhà đầu tư, dẫn đến tình trạng một số khu đất chưa được đưa vào sử dụng hết công suất, gây lãng phí tài nguyên đất đai.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và tối ưu hóa hiệu quả sử dụng đất của các tổ chức kinh tế, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Hoàn thiện chính sách pháp luật và xây dựng khung tiêu chí thẩm định dự án: Ủy ban nhân dân tỉnh Tuyên Quang chủ trì phối hợp cùng Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Tài nguyên và Môi trường ban hành quy định bắt buộc về suất đầu tư tối thiểu/ha đất và định mức diện tích theo ngành nghề kinh doanh trước quý IV/2021. Thiết lập bộ chỉ số đánh giá hiệu quả sử dụng đất tổng hợp để làm căn cứ phê duyệt thời hạn cho thuê đất phù hợp với tiến độ thực hiện của 100% dự án đầu tư mới.

2. Tăng cường công tác thanh tra, hậu kiểm và kiên quyết thu hồi đất vi phạm: Thanh tra Sở Tài nguyên và Môi trường cùng Ủy ban nhân dân thành phố Tuyên Quang thiết lập cơ chế thanh tra liên ngành định kỳ hằng năm. Mục tiêu giảm tỷ lệ dự án chậm tiến độ xuống dưới 5% trong giai đoạn 2021 - 2025; thực hiện thu hồi dứt điểm quyền sử dụng đất đối với các tổ chức để đất hoang hóa quá 12 tháng liên tục hoặc chậm tiến độ quá 24 tháng theo quy định tại Điều 64 Luật Đất đai 2013.

3. Hiện đại hóa hệ thống thông tin địa chính và số hóa cơ sở dữ liệu đất đai: Văn phòng Đăng ký đất đai tỉnh và Chi nhánh thành phố Tuyên Quang hoàn thành đo đạc bản đồ địa chính chính quy, số hóa 100% hồ sơ địa chính và cơ sở dữ liệu đất thuê của các tổ chức kinh tế trên địa bàn 13 phường, xã đến năm 2023. Tích hợp phần mềm quản lý biến động đất đai và cổng thông tin điện tử công khai về quy hoạch sử dụng đất.

4. Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và hỗ trợ giải phóng mặt bằng: Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả liên thông thành phố Tuyên Quang rút ngắn 20% thời gian xử lý thủ tục hành chính về thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất và cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Phối hợp với Trung tâm Phát triển quỹ đất hoàn thành 100% công tác giải phóng mặt bằng đúng kế hoạch cho các dự án phát triển công nghiệp và dịch vụ trọng điểm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung luận văn mang giá trị thực tiễn và học thuật sâu sắc, đặc biệt hữu ích cho 4 nhóm đối tượng sau:

• Cán bộ quản lý nhà nước tại các cơ quan quản lý đất đai và đầu tư: Lãnh đạo và chuyên viên thuộc Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Xây dựng, Phòng Tài nguyên và Môi trường thành phố Tuyên Quang cùng Ủy ban nhân dân các cấp có thể khai thác khung giải pháp, quy trình hậu kiểm và cơ chế thẩm định hồ sơ thuê đất để áp dụng trực tiếp vào công tác quản trị công tại địa phương.
• Học viên cao học, giảng viên và nhà nghiên cứu ngành Quản lý đất đai, Kinh tế tài nguyên: Cung cấp nguồn tài liệu tham khảo chuẩn xác về phương pháp luận kết hợp dữ liệu thứ cấp và điều tra thực nghiệm 35 tổ chức kinh tế, phục vụ nghiên cứu về kinh tế hóa đất đai và chuyển dịch cơ cấu sử dụng đất đô thị miền núi.
• Ban lãnh đạo các tổ chức kinh tế, doanh nghiệp và hợp tác xã: Giúp các nhà đầu tư nắm vững khung pháp lý về quyền và nghĩa vụ tài chính khi thuê đất (theo Điều 56, Điều 107 Luật Đất đai 2013), tối ưu hóa quy hoạch mặt bằng nhà xưởng, hạn chế rủi ro pháp lý về vi phạm tiến độ sử dụng đất.
• Các đơn vị tư vấn quy hoạch và định giá bất động sản: Sử dụng dữ liệu hiện trạng 11.905,98 ha và xu hướng tăng trưởng của 120,03 ha đất khu công nghiệp để xây dựng phương án quy hoạch tổng thể và định giá đất thuê sát với thị trường.

