Đánh Giá Công Tác Bồi Thường Giải Phóng Mặt Bằng Tại Dự Án Xây Dựng Cải Tạo Sân Bay Kép Đợt 1

Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng (GPMB) đóng vai trò then chốt trong quá trình phát triển kinh tế - xã… 68 trang · Đại học Nông Lâm Thái Nguyên · 2015.

• Tác giả: Nguyễn Văn Quang
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Thị Thanh Thủy
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản Lý Đất Đai
• Đề tài: Đánh Giá Công Tác Bồi Thường Giải Phóng Mặt Bằng Tại Dự Án Sân Bay Kép
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC CÁC CỤM TỪ VIẾT TẮT
• MỤC LỤC PHẦN
• 1. Mục đích của đề tài
• 1.1. Yêu cầu của đề tài
• 1.2. Ý nghĩa của đề tài
• 1.2.1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học
• 1.2.2. Ý nghĩa trong thực tiễn
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Giải phóng mặt bằng
• 2.2. Bồi thường
• 2.3. Những văn bản luật của Chính phủ và cơ quan Trung ương
• 2.4. Những văn bản của địa phương
• 2.5. Chính sách hỗ trợ
• 2.6. Công tác bồi thường và GPMB trên thế giới
• 2.7. Công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng ở Trung Quốc
• 2.8. Công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng ở Indonesia
• 2.9. Chính sách bồi thường và tái định cư của một số ngân hàng trên thế giới
• 2.10. Công tác bồi thường và GPMB ở Việt Nam
• 2.11. Công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng ở Hà Nội
• 2.12. Công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng ở Bắc Giang
• 3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Đánh giá về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Lạng Giang tỉnh Bắc Giang
• 3.5. Đánh giá kết quả công tác bồi thường GPMB trên địa bàn huyện Lạng Giang tỉnh Bắc Giang
• 3.6. Đánh giá kết quả công tác tái định cư và chính sách hỗ trợ sau khi giải phóng mặt bằng
• 3.7. Đánh giá công tác GPMB của dự án thông qua ý kiến của người dân và cán bộ chuyên môn quản lý đất đai
• 3.8. Những thuận lợi, khó khăn và một số giải pháp trong công tác bồi thường GPMB
• 3.9. Phương pháp nghiên cứu
• 3.9.1. Phương pháp thu thập số liệu
• 3.9.2. Phương pháp xử lý thông tin, số liệu
• 3.9.3. Phương pháp phân tích số liệu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Lạng Giang
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 4.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 4.1.3. Nhận xét chung về điều kiện tự nhiên - kinh tế xã hội của huyện Lạng Giang
• 4.2. Đánh giá kết quả công tác bồi thường GPMB của dự án xây dựng cải tạo khu vực sân bay Kép đợt 1 xã Hương Lạc Huyện Lạng Giang
• 4.2.1. Tổng quan về công tác giải phóng mặt bằng
• 4.2.2. Đánh giá kết quả bồi thường về đất và tài sản gắn liền với đất tại khu vực GPMB
• 4.2.2.1. Bồi thường tài sản gắn liền với đất
• 4.2.3. Kết quả công tác tái định cư và các chính sách hỗ trợ sau khi GPMB
• 4.2.3.1. Đánh giá các chính sách hỗ trợ
• 4.2.3.2. Hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp và tạo việc làm
• 4.2.3.3. Hỗ trợ đối với đất nông nghiệp và đất vườn ao trong cùng thửa đất có nhà ở
• 4.2.3.4. Các khoản hỗ trợ khác
• 4.2.4. Đánh giá công tác GPMB của dự án thông qua ý kiến của người dân và cán bộ chuyên môn quản lý đất đai
• 4.2.5. Những thuận lợi, khó khăn và một số giải pháp trong công tác bồi thường GPMB
• 4.2.6. Đề xuất một số giải pháp có tính khả thi và rút ra bài học kinh nghiệm trong công tác bồi thường GPMB
• 5. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Đánh Giá Bồi Thường GPMB Dự Án Sân Bay Kép

Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng (GPMB) đóng vai trò then chốt trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt là đối với các dự án trọng điểm như dự án sân bay Kép. Việc đánh giá hiệu quả công tác này không chỉ giúp đảm bảo quyền lợi của người dân bị ảnh hưởng mà còn góp phần thúc đẩy tiến độ dự án, tạo động lực cho sự phát triển kinh tế địa phương. Bài viết này sẽ đi sâu vào đánh giá công tác bồi thường tại dự án này, phân tích những thành công, hạn chế và đề xuất giải pháp để nâng cao hiệu quả trong tương lai. Đất đai là tư liệu sản xuất đặc biệt, giữ vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế và ổn định đời sống. Việc thu hồi đất để phục vụ lợi ích quốc gia, công cộng là tất yếu, tác động lớn đến người bị thu hồi. Nhà nước ban hành chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, từng bước hoàn thiện để tạo điều kiện tốt hơn cho người dân ổn định cuộc sống và sản xuất.

1.1. Mục Tiêu Đánh Giá Bồi Thường GPMB Sân Bay Kép

Mục tiêu chính của việc đánh giá công tác bồi thường là xác định mức độ phù hợp của chính sách bồi thường hiện hành với thực tế dự án, đồng thời đánh giá tính công bằng, minh bạch trong quá trình thực hiện. Việc này giúp đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người dân bị ảnh hưởng, giảm thiểu khiếu nại, tố cáo và tạo sự đồng thuận trong cộng đồng. Đánh giá cũng nhằm tìm ra những điểm nghẽn, khó khăn trong quá trình GPMB để có giải pháp khắc phục kịp thời, đảm bảo tiến độ dự án. Đề tài tập trung đánh giá kết quả công tác bồi thường GPMB của dự án xây dựng cải tạo khu vực sân bay Kép đợt 1 trên địa bàn huyện Lạng Giang tỉnh Bắc Giang, để tìm ra những thuận lợi khó khăn, từ đó đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả cho công tác bồi thường GPMB của địa phương trong thời gian tới.

1.2. Tầm Quan Trọng Của GPMB Trong Dự Án Sân Bay

Công tác GPMB có vai trò quyết định đến tiến độ và hiệu quả của dự án sân bay Kép. Việc chậm trễ trong GPMB có thể dẫn đến đội vốn, kéo dài thời gian thi công và ảnh hưởng đến kế hoạch khai thác sân bay. Ngược lại, GPMB nhanh chóng, hiệu quả sẽ giúp dự án sớm đi vào hoạt động, tạo động lực cho phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Giải phóng mặt bằng là quá trình đa dạng và phúc tạp. Nó thể hiện khác nhau đối với mỗi một dự án, nó liên quan trực tiếp đến lợi ích của các bên tham gia và lợi ích của toàn xã hội. Công tác giải phóng mặt bằng kéo dài sẽ làm chậm tiến độ của các dự án, làm ảnh hưởng tới cuộc sống của người dân trong khu vực dự án cũng như đánh mất niềm tin cho các nhà đầu tư.

