Đánh giá công tác giải phóng mặt bằng một số dự án tại thành phố Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh

Đánh giá công tác giải phóng mặt bằng tại Uông Bí, Quảng Ninh qua các dự án, phân tích hiệu quả và thách thức trong quá trình thực hiện.

• Tác giả: Nguyễn Thị Sáu
• Người hướng dẫn: PGS.TS. Lương Văn Hinh
• Trường học: Trường Đại Học Nông Lâm - Đại Học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản Lý Đất Đai
• Đề tài: Đánh Giá Công Tác Giải Phóng Mặt Bằng Một Số Dự Án Trên Địa Bàn Thành Phố Uông Bí, Tỉnh Quảng Ninh
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu của đề tài
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài nghiên cứu
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU
• 2.1. Cơ sở khoa học nghiên cứu đề tài
• 2.2. Khái quát về công tác bồi thường, hỗ trợ GPMB
• 2.3. Thực trạng về công tác bồi thường, GPMB trên thế giới, trong nước và tỉnh Quảng Ninh
• 2.4. Công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trên địa bàn thành phố Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh hiện nay
• 2.5. Đánh giá chung
• 3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Thời gian, địa điểm nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của thành phố Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh
• 4.2. Tình hình quản lý đất đai và hiện trạng sử dụng đất của thành phố Uông Bí
• 4.3. Đánh giá công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng 2 dự án trên địa bàn thành phố Uông Bí
• 4.4. Đánh giá sự ảnh hưởng của công tác GPMB đến đời sống của các hộ dân
• 4.5. Đánh giá những thuận lợi, khó khăn, tồn tại và giải pháp hoàn thiện công tác GPMB khi nhà nước thu hồi đất của 02 dự án
• 5. KẾT LUẬN, TỒN TẠI VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về công tác giải phóng mặt bằng tại Uông Bí Quảng Ninh

Công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) tại Uông Bí, Quảng Ninh là một vấn đề quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế xã hội. Đất đai là tài nguyên quý giá, và việc thu hồi đất để phục vụ các dự án đầu tư là cần thiết. Tuy nhiên, công tác GPMB gặp nhiều thách thức, từ việc bồi thường đến tái định cư cho người dân bị ảnh hưởng. Việc đánh giá hiệu quả của công tác này không chỉ giúp cải thiện quy trình mà còn đảm bảo quyền lợi cho người dân.

1.1. Khái niệm và vai trò của công tác GPMB

Công tác GPMB là quá trình thu hồi đất để phục vụ cho các dự án phát triển. Vai trò của nó rất quan trọng trong việc đảm bảo sự phát triển bền vững và công bằng xã hội. GPMB không chỉ liên quan đến việc thu hồi đất mà còn đến việc bồi thường và hỗ trợ cho người dân.

1.2. Tình hình hiện tại của công tác GPMB tại Uông Bí

Hiện nay, Uông Bí đang triển khai nhiều dự án lớn, dẫn đến nhu cầu GPMB tăng cao. Tuy nhiên, nhiều vấn đề như giá bồi thường không hợp lý và thiếu chính sách hỗ trợ tái định cư vẫn tồn tại, gây khó khăn cho người dân.

II. Những thách thức trong công tác GPMB tại Uông Bí Quảng Ninh

Công tác GPMB tại Uông Bí đối mặt với nhiều thách thức lớn. Các vấn đề như giá bồi thường không công bằng, thiếu thông tin và sự tham gia của người dân trong quá trình ra quyết định là những yếu tố chính gây khó khăn. Những thách thức này không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của người dân mà còn tác động đến sự phát triển bền vững của địa phương.

2.1. Vấn đề giá bồi thường không hợp lý

Giá bồi thường cho đất thu hồi thường không phản ánh đúng giá trị thực tế, dẫn đến sự không hài lòng của người dân. Điều này gây ra nhiều khiếu nại và tranh chấp, ảnh hưởng đến an ninh trật tự xã hội.

2.2. Thiếu thông tin và sự tham gia của người dân

Người dân thường không được thông báo đầy đủ về quy trình GPMB, dẫn đến sự thiếu tin tưởng vào chính quyền. Việc không có sự tham gia của người dân trong quá trình ra quyết định cũng làm giảm tính minh bạch và công bằng.

