Đánh Giá Hiệu Quả Công Tác Bồi Thường Giải Phóng Mặt Bằng Ở Xã Phúc Hà, Thành Phố Thái Nguyên

Luận văn đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng tại xã Phúc Hà, TP Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên, phân tích hiệu quả và đề xuất giải pháp.

• Tác giả: Nguyễn Minh Thu
• Người hướng dẫn: TS. Lê Văn Thơ
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Đánh Giá Công Tác Bồi Thường Giải Phóng Mặt Bằng Tại Xã Phúc Hà, Thái Nguyên
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• DANH SÁCH CÁC CỤM TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu của đề tài
• 1.2.1. Mục tiêu chung
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Yêu cầu của đề tài
• 1.4. Ý nghĩa của đề tài
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN CƠ SỞ VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 2.1. Cơ sở khoa học của công tác bồi thƣờng GPMB
• 2.1.1. Cơ sở lí luận
• 2.2. Sơ lược về công tác giải phóng mặt bằng
• 2.3. Khái quát về công tác bồi thƣờng GPMB
• 2.3.1. Khái niệm về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư
• 3. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tính Cấp Thiết Của Đề Tài

Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng (GPMB) đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội. Đất đai là tài nguyên quý giá, ảnh hưởng trực tiếp đến sự tồn tại và phát triển của con người. Việc thu hồi đất để phục vụ cho các dự án phát triển là cần thiết, đặc biệt tại xã Phúc Hà, nơi có nhiều dự án khai thác tài nguyên. Đề tài này nhằm đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng tại địa bàn Thái Nguyên, từ đó đưa ra những giải pháp cải thiện hiệu quả công tác này.

1.1. Mục Tiêu Của Đề Tài

Mục tiêu chính của đề tài là đánh giá kết quả công tác bồi thường giải phóng mặt bằng tại xã Phúc Hà năm 2015. Cụ thể, đề tài sẽ phân tích ảnh hưởng của công tác này đến đời sống người dân, tìm hiểu những thuận lợi và khó khăn trong quá trình thực hiện, đồng thời đề xuất các giải pháp khả thi nhằm nâng cao hiệu quả công tác GPMB.

II. Cơ Sở Khoa Học Của Công Tác Bồi Thường GPMB

Công tác bồi thường GPMB được quy định rõ ràng trong các văn bản pháp luật như Luật Đất đai 2013 và các nghị định liên quan. Việc thu hồi đất nhằm phục vụ cho các mục đích quốc phòng, an ninh và phát triển kinh tế - xã hội là điều cần thiết. Đặc biệt, trong bối cảnh Thái Nguyên đang phát triển mạnh mẽ, công tác này cần được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả để đảm bảo quyền lợi cho người dân bị ảnh hưởng.

2.1. Khái Niệm Về Bồi Thường Hỗ Trợ Và Tái Định Cư

Bồi thường là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất cho người bị thu hồi. Hỗ trợ là các biện pháp giúp đỡ người dân ổn định cuộc sống sau khi bị thu hồi đất. Tái định cư là việc bố trí đất ở mới cho các hộ gia đình bị ảnh hưởng. Những khái niệm này cần được hiểu rõ để thực hiện công tác GPMB một cách hiệu quả.

III. Đánh Giá Công Tác Bồi Thường Tại Dự Án

Dự án đền bù giải phóng mặt bằng phục vụ đổ thải đất đá giai đoạn II tại xã Phúc Hà đã được thực hiện với nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại nhiều vấn đề cần giải quyết. Việc bồi thường cho người dân cần được thực hiện công bằng và minh bạch, đảm bảo quyền lợi cho người dân bị thu hồi đất. Kết quả điều tra cho thấy nhiều hộ gia đình vẫn chưa hài lòng với mức bồi thường và hỗ trợ.

3.1. Ảnh Hưởng Đến Đời Sống Người Dân

Công tác GPMB có ảnh hưởng lớn đến đời sống người dân tại xã Phúc Hà. Nhiều hộ gia đình gặp khó khăn trong việc tái định cư và ổn định cuộc sống sau khi bị thu hồi đất. Đánh giá từ người dân cho thấy họ mong muốn có sự hỗ trợ tốt hơn từ chính quyền địa phương để cải thiện tình hình kinh tế và xã hội của họ.

IV. Đề Xuất Giải Pháp Cải Thiện

Để nâng cao hiệu quả công tác bồi thường giải phóng mặt bằng, cần có những giải pháp cụ thể. Đầu tiên, cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật về quyền lợi của người dân. Thứ hai, cần cải thiện quy trình bồi thường, đảm bảo tính minh bạch và công bằng. Cuối cùng, cần có các chính sách hỗ trợ tái định cư hợp lý để người dân có thể ổn định cuộc sống sau khi bị thu hồi đất.

