MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Việt Nam đang trong quá trình hội nhập phát triển kinh tế với tốc độ phát triển không ngừng và quá trình đô thị hóa mạnh mẽ đã dẫn tới nhu cầu về đất ở, đất phát triển các công trình, dự án… ngày càng tăng nhanh. Đòi hỏỉ công tác quản lý nhà nước về đất đai cần được đẩy mạnh và hoàn thiện hơn nữa để đảm bảo sử dụng đất hiệu quả, tiết kiệm, hợp lý. Ngày nay, do gia tăng dân số và phát triển kinh tế xã hội, cùng với tốc độ đô thị hóa diễn ra nhanh chóng đã gây áp lực lớn lên các nguồn tài nguyên thiên nhiên, đặc biệt là đất đai.
Trong khi đất đai thì có hạn mà nhu cầu sử dụng đất thì vô hạn, cùng với đó là tranh chấp, khiếu nại, lấn chiếm thường xuyên xảy ra,việc giải quyết vấn đề cực này cực kì nan giải do thiếu giấy tờ pháp lý. Công tác đăng ký đất đai, cấp giấy chứng nhận là một trong 15 nội dung của quản lý nhà nước về đất đai được quy định trong Luật Đất đai 2015. Là thủ tục hành chính bắt buộc nhằm hoàn thiện một hệ thống hồ sơ đầy đủ làm cơ sở để Nhà nước quản lý, nắm chắc toàn bộ quỹ đất trong cả nước theo quy định của pháp luật. Đồng thời việc cấp GCN có thể bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất giúp họ đất yên tâm đầu tư và sản xuất trên mảnh đất đó.
Ngoài ra, nó cũng giúp Nhà nước giám sát việc thực hiện các nghĩa vụ sử dụng đất theo pháp luật nhằm đảm bảo lợi ích của Nhà nước và lợi ích chung của toàn xã hội trong việc sử dụng đất. Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất là chứng thư pháp lý quan trọng nhằm xác nhận quyền sử dụng hợp pháp cho người sử dụng đất nâng cao ý thức trách nhiệm bảo vệ và cải tạo đất để đem lại hiệu quả cao nhất trong sản xuất đồng thời thực hiện 1 các quyền và nghĩa vụ đối với đất theo quy định của Nhà nước. Cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là một chủ trương lớn và quan trọng của Đảng và Nhà nước. Công việc này được triển khai tại tất cả các địa phương trên cả nước.
Do tình hình sử dụng đất còn có những thay đổi, phức tạp nên công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất còn gặp nhiều khó khăn nan giải. Phường Ngọc Lâm là một phường thuộc quận Long Biên, thành phố Hà Nội, nằm trong giao lộ của vùng kinh tế trọng điểm có vị trí địa lý thuận lợi trong phát triển kinh tế - xã hội và giao lưu thương mại. Chính vì vậy mà nhu cầu sử dụng đất của người dân cũng như các doanh nghiệp, xì nghiệp trên địa bàn khá phức tạp. Với vị trí đẹp: nhất cận thị, nhị cận giang, tam cận lộ, nằm gần 2 cầu Long Biên và cầu Chương Dương, bên cạnh con sông Hồng hùng vĩ và sát những tuyến đường lớn quan trọng nên Ngọc Lâm được ví như một phố cổ thứ 2 của Hà Nội và được đánh giá cao hơn các phường khác trên địa bàn Quận Long Biên.
Theo nhịp phát triển kinh tế xã hội thì các vấn đề về đất đai tại phường Ngọc Lâm cũng ngày càng trở nên quan trọng. Trong những năm trở lại đây vấn đề liên quan đến đất đai đã được quan tâm nhiều hơn tuy nhiên vẫn còn những mặt tồn tại và yếu kém trong công tác quản lý Nhà nước và đất đai. Khi có biến động xảy ra, đăng ký biến động đất đai là một nội dung bắt buộc phải thực hiện đối với mọi trường hợp mọi đối tượng sử dụng và quản lý đất đai. Quản lý biến động đất đai là quá trình quản lý thường xuyên và liên tục của Nhà nước nhằm phản ánh đúng thực trạng sử dụng, quản lý đất đai trong từng khu vực và vùng lãnh thổ Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn cũng như tính cấp bách của công tác đăng kí cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trên địa bàn Quận Long Biên -Hà Nội, được sự phân công của khoa Quản lý đất đai, Học viện Nông Nghiệp Việt Nam, dưới sự hướng dẫn trực tiếp của TS.Đỗ Thị Đức Hạnh - Giảng viên cao cấp khoa Quản lý đất đai - Học viện Nông nghiệp Việt Nam, tôi tiến 2 hành nghiên cứu thực hiện đề tài: “Đánh giá công tác đăng ký đất đai, cấp giấy chứng nhận trên địa bàn Phƣờng Ngọc Lâm, Quận Long Biên -Hà Nội giai đoạn 2015 – 2019 ”.
Mục tiêu nghiên cứu của đề tài - Đánh giá công tác ĐKĐĐ, cấp GCN trên địa bàn phường Ngọc Lâm Quận Long Biên Hà Nội. - Đề xuất giải pháp nhằm thực hiện tốt hơn công tác ĐKĐĐ, cấp GCN trên địa bàn, góp phần hoàn thiện công tác quản lý nhà nước về đất đai. Yêu cầu của đề tài - Nắm được những quy định pháp luật đất đai hiện hành và các quyết định của UBND quận Long Biên, Thành phó Hà Nội. - Có số liệu phản ánh trung thực, chính xác , khách quan thực tế đăng ký đất đai, cấp giấy chứng nhận tại phường.