III. Phương pháp cải thiện công tác GPMB tại Uông Bí Quảng Ninh

Để cải thiện công tác GPMB, cần áp dụng các phương pháp hiệu quả nhằm đảm bảo quyền lợi cho người dân và thúc đẩy sự phát triển bền vững. Các giải pháp như cải cách chính sách bồi thường, tăng cường thông tin và sự tham gia của người dân là rất cần thiết.

3.1. Cải cách chính sách bồi thường

Cần xây dựng một chính sách bồi thường công bằng và minh bạch, đảm bảo người dân nhận được giá trị hợp lý cho đất đai của họ. Việc này sẽ giúp giảm thiểu khiếu nại và tạo sự đồng thuận trong cộng đồng.

3.2. Tăng cường thông tin và sự tham gia của người dân

Cần có các chương trình tuyên truyền để người dân hiểu rõ về quy trình GPMB. Đồng thời, tạo cơ hội cho người dân tham gia vào quá trình ra quyết định sẽ giúp tăng cường tính minh bạch và công bằng.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về GPMB tại Uông Bí

Nghiên cứu về công tác GPMB tại Uông Bí cho thấy rằng việc áp dụng các giải pháp cải thiện có thể mang lại kết quả tích cực. Các dự án đã được triển khai thành công khi có sự tham gia của người dân và chính sách bồi thường hợp lý.

4.1. Kết quả từ các dự án GPMB thành công

Một số dự án GPMB đã thành công nhờ vào việc áp dụng chính sách bồi thường hợp lý và sự tham gia của người dân. Điều này không chỉ giúp người dân ổn định cuộc sống mà còn thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.

4.2. Bài học kinh nghiệm từ các dự án GPMB

Các bài học từ những dự án thành công cho thấy rằng việc lắng nghe ý kiến của người dân và xây dựng chính sách bồi thường công bằng là rất quan trọng. Điều này sẽ giúp tạo ra một môi trường phát triển bền vững hơn.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho công tác GPMB tại Uông Bí

Công tác GPMB tại Uông Bí cần được cải thiện để đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế xã hội. Việc áp dụng các giải pháp hợp lý sẽ giúp đảm bảo quyền lợi cho người dân và thúc đẩy sự phát triển bền vững của địa phương.

5.1. Tầm quan trọng của GPMB trong phát triển kinh tế

GPMB là một yếu tố quan trọng trong việc phát triển cơ sở hạ tầng và thu hút đầu tư. Đảm bảo công tác này được thực hiện hiệu quả sẽ góp phần vào sự phát triển bền vững của Uông Bí.

5.2. Định hướng tương lai cho công tác GPMB

Trong tương lai, cần tiếp tục cải cách chính sách GPMB, tăng cường sự tham gia của người dân và đảm bảo tính minh bạch trong quy trình. Điều này sẽ giúp xây dựng lòng tin của người dân đối với chính quyền và thúc đẩy sự phát triển kinh tế xã hội.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Đất đai là nguồn tài nguyên quốc gia đặc biệt quý giá, tư liệu sản xuất không thể thay thế và là nền tảng cốt lõi cho mọi hoạt động phát triển kinh tế, an ninh quốc phòng. Trong giai đoạn 2010 - 2015 trên phạm vi cả nước, khoảng 366,44 nghìn ha đất nông nghiệp đã được thu hồi để phục vụ mục tiêu công nghiệp hóa và hiện đại hóa, làm ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của hơn 627.000 hộ gia đình và 2,5 triệu nhân khẩu. Tại thành phố Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh – đô thị cửa ngõ nằm trong tam giác động lực phát triển Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh với tổng diện tích tự nhiên đạt 25.546,40 ha và tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân đạt 17,32%/năm, thu nhập bình quân đầu người đạt 1.465 USD/năm – nhu cầu chuyển đổi quỹ đất sang phát triển công nghiệp khai khoáng và đô thị hóa diễn ra hết sức cấp thiết.