II. Thách Thức Trong Bồi Thường GPMB Dự Án Sân Bay Kép

Quá trình bồi thường GPMB luôn đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là trong các dự án lớn như dự án sân bay Kép. Các thách thức này có thể xuất phát từ sự phức tạp của chính sách bồi thường, sự biến động của giá đất, sự thiếu đồng thuận của người dân hoặc năng lực hạn chế của đội ngũ cán bộ thực hiện. Việc giải quyết các thách thức này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, sự tham gia tích cực của người dân và sự linh hoạt trong áp dụng chính sách. Luật đất đai 2003 chưa có cơ chế bắt buộc để bảo đảm có quỹ đất và nguồn vốn xây dựng khu tái định cư trước khi thu hồi đất; chất lượng các khu tái định cư được xây dựng cũng chưa đáp ứng yêu cầu “có điều kiện phát triển bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ”; chưa chú trọng tạo việc làm mới, chuyển đổi nghề cho người có đất bị thu hồi; việc lập và tổ chức thực hiện phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại một số dự án còn thiếu kiên quyết, thiếu dân chủ, công khai, minh bạch; năng lực, phẩm chất của đội ngũ cán bộ làm công tác giải phóng mặt bằng ở nhiều nơi còn chưa đáp ứng yêu cầu; chưa phát huy vai trò của các tổ chức quần chúng tham gia thực hiện.

2.1. Khó Khăn Về Giá Bồi Thường Đất Đai Sân Bay Kép

Một trong những khó khăn lớn nhất trong bồi thường GPMB là việc xác định giá đất bồi thường hợp lý. Giá đất thường xuyên biến động, gây khó khăn cho việc định giá chính xác. Ngoài ra, sự khác biệt về giá đất giữa các khu vực, các loại đất cũng tạo ra sự so sánh, khiếu nại từ phía người dân. Giá đất để tính bồi thường là giá đất theo mục đích sử dụng tại thời điểm quyết định thu hồi đất của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền, do UBND tỉnh quyết định và công bố công khai vào ngày 01/01 hàng năm, không bồi thường theo giá đất sẽ được chuyển mục đích sử dụng. Trường hợp trong một dự án có thu hồi đất nông nghiệp ở các vị trí có mức giá đất và mức hỗ trợ khác nhau thì áp dụng chung một mức giá bồi thường, hỗ trợ.

2.2. Vấn Đề Tái Định Cư Cho Người Dân Sân Bay Kép

Việc tái định cư cho người dân bị ảnh hưởng bởi dự án là một thách thức không nhỏ. Đảm bảo người dân có nơi ở mới với điều kiện sống tương đương hoặc tốt hơn nơi ở cũ đòi hỏi sự đầu tư lớn về cơ sở hạ tầng, dịch vụ công cộng và các chính sách hỗ trợ sinh kế. Bên cạnh đó, việc tạo sự đồng thuận của người dân trong việc lựa chọn địa điểm tái định cư cũng là một yếu tố quan trọng. Hiện nay nước ta khi Nhà nước thu hồi đất mà phải di chuyển chỗ ở thì người sử dụng đất được bố trí tái định cư bằng các hình thức sau: - Bồi thường bằng nhà ở. - Bồi thường bằng đất ở mới. - Bồi thường bằng tiền để xây dựng nơi ở mới.

III. Quy Trình Bồi Thường GPMB Dự Án Sân Bay Kép

Quy trình bồi thường GPMB cần tuân thủ các quy định của pháp luật, đảm bảo tính công khai, minh bạch và dân chủ. Quy trình này thường bao gồm các bước như khảo sát, đo đạc, lập phương án bồi thường, thẩm định phương án, phê duyệt phương án, chi trả tiền bồi thường và bàn giao mặt bằng. Sự tham gia của người dân trong quá trình này là rất quan trọng để đảm bảo quyền lợi của họ được bảo vệ và tạo sự đồng thuận trong cộng đồng. Quá trình thực hiện công tác bồi thường GPMB phải đảm bảo hài hòa lợi ích của người dân bị thu hồi, lợi ích của chủ đầu tư dự án và lợi ích của Nhà nước, được thực hiện theo tiêu chí giữ vững ổn định và phát triển bền vững đất nước.

3.1. Khảo Sát Và Đo Đạc Hiện Trạng Đất Đai Sân Bay Kép

Bước đầu tiên trong quy trình bồi thường GPMB là khảo sát và đo đạc hiện trạng đất đai. Việc này nhằm xác định chính xác diện tích, loại đất, tài sản trên đất và số lượng người bị ảnh hưởng. Kết quả khảo sát, đo đạc là cơ sở quan trọng để lập phương án bồi thường. Các số liệu, tài liệu, khảo sát điều tra phải đảm bảo tính trung thực, chính xác, phản ánh đúng hiện trạng và tình hình thực tế của các dự án đã lựa chọn để nghiên cứu.

3.2. Lập Và Thẩm Định Phương Án Bồi Thường Sân Bay Kép

Sau khi có kết quả khảo sát, đo đạc, cơ quan chức năng sẽ lập phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Phương án này cần thể hiện rõ các khoản bồi thường, hỗ trợ cho người dân bị ảnh hưởng, cũng như các giải pháp tái định cư. Phương án sau đó sẽ được thẩm định bởi các cơ quan chuyên môn để đảm bảo tính hợp lý, công bằng và phù hợp với quy định của pháp luật. Áp dụng đúng đối tượng, đúng mục đích và phạm vi cần nghiên cứu từ đó đánh giá được những tồn tại, khó khăn và tìm hiểu nguyên nhân.

IV. Chính Sách Hỗ Trợ Tái Định Cư Dự Án Sân Bay Kép

Chính sách hỗ trợ tái định cư đóng vai trò quan trọng trong việc giúp người dân ổn định cuộc sống sau khi bị thu hồi đất. Các chính sách này có thể bao gồm hỗ trợ về nhà ở, đất ở, tiền thuê nhà, đào tạo nghề, tạo việc làm và các dịch vụ công cộng. Việc triển khai hiệu quả các chính sách này sẽ giúp giảm thiểu tác động tiêu cực của việc thu hồi đất và tạo điều kiện cho người dân tái hòa nhập cộng đồng. Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước giúp đỡ người bị thu hồi đất thông qua đào tạo nghề mới, bố trí việc làm mới, cấp kinh phí để di dời đến địa điểm mới.

4.1. Hỗ Trợ Về Nhà Ở Và Đất Ở Cho Dân Sân Bay Kép

Một trong những hình thức hỗ trợ quan trọng nhất là cung cấp nhà ở hoặc đất ở mới cho người dân bị thu hồi đất. Nhà ở, đất ở mới cần đảm bảo chất lượng, diện tích và vị trí phù hợp với nhu cầu của người dân. Ngoài ra, cần có các chính sách hỗ trợ tài chính để người dân có thể xây dựng hoặc sửa chữa nhà ở mới. Hiện nay nước ta khi Nhà nước thu hồi đất mà phải di chuyển chỗ ở thì người sử dụng đất được bố trí tái định cư bằng các hình thức sau: - Bồi thường bằng nhà ở. - Bồi thường bằng đất ở mới. - Bồi thường bằng tiền để xây dựng nơi ở mới.