- Giải pháp đề xuất phù hợp với điều kiện thực tế địa phương.1 Căn cứ pháp lý của công tác đăng ký đất đai, cấp giấy chứng nhận Như chúng ta đã biết đất đai là nguồn tài nguyên vô cùng quý giá, có tầm quan trọng với mọi quốc gia, mọi thời đại, nó gắn liền với hoạt động của con người. Do đó để bảo vệ, quản lý, sử dụng đất hiệu quả cần có một hệ thống văn bản quản lý nguồn tài nguyên đất một cách tối ưu, tiết kiệm thời gian, công sức; Công tác đăng ký đất đai, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cũng là một trong những nội dung được Đảng và Nhà nước ta quan tâm chỉ đạo thông qua hệ thống các văn bản pháp luật sau. Văn bản luật - Hiến pháp nước CHXHCN Việt Nam ban hành ngày 28 tháng 11 năm 2013, có hiệu lực từ ngày 01/01/2014. - Nghị quyết số: 82/2019/QH14 ngày 14/06/2019 của Ủy ban thường vụ Quốc hội về việc tiếp tục hoàn thiện , nâng cao, hiệu lực, hiểu quả thực hiện chính sách, pháp luật về quy hoạch, quản lý, sử dụng đất đại tại đô thị - Luật Đất đai 2013 ngày 29/11/2013 có hiệu lực thi hành 01/07/2014.
- Luật nhà ở 2014 do Quốc hội ban hành ngày 25 tháng 11 năm 2014. Văn bản pháp luật dƣới luật - Nghị định 43/2014/NĐ-CP ban hành ngày 15 tháng 05 năm 2014 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Đất đai. - Nghị định 45/2014/NĐ-CP ban hành ngày 15 tháng 05 năm 2014 của Chính phủ quy định về thu tiền sử dụng đất. - Nghị định 47/2014/NĐ-CP ban hành ngày 15 tháng 05 năm 2014 của Chính phủ quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất 4 - Thông tư liên tịch số 20/2011/TTLT-BTP-BTNMT ngày 18/11/2011 của Bộ Tài nguyên và Môi trường về hướng dẫn việc đăng ký thế chấp quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất.
- Thông tư 23/2014/TT-BTNMT ngày 19/05/2014 của Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất,quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất. - Thông tư 24/2014/TT-BTNMT ngày 19/05/2014 của Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định về hồ sơ địa chính. - Thông tư 25/2014/BTNMT ngày 19/05/2014 của Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định về bản đồ địa chính. - Thông tư số 07/2015/TT - BTNMT ngày 26/2/2015 của Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định việc lập phương án sử dụng đất; lập hồ ranh giới sử dụng đất; đo đạc, lập bản đồ địa chính; xác định giá thuê đất; giao đất, cho thuê đất và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất đối với công ty nông lâm nghiệp.
- Thông tư liên tịch số 15/2015/TTLT-BTBMT-BNV-BTC ngày 04/4/2015 của Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Nội vụ, Bộ Tài chính Hướng dẫn chức năng, nhiệm vu, quyền hạn, cơ cấu tổ chức và cơ chế hoạt động của Văn phòng đăng ký đất đai trức thuộc Sở Tài nguyên và Môi trường. Ngoài ra, còn có hàng loạt các văn bản khác của Chính phủ, các Thông tư của Bộ Tài nguyên và Môi trường, Thông tư liên tịch của Bộ Tài nguyên và Môi trường. nhằm hướng dẫn thi hành Luật đất đai.2 Đăng ký đất đai 1.1 Khái niệm Đăng kí đất đai là thủ tục hành chính bắt buộc do cơ quan Nhà nước thực hiện và được thực hiện với tất cả các tổ chức, hộ gia đình cá nhân sử dụng đất. Đăng ký đất đai là việc kê khai và ghi nhận tình trạng pháp lý về 5 quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất và quyền quản lý đất đối với một thửa đất vào hồ sơ địa chính.
* Đăng ký đất đai gồm 2 giai đoạn: đăng ký lần đầu và đăng ký biến động - Đăng ký đất đai lần đầu: Là việc thực hiện thủ tục lần đầu để nghi nhận tình trạng pháp lý về quyền sử dụng đất, quyền quản lý đất, quyền sở hữu tài sản trên đất đối với thửa đất được thực hiện lần đầu tiên Kết quả của đăng ký lần đầu là cấp giấy chứng nhận cho người sử dụng đất, người sở hữu tài sản trên đất đủ điều kiện, thiết lập thông tin trong hồ sơ địa chính - Đăng ký biến động: Là việc thực hiện thủ tục để ghi nhận sự thay đổi về một hoặc một số thông tin đã đăng ký vào hồ sơ địa chính theo quy định, thực hiện đối với trường hợp đã được cấp giấy chứng nhận hoặc đã đăng ký mà có thay đổi Kết quả của đăng ký biến động: Cấp, chỉnh lý, thu hồi giấy chứng nhận cho người sử dụng đất, người sở hữu tài sản trên đất; Chỉnh lý, cập nhật thông tin trong hồ sơ địa chính.2 Các trƣờng hợp thực hiện đăng ký đất đai Các trường hợp đăng ký lần đầu: thửa đất đang sử dụng mà chưa đăng ký; thửa đất được giao để quản lý mà chưa đăng ký; thửa đất được giao, cho thuê để sử dụng; nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất chưa đăng ký.