Công tác giải phóng mặt bằng trên địa bàn luôn là nhiệm vụ then chốt nhưng cũng phức tạp và nhạy cảm nhất. Đề tài tập trung đánh giá toàn diện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư giai đoạn 2015 - 2018 tại 2 dự án trọng điểm: Dự án Khu dân cư đô thị Cầu Lạc Trung (phường Quang Trung) và Dự án Đầu tư xây dựng công trình hệ thống vận chuyển than từ kho than Khe Ngát ra cảng Điền Công (giai đoạn 1). Mục tiêu nghiên cứu nhằm xác định các vướng mắc trong việc áp giá bồi thường, đo lường mức độ biến động việc làm, thu nhập của người dân bị thu hồi đất và đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị nhà nước về đất đai, bảo đảm công bằng xã hội và giữ vững ổn định an ninh trật tự địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết địa tô chênh lệch và lý thuyết quyền tài sản nhằm giải thích cơ chế phân bổ giá trị gia tăng từ đất khi chuyển đổi mục đích sử dụng. Đồng thời, Khung sinh kế bền vững của DFID được đưa vào để đo lường 5 nguồn lực sinh kế cơ bản của người dân trước và sau khi bàn giao mặt bằng. Hệ thống khái niệm nền tảng được định hình chặt chẽ theo Luật Đất đai năm 2013:

1. Bồi thường về đất và tài sản trên đất: Việc Nhà nước hoàn trả giá trị quyền sử dụng đất và giá trị thiệt hại tài sản hợp pháp tại thời điểm có quyết định thu hồi.
2. Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất: Chính sách trợ giúp người có đất thu hồi ổn định đời sống, sản xuất, đào tạo chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm mới.
3. Tái định cư: Quá trình bố trí nơi ở mới, hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật và xã hội bảo đảm điều kiện sinh hoạt bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ.
4. Giải phóng mặt bằng: Quá trình thực thi công quyền để di dời tài sản, thu hồi đất theo quy hoạch được phê duyệt phục vụ lợi ích quốc gia, công cộng.

Hệ thống pháp lý chuẩn mực làm căn cứ xuyên suốt gồm Luật Đất đai năm 2013, Nghị định số 43/2014/NĐ-CP, Nghị định số 47/2014/NĐ-CP, Thông tư số 37/2014/TT-BTNMT cùng các văn bản địa phương như Quyết định số 3000/2017/QĐ-UBND và Quyết định số 4234/2015/QĐ-UBND của Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp nguồn dữ liệu thứ cấp và sơ cấp được thu thập trong khung thời gian từ năm 2015 đến đầu năm 2018:

• Dữ liệu thứ cấp: Tổng hợp các báo cáo quản lý đất đai, số liệu địa chính, hồ sơ phương án bồi thường của trên 30 dự án từ Phòng Tài nguyên và Môi trường, Trung tâm Phát triển quỹ đất thành phố Uông Bí.
• Dữ liệu sơ cấp: Khảo sát thực địa thông qua 60 phiếu điều tra phỏng vấn trực tiếp các chủ hộ bị thu hồi đất. Cỡ mẫu phân bổ cụ thể gồm 30 hộ trên tổng số 103 hộ tại Dự án Khu dân cư đô thị Cầu Lạc Trung (đạt tỷ lệ 29,13%) và 50 hộ trên tổng số 237 hộ tại Dự án Tuyến vận chuyển than Khe Ngát - Điền Công (đạt tỷ lệ 21,10%).
• Phương pháp chọn mẫu: Chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng theo địa bàn tổ dân phố và loại hình đất bị thu hồi. Lý do lựa chọn phương pháp này nhằm đảm bảo tính đại diện khoa học, phản ánh trung thực ý kiến của các nhóm hộ bị mất đất nông nghiệp, đất ở và công trình gắn liền với đất.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phần mềm Excel xử lý thống kê mô tả, phân tích so sánh đối chiếu giữa đơn giá bồi thường quy định với giá giao dịch thực tế trên thị trường, đồng thời kiểm định chênh lệch thu nhập của hộ dân. Phương pháp phân tích định lượng kết hợp định tính giúp lượng hóa chính xác các tác động kinh tế - xã hội, từ đó đưa ra kết luận khách quan.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Tổng hợp kết quả nghiên cứu trên địa bàn thành phố Uông Bí giai đoạn 2015 - 2018 và 2 dự án trọng điểm với tổng số 340 hộ dân chịu ảnh hưởng cho thấy các phát hiện then chốt sau:

• Tiến độ và quy mô thực hiện: Thành phố đã hoàn tất bồi thường trên 30 dự án, phục vụ kịp thời các mục tiêu hạ tầng công nghiệp than và chỉnh trang đô thị. Tại Dự án Cầu Lạc Trung, toàn bộ 103 hộ đã bàn giao đất sau 28 tháng triển khai; tại Dự án Khe Ngát - Điền Công giai đoạn 1, 237 hộ dân đã hoàn thành công tác kiểm kê, chi trả trong 24 tháng.
• Khoảng cách đơn giá bồi thường: Khung giá bồi thường đất nông nghiệp và đất ở theo bảng giá của tỉnh chỉ tương đương khoảng 40% đến 60% mức giá chuyển nhượng thực tế ngoài thị trường tự do. Sự chênh lệch này là nguyên nhân trực tiếp phát sinh các ý kiến đề nghị xem xét lại đơn giá.
• Biến động cấu trúc lao động và sinh kế: Sau khi bị thu hồi đất, có 67% lao động nông nghiệp vẫn tiếp tục giữ nghề nông truyền thống trên diện tích đất còn lại, 13% người lao động chuyển đổi sang các nghề dịch vụ thương mại hoặc làm công nhân, trong khi khoảng 20% lao động rơi vào tình trạng thiếu việc làm hoặc công việc bấp bênh.
• Chênh lệch mức thu nhập bình quân: Khảo sát thực tế chỉ ra rằng 53% số hộ dân bị sụt giảm thu nhập so với trước khi thu hồi đất, 34% số hộ duy trì mức thu nhập ổn định và chỉ có 13% số hộ nâng cao được thu nhập nhờ đầu tư vốn bồi thường vào sản xuất kinh doanh dịch vụ hiệu quả.

Thảo luận kết quả

Thực trạng sụt giảm thu nhập của 53% số hộ phản ánh điểm nghẽn trong công tác chuyển đổi sinh kế dài hạn. Đa số nông dân nhận tiền đền bù một lần nhưng chưa có định hướng phân bổ vốn hợp lý, trong khi các khóa đào tạo nghề ngắn hạn chưa sát với nhu cầu tuyển dụng của hơn 421 doanh nghiệp đóng trên địa bàn thành phố. Mặt khác, hạ tầng tại các khu tái định cư thường triển khai chậm hơn dự án chính, dẫn đến việc người dân phải kéo dài thời gian tạm cư.

So sánh với các địa phương khác, bài học từ tỉnh Vĩnh Phúc cho thấy việc giải phóng thành công gần 7.000 ha đất công nghiệp bắt nguồn từ cơ chế cấp đất dịch vụ cho các hộ mất trên 30% đất sản xuất và ràng buộc trách nhiệm tạo việc làm từ nhà đầu tư. Trong khi đó, tại Hà Nội, năm 2012 dù đã chi trả hơn 14.296 tỷ đồng cho 353 dự án nhưng tiến độ vẫn chậm do bất cập trong điều tra nguồn gốc đất. Tại Thành phố Hồ Chí Minh, dự án mở rộng Xa lộ Hà Nội với tổng mức đầu tư 2.268 tỷ đồng trên chiều dài 15,7 km cũng chịu ách tắc tương tự do vướng mắc hạ tầng kỹ thuật. Dữ liệu của luận văn có thể được trực quan hóa hiệu quả thông qua biểu đồ cột so sánh cơ cấu nghề nghiệp trước - sau thu hồi đất và bảng tổng hợp đối chiếu chênh lệch giữa bảng giá nhà nước với thị trường thực tế.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện công tác giải phóng mặt bằng, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Đổi mới cơ chế xác định giá đất bồi thường: Áp dụng hệ số điều chỉnh giá đất K tiệm cận giá trị thị trường, rút ngắn chu kỳ cập nhật bảng giá định kỳ hằng năm thay vì 5 năm một lần; đặt mục tiêu nâng tỷ lệ đồng thuận phương án ngay từ đợt công bố đầu tiên đạt trên 90%; hoàn thành cơ chế trong giai đoạn 2020 - 2021 do Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh và Sở Tài nguyên và Môi trường chủ trì.
2. Xây dựng đồng bộ hạ tầng tái định cư đi trước một bước: Đầu tư hoàn thiện 100% kết cấu hạ tầng giao thông, điện, nước sạch và hạ tầng xã hội tại khu tái định cư tối thiểu 6 tháng trước khi ban hành quyết định thu hồi đất; bảo đảm chỉ tiêu bàn giao mặt bằng đúng tiến độ đạt từ 95% trở lên; thực hiện liên tục giai đoạn 2020 - 2022 do Trung tâm Phát triển quỹ đất và Ban Quản lý dự án thành phố Uông Bí đảm trách.
3. Chuyển đổi mô hình hỗ trợ sinh kế và đào tạo nghề: Chuyển từ hỗ trợ tiền mặt thụ động sang đặt hàng đào tạo nghề gắn với nhu cầu của các doanh nghiệp than, cơ khí trên địa bàn; cam kết giải quyết việc làm ổn định cho tối thiểu 80% lao động nông nghiệp bị mất đất trong vòng 12 tháng sau thu hồi; triển khai thường xuyên từ năm 2020 do Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội phối hợp cùng các doanh nghiệp thực hiện.
4. Chuẩn hóa quy trình công khai minh bạch 14 bước: Tăng cường đối thoại công khai, số hóa 100% hồ sơ địa chính và niêm yết kết quả kiểm kê chi tiết; giảm tỷ lệ đơn thư khiếu nại phát sinh xuống dưới mức 5%; áp dụng ngay từ quý 2 năm 2020 do Hội đồng bồi thường giải phóng mặt bằng thành phố và Ủy ban nhân dân các xã, phường chịu trách nhiệm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang tính ứng dụng thực tiễn cao, là nguồn tư liệu chuyên sâu cho 4 nhóm đối tượng:

1. Cơ quan quản lý nhà nước về đất đai: Cán bộ Phòng Tài nguyên và Môi trường, Trung tâm Phát triển quỹ đất, Hội đồng thẩm định giá đất các cấp có thể tham khảo quy trình xử lý thực tiễn và bài học giải quyết xung đột lợi ích giữa 3 bên: Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.
2. Chủ đầu tư và các ban quản lý dự án: Doanh nghiệp khai khoáng, nhà đầu tư hạ tầng đô thị và khu công nghiệp nắm bắt được tâm lý xã hội, từ đó lập kế hoạch giải phóng mặt bằng, dự trù ngân sách bồi thường và xây dựng kế hoạch an sinh xã hội phù hợp.
3. Học viên, sinh viên và nhà nghiên cứu học thuật: Người học chuyên ngành Quản lý đất đai, Quản lý công, Kinh tế tài nguyên khai thác phương pháp luận kết hợp dữ liệu 60 phiếu điều tra thực địa để phục vụ nghiên cứu các đề tài tương đương.
4. Tổ chức tư vấn định giá và quy hoạch: Đơn vị tư vấn sử dụng các chỉ số phân tích chênh lệch giá đất và hệ thống tiêu chí khảo sát đời sống cư dân để xây dựng phương án bồi thường đạt tính khả thi cao.

Câu hỏi thường gặp

Nguyên nhân cốt lõi khiến công tác giải phóng mặt bằng tại thành phố Uông Bí giai đoạn 2015 - 2018 bị kéo dài là gì? Nguyên nhân chủ yếu do khung giá đất bồi thường theo quy định của nhà nước chỉ đạt khoảng 40% đến 60% giá thị trường thực tế. Ngoài ra, việc xác định nguồn gốc đất gặp nhiều phức tạp và các khu tái định cư chậm hoàn thiện hạ tầng, dẫn đến tình trạng người dân chưa đồng thuận bàn giao mặt bằng.

Quy mô và thời gian triển khai 2 dự án trọng điểm được nghiên cứu cụ thể như thế nào? Dự án Khu dân cư đô thị Cầu Lạc Trung triển khai từ tháng 12/2015 đến tháng 3/2018 với 103 hộ bị thu hồi đất. Dự án Tuyến vận chuyển than Khe Ngát - Điền Công giai đoạn 1 thực hiện từ tháng 12/2015 đến tháng 12/2017 tác động tới 237 hộ gia đình, chủ yếu thu hồi đất nông nghiệp và đất rừng.

Thu hồi đất nông nghiệp đã tác động ra sao đến việc làm của các hộ dân trong vùng dự án? Số liệu khảo sát thực tế cho thấy 67% lao động vẫn giữ nguyên nghề nông trên diện tích đất còn lại, khoảng 20% lao động thiếu việc làm ổn định và chỉ 13% chuyển đổi thành công sang ngành nghề mới. Tình trạng này khiến 53% số hộ dân bị giảm thu nhập so với trước thời điểm thu hồi.