Câu hỏi thường gặp

Luận văn sử dụng nguồn dữ liệu nào để đánh giá thực trạng thuê đất của các tổ chức kinh tế? Nghiên cứu tích hợp chuỗi số liệu thứ cấp từ Sở Tài nguyên và Môi trường, Cục Thuế tỉnh Tuyên Quang (giai đoạn 2013 - 2018) cùng kết quả điều tra sơ cấp thực tế từ 35 tổ chức kinh tế tiêu biểu trên địa bàn 13 phường, xã qua 3 năm (2017: 13 tổ chức, 2018: 12 tổ chức, 2019: 10 tổ chức).

Cơ cấu đất phi nông nghiệp tại thành phố Tuyên Quang biến động ra sao trong giai đoạn 2017 - 2019? Diện tích đất phi nông nghiệp tăng trưởng liên tục từ 3.247,50 ha năm 2017 lên 3.656,50 ha năm 2019 (tăng thêm 409,00 ha). Trong đó, đất khu công nghiệp (mã SKK) tăng gấp đôi từ 60,00 ha lên 120,03 ha, đất thương mại dịch vụ mở rộng từ 21,75 ha lên 25,04 ha.

Hiệu quả thu ngân sách nhà nước từ đất đai của địa phương đạt kết quả như thế nào? Công tác quản lý tài chính đất đai ghi nhận bước tiến rõ rệt khi nguồn thu ngân sách từ đất tăng đều đặn từ 19,8 tỷ đồng năm 2013 lên 32,5 tỷ đồng năm 2017 và đạt 33,6 tỷ đồng năm 2018, đóng góp nguồn lực to lớn cho việc tái đầu tư cơ sở hạ tầng đô thị.

Đâu là tồn tại lớn nhất trong công tác quản lý đất thuê của các tổ chức kinh tế tại thành phố? Tồn tại chủ yếu là hệ thống bản đồ địa chính cũ ở một số xã chưa được đồng bộ hóa hoàn toàn, đồng thời thiếu các quy định chi tiết về suất đầu tư tối thiểu/ha đất và bộ chỉ tiêu định lượng đánh giá hiệu quả sử dụng đất cho từng loại hình công nghệ sản xuất.

Luận văn đề xuất những giải pháp then chốt nào nhằm nâng cao hiệu quả cho thuê đất? Luận văn kiến nghị 4 giải pháp gồm: hoàn thiện quy định suất đầu tư tối thiểu trước quý IV/2021; tăng cường thanh tra nhằm đưa tỷ lệ dự án chậm tiến độ xuống dưới 5% trong giai đoạn 2021 - 2025; số hóa 100% hồ sơ địa chính đến năm 2023; và rút ngắn 20% thời gian xử lý thủ tục hành chính.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích có hệ thống bức tranh chuyển dịch cơ cấu đất đai trên toàn bộ 11.905,98 ha diện tích tự nhiên thành phố Tuyên Quang giai đoạn 2017 - 2019, phản ánh sự mở rộng nhanh chóng của đất phi nông nghiệp lên 3.656,50 ha.
• Đánh giá thực nghiệm khách quan tình hình sản xuất kinh doanh và chấp hành pháp luật đất đai của 35 tổ chức kinh tế, chứng minh đóng góp vượt bậc vào nguồn thu ngân sách địa phương đạt 33,6 tỷ đồng năm 2018.
• Nhận diện chính xác các điểm nghẽn về hạ tầng thông tin địa chính và khoảng trống pháp lý trong việc kiểm soát suất vốn đầu tư dự án thuê đất.
• Đề xuất lộ trình 4 nhóm giải pháp đồng bộ về chính sách, thanh tra hậu kiểm, chuyển đổi số dữ liệu và cải cách hành chính hướng tới giai đoạn 2021 - 2025.
• Nghiên cứu là tài liệu khoa học giá trị giúp các nhà quản lý, doanh nghiệp và nhà nghiên cứu ứng dụng ngay vào thực tiễn để tối ưu hóa nguồn lực tài nguyên đất đai bền vững. Quý độc giả và các nhà quản lý được khuyến khích tham khảo chi tiết toàn văn công trình để xây dựng các chính sách quản lý đất đai hiệu quả cho địa phương mình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở khoa học 1. Một số khái niệm 1. Đất đai Đất đai là tài sản vì đất đai có đầy đủ thuộc tính của một tài sản như: đáp ứng được nhu cầu nào đó của con người tức là có giá trị sử dụng; con người có khả năng sở hữu và sử dụng; là đối tượng trao đổi mua bán (tức là có tham gia vào giao lưu dân sự).