4.2. Đào Tạo Nghề Và Tạo Việc Làm Mới Sân Bay Kép

Để giúp người dân ổn định sinh kế sau khi bị thu hồi đất, cần có các chương trình đào tạo nghề và tạo việc làm mới. Các chương trình này cần phù hợp với nhu cầu của thị trường lao động và khả năng của người dân. Ngoài ra, cần có các chính sách hỗ trợ vốn, kỹ thuật để người dân có thể tự tạo việc làm hoặc khởi nghiệp. Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước giúp đỡ người bị thu hồi đất thông qua đào tạo nghề mới, bố trí việc làm mới, cấp kinh phí để di dời đến địa điểm mới.

V. Đánh Giá Hiệu Quả Bồi Thường GPMB Sân Bay Kép

Việc đánh giá hiệu quả bồi thường GPMB cần dựa trên các tiêu chí như tính công bằng, minh bạch, hiệu quả kinh tế, hiệu quả xã hội và hiệu quả môi trường. Đánh giá cần xem xét cả quá trình thực hiện, từ khâu lập kế hoạch đến khâu chi trả tiền bồi thường và tái định cư. Kết quả đánh giá sẽ giúp xác định những điểm mạnh, điểm yếu của công tác bồi thường GPMB và đề xuất giải pháp để nâng cao hiệu quả trong tương lai. Đề xuất các phương án, giải pháp trên cơ sở các Nghị định, Quy định, kết quả nghiên cứu phù hợp với thực tế của địa phương và mang tính khả thi.

5.1. Mức Độ Hài Lòng Của Người Dân Về Bồi Thường Sân Bay Kép

Một trong những tiêu chí quan trọng để đánh giá hiệu quả bồi thường GPMB là mức độ hài lòng của người dân bị ảnh hưởng. Mức độ hài lòng có thể được đo lường thông qua các cuộc khảo sát, phỏng vấn hoặc lấy ý kiến trực tiếp từ người dân. Kết quả khảo sát sẽ giúp xác định những vấn đề còn tồn tại và đề xuất giải pháp để cải thiện. Đối với địa phương: có thể nâng cao hiệu quả và đảm bảo áp dụng chính xác, đúng, đủ về bồi thường, hỗ trợ tái định cư cho những hộ dân bị nhà nước thu hồi đất. Rút kinh nghiệm trong việc giải quyết những vướng mắc và đối thoại với nhân dân cho những dự án sau này.

5.2. Tác Động Kinh Tế Xã Hội Sau GPMB Sân Bay Kép

Việc GPMB có thể gây ra những tác động kinh tế - xã hội nhất định đối với người dân bị ảnh hưởng. Đánh giá tác động này giúp xác định những khó khăn mà người dân gặp phải và đề xuất các giải pháp hỗ trợ phù hợp. Tác động có thể bao gồm mất đất sản xuất, mất việc làm, thay đổi thu nhập, thay đổi lối sống và các vấn đề xã hội khác. Làm thế nào để thiết kế được những quy định phù hợp, bảo đảm quyền lợi và sự 2 bình đẳng cho người có đất bị thu hồi; hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người có đất bị thu hồi, nhà đầu tư thực hiện các dự án; hạn chế khiếu nại, tố cáo trong công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất là một bài toán khó.

VI. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Bồi Thường GPMB Sân Bay Kép

Để nâng cao hiệu quả bồi thường GPMB, cần có các giải pháp đồng bộ về chính sách, quy trình, tổ chức thực hiện và nguồn lực. Các giải pháp này cần hướng đến mục tiêu đảm bảo quyền lợi của người dân, tạo sự đồng thuận trong cộng đồng và thúc đẩy tiến độ dự án. Cần nghiên cứu để làm rõ về cơ sở lý luận và tìm ra giải pháp tháo gỡ trong cơ chế tổ chức và thực hiện.

6.1. Hoàn Thiện Chính Sách Bồi Thường GPMB Sân Bay Kép

Chính sách bồi thường GPMB cần được hoàn thiện để đảm bảo tính công bằng, minh bạch và phù hợp với thực tế. Cần rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định về giá đất, hỗ trợ tái định cư, đào tạo nghề và tạo việc làm mới. Ngoài ra, cần có cơ chế giải quyết khiếu nại, tố cáo hiệu quả để bảo vệ quyền lợi của người dân. Luật đất đai năm 2003 cũng đã có phần đổi mới quan trọng trong việc thu hồi đất, nó đã góp phần hoàn thiện hơn các chính sách pháp luật đất đai.

6.2. Tăng Cường Nguồn Lực Cho GPMB Sân Bay Kép

Để thực hiện hiệu quả công tác bồi thường GPMB, cần tăng cường nguồn lực về tài chính, nhân lực và cơ sở vật chất. Cần đảm bảo đủ kinh phí để chi trả tiền bồi thường, hỗ trợ tái định cư và thực hiện các chương trình đào tạo nghề, tạo việc làm mới. Ngoài ra, cần nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ làm công tác GPMB và trang bị đầy đủ cơ sở vật chất để phục vụ công tác này. Có thể nói công tác thu hồi đất, giải phóng mặt bằng có vai trò không thể thiếu trong quá trình phát triển kinh tế, đẩy nhanh tốc độ xây dựng cơ sở hạ tầng, đưa đất nước lên tầm cao mới.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và phát triển cơ sở hạ tầng, việc Nhà nước thu hồi đất phục vụ cho lợi ích quốc gia, quốc phòng, an ninh và phát triển kinh tế - xã hội là quá trình tất yếu. Hoạt động này tác động trực tiếp và sâu sắc đến quyền lợi, sinh kế của người sử dụng đất. Nhằm bù đắp thiệt hại và bảo đảm an sinh xã hội, chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư đã từng bước được hoàn thiện. Tuy nhiên, đất đai là lĩnh vực phức tạp và nhạy cảm; các quy định pháp luật liên quan có sự điều chỉnh qua từng thời kỳ, dẫn đến tình trạng so bì, phát sinh khiếu nại giữa các dự án hoặc trong cùng một dự án kéo dài qua nhiều năm.

Tác giả chỉ ra rằng thực tiễn thi hành Luật Đất đai năm 2003 bộc lộ nhiều hạn chế: chưa có cơ chế bắt buộc bảo đảm quỹ đất và nguồn vốn xây dựng khu tái định cư trước khi thu hồi; hạ tầng khu tái định cư chưa đạt yêu cầu "bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ"; công tác giải quyết việc làm, đào tạo chuyển đổi nghề chưa được chú trọng đúng mức; việc lập phương án bồi thường tại một số địa phương còn thiếu dân chủ, minh bạch; năng lực của đội ngũ cán bộ giải phóng mặt bằng chưa đồng đều; công tác tuyên truyền, vận động và phối hợp giữa các cấp, các ngành còn thiếu kiên quyết. Tại huyện Lạng Giang, tỉnh Bắc Giang, công tác bồi thường giải phóng mặt bằng (GPMB) đã đạt được những kết quả nhất định nhưng vẫn còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc cần được nghiên cứu, tháo gỡ.