Quy trình bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tại thành phố Uông Bí gồm những bước chuẩn hóa nào? Quy trình được thực thi theo 14 bước chuẩn mực căn cứ Nghị định số 47/2014/NĐ-CP. Trọng tâm gồm: công bố quy hoạch, đo vẽ lập hồ sơ địa chính, kiểm kê xác định nguồn gốc đất, lập và niêm yết dự thảo phương án, tổ chức đối thoại lấy ý kiến, phê duyệt chi trả bồi thường, bố trí tái định cư và bàn giao mặt bằng.

Kinh nghiệm quốc tế và các tỉnh lân cận đóng góp bài học gì cho địa phương? Kinh nghiệm Trung Quốc trợ cấp chuyển đổi cho nông dân cao tuổi khoảng 442.000 nhân dân tệ/ha cùng mô hình cấp đất dịch vụ của tỉnh Vĩnh Phúc cho thấy bài học then chốt: chính sách giải phóng mặt bằng bắt buộc phải kết hợp đồng thời giữa bồi thường tài chính thỏa đáng, hoàn thiện khu tái định cư và cam kết đào tạo việc làm dài hạn.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện thực trạng công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng trên 30 dự án tại thành phố Uông Bí giai đoạn 2015 - 2018, đi sâu đánh giá 2 dự án trọng điểm quy mô 340 hộ dân.
• Định lượng chính xác mức độ tổn thương sinh kế với 53% hộ dân giảm thu nhập và 20% lao động thiếu việc làm ổn định sau khi bị thu hồi đất.
• Chỉ rõ các nút thắt căn bản về chênh lệch đơn giá đất bồi thường so với thị trường và độ trễ trong xây dựng hạ tầng tái định cư.
• Đóng góp hệ thống dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác, củng cố cơ sở lý luận quản lý đất đai và quy trình chuẩn hóa 14 bước cho cấp cơ sở.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp đồng bộ gắn liền chỉ tiêu định lượng, tiến độ thực hiện và trách nhiệm cụ thể của các cơ quan quản lý nhà nước.

Đóng góp lớn nhất của công trình là cung cấp luận cứ khoa học và thực tiễn vững chắc giúp chính quyền địa phương hoàn thiện chính sách bồi thường theo hướng hài hòa lợi ích. Lộ trình tiếp theo cần tập trung số hóa dữ liệu quản lý đất đai và hoàn thiện hệ số điều chỉnh giá đất định kỳ trong giai đoạn 2020 - 2025. Các cấp quản lý và nhà nghiên cứu hãy áp dụng ngay bộ tiêu chí đánh giá cùng các giải pháp của luận văn để nâng cao tính minh bạch, rút ngắn tiến độ giải phóng mặt bằng và bảo đảm sinh kế bền vững cho nhân dân.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 1. Cơ sở khoa học nghiên cứu đề tài 1.1 Cơ sở lý luận Giải phóng mặt bằng là quá trình đa dạng và phúc tạp. Nó thể hiện khác nhau đối với mỗi một dự án, nó liên quan trực tiếp đến lợi ích của các bên tham gia và lợi ích của toàn xã hội. Tính đa dạng thể hiện: mỗi dự án được tiến hành trên một vùng đất khác nhau với điều kiện tự nhiên kinh tế, xã hội và có trình độ dân trí nhất định.

Đối với mỗi khu vực nội thành, khu vực ven đô, ngoại thành… mật độ dân cư khác nhau, ngành nghề đa dạng và đều hoạt động sản xuất theo một đặc trưng riêng của vùng đó. Do đó, giải phóng mặt bằng cũng được tiến hành với những đặc điểm riêng biệt. Cơ sở thực tiễn Thu hồi đất xây dựng và phát triển các dự án là một quá trình tất yếu của mỗi Quốc gia để phát triển công nghiệp hóa và hiện đai hóa đất nước. Trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên; Việc xây dựng khu dân cư Việt Bắc, phường Quang Trung, Thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên giúp hoàn thiện cơ sở hạ tầng, góp phần vào công cuộc xây dựng và phát triển của thành phố Thái Nguyên.