4.1. Tăng Cường Công Tác Tuyên Truyền

Việc nâng cao nhận thức của người dân về quyền lợi và nghĩa vụ của họ trong công tác GPMB là rất quan trọng. Cần tổ chức các buổi hội thảo, tọa đàm để người dân hiểu rõ hơn về quy trình bồi thường và các chính sách hỗ trợ của Nhà nước.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong tiến trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa, việc thu hồi đất và chuyển mục đích sử dụng đất để xây dựng cơ sở hạ tầng, khu công nghiệp và phát triển khai thác khoáng sản là một đòi hỏi khách quan. Công tác bồi thường, hỗ trợ và giải phóng mặt bằng (GPMB) đóng vai trò là khâu then chốt, quyết định tiến độ thực hiện cũng như hiệu quả kinh tế - xã hội của mọi dự án đầu tư.

Xã Phúc Hà, nằm ở phía Tây Bắc thành phố Thái Nguyên, là địa bàn đặt khai trường và các bãi thải của mỏ than Khánh Hòa (thuộc Công ty TNHH MTV Than Khánh Hòa – VVMI, Tổng công ty Công nghiệp Mỏ Việt Bắc). Khai trường mỏ than chiếm tới khoảng 1/3 diện tích tự nhiên của xã và liên tục mở rộng. Hoạt động bồi thường, GPMB tại địa bàn chủ yếu nhằm thu hồi diện tích đất đai để làm nền đổ đất đá thải, khiến diện tích đất sản xuất nông nghiệp của xã ngày càng bị thu hẹp, đồng thời gây ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường sống và sinh kế của người dân địa phương.

Trước thực tiễn đó, đề tài "Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng địa bàn xã Phúc Hà, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên năm 2015 (Dự án: Đền bù giải phóng mặt bằng phục vụ đổ thải đất đá giai đoạn II)" được tác giả Nguyễn Minh Thu thực hiện nhằm xem xét toàn diện kết quả thực hiện chính sách bồi thường và tác động xã hội tại địa bàn.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể gồm:

1. Mục tiêu chung: Đánh giá kết quả công tác bồi thường giải phóng mặt bằng trên địa bàn xã Phúc Hà, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên năm 2015 thông qua dự án Đền bù giải phóng mặt bằng phục vụ đổ thải đất đá giai đoạn II.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Đánh giá ảnh hưởng của công tác bồi thường GPMB đến đời sống, việc làm, thu nhập và trật tự an toàn xã hội của người dân trong khu vực bị thu hồi đất.
   • Tìm hiểu, phân tích những mặt thuận lợi cũng như khó khăn, tồn tại trong quá trình thực hiện công tác bồi thường GPMB của dự án.
   • Đề xuất các phương án giải quyết có tính khả thi và rút ra các bài học kinh nghiệm phục vụ công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng tại địa phương trong thời gian tiếp theo.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Kết quả thực hiện công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng và các chính sách hỗ trợ, tái định cư trên địa bàn xã Phúc Hà năm 2015.
• Phạm vi không gian: Địa bàn xã Phúc Hà, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên (tập trung vào vùng ảnh hưởng của dự án Đền bù GPMB phục vụ đổ thải đất đá giai đoạn II).
• Thời gian nghiên cứu: Thu thập số liệu và điều tra thực địa được tiến hành từ ngày 06/09/2016 đến ngày 25/11/2016 tại Ủy ban nhân dân xã Phúc Hà.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận được xây dựng trên hệ thống lý luận quản lý đất đai, các quy định pháp luật hiện hành và các phương pháp nghiên cứu thực chứng trong điều tra xã hội học và kinh tế đất:

Khung pháp lý và cơ sở lý luận:

• Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước: Hiến pháp năm 1992; Luật Đất đai năm 2013 (đặc biệt là các Điều 61, Điều 62, Điều 65 quy định về thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh, phát triển kinh tế - xã hội, lợi ích quốc gia, công cộng; Điều 75 và Điều 88 quy định về điều kiện, nguyên tắc bồi thường về đất và tài sản); Nghị định số 43/2014/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật Đất đai; Nghị định số 44/2014/NĐ-CP quy định về giá đất; Nghị định số 47/2014/NĐ-CP về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất; Thông tư số 36/2014/TT-BTNMT quy định về phương pháp định giá đất; Thông tư số 37/2014/TT-BTNMT quy định chi tiết bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
• Các văn bản áp dụng tại địa phương và cơ sở: Quyết định số 31/2014/QĐ-UBND ngày 22/8/2014 của UBND tỉnh Thái Nguyên ban hành quy định thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư; Quyết định số 55/2014/QĐ-UBND tháng 12/2014 của UBND tỉnh Thái Nguyên về đơn giá bồi thường tài sản, vật kiến trúc; Quyết định số 475/QĐ-UBND ngày 26/02/2015 của UBND tỉnh Thái Nguyên phê duyệt giá đất bồi thường và tái định cư; Quyết định số 2000/QĐ-HĐQT ngày 04/11/2004 của Công ty Than Việt Nam; Quyết định số 2017/QĐ-CTCT ngày 24/06/2013 của Tổng công ty Công nghiệp Mỏ Việt Bắc – VINACOMIN phê duyệt điều chỉnh dự án; Thông báo số 109/TB-UBND ngày 31/10/2011 của UBND tỉnh Thái Nguyên.
• Khái quát kinh nghiệm quốc tế và trong nước: Tổng thuật kinh nghiệm bồi thường GPMB tại Thái Lan (xác định giá đất bồi thường bám sát hoặc cao hơn giá thị trường, chuẩn bị hạ tầng tái định cư chủ động) và Trung Quốc (phân định bồi thường giữa đất nông thôn và đất đô thị, cơ chế bồi thường cây màu và đất theo bội số sản lượng các năm liền kề); phân tích thực tiễn công tác GPMB tại Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh và một số dự án trọng điểm tại TP. Thái Nguyên (như dự án Nghĩa trang An Lạc Viên Indevco, đường Việt Bắc giai đoạn I, đường Bắc Sơn, đường Minh Cầu, Trụ sở Kiểm toán Nhà nước khu vực X).