Khóa luận xác định rõ mục đích và 5 nội dung nghiên cứu chính theo văn bản:

1. Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Lạng Giang tác động đến công tác quản lý và sử dụng đất.
2. Đánh giá kết quả công tác bồi thường giải phóng mặt bằng tại dự án xây dựng cải tạo khu vực sân bay Kép đợt 1 trên địa bàn huyện Lạng Giang, tỉnh Bắc Giang.
3. Đánh giá kết quả bố trí tái định cư và thực thi các chính sách hỗ trợ sau khi giải phóng mặt bằng.
4. Đánh giá công tác giải phóng mặt bằng của dự án thông qua khảo sát ý kiến của người dân và cán bộ chuyên môn quản lý đất đai.
5. Xác định thuận lợi, khó khăn, từ đó đề xuất một số giải pháp khả thi và rút ra bài học kinh nghiệm trong công tác bồi thường giải phóng mặt bằng.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu được xác lập như sau:

• Đối tượng nghiên cứu: Kết quả công tác bồi thường GPMB tại dự án xây dựng cải tạo khu vực sân bay Kép đợt 1; các chính sách hỗ trợ của Nhà nước và địa phương áp dụng cho dự án.
• Phạm vi không gian: Địa bàn xã Hương Lạc, huyện Lạng Giang, tỉnh Bắc Giang.
• Phạm vi thời gian: Nghiên cứu thực địa và thu thập số liệu tiến hành từ ngày 25/08/2014 đến ngày 28/11/2014. Các mốc pháp lý và hồ sơ dự toán GPMB được phê duyệt, thực hiện chi trả trong năm 2014 căn cứ theo Thông báo thu hồi đất số 10/TB-UBND ngày 05/05/2014 của UBND huyện Lạng Giang.

Cơ sở lý thuyết, cơ sở pháp lý và phương pháp nghiên cứu

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý luận dựa trên các khái niệm nền tảng của ngành quản lý đất đai:

• Giải phóng mặt bằng: Quá trình thực hiện các công việc liên quan đến di dời nhà cửa, cây cối, công trình xây dựng và một bộ phận dân cư trên phần đất quy hoạch để phục vụ cải tạo, mở rộng hoặc xây dựng công trình mới.
• Thu hồi đất: Việc Nhà nước ra quyết định hành chính để thu lại quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất đã giao theo quy định pháp luật.
• Bồi thường: Việc bù đắp, trả lại giá trị tương xứng với tổn hại gây ra cho chủ thể bị thiệt hại do việc thu hồi đất.
• Hỗ trợ: Các chính sách trợ giúp của Nhà nước thông qua đào tạo nghề, giải quyết việc làm, cấp kinh phí di dời nhằm ổn định sản xuất và đời sống.
• Tái định cư: Quá trình di chuyển dân cư đến nơi ở mới với các hình thức bồi thường bằng nhà ở, giao đất ở mới, hoặc cấp tiền tự lo chỗ ở.

Bên cạnh lý thuyết trong nước, tác giả tham khảo kinh nghiệm quốc tế về bồi thường, hỗ trợ tái định cư từ Trung Quốc (Luật Đất đai năm 1998 với cơ chế phân định thẩm quyền thu hồi đất từ 35 ha đến 70 ha, phương thức tính tiền bồi thường theo giá trị sản lượng nhiều năm nhân hệ số), Indonesia (Luật số 20 năm 1961 và các nguyên tắc phục hồi mức sống trước dự án), cùng khung chính sách tái định cư bắt buộc của Ngân hàng Thế giới (WB - áp dụng từ năm 1980) và Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB - áp dụng từ năm 1994).

Cơ sở pháp lý thực hiện bao gồm các văn bản của Trung ương và địa phương:

• Văn bản Trung ương: Luật Đất đai năm 2003; Nghị định số 181/2004/NĐ-CP; Nghị định số 197/2004/NĐ-CP; Nghị định số 188/2004/NĐ-CP và Nghị định số 123/2007/NĐ-CP; Nghị định số 84/2007/NĐ-CP; Nghị định số 69/2009/NĐ-CP; Thông tư số 145/2007/TT-BTC; Thông tư số 14/2009/TT-BTNMT.
• Văn bản tỉnh Bắc Giang và huyện Lạng Giang: Quyết định số 703/2013/QĐ-UBND ngày 26/12/2013 (bảng giá đất năm 2014); Quyết định số 177/2012/QĐ-UBND ngày 20/06/2012 (quy định trình tự thủ tục thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư); Quyết định số 36/2011/QĐ-UBND ngày 27/01/2011 và Quyết định số 150/2012/QĐ-UBND ngày 30/05/2012 (đơn giá bồi thường tài sản, cây trồng, vật kiến trúc); Quyết định số 134/2009/QĐ-UBND và Quyết định số 552/2013/QĐ-UBND (hạn mức đất ở và hạn mức công nhận đất vườn ao); Quyết định số 121/2008/QĐ-UBND; Thông báo thu hồi đất số 10/TB-UBND ngày 05/05/2014; Quyết định số 1071/QĐ-UBND ngày 05/05/2014 của UBND huyện Lạng Giang về việc thành lập Tổ công tác kiểm kê.

Hệ thống phương pháp nghiên cứu được áp dụng gồm:

• Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp: Tiếp cận, tổng hợp tài liệu từ Niên giám thống kê huyện Lạng Giang các năm 2013, 2014; các báo cáo và phương án bồi thường GPMB tại Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện, Trung tâm Phát triển Quỹ đất và Cụm công nghiệp huyện Lạng Giang.
• Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp: Khảo sát thực địa, phỏng vấn trực tiếp bằng bảng câu hỏi với cỡ mẫu 30 phiếu điều tra hộ gia đình bị thu hồi đất và 10 phiếu điều tra cán bộ quản lý, cán bộ chuyên môn địa chính.
• Phương pháp xử lý dữ liệu: Làm sạch, tổng hợp và xử lý số liệu điều tra bằng phần mềm bảng tính Microsoft Excel.
• Phương pháp phân tích số liệu: Sử dụng kỹ thuật thống kê mô tả (tính tổng, tính tỷ lệ phần trăm) và phương pháp phân tích, so sánh (so sánh phương án bồi thường với khung giá pháp định và giá cả thực tế trên thị trường).

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Tác giả trình bày tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ yêu cầu phát triển hạ tầng kinh tế - quốc phòng và những bất cập trong thực tiễn bồi thường GPMB khi quy định pháp luật thay đổi liên tục. Phần này xác định mục đích nghiên cứu, 4 yêu cầu cụ thể (nắm vững cơ sở pháp lý, thu thập dữ liệu trung thực, đánh giá đúng phạm vi và đề xuất giải pháp khả thi), cùng ý nghĩa lý luận khoa học trong đào tạo và giá trị thực tiễn đối với chính quyền địa phương huyện Lạng Giang.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Chương này khái quát toàn diện cơ sở lý luận về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Tác giả phân tích chi tiết hệ thống quy phạm pháp luật qua các mốc Luật Đất đai năm 1993, Luật Đất đai năm 2003 và các nghị định hướng dẫn (Nghị định 197/2004/NĐ-CP, Nghị định 84/2007/NĐ-CP, Nghị định 69/2009/NĐ-CP). Các quy định của tỉnh Bắc Giang về cơ chế giá đất, hạn mức đất ở, đơn giá tài sản và chính sách hỗ trợ được hệ thống hóa đầy đủ. Chương tổng quan cũng phân tích bài học giải phóng mặt bằng từ Trung Quốc, Indonesia, quy chuẩn của WB, ADB, đồng thời đánh giá bối cảnh thực tiễn tại Hà Nội (6 năm thực hiện GPMB 1.830 dự án, 5.688 ha đất) và tỉnh Bắc Giang (năm 2014 GPMB 186 dự án, thu hồi 391,6 ha đất với 816,97 tỷ đồng kinh phí chi trả).