Đất đai còn được coi là tài sản quốc gia vô cùng quý giá, được chuyển tiếp qua các thế hệ, và được coi là một dạng tài sản trong phương thức tích luỹ của cải vật chất của xã hội. Đồng thời, đất đai còn được coi là một tài sản đặc biệt vì bản thân nó không do lao động làm ra, mà lao động tác động vào đất đai để biến nó từ trạng thái hoang hoá trở thành sử dụng vào đa mục đích. Đất đai cố định về vị trí, có giới hạn về không gian và vô hạn về thời gian sử dụng. Bên cạnh đó, đất đai có khả năng sinh lợi vì trong quá trình sử dụng, nếu biết sử dụng một cách hợp lý về giá trị của đất.

Đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý. Nhà nước trao quyền sử dụng đất cho người sử dụng đất theo quy định của Luật này. Giao đất, cho thuê đất Từ thập niên 80 trở lại đây, nền kinh tế nước ta đã có những chuyển biến đáng kể. Nền kinh tế tự cung, tự cấp đã dần chuyển sang nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần với định hướng xã hội chủ nghĩa.

Kinh tế ngày càng phát triển dẫn đến sự đa dạng hóa các thành phần kinh tế và các hình thức sản xuất. Từ chỗ kinh tế quốc doanh chiếm đa số thì đến nay kinh tế tư nhân, liên doanh liên kết phát triển đóng vai trò không thể thiếu trong nền kinh tế quốc dân. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 Nhờ có chính sách đổi mới đó mà đời sống người dân ngày càng cải thiện. Tuy nhiên bên cạnh những mặt tích cực đó thì vấn đề đặt ra với cơ quan quản lý đất đai là làm thế nào để đáp ứng được nhu cầu sử dụng đất ngày càng gia tăng của các ngành sản xuất và của đời sống nhân dân.

Đây là vấn đề được Đảng và Nhà nước hết sức quan tâm, chú trọng giải quyết. Sự quan tâm đó được thể hiện qua Luật Đất đai và hàng loạt các văn bản của Chính phủ và các Bộ, Ngành có liên quan. - Giao đất: Nhà nước giao đất cho người sử dụng đất dưới hai hình thức là giao đất không thu tiền sử dụng đất và giao đất có thu tiền sử dụng đất. Và một trong các đối tượng được giao đất là các tổ chức gồm: UBND xã, cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức xã hội, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị - xã hội - nghề nghiệp, tổ chức sự nghiệp công, tổ chức kinh tế và tổ chức ngoại giao.

Nếu như việc Nhà nước giao đất không thu tiền sử dụng đất là để đảm bảo lợi ích chính đáng của người trực tiếp lao động sản xuất, bảo vệ tốt quỹ đất nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản,. nhằm bảo đảm cho hoạt động bình thường của các cơ quan Nhà nước hoặc sử dụng đất vào lợi ích chung, lợi ích công cộng,. thì việc Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất là đảm bảo nguồn thu ngân sách Nhà nước, nâng cao hiệu quả sử dụng đất. Thời hạn giao đất: Theo quy định của Luật đất đai năm 2013 thì thời hạn giao đất được chia theo loại đất sử dụng đất gồm đất sử dụng ổn định lâu dài và đất sử dụng có thời hạn (tùy vào mục đích sử dụng đất).

Nhà nước giao quyền sử dụng đất cho các tổ chức, cá nhân và cộng đồng dân cư (sau đây gọi chung là người sử dụng đất) để khai thác và sử dụng đất vào mục đích nhất định thông qua các hình thức: giao đất có thu tiền sử dụng đất, giao đất không thu tiền sử dụng đất, cho thuê đất trả tiền hàng năm, cho thuê đất trả tiền một lần. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 - Cho thuê đất: Cho thuê đất là việc Nhà nước trao quyền sử dụng đất bằng hợp đồng cho thuê cho đối tượng có nhu cầu sử dụng đất. Việc cho thuê đất dựa vào các căn cứ được quy định tại Điều 52 Luật đất đai năm 2013 như sau: kế hoạch sử dụng đất hàng năm của cấp huyện đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt; Nhu cầu sử dụng đất thể hiện trong dự án đầu tư, đơn xin giao đất, thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất. Nhà nước cho thuê đất theo hai hình thức: cho thuê trả tiền thuê đất hàng năm hoặc cho thuê trả tiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê.