Phương pháp nghiên cứu thực tế:

• Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp: Kế thừa, tổng hợp các báo cáo kinh tế - xã hội, số liệu kiểm kê đất đai, bản đồ địa chính từ UBND xã Phúc Hà; hồ sơ phương án bồi thường, dự toán và quyết định phê duyệt kinh phí từ Trung tâm Phát triển quỹ đất thành phố Thái Nguyên.
• Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp: Điều tra phỏng vấn trực tiếp bằng phiếu khảo sát đối với 50 hộ gia đình (được lựa chọn theo phương pháp lấy mẫu ngẫu nhiên trên tổng số 72 hộ bị thu hồi đất của dự án, đạt tỷ lệ 69,44%). Nội dung điều tra tập trung vào: tính hợp lý của đơn giá bồi thường, mức độ đồng thuận với chính sách hỗ trợ, cơ cấu sử dụng tiền bồi thường, biến động thu nhập, việc làm, an ninh trật tự và khả năng tiếp cận hạ tầng, môi trường.
• Phương pháp thống kê: Phân loại, tổng hợp số liệu diện tích đất thu hồi theo mục đích sử dụng, cơ cấu kinh phí bồi thường và các khoản hỗ trợ.
• Phương pháp so sánh: Đối chiếu phương án đơn giá bồi thường thực tế với khung giá nhà nước và sự phù hợp với điều kiện sinh kế tại địa phương.
• Phương pháp xử lý thông tin, số liệu: Tổng hợp số liệu thứ cấp theo mục tiêu nghiên cứu và xử lý thống kê mô tả số liệu sơ cấp bằng phần mềm Microsoft Excel.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Trình bày tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ vai trò của đất đai đối với phát triển kinh tế và đặc thù địa bàn xã Phúc Hà – nơi diện tích đất nông nghiệp liên tục bị chuyển đổi phục vụ mở rộng bãi thải mỏ than Khánh Hòa. Xác định rõ mục tiêu tổng quát, 3 mục tiêu cụ thể, 3 yêu cầu nghiên cứu và ý nghĩa thực tiễn của khóa luận đối với công tác quản lý chuyên ngành Quản lý đất đai.

Phần 2: Tổng quan cơ sở về vấn đề nghiên cứu

Hệ thống hóa cơ sở lý luận và căn cứ pháp lý của công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư theo Luật Đất đai năm 2013 cùng các văn bản hướng dẫn thi hành. Phân tích các yếu tố tác động đến quá trình GPMB bao gồm: cơ chế chính sách, điều kiện tự nhiên - kinh tế - xã hội, năng lực quản lý nhà nước về hồ sơ địa chính, công tác tổ chức thực hiện và nhận thức của người dân. Tổng kết kinh nghiệm thực tiễn về bồi thường GPMB tại Thái Lan, Trung Quốc và tình hình triển khai tại Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh cùng địa bàn thành phố Thái Nguyên.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Xác định đối tượng nghiên cứu là kết quả GPMB xã Phúc Hà năm 2015; địa điểm thực hiện tại UBND xã Phúc Hà trong thời gian từ tháng 9/2016 đến tháng 11/2016. Thiết lập 4 nhóm nội dung nghiên cứu chính và mô tả chi tiết quy trình áp dụng các phương pháp: thu thập số liệu thứ cấp, điều tra sơ cấp bằng bảng hỏi với 50 hộ dân, phương pháp thống kê, so sánh và kỹ thuật xử lý dữ liệu trên bảng tính Excel.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu

Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội xã Phúc Hà

• Điều kiện tự nhiên: Xã có tổng diện tích tự nhiên là 648,67 ha (đất nông nghiệp 322,37 ha; đất phi nông nghiệp 308,60 ha; đất chưa sử dụng 17,69 ha). Địa hình mang đặc trưng trung du miền núi, đồi núi xen kẽ đồng nhỏ; khí hậu nhiệt đới gió mùa có nhiệt độ trung bình 22 - 23ºC, lượng mưa trung bình 2.007 mm/năm (tập trung 85% vào các tháng 6, 7, 8, 9). Tài nguyên khoáng sản chủ đạo là than đá thuộc mỏ than Khánh Hòa.
• Điều kiện kinh tế - xã hội: Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tăng dần tỷ trọng tiểu thủ công nghiệp, xây dựng và thương mại dịch vụ. Đến tháng 6/2016, xã có 2.451 người trong độ tuổi lao động, trong đó 2.210 người có việc làm thường xuyên (đạt 90,16%); 1.385 lao động chưa qua đào tạo. Thu nhập bình quân đầu người tăng trưởng đều qua các năm: đạt 18 triệu đồng/người/năm (2014), 23 triệu đồng/người/năm (2015) và 29,15 triệu đồng/người/năm (2016).