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Nội dung chương mô tả chi tiết quy trình tổ chức nghiên cứu. Tác giả xác định đối tượng nghiên cứu là kết quả công tác bồi thường GPMB tại dự án cải tạo sân bay Kép đợt 1 và các chính sách hỗ trợ liên quan trên địa bàn xã Hương Lạc. Địa điểm và thời gian thực hiện kéo dài từ tháng 8/2014 đến tháng 11/2014. Chương này chỉ rõ cấu trúc 5 nội dung nghiên cứu và trình bày chi tiết các bước thu thập số liệu thứ cấp, sơ cấp qua bộ phiếu điều tra (30 phiếu hộ dân, 10 phiếu cán bộ chuyên môn), cùng quy trình phân tích, so sánh giá đất trên bảng tính Excel.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu

Đây là chương nội dung thực nghiệm trọng tâm của khóa luận, gồm 4 nhóm kết quả:

1. Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội huyện Lạng Giang: Huyện nằm ở cửa ngõ phía Bắc tỉnh Bắc Giang (tọa độ 21°16' - 21°18' vĩ độ Bắc, 106°10' - 106°21' kinh độ Đông). Tổng diện tích tự nhiên năm 2014 đạt 24.125,15 ha, trong đó đất nông nghiệp là 15.872,74 ha (chiếm 65,3%), đất lâm nghiệp 1.979,59 ha. Tổng giá trị sản xuất năm 2014 đạt khoảng 5.385,7 tỷ đồng. Cơ cấu kinh tế năm 2014 gồm: nông lâm thủy sản chiếm 30,8%; công nghiệp - xây dựng chiếm 35,0%; thương mại - dịch vụ chiếm 34,2%. Dân số toàn huyện có 191.614 người (mật độ 803 người/km2), trong đó lực lượng trong độ tuổi lao động có 96.000 người (chiếm 50,1% tổng dân số).

2. Thực trạng thu hồi đất và bồi thường tại dự án sân bay Kép đợt 1: Dự án thực hiện thu hồi tổng cộng 77.982,5 m2 đất tại xã Hương Lạc để bàn giao cho Bộ Tư lệnh Phòng không - Không quân. Tổng số hộ bị thu hồi là 53 hộ gia đình với 213 nhân khẩu (139 người trong độ tuổi lao động, 40 người phải chuyển đổi nghề). Toàn bộ 53 hộ đều phải di chuyển chỗ ở và được bố trí tái định cư.

• Về đất đai: Bồi thường đất ở nông thôn (740,0 m2, đơn giá 850.000 đ/m2) là 629.000.000 đồng; bồi thường đất nông nghiệp trồng cây hàng năm giao 20 năm (30.879,8 m2, đơn giá 40.000 đ/m2) là 1.235.192.000 đồng; bồi thường đất trồng cây lâu năm giao lâu dài (11.802,8 m2, đơn giá 34.000 đ/m2) là 401.295.200 đồng. Tổng kinh phí bồi thường về đất là 2.265.487.200 đồng.
• Về tài sản trên đất: Cây hàng năm và nuôi trồng thủy sản được bồi thường 322.983.100 đồng (55.591,0 m2 cây hàng năm và 3.133,2 m2 diện tích cá dưới 400g/con); cây trồng lâu năm được bồi thường 308.408.500 đồng (2.463 cây lấy gỗ, 1.044 cây ăn quả, 457 cây tre trúc, 1 khóm chè); công trình vật kiến trúc được bồi thường 1.655.927.340 đồng (51,79 m2 bán mái, 501,72 m2 khu chăn nuôi, 29,28 m2 nhà vệ sinh). Tổng kinh phí bồi thường tài sản gắn liền với đất đạt 2.287.318.940 đồng.

3. Kết quả tái định cư và thực hiện các khoản hỗ trợ: Kinh phí hỗ trợ chiếm tỷ trọng lớn nhất trong dự án. Các khoản hỗ trợ được chi trả gồm:

• Hỗ trợ ổn định đời sống và sản xuất: 298.778.200 đồng (đối với 42.682,6 m2 đất nông nghiệp giao ổn định, mức hỗ trợ 7.000 đ/m2).
• Hỗ trợ di chuyển nhà ở: 10.000.000 đồng cho 04 hộ di chuyển trong phạm vi xã (2.500.000 đ/hộ).
• Hỗ trợ chuyển đổi nghề và tạo việc làm: 3.670.799.500 đồng (hỗ trợ gấp 2,5 lần giá đất nông nghiệp, gồm 3.087.980.000 đồng cho 30.879,8 m2 đất cây hàng năm và 582.819.500 đồng cho 6.856,7 m2 đất cây lâu năm).
• Hỗ trợ đất vườn, ao trong cùng thửa đất có nhà ở không được công nhận là đất ở: 2.102.092.500 đồng (mức hỗ trợ 50% giá đất ở tương ứng 425.000 đ/m2 trên diện tích 4.946,1 m2).
• Các khoản hỗ trợ khác: Đào tạo nghề 106.000.000 đồng (mức 1.000.000 đ/lao động cho diện tích thu hồi >70% định xuất); hỗ trợ hộ hưởng trợ cấp xã hội thường xuyên 20.000.000 đồng (2.000.000 đ/hộ); hỗ trợ di chuyển 07 ngôi mộ cải táng 7.000.000 đồng (1.000.000 đ/mộ).

4. Khảo sát ý kiến và giải pháp đề xuất: Chương tổng hợp kết quả điều tra từ 30 hộ dân và 10 cán bộ chuyên môn địa chính. Các ý kiến phản ánh sự đồng thuận đối với mục đích an ninh quốc phòng của dự án, nhưng bày tỏ lo lắng về ổn định việc làm sau khi mất đất sản xuất. Tác giả phân tích những hạn chế về sự thay đổi của khung chính sách, việc bố trí vốn và hạ tầng tái định cư, từ đó kiến nghị các nhóm giải pháp tháo gỡ.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp toàn diện các chỉ tiêu định lượng về thu hồi đất và kinh phí thực hiện bồi thường, hỗ trợ GPMB tại dự án cải tạo sân bay Kép đợt 1 qua các bảng số liệu:

STT	Loại đất thu hồi	Diện tích (m²)	Tỷ lệ (%)	Đơn giá bồi thường (đồng/m²)	Thành tiền bồi thường đất (đồng)
1	Đất ở nông thôn	740,0	1,0	850.000	629.000.000
2	Đất trồng cây hàng năm	60.919,5	78,1	40.000	1.235.192.000
3	Đất trồng cây lâu năm	13.189,8	16,9	34.000	401.295.200
4	Đất mặt nước NTTS công ích	3.133,2	4,0	-	-
Tổng		77.982,5	100,0		2.265.487.200

Ghi chú: Trong diện tích đất trồng cây hàng năm và lâu năm có diện tích đất công ích do UBND xã Hương Lạc quản lý không thuộc diện bồi thường trực tiếp cho hộ gia đình.