Một trong các đối tượng được cho thuê đất là các tổ chức gồm: UBND xã, cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức xã hội, tổ chức chính trị xã hội, tổ chức chính trị xã hội nghề nghiệp, tổ chức sự nghiệp công, tổ chức kinh tế và tổ chức ngoại giao (Nghị quyết số 19-NQ/TW,Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam, 2013). Khác với Luật đất đai năm 2003 thì theo Luật Đất đai năm 2013 thì việc thuê đất của các tổ chức kinh tế được lựa chọn hình thức trả tiền thuê đất, cụ thể tại Điều 56 quy định Nhà nước cho thuê đất thu tiền thuê đất hàng năm hoặc thu tiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê đất. (Điều 56 Luật đất đai năm 2013) Nhà nước cho thuê quyền sử dụng đất (sau đây gọi là Nhà nước cho thuê đất) là việc Nhà nước quyết định trao quyền sử dụng đất cho đối tượng có nhu cầu sử dụng đất thông qua hợp đồng cho thuê quyền sử dụng đất. Qua phân tích trên, cho thuê đất được hiểu dưới ba góc độ cơ bản sau: Thứ nhất: cho thuê đất là việc Nhà nước trao quyền sử dụng đất cho người sử dụng đất có nhu cầu sử dụng thông qua Dự án được duyệt, hồ sơ quy hoạch, đơn xin thuê đất và được thể hiện dưới hình thức quyết định hành chính hoặc hợp đồng thuê đất do UBND cấp tỉnh quyết định (đối với tổ chức kinh tế).

Việc phân phối quỹ đất cho các mục đích, các đối tượng sử dụng đất để khai thác đất đai phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, an ninh-quốc phòng. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 Thứ hai: nhìn dưới góc độ nhân văn, việc cho thuê đất để khẳng định quyền hoạt động trên một vị trí, khu vực trên lãnh thổ Việt Nam và từ xưa đến nay ông cha ta đã nói “Mảnh đất cắm rùi hay an cư lạc nghiệp”. Chính vì lẽ đó các tổ chức, cá nhân được nhà nước trao quyền sử dụng đất thì cũng được nhà nước bảo hộ khi bị người khác xâm phạm đến quyền sử dụng đất hợp pháp của mình, do đó người sử dụng đất yên tâm đầu tư, phát triển sản xuất kinh doanh trên diện tích đất được nhà nước cho thuê đất. Thứ ba: người sử dụng đất khi được nhà nước cho thuê đất phải sử dụng đất đai đúng ranh giới, diện tích, mục đích, tiết kiệm và có hiệu quả gắn với phát triển bền vững.

Thực hiện đầy đủ nghĩa vụ chung của người sử dụng đất theo Điều 107 Luật Đất đai năm 2003. Quản lý sử dụng đất đai Quản lý sử dụng đất là sự kết hợp của tất cả các công cụ và kỹ thuật được sử dụng bởi chính quyền để quản lý cách mà đất được sử dụng và phát triển. Quản lý sử dụng đất tập trung vào cách đất được sử dụng cho mục đích sản xuất, bảo tồn và thẩm mỹ. Quản lý sử dụng đất yêu cầu ra quyết định và được xác định bởi mục đích sử dụng nó ví dụ cho sản xuất lương thực, nhà ở, giải trí, du lịch, khai khoáng… 1.

Quản lý đất đai Quản lý đất đai là các hoạt động quản lý gắn liền đối với đất đai mà đất được coi như một nguồn tài nguyên cả về ý nghĩa môi trường và kinh tế. Quản lý đất đai là một ngành khoa học có truyền thống lâu đời và ngày nay càng có vai trò quan trọng, mang tính liên tục theo thời gian và không gian. Quản lý đất đai bao gồm những chức năng, nhiệm vụ liên quan đến việc xác lập và thực thi các quy tắc cho việc quản lý, sử dụng và phát triển đất đai cùng với những lợi nhuận thu được từ đất (thông qua bán, cho thuê, hoặc thuế) và giải quyết những tranh chấp liên quan đến quyền sở hữu và quyền sử dụng đất. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Tổ chức sử dụng đất - Tổ chức sử dụng đất (còn gọi là đối tượng sử dụng đất) là tổ chức được Nhà nước giao đất, cho thuê đất để sử dụng hoặc được Nhà nước công nhận quyền sử dụng đất đối với đất đang sử dụng. - Tổ chức kinh tế: Theo điều 3, Luật Đầu tư năm 2014, tổ chức kinh tế là tổ chức được thành lập và hoạt động theo quy định của pháp luật Việt Nam, gồm doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã và các tổ chức khác thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh (Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam, 2014). Tổ chức kinh tế bao gồm doanh nghiệp, hợp tác xã và tổ chức kinh tế khác theo quy định của pháp luật về dân sự, trừ doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài là tổ chức kinh tế có nhà đầu tư nước ngoài là thành viên hoặc cổ đông.

Theo Thông tư số 28/TT-BTNMT ngày 02 tháng 6 năm 2014 của Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định về thống kê, kiểm kê đất đai và lập bản đồ hiện trạng sử dụng đất, tổ chức sử dụng bao gồm (Bộ Tài nguyên và Môi trường, 2014).