Đánh giá công tác bồi thường hỗ trợ, tái định cư của dự án

Dự án Đền bù giải phóng mặt bằng phục vụ đổ thải đất đá giai đoạn II do Công ty TNHH MTV Than Khánh Hòa – VVMI làm chủ đầu tư với tổng kinh phí 245.543.982.443 đồng, thực hiện trên diện tích 277.786 m² liên quan đến 72 hộ gia đình. 100% các hộ đều có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hợp lệ sử dụng trước ngày 15/10/1993, không có tranh chấp.

STT	Loại đất thu hồi	Diện tích (m²)	Tỷ lệ (%)
1	Đất nông nghiệp	232.175	83,58
1.1	Đất trồng lúa nước (LUC + LUK)	75.500	27,18
1.2	Đất trồng cây lâu năm (CLN)	101.400	36,50
1.3	Đất vườn cùng thửa đất ở	35.100	12,64
1.4	Đất nuôi trồng thủy sản	6.950	2,50
1.5	Đất hàng năm khác (HNK)	4.725	1,70
1.6	Đất thủy lợi (DTL)	2.837	1,03
1.7	Đất đường giao thông xóm (nguồn gốc nông nghiệp)	14.730	5,30
2	Đất phi nông nghiệp	45.611	16,42
2.1	Đất ở nông thôn (ONT)	37.666	13,56
2.2	Đất công (Trường học, UBND, Trạm y tế, HTX...)	7.945	2,86
Tổng	Tổng diện tích đất thu hồi	277.786	100,00

Tổng kinh phí bồi thường tài sản, hoa màu, vật kiến trúc là 154.374.207.410 đồng. Trong đó bồi thường nhà cửa kiến trúc của 133 hộ gia đình đạt 112.184.392.055 đồng; bồi thường hoa màu trên đất ở và đất trồng cây lâu năm đạt 4.622.792.580 đồng; di chuyển 33 ngôi mộ đã xây cải tảng đạt 472.666.000 đồng; bồi thường hạ tầng đường giao thông và mương thủy lợi đạt trên 4,9 tỷ đồng; bồi thường hệ thống đường điện 0,4 kV và 35 kV đạt trên 1,68 tỷ đồng; bồi thường các công trình công cộng (Trường Tiểu học: 12,00 tỷ đồng; Trường THCS: 6,04 tỷ đồng; Trụ sở UBND xã: 8,10 tỷ đồng; Trạm y tế: 2,41 tỷ đồng; Bưu điện xã: 335,58 triệu đồng; Văn phòng và Nhà xưởng sản xuất vôi của HTX Nam Hồng: 1,40 tỷ đồng).

Tổng các khoản hỗ trợ và tiền thưởng bàn giao mặt bằng của dự án là 39.246.551.815 đồng. Nổi bật gồm hỗ trợ ổn định đời sống, hỗ trợ di chuyển chỗ ở cho 133 hộ (3,96 tỷ đồng); hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp và tạo việc làm đối với đất trồng lúa (11,33 tỷ đồng) và đất trồng cây lâu năm cùng thửa đất ở (11,28 tỷ đồng); hỗ trợ 3 hộ nghèo trong thời gian 72 tháng (1,08 tỷ đồng); hỗ trợ tạo việc làm cho lao động (1,95 tỷ đồng); thưởng bàn giao mặt bằng nhanh cho đất nông nghiệp (979,63 triệu đồng) và hộ di chuyển chỗ ở (585 triệu đồng).

STT	Nội dung chi phí trong dự án	Tổng kinh phí (đồng)	Tỷ lệ (%)
1	Bồi thường đất	23.139.648.000	9,40
2	Bồi thường tài sản, hoa màu, vật kiến trúc	154.374.207.410	62,87
3	Các khoản hỗ trợ về đất và hỗ trợ khác	39.246.551.815	15,98
4	Chi phí thực hiện, trích lục, kiểm định chất lượng (131 hộ)	3.848.250.245	1,58
5	Chi phí quản lý dự án	595.732.133	0,26
6	Chi phí tư vấn đầu tư xây dựng (thẩm tra, giám sát, mời thầu)	2.215.489.863	0,90
7	Chi phí khác (lãi vay, thẩm tra quyết toán, kiểm toán)	7.754.950.759	3,16
8	Chi phí dự phòng	14.369.152.218	5,85
Tổng	Tổng kinh phí thực hiện dự án GPMB	245.543.982.443	100,00

Ảnh hưởng của chính sách GPMB đối với người dân

Kết quả điều tra 50 hộ gia đình bị thu hồi đất cho thấy:

• Đánh giá về đơn giá và chính sách: 92% (46 hộ) đánh giá đơn giá bồi thường đất đai là thỏa đáng (8% cho rằng chưa phù hợp do tâm lý đất đai khai hoang lâu đời); 96% (48 hộ) đồng tình với chính sách hỗ trợ (4% cho rằng mức hỗ trợ đất nông nghiệp còn thấp).
• Phương thức sử dụng tiền bồi thường: 86% số hộ (43 hộ) dùng tiền bồi thường để xây dựng, sửa chữa nhà ở tại nơi mới; 6% (3 hộ) mua sắm đồ dùng sinh hoạt; 4% (2 hộ) đầu tư sản xuất kinh doanh; 2% (1 hộ) gửi tiết kiệm; 2% (1 hộ) đầu tư học nghề.
• Tình hình an ninh trật tự: 90% hộ (45 hộ) nhận định an ninh trật tự không đổi; 10% (5 hộ) đánh giá an ninh trật tự tốt hơn; không có hộ nào phản ánh tình hình kém đi.
• Tình hình thu nhập: 80% hộ (40 hộ) có thu nhập sau khi thu hồi đất cao hơn trước; 16% hộ (8 hộ) có thu nhập ổn định; 4% hộ (2 hộ) có thu nhập thấp hơn.

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính

1. Khóa luận lượng hóa toàn diện quy mô thu hồi đất và giải tỏa mặt bằng của dự án với tổng diện tích 277.786 m²; trong đó đất nông nghiệp chiếm ưu thế tuyệt đối (83,58% với 232.175 m²), đất phi nông nghiệp chiếm 16,42% (45.611 m²).
2. Dự án đã chi trả tổng kinh phí bồi thường và hỗ trợ lên đến 245.543.982.443 đồng cho 72 hộ dân và các đơn vị công quyền, doanh nghiệp đóng trên địa bàn; hạng mục bồi thường tài sản, hoa màu, vật kiến trúc chiếm tỷ trọng lớn nhất với 62,87% (154,37 tỷ đồng).
3. Công tác bồi thường và hỗ trợ đạt mức độ đồng thuận xã hội cao tại cơ sở: 92% hộ dân đồng tình với đơn giá đất, 96% tán thành chính sách hỗ trợ; 86% nguồn vốn bồi thường được người dân tái đầu tư vào việc xây dựng, cải tạo chỗ ở mới nhằm ổn định đời sống; 80% hộ khảo sát ghi nhận mức thu nhập sau thu hồi cao hơn trước đây.

Giải pháp và kiến nghị của tác giả

• Về công tác kiểm kê và định giá: Cần khảo sát kỹ lưỡng thực trạng, phân loại chính xác các kết cấu xây dựng và vật liệu thi công của từng hộ gia đình; xem xét điều chỉnh khung giá bồi thường tài sản linh hoạt theo biến động giá cả thị trường vật liệu xây dựng để tránh thiệt thòi cho người dân.
• Về chính sách đào tạo nghề và giải quyết việc làm: Cần chuyển dần phương thức hỗ trợ chuyển đổi nghề hoàn toàn bằng tiền mặt sang tổ chức các khóa đào tạo nghề thực chất, phối hợp với các doanh nghiệp, đơn vị tuyển dụng trên địa bàn để giải quyết việc làm lâu dài cho người lao động nông nghiệp bị mất đất canh tác.
• Về tổ chức thực hiện và vận động quần chúng: Duy trì tính công khai, minh bạch trong niêm yết phương án bồi thường; tăng cường đối thoại trực tiếp giữa chính quyền, chủ đầu tư và người dân để giải đáp kịp thời các thắc mắc về nguồn gốc đất và diện tích đo đạc, hạn chế phát sinh khiếu nại.

Đóng góp của đề tài

Tác giả đã cung cấp một bức tranh thực chứng hoàn chỉnh về công tác bồi thường GPMB tại vùng mỏ than trung du miền núi; kết hợp chặt chẽ giữa báo cáo tài chính - kỹ thuật địa chính với điều tra xã hội học định lượng (50 phiếu hỏi), làm rõ thực trạng chuyển dịch nguồn vốn bồi thường và biến đổi sinh kế của các hộ nông dân sau khi Nhà nước thu hồi đất.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Khóa luận chỉ ra rằng chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp của dự án trên thực tế vẫn áp dụng chủ yếu bằng hình thức chi trả tiền mặt một lần, chưa xây dựng được mô hình đào tạo nghề bài bản gắn với nhu cầu tuyển dụng thực tế của địa phương; việc xác định đơn giá tài sản, vật kiến trúc trong các dự án kéo dài còn gặp khó khăn do độ trễ so với biến động giá thị trường vật liệu xây dựng.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Tác giả định hướng mở rộng nghiên cứu sang việc xây dựng các mô hình sinh kế và chuyển đổi cơ cấu lao động bền vững cho các cộng đồng nông thôn bị mất đất sản xuất do hoạt động khai thác khoáng sản; đồng thời nghiên cứu cơ chế cập nhật chỉ số giá đất và tài sản xây dựng theo biến động thị trường trong quá trình thực hiện công tác bồi thường GPMB.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên ngành Quản lý đất đai, Quản lý tài nguyên và môi trường, Kinh tế nông nghiệp: Tham khảo phương pháp xây dựng đề cương nghiên cứu thực địa, kỹ thuật thiết kế phiếu điều tra xã hội học và phương pháp phân tích, tổng hợp số liệu bồi thường GPMB.
• Cán bộ địa chính, Hội đồng bồi thường GPMB, Trung tâm Phát triển quỹ đất cấp huyện/thành phố: Tham khảo quy trình tổ chức thực hiện, bảng cơ cấu chi phí bồi thường hạ tầng công cộng và kinh nghiệm giải quyết các vướng mắc về chính sách hỗ trợ đất nông nghiệp, đất vườn liền kề đất ở tại các dự án công nghiệp khai khoáng.