Cơ cấu chi trả kinh phí giải phóng mặt bằng của dự án được tổng hợp theo các nhóm mục:

STT	Danh mục kinh phí	Kinh phí thực hiện (đồng)	Tỷ lệ cơ cấu (%)
1	Bồi thường về đất	2.265.487.200	18,0
2	Bồi thường tài sản gắn liền với đất	2.287.318.940	18,0
3	Các khoản hỗ trợ (ổn định đời sống, chuyển đổi nghề, đất vườn ao)	7.600.000.000	60,0
4	Các khoản hỗ trợ khác (đào tạo nghề, trợ cấp xã hội, mồ mả)	133.000.000	1,1
5	Chi phí trích đo địa chính khu đất	108.000.000	0,9
6	Chi phí phục vụ công tác giải phóng mặt bằng	242.000.000	2,0

Các giải pháp và kiến nghị được tác giả đề xuất:

• Hoàn thiện thể chế và chính sách: Ban hành khung chính sách bồi thường ổn định, đồng bộ, hạn chế điều chỉnh liên tục gây so bì giữa các hộ; xây dựng quy định bắt buộc phải hoàn thành hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội tại khu tái định cư trước khi ra quyết định thu hồi đất.
• Minh bạch quy trình thực hiện: Tăng cường công khai hóa các bước áp giá, kiểm kê; tổ chức đối thoại trực tiếp để giải quyết thắc mắc của người dân ngay tại cơ sở; phát huy vai trò của các tổ chức đoàn thể trong công tác vận động.
• Nâng cao hiệu quả đào tạo chuyển đổi nghề: Chuyển đổi phương thức hỗ trợ từ việc chi trả tiền mặt sang liên kết đào tạo nghề gắn với nhu cầu tuyển dụng của các doanh nghiệp, cụm công nghiệp trên địa bàn huyện Lạng Giang, giải quyết việc làm cho 40 lao động mất đất sản xuất.
• Đào tạo đội ngũ cán bộ: Nâng cao trình độ nghiệp vụ, phẩm chất đạo đức và kỹ năng dân vận cho cán bộ trực tiếp làm công tác bồi thường GPMB tại địa phương.

Đóng góp của khóa luận: Tác giả đã lượng hóa chi tiết toàn bộ hồ sơ phương án bồi thường của một dự án an ninh quốc phòng trọng điểm tại địa phương; cung cấp bộ số liệu thực chứng về cơ cấu bồi thường (trong đó chính sách hỗ trợ chiếm tới 60% kinh phí), làm rõ sự phù hợp giữa các quy định của UBND tỉnh Bắc Giang với thực tiễn thực hiện tại xã Hương Lạc.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận bộc lộ một số hạn chế gắn liền với phạm vi nghiên cứu:

• Giới hạn thời gian khảo sát ngắn (từ tháng 8/2014 đến tháng 11/2014) nên đề tài mới chỉ thu thập số liệu bồi thường tại thời điểm chi trả đợt 1, chưa theo dõi được quá trình ổn định đời sống và sản xuất của 53 hộ dân sau khi chuyển vào khu tái định cư.
• Cỡ mẫu điều tra xã hội học còn nhỏ (30 hộ gia đình và 10 cán bộ), chỉ giới hạn trong phạm vi xã Hương Lạc nên mức độ khái quát cho toàn bộ địa bàn huyện Lạng Giang chưa cao.
• Nghiên cứu được thực hiện tại thời điểm giao thời giữa Luật Đất đai năm 2003 và Luật Đất đai năm 2013 (có hiệu lực từ ngày 01/07/2014), nhưng dự án vẫn áp dụng căn cứ chính sách cũ theo kế hoạch phê duyệt từ tháng 5/2014.

Hướng nghiên cứu tiếp theo được xác định:

• Mở rộng phạm vi đánh giá cho các đợt giải phóng mặt bằng tiếp theo của dự án cải tạo, nâng cấp sân bay Kép.
• Khảo sát dọc (longitudinal study) theo dõi sinh kế, thu nhập và mức độ thích nghi của các hộ dân tại khu tái định cư sau 1 đến 3 năm bàn giao đất.
• Nghiên cứu so sánh hiệu quả áp dụng chính sách bồi thường, hỗ trợ tái định cư giữa Luật Đất đai năm 2003 và Luật Đất đai năm 2013 tại các dự án phát triển hạ tầng trên địa bàn tỉnh Bắc Giang.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Quản lý đất đai, Quản lý tài nguyên và môi trường, Địa chính, Kinh tế tài nguyên trong việc tiếp cận phương pháp xây dựng đề cương nghiên cứu đánh giá công tác bồi thường GPMB tại cơ sở.
• Cán bộ quản lý địa chính xã, cán bộ Trung tâm Phát triển Quỹ đất và Cụm công nghiệp, Phòng Tài nguyên và Môi trường cấp huyện đang trực tiếp xây dựng phương án bồi thường, hỗ trợ di dời.
• Các phần đáng tham khảo nhất bao gồm: phương pháp tổng hợp phân loại đất theo hồ sơ địa chính, phương pháp áp dụng các quyết định giá đất và đơn giá tài sản của UBND tỉnh Bắc Giang, cùng công thức tính mức hỗ trợ chuyển đổi nghề (2,5 lần giá đất nông nghiệp) và hỗ trợ đất vườn ao cùng thửa (50% giá đất ở).

Câu hỏi thường gặp

1. Tổng diện tích đất thu hồi và số hộ gia đình bị ảnh hưởng tại dự án xây dựng cải tạo sân bay Kép đợt 1 là bao nhiêu? Tổng diện tích đất thu hồi để thực hiện dự án tại xã Hương Lạc là 77.982,5 m². Dự án ảnh hưởng đến 53 hộ gia đình với 213 nhân khẩu, trong đó toàn bộ 53 hộ đều phải di chuyển chỗ ở và được bố trí tái định cư.

2. Chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp và tạo việc làm cho người dân được tính toán theo công thức nào? Căn cứ Điều 11 Quy định kèm theo Quyết định số 36/2011/QĐ-UBND của UBND tỉnh Bắc Giang, mức hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp và tạo việc làm bằng 2,5 lần giá đất nông nghiệp tương ứng. Tại dự án, đất trồng cây hàng năm được hỗ trợ 100.000 đ/m² (2,5 x 40.000 đ/m²) trên diện tích 30.879,8 m² (thành tiền 3.087.980.000 đồng); đất trồng cây lâu năm được hỗ trợ 85.000 đ/m² (2,5 x 34.000 đ/m²) trên diện tích 6.856,7 m² (thành tiền 582.819.500 đồng). Tổng kinh phí hỗ trợ mục này là 3.670.799.500 đồng.

3. Đơn giá bồi thường đất ở nông thôn tại dự án được áp dụng ở mức bao nhiêu? Áp dụng Quyết định số 703/2013/QĐ-UBND của UBND tỉnh Bắc Giang, đất ở nông thôn tại vị trí 1, khu vực 1 các xã nhóm A (bao gồm xã Hương Lạc) có đơn giá bồi thường là 850.000 đồng/m². Tổng diện tích đất ở thu hồi là 740,0 m², tương ứng tổng số tiền bồi thường đất ở là 629.000.000 đồng.