Tuy nhiên, việc thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ như thế nào để đảm bảo hài hòa lợi ích của xã hội, tập thể và cá nhân, việc chuyển đổi ngành nghề cho các hộ dân bị thu hồi đất là một quan tâm của cả nước và của tỉnh Thái Nguyên nói riêng đã được các phương tiện thông tin đại chúng và nhiều nhà khoa học đã đưa ra các giải pháp tuy nhiên còn có nhiều điểm chưa thống nhất. Cơ sở pháp lý của đề tài 1. Các văn bản pháp quy của nhà nước có liên quan đến công tác bồi thường, hỗ trợ GPMB - Luật Đất đai ngày 29 tháng 11 năm 2013; Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 - Nghị định số 43/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Đất đai; - Nghị định số 47/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ về việc quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất; - Nghị định số 01/2017/NĐ-CP ngày 30/6/2017 của Chính phủ về sửa đổi, bổ sung một số điều của các Nghị định hướng dẫn thi hành Luật đất đai. - Thông tư số 02/2015/TT-BTNMT ngày 27/01/2015 của bộ Tài nguyên và Môi trường quy định chi tiết một số điều của Nghị định số 43/2014/NĐ-CP ngày 15/4/2014 của Chính phủ; - Thông tư số 30/2014/TT-BTNMT ngày 02/6/2014 của Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định về hồ sơ giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, thu hồi đất; - Thông tư số 37/2014/TT-BTNMT ngày 30/6/2017 của bộ Tài nguyên và Môi trường "Quy định chi tiết về bồi thường, hỗ trợ và tái địnhc ư khi nhà nước thu hồi đất" 1.

Các văn bản pháp quy của địa phương có liên quan đến công tác bồi thường & GPMB - Quyết định 1766/2014/QĐ-UBND ngày 13/8/2014 của UBND tỉnh Quảng Ninh về việc ban hành Quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất theo luật đất đai 2013 trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh. - Quyết định 3000/2017/QĐ-UBND ngày 02/8/2017 của UBND tỉnh Quảng Ninh về việc ban hành Quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh. - Quyết định số 4234/2015/QĐ-UBND ngày 28/12/2015 của UBND tỉnh Quảng Ninh về việc ban hành bộ đơn giá, bồi thường tài sản gắn liền với đất khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh. - Quyết định số 3651/QĐ-UBND ngày 26/9/2017 của UBND tỉnh Quảng Ninh về việc điều chỉnh đơn giá bồi thường cây cam theo quyết định 4234/2015/QĐ-UBND ngày 28/12/2015 của UBND tỉnh Quảng Ninh.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 - Quyết định số 21/2017QĐ-UBND ngày 29/12/2017 của UBND tỉnh Quảng Ninh về việc bổ sung một số nội dung quy định ban hành kèm theo quyết định 4234/2015/QĐ-UBND ngày 28/12/2015 của UBND tỉnh Quảng Ninh. - Quyết định số 3238/QĐ-UBND ngày 26/12/2014 của UBND tỉnh Quảng Ninh về việc quy định giá các loại đất trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh thực hiện từ ngày 01/01/2015 đến 31/12/2019 - Quyết định số 1768/2014/QĐ-UBND ngày 13/8/2014 của UBND tỉnh Quảng Ninh về việc ban hành quy định hạn mức giao đất ở, hạn mức công nhận đất ở, diện tích đất ở tối thiểu được tách thửa cho hộ gia đình cá nhân trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh. - Quyết định số 1023/QĐ-UBND ngày 04/4/2017 của UBND tỉnh Quảng Ninh về việc điều chỉnh, bổ sung một số vị trí giá đất trong bảng giá các loại đất trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh ban hành theo quyết định 3238/QĐ- UBND ngày 26/12/2014 và bổ sung thêm khoản 7 vào điều 2 của quyết định 3238/QĐ-UBND ngày 26/12/2014 của UBND tỉnh Quảng Ninh. - Quyết định số 568/2015/QĐUBND ngày 27/02/2015 của UBND tỉnh Quảng Ninh về việc quy định hệ số điều chỉnh giá các loại đất trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh năm 1015.

- Quyết định số 523/2016/QĐ-UBND ngày 23/02/2016 của UBND tỉnh Quảng Ninh về việc ban hành hệ số điều chỉnh giá các loại đất trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh năm 1016. - Căn cứ Quyết định số 2121/QĐ-UBND ngày 07/7/2009 của UBND tỉnh Quảng Ninh về việc điều chỉnh quy hoạch chung xây dựng thị xã Uông Bí ; 1. Khái quát về công tác bồi thường, hỗ trợ GPMB 1. Khái quát về công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư: 1.