Câu hỏi thường gặp

1. Dự án bồi thường GPMB đổ thải đất đá giai đoạn II tại xã Phúc Hà có quy mô diện tích thu hồi và tổng kinh phí là bao nhiêu?
Dự án thu hồi tổng diện tích là 277.786 m² đất (trong đó đất nông nghiệp chiếm 232.175 m², đất phi nông nghiệp chiếm 45.611 m²) của 72 hộ gia đình và một số cơ quan, tổ chức với tổng kinh phí được phê duyệt thực hiện là 245.543.982.443 đồng.

2. Điều kiện pháp lý về đất đai của 72 hộ gia đình bị thu hồi trong dự án này như thế nào?
Tất cả 72 hộ gia đình bị ảnh hưởng đều có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hợp lệ, được UBND xã Phúc Hà xác nhận là đất sử dụng ổn định trước ngày 15/10/1993, không có tranh chấp và đủ điều kiện được bồi thường về đất cũng như tài sản trên đất theo hiện trạng.

3. Trong tổng kinh phí 245,54 tỷ đồng của dự án, khoản mục chi phí nào chiếm tỷ trọng lớn nhất?
Khoản mục bồi thường tài sản, hoa màu và vật kiến trúc chiếm tỷ trọng cao nhất với 62,87% tổng kinh phí (tương đương 154.374.207.410 đồng), tiếp theo là các khoản hỗ trợ về đất và hỗ trợ khác chiếm 15,98% (39.246.551.815 đồng) và bồi thường về đất chiếm 9,40% (23.139.648.000 đồng).

4. Những công trình công cộng nào trên địa bàn xã Phúc Hà được bồi thường, di dời trong dự án và mức bồi thường cụ thể ra sao?
Các công trình công cộng được bồi thường gồm: Trường Tiểu học Phúc Hà (12.001.559.640 đồng), Trường Trung học cơ sở Phúc Hà (6.042.912.800 đồng), Trụ sở UBND xã Phúc Hà (8.100.047.140 đồng), Trạm y tế xã (2.410.119.600 đồng), Bưu điện xã (335.583.203 đồng), Văn phòng HTX Nam Hồng (304.100.000 đồng) và Nhà xưởng sản xuất vôi của HTX Nam Hồng cùng lò vôi (1.097.807.351 đồng).

5. Sau khi nhận tiền bồi thường và hỗ trợ, phần lớn người dân đã sử dụng nguồn tiền này vào mục đích gì?
Theo kết quả khảo sát 50 hộ gia đình, có 86% số hộ (43 hộ) sử dụng tiền bồi thường vào việc xây dựng và sửa chữa nhà ở tại nơi ở mới, 6% mua sắm đồ dùng sinh hoạt, 4% đầu tư sản xuất kinh doanh, 2% gửi tiết kiệm và 2% đầu tư học nghề.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Minh Thu đã phản ánh chi tiết, khách quan bức tranh toàn cảnh về công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng phục vụ mở rộng bãi đổ thải mỏ than Khánh Hòa tại xã Phúc Hà năm 2015. Thông qua hệ thống số liệu kiểm kê thực tế và dữ liệu điều tra xã hội học từ 50 hộ dân, công trình đã khẳng định sự đồng thuận cao của người dân đối với chính sách bồi thường, hỗ trợ của Nhà nước, đồng thời làm rõ việc sử dụng tiền bồi thường chủ yếu để ổn định chỗ ở. Các kiến nghị về hoàn thiện định giá vật kiến trúc và nâng cao hiệu quả đào tạo nghề là những giải pháp thiết thực, có giá trị đóng góp trực tiếp cho công tác quản lý đất đai tại địa phương trong giai đoạn tiếp theo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Đất đai là một tài nguyên thiên nhiên quý giá của mỗi quốc gia và nó cũng là yếu tố mang tính quyết định sự tồn tại và phát triển của con người và các sinh vật khác trên trái đất. Các Mác viết: “Đất đai là tài sản mãi mãi với loài người, là điều kiện để sinh tồn, là điều kiện không thể thiếu được để sản xuất, là tư liệu sản xuất cơ bản trong nông, lâm nghiệp”. Bởi vậy, nếu không có đất đai thì không có bất kỳ một ngành sản xuất nào, con người không thể tiến hành sản xuất ra của cải vật chất để duy trì cuộc sống và duy trì nòi giống đến ngày nay.