4. Trong cơ cấu kinh phí giải phóng mặt bằng của dự án, nhóm mục nào chiếm tỷ trọng lớn nhất? Nhóm các khoản hỗ trợ (hỗ trợ ổn định đời sống, chuyển đổi nghề nghiệp, hỗ trợ đất vườn ao cùng thửa) chiếm tỷ trọng lớn nhất với 60% tổng kinh phí (khoảng 7,6 tỷ đồng). Trong khi đó, bồi thường về đất và bồi thường tài sản gắn liền với đất mỗi mục chỉ chiếm 18% tổng kinh phí.

5. Có bao nhiêu lao động bị thu hồi đất phải chuyển đổi nghề nghiệp và mức hỗ trợ đào tạo nghề là bao nhiêu? Dự án có 40 lao động phải chuyển đổi nghề nghiệp do mất đất sản xuất. Về kinh phí đào tạo nghề, các hộ bị thu hồi trên 70% diện tích của một định xuất nông nghiệp được hỗ trợ 1.000.000 đồng/lao động, tổng kinh phí đào tạo nghề chi trả là 106.000.000 đồng.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Văn Quang đã phân tích có hệ thống thực tiễn thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tại dự án cải tạo, nâng cấp sân bay Kép đợt 1 trên địa bàn xã Hương Lạc, huyện Lạng Giang, tỉnh Bắc Giang. Bằng việc kết hợp dữ liệu thống kê quản lý đất đai và kết quả điều tra thực địa trên 53 hộ dân, tác giả đã làm rõ cơ cấu chi trả bồi thường với kinh phí hỗ trợ chiếm tỷ trọng chủ đạo (60%), phản ánh đúng khung chính sách của tỉnh Bắc Giang tại thời điểm năm 2014. Đề tài cũng chỉ ra những vướng mắc cụ thể về tiến độ bố trí hạ tầng tái định cư, nhu cầu việc làm của 40 lao động mất đất sản xuất và sự thay đổi của khung pháp lý. Các giải pháp đề xuất cung cấp cơ sở dữ liệu thực chứng hữu ích cho công tác quản lý nhà nước về đất đai và công tác giải phóng mặt bằng của chính quyền địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Đất đai là tƣ liệu sản xuất đặc biệt, giữ vai trò rất quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội và sự ổn định đời sống của ngƣời dân. Trong quá trình phát triển đất nƣớc theo hƣớng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, việc thu hồi đất để phục vụ cho lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng và phát triển kinh tế - xã hội là một quá trình tất yếu, tác động rất lớn đến ngƣời bị thu hồi đất. Để bù đắp cho họ một phần thiệt thòi đó, Nhà nƣớc ta đã ban hành chính sách bồi thƣờng, hỗ trợ và tái định cƣ dành cho ngƣời bị thu hồi đất, từng bƣớc hoàn thiện theo hƣớng tạo điều kiện ngày càng tốt hơn cho ngƣời có đất bị thu hồi ổn định đời sống và sản xuất. Tuy nhiên, đất đai là vấn đề lớn, phức tạp và rất nhạy cảm, trong khi các quy định về bồi thƣờng, hỗ trợ và tái định cƣ thƣờng xuyên thay đổi dẫn tới tình trạng so bì, khiếu nại của ngƣời có đất bị thu hồi qua các dự án hoặc trong một dự án nhƣng thực hiện thu hồi đất qua nhiều năm.

Mặt khác, Luật đất đai 2003 chƣa có cơ chế bắt buộc để bảo đảm có quỹ đất và nguồn vốn xây dựng khu tái định cƣ trƣớc khi thu hồi đất; chất lƣợng các khu tái định cƣ đƣợc xây dựng cũng chƣa đáp ứng yêu cầu “có điều kiện phát triển bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ”; chƣa chú trọng tạo việc làm mới, chuyển đổi nghề cho ngƣời có đất bị thu hồi; việc lập và tổ chức thực hiện phƣơng án bồi thƣờng, hỗ trợ, tái định cƣ tại một số dự án còn thiếu kiên quyết, thiếu dân chủ, công khai, minh bạch; năng lực, phẩm chất của đội ngũ cán bộ làm công tác giải phóng mặt bằng ở nhiều nơi còn chƣa đáp ứng yêu cầu; chƣa phát huy vai trò của các tổ chức quần chúng tham gia thực hiện. Một số địa phƣơng thiếu sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, các ngành; chƣa làm tốt công tác tuyên truyền, vận động, giải thích cho nhân dân hiểu rõ quy định của pháp luật hoặc né tránh, thiếu cƣơng quyết, không giải quyết dứt điểm, làm cho việc giải phóng mặt bằng bị kéo dài nhiều năm. Những vấn đề nêu trên đặt ra yêu cầu và thách thức không nhỏ. Làm thế nào để thiết kế đƣợc những quy định phù hợp, bảo đảm quyền lợi và sự 2 bình đẳng cho ngƣời có đất bị thu hồi; hài hòa lợi ích giữa Nhà nƣớc, ngƣời có đất bị thu hồi, nhà đầu tƣ thực hiện các dự án; hạn chế khiếu nại, tố cáo trong công tác bồi thƣờng, hỗ trợ, tái định cƣ khi Nhà nƣớc thu hồi đất là một bài toán khó.

Trên địa bàn Huyện Lạng Giang tỉnh Bắc Giang trong những năm qua đã tổ chức thực hiện nhiều dự án và công tác bồi thƣờng giải phóng mặt bằng đã thu đƣợc nhiều kết quả tốt. Nhƣng bên cạnh đó cũng bộc lộ không ít những khó khăn liên quan đến tất cả các lĩnh vực kinh tế, chính trị, xã hội. Do vậy cần nghiên cứu để làm rõ về cơ sở lý luận và tìm ra giải pháp tháo gỡ trong cơ chế tổ chức và thực hiện. Xuất phát từ những vấn đề trên đƣợc sự đồng ý của Ban Giám hiệu nhà trƣờng, Ban chủ nhiệm khoa Quản lý Tài nguyên, trƣờng Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, dƣới sự hƣớng dẫn của cô giáo, TS.

Vũ Thị Thanh Thủy, em tiến hành thực hiện đề tài: “Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng tại dự án xây dựng cải tạo khu vực sân bay Kép đợt 1 trên địa bàn huyện Lạng Giang tỉnh Bắc Giang”. Mục đích của đề tài Đánh giá kết quả công tác bồi thƣờng GPMB của dự án xây dựng cải tạo khu vực sân bay Kép đợt 1 trên địa bàn huyện Lạng Giang tỉnh Bắc Giang, để tìm ra những thuận lợi khó khăn, từ đó đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả cho công tác bồi thƣờng GPMB của địa phƣơng trong thời gian tới. Yêu cầu của đề tài - Nắm chắc Luật đất đai, các Thông tƣ, Nghị định, văn bản dƣới luật, các quy định có liên quan đến công tác bồi thƣờng thiệt hại và giải phóng mặt bằng. - Các số liệu, tài liệu, khảo sát điều tra phải đảm bảo tính trung thực, chính xác, phản ánh đúng hiện trạng và tình hình thực tế của các dự án đã lựa chọn để nghiên cứu.