Khái niệm về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư Bồi thường về đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất thu hồi cho người sử dụng đất.Hỗ trợ khi Nhà nước Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 thu hồi đất là việc Nhà nước trợ giúp cho người có đất thu hồi để ổn định đời sống, sản xuất và phát triển. Như vậy, bồi thường là trả lại tương xứng với giá trị hoặc công lao cho một chủ thể nào đó bị thiệt hại vì hành vi của chủ thể khác. Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng là việc bồi thường hỗ trợ tái định cư khi nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích an ninh quốc phòng, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, mục đích phát triển kinh tế. Việc bồi thường có thể bằng các hình thức: Bồi thường bằng tiền hoặc các vật thể ngang giá.

Bồi thường bằng cả vật chất tinh thần cho người bị thu hồi đất. Về mặt hành chính đây là một quá trình không tự nguyện, có tính cưỡng chế. Việc bồi thường có thể do pháp luật quy định điều tiết hoặc do các chủ thể thỏa thuận với nhau. Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước giúp đỡ người bị thu hồi đất thông qua đào tạo nghề mới, bố trí việc làm cũng như giúp đỡ về hành chính đối với những người bị thu hồi đất để đảm bảo đời sống cho người dân.

Ngoài các khoản hỗ trợ còn một hình thức bồi thường nữa là tái định cư. Nghĩa là người bị thu hồi đất phải được hỗ trợ ổn định về chỗ ở, có điều kiện sống tốt hơn hoặc bằng chỗ ở cũ, được hỗ trợ ổn định đời sống sản xuất, hỗ trợ đào tạo chuyển đồi nghề, tạo điều kiện cho người dân sống và ổn định, quá trình tái định cư được hiểu là từ bồi thường thiệt hại về đất, tài sản, di chuyển đến nơi ở mới và các hoạt động nhằm giảm nhẹ các tác động xấu về kinh tế - xã hội đối với một bộ phận dân cư đã gánh chịu vì sự phát triển chung. Hiện nay ở nước ta khi Nhà nước thu hồi đất mà phải di chuyển chỗ ở thì người sử dụng đất được bố trí tái định cư bằng một trong các hình thức sau: Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 Bồi thường bằng nhà ở. Bồi thường giao đất ở mới.

Bồi thường bằng tiền để người dân tự lo chỗ ở. Tái định cư là một bộ phận không thể tách rời và giữ một vị trí quan trọng trong chính sách giải phóng mặt bằng. Các dự án tái định cư cũng được gọi là các dự án phát triển và phải được thực hiện như các dự án phát triển khác [20]. Bản chất của bồi thường, giải phóng mặt bằng BT & GPMB là quá trình đa dạng và phức tạp, nó thể hiện sự khác nhau giữa các dự án, nó liên quan trực tiếp đến lợi ích quốc gia của các bên tham gia và lợi ích của toàn xã hội.

Chính vì vậy quá trình bồi thường, giải phóng mặt bằng có đặc điểmsau: - Tính đa dạng: Mỗi dự án được tiến hành trên một vùng đất khác nhau với điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và trình độ dân trí nhất định. Đối với khu vực nội thành, khu vực ven đô, khu vực ngoại thành,. mật độ dân cư khác nhau, ngành nghề đa dạng và đều hoạt động sản xuất theo một đặc trưng riêng của vùng đó. - Tính phức tạp: “Đất đai là tài sản có giá trị cao, có vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế - xã hội đối với mọi người dân.

Ở khu vực nông thôn, dân cư chủ yếu sống nhờ vào hoạt động sản xuất nông nghiệp mà đất đai lại là tư liệu sản xuất quan trọng trong khi trình độ sản xuất của nông dân thấp, khả năng chuyển đổi nghề nghiệp khó khăn do đó tâm lý dân cư là giữ được đất để sản xuất, thậm chí họ cho thuê đất cũng được lợi nhuận cao hơn là sản xuất nhưng họ vẫn không cho thuê. Mặt khác do tập quán canh tác và sinh hoạt nên đa phần người dân đều không muốn mất đi mảnh đất của mình. Tình hình đó dẫn đến công tác tuyên truyền, vận động dân cư tham gia di chuyển là rất khó khăn. Bên cạnh đó công tác kiểm kê, định giá để bồi thường, hỗ trợ gặp nhiều khó khăn do các tài sản như công trình, vật kiến trúc gắn liền với đất rất đa Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Chính vì vậy khi thực hiện công tác bồi thường GPMB cần có sự phối hợp hài hòa giữa các cấp chính quyền, các ban ngành, đoàn thể có liên quan và người dân.