Trải qua một quá trình lịch sử lâu dài con người chiếm hữu đất đai biến đất đai từ một sản vật tự nhiên thành một tài sản của cộng đồng, của một quốc gia. Trên con đường công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước, để đưa đất đai thực sự trở thành nguồn vốn, nguồn thu hút cho các nhà đầu tư phát triển thì việc thu hồi đất, chuyển mục đích sử dụng đất để xây dựng các cụm, khu công nghiệp, khu đô thị là thực sự cần thiết. Giải phóng mặt bằng là điều kiện tiên quyết, là yếu tố quyết định thành công cho một quốc gia, một địa phương, một dự án. Phúc Hà là khai trường của mỏ than Khánh Hòa, nằm trên địa bàn liên tục được mở rộng và hiện chiếm 1/3 diện tích của xã.

Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng chủ yếu là lấy diện tích đất của xã để tận dụng làm nền đổ đá thải cho công ty Than Khánh Hòa. Do vậy có thể nói diện tích đất của Xã ngày càng bị thu hẹp và không phát triển phần đất đó như địa phương khác. Do vậy, với sự giúp đỡ của Ban Giám Hiệu trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên, Ban chủ nhiệm khoa Quản Lý Tài Nguyên, cùng với sự hướng n 2 dẫn của thầy giáo Lê Văn Thơ em tiến hành tìm hiểu đề tài: “ Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng địa bàn xã Phúc Hà, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên”. Mục tiêu của đề tài 1.

Mục tiêu chung Đánh giá được kết quả của công tác bồi thường giải phóng mặt địa bàn xã Phúc Hà – thành phố Thái Nguyên - tỉnh Thái Nguyên năm 2015 (dự án: đền bù giải phóng mặt bằng phục vụ đổ thải đất đá giai đoạn II). Mục tiêu cụ thể - Đánh giá được ảnh hưởng của công tác bồi thường giải phóng mặt bằng đến đời sống của người dân trong khu vực giải phóng mặt bằng. - Tìm hiểu những thuận lợi, khó khăn còn tồn tại trong công tác bồi thường giải phóng mặt bằng của dự án. - Đề xuất phương án giải quyết có tính khả thi và rút ra bài học kinh nghiệm cho công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng cho địa phương trong thời gian tới.

Yêu cầu của đề tài - Phải nắm vững chính sách, pháp luật đất đai, đă ̣c biê ̣t là các chính sách về bồi thường GPMB và các văn bản có liên quan. - Nguồn số liệu, tài liệu điều tra thu thập phải có độ tin cậy, chính xác, trung thực và khách quan, phản ánh đúng quá trình thực hiện các chính sách bồi thường giải phóng mặt bằ ng qua m ột số dự án đã được thực hiện trên địa bàn nghiên cứu. - Phải đưa ra được các giải pháp hơ ̣p lý nh ằm góp phần hoàn thiện việc thực hiện chính sách bồi thường GPMB và nâng cao đời sống của nhân dân có đất bị thu hồi. Ý nghĩa của đề tài - Nâng cao kiến thức, kĩ năng và rút ra những kinh nghiệm thực tế phục vụ cho công tác nghiên cứu sau này.

- Vận dụng và phát huy những kiến thức đã học tập vào nghiên cứu. - Giúp sinh viên thu thập được những kinh nghiệm và kiến thức thực tế, củng cố và hoàn thiện kiến thức đã học. n 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN CƠ SỞ VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 2. Cơ sở khoa học của công tác bồi thƣờng GPMB 2.Cơ sở lí luận Thực chất của việc GPMB là chuyển nhượng quyền sử dụng đất, chuyển mục đích sử dụng đất dưới sự điều tiết của Nhà nước để phục vụ vào mục đích an ninh, quốc phòng, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng.

“Thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh” (Điều 61, Luật đất đai 2014)[11]. Nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh trong các trường hợp sau đây: 1. Làm nơi đóng quân, trụ sở làm việc; 2. Xây dựng căn cứ quân sự; 3.

Xây dựng công trình phòng thủ quốc gia, trận địa và công trình đặc biệt về quốc phòng, an ninh; 4. Xây dựng ga, cảng quân sự; 5. Xây dựng công trình công nghiệp, khoa học và công nghệ, văn hóa, thể thao phục vụ trực tiếp cho quốc phòng, an ninh; 6. Xây dựng kho tàng của lực lượng vũ trang nhân dân; 7.

Làm trường bắn, thao trường, bãi thử vũ khí, bãi hủy vũ khí; 8. Xây dựng cơ sở đào tạo, trung tâm huấn luyện, bệnh viện, nhà an dưỡng của lực lượng vũ trang nhân dân; 9. Xây dựng nhà công vụ của lực lượng vũ trang nhân dân; 10. Xây dựng cơ sở giam giữ, cơ sở giáo dục do Bộ Quốc phòng, Bộ Công an quản lý.