3 - Áp dụng đúng đối tƣợng, đúng mục đích và phạm vi cần nghiên cứu từ đó đánh giá đƣợc những tồn tại, khó khăn và tìm hiểu nguyên nhân. - Đề xuất các phƣơng án, giải pháp trên cơ sở các Nghị định, Quy định, kết quả nghiên cứu phù hợp với thực tế của địa phƣơng và mang tính khả thi. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học.

Đề tài tốt nghiệp là một cơ hội tốt cho mỗi sinh viên có thể hệ thống và củng cố lại kiến thức đã học trong nhà trƣờng và áp dụng vào thực tế công việc, đáp ứng yêu cầu đào tạo. Qua đó biết cách thu thập, tổng hợp, xử lý số liệu và biết cách trình bày báo cáo một cách khoa học hoàn chỉnh 1. Ý nghĩa trong thực tiễn - Đối với bản thân: việc tìm hiều và vận dụng chính sách của nhà nƣớc trong công tác giải phóng mặt bằng giúp bổ sung kinh nghiệm trong công tác quản lý Nhà nƣớc về đất đai nhanh, đầy đủ và hoàn thiện hơn. - Đối với địa phƣơng: có thể nâng cao hiệu quả và đảm bảo áp dụng chính xác, đúng, đủ về bồi thƣờng, hỗ trợ tái định cƣ cho những hộ dân bị nhà nƣớc thu hồi đất.

Rút kinh nghiệm trong việc giải quyết những vƣớng mắc và đối thoại với nhân dân cho những dự án sau này. 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở lý luận Trong công cuộc CNH - HĐH, việc thu hút vốn đầu tƣ nƣớc ngoài và phát triển cơ sở hạ tầng là yếu tố quan trọng trong chiến lƣợc đƣa đất nƣớc ta đến năm 2020 cơ bản trở thành nƣớc công nghiệp theo đúng lộ trình. Có thể nói công tác thu hồi đất, giải phóng mặt bằng có vai trò không thể thiếu trong quá trình phát triển kinh tế, đẩy nhanh tốc độ xây dựng cơ sở hạ tầng, đƣa đất nƣớc lên tầm cao mới.

Giải phóng mặt bằng là quá trình đa dạng và phúc tạp. Nó thể hiện khác nhau đối với mỗi một dự án, nó liên quan trực tiếp đến lợi ích của các bên tham gia và lợi ích của toàn xã hội. Công tác giải phóng mặt bằng kéo dài sẽ làm chậm tiến độ của các dự án, làm ảnh hƣởng tới cuộc sống của ngƣời dân trong khu vực dự án cũng nhƣ đánh mất niềm tin cho các nhà đầu tƣ. Bồi thƣờng GPMB là khâu quan trọng mang tính chất đột phá trong quy hoạch sử dụng đất, tạo điều kiện thuận lợi để thu hút nguồn lực đầu tƣ phát triển và triển khai thực hiện công tác xây dựng cơ sở hạ tầng.

Quá trình thực hiện công tác bồi thƣờng GPMB phải đảm bảo hài hòa lợi ích của ngƣời dân bị thu hồi, lợi ích của chủ đầu tƣ dự án và lợi ích của Nhà nƣớc, đƣợc thực hiện theo tiêu chí giữ vững ổn định và phát triển bền vững đất nƣớc. Luật đất đai năm 1993 đã khẳng định đất là loại tài sản có giá và giá đó đƣợc công nhận ở quyền chuyển đổi, chuyển nhƣợng, cho thuê và cũng là bƣớc đầu mở ra thị trƣờng bất động sản tại Việt Nam. Luật đất đai năm 2003 cũng đã có phần đổi mới quan trọng trong việc thu hồi đất, nó đã góp phần hoàn thiện hơn các chính sách pháp luật đất đai. Sau đây là một số khái niệm cơ bản trong quá trình bồi thƣờng thiệt hại và hỗ trợ, tái định cƣ khi nhà nƣớc thu hồi đất: 5 2.

Giải phóng mặt bằng Giải phóng mặt bằng là quá trình thực hiện các công việc liên quan đến việc di dời nhà cửa, cây cối, các công trình xây dựng và một bộ phận dân cƣ trên một phần đất nhất định đƣợc quy hoạch cho việc cải tạo, mở rộng hoặc xây dựng công trình mới. Thu hồi Thu hồi đất: “Là việc Nhà nƣớc ra Quyết định hành chính để thu lại quyền sử dựng đất hoặc thu lại đất đã giao cho tổ chức, Ủy ban nhân dân xã, phƣờng, thị trấn quản lý theo quy định của Luật này”. Bồi thường Bồi thƣờng là đền bù những tổn hại gây ra. Đền bù trả lại xứng với giá trị hoặc công lao.

Nhƣ vậy, bồi thƣờng là trả lại tƣơng xứng với giá trị hoặc công lao cho một chủ thể nào đó bị thiệt hại vì hành vi của chủ thể khác. Hỗ trợ Hỗ trợ khi Nhà nƣớc thu hồi đất là việc Nhà nƣớc giúp đỡ ngƣời bị thu hồi đất thông qua đào tạo nghề mới, bố trí việc làm mới, cấp kinh phí để di dời đến địa điểm mới. Tái định cư Tái định cƣ (TĐC) là việc di chuyển đến một nơi ở mới để sinh sống và làm ăn. Tái định cƣ bắt buộc là sự di chuyển không thể tránh khỏi khu nhà nƣớc thu hồi đất hoặc trƣng dụng đất để thực hiện các dự án phát triển.

TĐC đƣợc hiểu là một quá trình từ bồi thƣờng thiệt hại về đất, tài sản, di chuyển đến một nơi ở mới và các hoạt động hỗ trợ để xây dựng lại cuộc sống thu nhập, cơ sở vật chất. Tái định cƣ là hoạt động nhằm giảm nhẹ tác động xấu về kinh tế - xã hội đối với bộ phận dân cƣ đã gánh chịu vì sự phát triển chung của đất nƣớc. Hiện nay nƣớc ta khi Nhà nƣớc thu hồi đất mà phải di chuyển chỗ ở thì ngƣời sử dụng đất đƣợc bố trí tái định cƣ bằng các hình thức sau: - Bồi thƣờng bằng nhà ở. - Bồi thƣờng bằng đất ở mới.

- Bồi thƣờng bằng tiền để xây dựng nơi ở mới. Những văn bản luật của Chính phủ và cơ quan Trung ương - Luật Đất đai năm 2003 đƣợc quốc hội thông qua và có hiệu lực từ ngày 01 tháng 07 năm 2004 để hƣớng dẫn việc bồi thƣờng GPMB theo quy định của Luật đất đai 2003, một số văn bản đƣợc ban hành có liên quan đến công tác bồi thƣờng GPMB.[1] - Nghị định 181/2004/NĐ-CP ngày 29 tháng 10 năm 2004 của Chính phủ về hƣớng dẫn thi hành Luật đất đai 2003.[2] - Nghị định 197/2004/NĐ-CP ngày 03 tháng 12 năm 2004 về bồi thƣờng thiệt hại, hỗ trợ tái định cƣ khi nhà nƣớc thu hồi đất.[3] - Nghị định 188/2004/NĐ-CP ngày 16 tháng 11 năm 2004 về phƣơng pháp xác định giá đất.