n 5 “Thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì l ợi ích quốc gia, công cộng” (Điều 62, Luật đất đai 2014)[11]. Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì l ợi ích quốc gia , công cộng trong các trường hợp sau đây: 1. Thực hiện các dự án quan trọng quốc gia do Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư mà phải thu hồi đất 2. Thực hiên ̣ các dư ̣án do Th ủ tướng Chính phủ chấp thuận, quyết định đầu tư mà phải thu hồi đất, bao gồm: a) Dự án xây dựng khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu kinh tế; khu đô thị mới, dự án đầu tư bằng nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA); b) Dự án xây dựng trụ sở cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương; trụ sở của tổ chức nước ngoài có chức năng ngoại giao; công trình di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh được xếphạng, công viên, quảng trường, tượng đài, bia tưởng niệm, công trình sự nghiệp công cấp quốc gia; c) Dự án xây dựng kết cấu hạ tầng kỹ thuật cấp quốc gia gồm giao thông, thủy lợi, cấp nước, thoát nước, điện lực, thông tin liên lạc; hệ thống dẫn, chứa xăng dầu , khí đốt; kho dự trữ quốc gia; công trình thu gom, xử lý chất thải; 3.

Thực hiên ̣ các dự án do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh chấp thuận mà phải thu hồi đất bao gồm: a) Dư ̣án xây d ựng trụ sở cơ quan nhà nước , tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội; công trình di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh được xếp hạng, công viên, quảng trường, tượng đài, bia tưởng niệm, công trình sự nghiệp công cấp địa phương; b) Dư ̣án xây d ựng kết cấu hạ tầng kỹ thuật của địa phương gồm giao thông, thủy lợi, cấp nước, thoát nước, điện lực, thông tin liên lạc, chiếu sang đô thị; công trình thu gom, xử lý chất thải; n 6 c) Dư ̣án xây dựng công trình phục vụ sinh hoạt chung của cộng đồng dân cư; dự án tái định cư, nhà ở cho sinh viên, nhà ở xã hội, nhà ở công vụ; xây dựng công trình của cơ sở tôn giáo; khu văn hóa, thể thao, vui chơi giải trí phục vụ công cộng; chợ; nghĩa trang, nghĩa địa, nhà tang lễ, nhà hỏa táng; d) Dư ̣án xây d ựng khu đô thị mới, khu dân cư nông thôn mới; chỉnh trang đô thị, khu dân cư nông thôn; cụm công nghiệp; khu sản xuất, chế biến nông sản, lâm sản, thủy sản, hải sản tập trung; dự án phát triển rừng phòng hộ, rừng đặc dụng; đ) Dự án khai thác khoáng sản được cơ quan có thẩm quyền cấp phép, trừ trường hợp khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường, than bùn, khoáng sản tại các khu vực có khoáng sản phân tán, nhỏ lẻ và khai thác tận thu khoáng sản. “Thu hồi đất do chấm dứt việc sử dụng đất theo pháp luật, tự nguyện trả lại đất, có nguy cơ đe dọa tính mạng con người” (Điều 65, Luật Đất đai 2013)[11] 1. Các trường hợp thu hồi đất do chấm dứt việc sử dụng đất theo pháp luật, tự nguyện trả lại đất, có nguy cơ đe dọa tính mạng con người bao gồm: a) Tổ chức được Nhà nước giao đất không thu tiền sử dụng đất, được Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất mà tiền sử dụng đất có nguồn gốc từ ngân sách nhà nước bị giải thể, phá sản, chuyển đi nơi khác, giảm hoặc không còn nhu cầu sử dụng đất; người sử dụng đất thuê của Nhà nước trả tiền thuê đất hàng năm bị giải thể, phá sản, chuyển đi nơi khác, giảm hoặc không còn nhu cầu sử dụng đất; b) Cá nhân sử dụng đất chết mà không có người thừa kế; c) Người sử dụng đất tự nguyện trả lại đất; d) Đất được Nhà nước giao, cho thuê có thời hạn nhưng không được gia hạn; đ) Đất ở trong khu vực bị ô nhiễm môi trường có nguy cơ đe dọa tính mạng con người; n 7 e) Đất ở có nguy cơ sạt lở, sụt lún, bị ảnh hưởng bởi hiện tượng thiên tai khác đe dọa tính mạng con người. Sơ lược về công tác giải phóng mặt bằng Dân số trên thế giới ngày càng tăng cao, mà quỹ đất đai lại có hạn nên con người cần đưa ra biện pháp sử dụng đất đai hợp lý.

Quy hoạch quỹ đất đai sao cho phù hợp với nền kinh tế và sự bùng nổ dân số thế giới hiện nay. Trong quá trình phát triển của mỗi quốc gia, Nhà nước thu hồi những vùng đất để xây dựng cơ sở hạ tầng kinh tế như: hệ thống giao thông, thủy lợi, cấp thoát nước, cơ sở hạ tầng xã hội là quy luật tất yếu của sự phát triển. Nhìn vào sự phát triển của các nước trên thế giới ta thấy nông nghiệp chiếm tỷ trọng rất nhỏ trong tổng thu nhập quốc dân, trong khi công nghiệp và dịch vụ chiếm tỷ trọng lớn hơn nhiều. Tỷ lệ dân đô thị cao đặc biệt ở các nước phát triển.

Công tác giải phóng mặt bằng cần thiết để phân bổ lại quỹ đất đai theo các quy hoạch đã được đưa ra.